Forum elektroda.pl

Regulamin | Punkty | Dodaj... | Ostatnie | Szukaj | Rejestracja | Zaloguj

Ta strona używa cookie. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu      Strona Główna -> Forum elektroda.pl -> Komputery Serwis -> Komputery Hardware -> Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305
Autor
Wiadomość
dj_volt
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 03 Gru 2002
Posty: 512
Miasto: Zielona Góra

Post#1 Post autora tematu 13 Gru 2008 18:29   

Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam!

A ja poszukuję wszelkich informacji na temat Odry, ale konkretnie Odry 1305. Jestem w trakcie próby uruchomienia Odry 1305 w Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej! Prace trwają, na razie udało mi się zdiagnozować uszkodzenia w terminalach Mera 1190N (chyba nie pomyliłem symbolu), terminale D-180KSRE zostały wyczyszczone, nasmarowane i obecnie jeden z nich jest uruchamiany. Niestety kilka lat magazynowania w nieogrzewanym pomieszczeniu daje się we znaki - terminale dopadła wilgoć, ale nie jest źle... Jeden terminal jest na dobrej drodze do pełnego uruchomienia, drugi niestety jest niekompletny - brakuje pakietu sterownika i zasilacza.
Szukam wszelkiej dokumentacji procesorów, drukarek DW-403, pamięci taśmowej PT-3, multiplekserów terminali... Szczególnie szukam okablowania lub samych złącz. Są bardzo nietypowe. Może komuś zalegają w piwnicy?

Może macie kontakty do serwisantów Elwro?

Zapraszam do obejrzenia filmu na Youtube.
http://pl.youtube.com/watch?v=n1sVKWwtePI

Moderowano przez jankolo:
Temat przeniosłem do tego działu i podwiesiłem

Powrót do góry
   
Mery84
Poziom 25
Poziom 25


Dołączył: 06 Lis 2006
Posty: 7637
Miasto: Chorzów

Post#2 13 Gru 2008 20:55   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Interesujący sprzęt.
Uczulam wszystkich już na tym etapie, że temat należy potraktować poważnie. Wszelkie offtopy i bezużyteczne komentarze czy wręcz głupie pytania będą odpowiednio nagradzane.
Powrót do góry
   
Google


Google Adsense


Post# 13 Gru 2008 20:55   





Powrót do góry
   
dominus-mg
Poziom 10
Poziom 10


Dołączył: 05 Gru 2008
Posty: 57
Miasto: Poznań

Post#3 13 Gru 2008 21:59   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Kiedy zaczynałem studia na Politechnice Poznańskiej właśnie Odrę demontowano i trwała wyprzedaż części no i niestety nie mam doświadczenia z tą maszyną. Jednego specjalistę od niej poznałem, może będzie mógł pomóc albo wskazać następnych:
dr inż. Ryszard Sobkowiak jest na liście poniżej:
http://nauka.opi.org.pl/raporty/opisy/instyt/4000/i4823.htm
taka maszyna była też w ZETO - Poznań, ale od dawna, bardzo dawna jej tam nie ma, a starszych pracowników też jest coraz mniej. Może jednak ktoś naprowadzi na trop części.
http://www.zeto.com.pl/strona.php?ids=4&idsz=21
Powrót do góry
   
dj_volt
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 03 Gru 2002
Posty: 512
Miasto: Zielona Góra

Post#4 Post autora tematu 13 Gru 2008 23:30   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam ponownie,

Postaram się opisać zestaw przy którym pracuję.

- dwa procesory Odra 1305 po modernizacjach. W szafie siedzą: wielkie trafo na dnie obudowy, zasilacze +5V, -5V, +12V, -12V, zasilacz HDD +5V i +12V - 2 sztuki, jeden zasila HDD a druki kontroler, ponadto w szafie jest wspomniany kontroler HDD, po dwa dyski twarde ST-121 (chyba, nie pamiętam dokładnie), karty EPROM i RAM oraz oryginalne "bebechy" Odry na TTL-ach. Nie wiem czy szafy są kompletne, nie znam oryginalnego ukompletowania. Po podaniu napięcia - DZIAŁAJĄ!

- szafa nazwana roboczo "szafą pamięci" - oprócz zasilaczy jak wyżej siedzi w niej kontroler HDD (inny niż w procesorach), RAM oraz karty na TTL-ach + dość dużo niepodłączonych do niczego kart - wnioskuję, że to po prostu zapasowe pakiety. Po podaniu napięcia - DZIAŁA!

- Drukarka wierszowa DW-403 2 sztuki, stan nieznany, jeszcze nie były przeze mnie ruszane

- Drukarka, nie znany model, stan również nie znany. Różni się znacząco wyglądem od DW-403

- Jednostka pamięci taśmowej PT-3 wraz z kontrolerem. Stan nieznany, na chwilę obecną nie dysponuję zasilaniem (trójfazowe, 16A sądząc po złączu). Temat na chwilę obecną odkładam na później.

- Dziurkarka/czytnik taśmy perforowanej - stan nieznany.

- Dwa terminale Mera z uszkodzonymi zasilaczami, mam do nich dokumentację - myślę, że na dniach ruszą.

- Dwa terminale D-180KSRE "dalekopisowe" drukujące na taśmie papierowej. Jeden jest kompletny, w drugim brak pakietu sterownika i zasilacza. Terminale zostały wyczyszczone i nasmarowane zgodnie z zaleceniami producenta (mam dokumentację techniczno-ruchową i instrukcję eksploatacji :)

- trzy lub cztery multipleksery terminali - wydają się być sprawne.

Temat jest bardzo poważny i bardzo ambitny!
Proszę Was o pomoc. Poszukajcie w bibliotekach szczególnie uczelnianych, antykwariatach jakiejkolwiek dokumentacji. Wiem, że Odra 1305 do tej pory pracuje na PKP Wrocław-Brochów, mam zamiar nawiązać kontakt z obsługą, może czegoś się dowiem, coś zdobędę...

Proszę Was, pomóżcie zdobyć dokumentację, poszukajcie kontaktów do ludzi pracujących na Odrach, szczególnie serwisantów. Sam tego nie udźwignę a środki jakie można wyłożyć na ten cel są bardzo skromne. Ogromnym problemem są złącza i ogólnie okablowanie. Złącza są bardzo nietypowe, nie do dostania w handlu. Chciałbym zostawić oryginały aby zachować maksimum oryginalności tego ZABYTKOWEGO sprzętu.

Wszystkich zainteresowanych pomocą przy pracy, kompletowaniu dokumentacji proszę o kontakt : sq3llx(malpa)gmail.com

Niestety nie mam dostępu do Internetu w Jaworzynie dlatego na maile będę odpisywał w weekendy, chyba że coś się zmieni.

Po kilku dniach "męczenia" tematu udało się odpalić dwa procesory, "szafę pamięci" (może ktoś zna jej funkcję?) i zdiagnozować terminale Mera, wyczyścić D-180KSRE i zakonserwować. Myślę, że to dużo.

Zapraszam do współpracy! Przywróćmy do pracy jedną z ostatnich Polskich maszyn klasy mainframe!
Powrót do góry
   
Dariusz Goliński
Poziom 19
Poziom 19


Dołączył: 21 Maj 2003
Posty: 601
Miasto: Brzeziny

Post#5 13 Gru 2008 23:49   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


JA bym próbował jeszcze kontaktu z ZETO w Łodzi. Kiedyś z nimi współpracowałem i mówił mi jeden technik, że ich firma kupuje wszystkie stare maszyny, naprawia, konserwuje i czeka aż jakaś instytucja wystawi przetarg na przeniesienie danych. Tak zrobili z jakimś oddziałem poczty polskiej. Tylko oni mieli maszynę dzięki której konwersję baz mogli zrobić.
Powrót do góry
   
Cormen
Poziom 2
Poziom 2


Dołączył: 14 Lip 2008
Posty: 3
Miasto: Olsztyn

Post#6 14 Gru 2008 01:20   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam
Jeden z użytkowników znanego portalu aukcyjnego o nicku ewa936 sprzedaje taśmę magnetyczną do Odry. Może warto kupić?
Powrót do góry
   
pgoral
Poziom 20
Poziom 20


Dołączył: 01 Sty 2003
Posty: 970

Post#7 14 Gru 2008 12:18   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Piszę powtórnie bo mój post zniknął w tajemniczych okolicznościach. Otóż mam nieco dokumentacji do Odry. Zawsze bardzo interesowały mnie te tematy. Teraz już napisałeś co masz - postaram się w tygodniu wyłuskać i zeskanować co tylko może się przydać.

I ogólnie możesz liczyć na wszelką pomoc - temat bardzo mnie pasjonuje. Trzymam kciuki by się udało odpalić maszynę w pełni!
Powrót do góry
   
dj_volt
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 03 Gru 2002
Posty: 512
Miasto: Zielona Góra

Post#8 Post autora tematu 14 Gru 2008 13:23   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


pgoral napisał:
Piszę powtórnie bo mój post zniknął w tajemniczych okolicznościach. Otóż mam nieco dokumentacji do Odry. Zawsze bardzo interesowały mnie te tematy. Teraz już napisałeś co masz - postaram się w tygodniu wyłuskać i zeskanować co tylko może się przydać.

I ogólnie możesz liczyć na wszelką pomoc - temat bardzo mnie pasjonuje. Trzymam kciuki by się udało odpalić maszynę w pełni!


Czytając taki post zaczynam coraz bardziej wierzyć w powodzenie "operacji".

Właśnie uploadowałem dwa nowe filmy:

http://pl.youtube.com/watch?v=MdHIqVanBRo

tutaj sam moment załączania, bardzo podoba mi się ten start wentylatorów i dysków :-)

http://pl.youtube.com/watch?v=4qIBqFQBqIA

A tutaj trochę fotek Odry i peryferiów:

http://picasaweb.google.pl/sq3llx/Odra1305#

Postaram się sukcesywnie dodawać nowe filmy i zdjęcia tak, aby zainteresowani mogli śledzić stan prac a znawcy tematu mogli coś podpowiedzieć :D

W poniedziałek jadę do Jaworzyny, wieczorem następne podejście. Planuję walkę z zasilaczami terminali oraz chcę rozplanować instalację elektryczną - trzeba ją wykonać ale na razie nie wiadomo jakie zasilanie ciągnąć do drukarek i czytnika/dziurkarki taśmy.

Na razie jest nas dwóch i pracujemy wieczorami (po pracy) z wyłączeniem weekendów. Zapraszam zainteresowanych współpracą do kontaktu -> adres mailowy powyżej. Jeszcze raz proszę, szukajcie dokumentacji - zawsze można ją poskanować i zamieścić w Sieci dla następnych pokoleń :)
Powrót do góry
   
Nerwus
Poziom 16
Poziom 16


Dołączył: 11 Mar 2003
Posty: 328
Miasto: Polska

Post#9 14 Gru 2008 16:17   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Ja gdzies powinienem miec w domu procedury ladowania programu z tasmy tylko nie pamietam czy dla Mery czy Odry. Moja Mama pracowala na tym komputerze jeszcze gdzies w domu jest certyfikata operatora ;)
Bede dopiero na swieta i poszukam.
Powrót do góry
   
Sobota
Poziom 20
Poziom 20


Dołączył: 04 Wrz 2008
Posty: 1082
Miasto: Kraków

Post#10 14 Gru 2008 16:34   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Wpisz na allegro odra. Jest tam książka Odra wymagania instalacyjne. Jak będę miał wolną chwile postaram się czegoś poszukać. Nie wiem czy to cokolwiek pomoże (wątpię) ale na pewno pomoże niektórym zrozumieć co to był odra.
Powrót do góry
   
tzok
Poziom 26
Poziom 26


Dołączył: 13 Wrz 2002
Posty: 24001
Miasto: Bielsko-Biała / Sosnowiec

Post#11 14 Gru 2008 17:11   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Na filmie widać dwa dyski ST-225 (MFM 21,4MB) - ten komputer z nimi współpracuje? To są stanadrdowe dyski do PC z epoki XT i 286.

ST-225 - Dokumentacja
Powrót do góry
   
dj_volt
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 03 Gru 2002
Posty: 512
Miasto: Zielona Góra

Post#12 Post autora tematu 14 Gru 2008 17:35   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


tzok napisał:
Na filmie widać dwa dyski ST-225 (MFM 21,4MB) - ten komputer z nimi współpracuje? To są stanadrdowe dyski do PC z epoki XT i 286.

ST-225 - Dokumentacja


Ten egzemplarz Odry jest po kilku modernizacjach. W obydwu procesorach zainstalowano dyski twarde, są co prawda po trzy sztuki, ale w obydwu przypadkach tylko dwa są dopięte do kontrolera. Jeden jest opisany jako uszkodzony a drugi po prostu był odłączony. W "szafie pamięci" siedzą trzy wielkie dyski, wszystkie są podłączone.

Tutaj znajduje się artykuł dokładnie o tej maszynie
http://www.networld.pl/news/71578/Legenda.ODRY.w.muzeum.kolejnictwa.html

a tutaj opis na stronie Jaworzyńskiego Muzeum
http://www.muzeumtechniki.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=136&Itemid=64


Na Allegro owszem, jest książka ale dotycząca Odry 1304 a maszyna którą chcemy uruchomić to Odra 1305, dla przypomnienia zgodna programowo z komputerami ICL19**.
Powrót do góry
   
rbrt
Poziom 13
Poziom 13


Dołączył: 09 Lis 2003
Posty: 139
Miasto: Konin

Post#13 15 Gru 2008 22:32   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Prawdopodobnie jest na Śląsku działający egzemplarz

http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,34912,1578778.html

Oj to chyba jest to Muzeum o którym mowa, podobno są trzy działające w Polsce Odry

http://miasta.gazeta.pl/wroclaw/1,35751,2302207.html?nltxx=1077917&nltdt=2004-09-24-02-04
Powrót do góry
   
dj_volt
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 03 Gru 2002
Posty: 512
Miasto: Zielona Góra

Post#14 Post autora tematu 16 Gru 2008 22:39   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


rbrt napisał:
Prawdopodobnie jest na Śląsku działający egzemplarz

http://gospodarka.gazeta.pl/gospodarka/1,34912,1578778.html

Oj to chyba jest to Muzeum o którym mowa, podobno są trzy działające w Polsce Odry

http://miasta.gazeta.pl/wroclaw/1,35751,2302207.html?nltxx=1077917&nltdt=2004-09-24-02-04


Właśnie nad tym sprzętem pracujemy :)

Nowe wieści: właśnie uruchomiliśmy DT 325-1 czyli czytnik/dziurkarkę taśm :D Nawet mam wydziurkowaną tasiemkę!

Niezidentyfikowana do tej pory drukarka to DW 325 1. Ma zasilanie trójfazowe co niestety zmusza nas do przełożenia prac nad nią na przyszły rok (brak zasilania).

Jeden z terminali MERA 7911 N ruszył, pracujemy nad drugim :)

Standardowo: szukam dokumentacji :) Teraz oprócz Odry i PT-3 dochodzi DW 325 1 i DT 325-1.

Multipleksery to MPXSCAN 8007, znaleźliśmy też ADM 305-1 - co to jest?
Pozdrawiam zainteresowanych i zapraszam do współpracy :)
Powrót do góry
   
Yansen
Poziom 17
Poziom 17


Dołączył: 10 Maj 2006
Posty: 418

Post#15 19 Gru 2008 09:42   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Czy kolega zastanawiał się nad uruchomieniem jakiegoś serwisu internetowego i dokumentowanie wszelkich prac? Temat jest bardzo interesujący i warto by o tym pomyśleć już na początku. Mnie aż rzuca z zazdrości. Czy mogę w imieniu wszystkich poprosić kolegę kilka fotek chociaż ?
Powrót do góry
   
Google


Google Adsense


Post# 19 Gru 2008 09:42   





Powrót do góry
   
skaktus
Poziom 24
Poziom 24


Dołączył: 09 Cze 2005
Posty: 4833

Post#16 19 Gru 2008 11:33   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Yansen napisał:
Czy kolega zastanawiał się nad uruchomieniem jakiegoś serwisu internetowego i dokumentowanie wszelkich prac? Temat jest bardzo interesujący i warto by o tym pomyśleć już na początku. Mnie aż rzuca z zazdrości. Czy mogę w imieniu wszystkich poprosić kolegę kilka fotek chociaż ?


Na początku tematu masz fotki, filmy i im podobne.

A ja ma pytanie do autora - jak ogólnie was to teraz kosztowo wychodzi - początki modernizacji ?

No i gratuluję...też bym chciał taką maszynkę...
Powrót do góry
   
Google


Google Adsense


Post# 19 Gru 2008 11:33   





Powrót do góry
   
slawekb61
Poziom 13
Poziom 13


Dołączył: 16 Cze 2006
Posty: 122
Miasto: Warszawa

Post#17 19 Gru 2008 19:28   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Przed włączeniem zasilania należy wcisnąć na pulpicie klawisze
BCZ(blokada czasomierza) i Mikro
Neonówki pulpitu wyświetlają aktualny stan jednostki centralnej. AF adres pamięci, E0 .. słowo pamięci stałej, wskaźniki C i V, przerwania systemowe oraz od urz. zewnętrznych. Dokładnych nazw nie mogę sobie przypomnieć, a dokumentacja JC i notatki zaginęły podczas ostatniego remontu mieszkania. Możliwe iż lepsza fotografia Pulpitu, z dającymi się odczytać oznaczeniami klawiszy i neonówek, pozwoli mi przypomnieć sobie więcej.
Klawisze z prawej strony pulpitu pozwalają wyświetlić na pulpicie żądaną informację. Klawisze Makro, Mikro, Oper i Start pozwalają wykonać tzw. operacje pulpitowe.
Operacje pulpitowe
Ustawiając wartość (oktalnie) na klawiszach oznaczonych KS? na najmłodszych bitach(od prawej strony), klawisz wciśnięty oznacza "1":
*1(0 0 1) oznaczał chyba wybór adresu pamięci RAM ustawiony na klawiszach KL? 0 - 23
*2(0 1 0) zapis informacji ustawionej na klawiszach, pod uprzednio wybrany adres.
zapisać można było dane, lub rozkaz w Asemblerze. W przypadku zapisu rozkazu znaczenie bitów było następujące:
bity 0 - 2 wybór akumulatora(0 do 7)
bity 3 - 9 kod rozkazu
Bity 10 - 23 adres RAM
np. zapis 0/074 01000 binarnie :
000 0111100 000 001 000 000 000
oznaczał skok bezwarunkowy do komórki o adresie *01000 i wykonanie rozkazu w niej się znajdującego.
Operacja ta pozwalała napisać prosty program diagnostyczny, zapisać go do pamięci i wykonać, gdy JC odmawiała współpracy z urz. zewnętrznymi.
*3(011) odczyt słowa pamięci o wybranym adresie
*4(100) bootstrap pozwala uruchomić transmisję z wybranego urz. zewnętrznego
bity 0 - 2 wybór konkretnego urządzenia np. dysk nr 0( 000) lub PT3 nr 5(101)
bity 3 - 9 rozkaz 174(1111100)
bity 10 - 23 adres kanału np. 00030(000 000 000 011 000) wybrany kanał autonomiczny 24(*30) zazwyczaj w kanale tym siedziały dyski, tzn. bezpośrednio do JC podpięty był kontroler dysków ICL dyski 8Mb do 60Mb wymienne talerze, lub bułgarski cud techniki 8Mb, czy z polskim kontrolerem 30Mb. Spotkałem również dyski Basfy, a w późniejszym terminie instalowano 8-ki Winchestera, lub MFM 20Mb
*5 test pamięci zapisywał „0”, wciskając klawisze 0 - 23 zapisywano "1" pod cały obszar pamięci dla danego bitu.
*6 trudny test pamięci, wzorzec trudny dla pamięci ferrytowych , przy scalakach zbędny.
*100 wykonaj rozkaz z adresu na KL
Ponieważ skleroza nie boli, nie jestem na 100% pewny powyższych informacji, ale łatwo je można zweryfikować na maszynie.
Zdjęcie DSCF8435.JPG:
Z lewej strony znajdowały się 4 płyty pamięci stałej. Były to rdzenie ferrytowe. Nawinięty przewód na rdzeń oznaczał „1” brak „0”. Płyty miały po dwie łączówki i zajmowały całą wysokość półki. Wstawione tam obecnie pakiety wglądają na pakiety interfejsu, dodatkowe szycie jednak na zdjęciu DSCF8390.JPG sugerują iż może być zainstalowana pamięć scalona.

JC Odra1305 posiadała 4 kanały autonomiczne o numerach 24 - 27 . Tu podłączano dyski, lub pamięci taśmowe
Kanał 2 i 3 były kanałami niestandardowymi i służyły do podłączenia monitora, a więc DZM 180(drukarka znakowa mozaikowa) na zdjęciu jako D-180.
Kanały 4 - 17 nazwane byłe kanałami znakowymi i służyły do podłączenia urz. typu drukarka(DW), czytnik taśmy(CT), czytnik kart(CK), perforator(PT)
4,5 CT; 8,9 PT; 12 - 14 DW, 15,16 CK. Kanał 20 był kanałem multipleksera i miał służyć do podłączenia monitorów zdalnych.
JC była połączona z urz. zewnętrznymi kablami interfejsu(interface), spolszczenie zalecał producent – Elwro. Na zdjęciu DSCF8425.JPG są łączówki tych kabli. Nad nimi znajduje się panel z nadajnikami i odbiornikami interfejsu. Każdy sygnał przesyłany był skrętką, sygnał prądowy, nadajnik JC połączony był z odbiornikiem w urz. i odwrotnie.
Znaczenie linii:
A adres, wybór urządzenia
B przerwanie, sygnalizacja gotowości urz.
C czy na liniach Do jest rozkaz(aktywna), czy dane.
R żądanie transmisji
L limit, koniec transmisji
T sygnał taktujący.
Do0 – Do5, DoP(bit parzystości) transmisja znaku do urz.
Di0 - Di5, DiP od urz.
Hi obecność urz.
Ho obecność JC

Odra obsługiwała słowa 24 bitowe. Słowo miało 4 znaki 6-cio bitowe. Kanały znakowe podawały pojedyncze znaki do pamięci, przez arytmometr i przełącznicę gł., kanały autonomiczne grupowały znaki w słowo i podawało do pamięci bezpośrednio przez przełącznicę. Pracą JC sterowała „pętla sterującą”, był to ciąg monoflopów generujących impulsy o określonej długości, przy spełnieniu określonych warunków. Pętla mogła być wstrzymana, np. w oczekiwaniu transmisji, lub zatrzymana gdy np. wystąpił błąd, oraz po wciśnięciu kl . Makro, czy Mikro. Naciskanie przycisku Start, przy wciśniętym Mikro, powodowało wykonanie kolejnej mikrooperacji pamięci stałej o adresie wyświetlonym na lampkach AS?. Poszczególne mikrooperacje opisane było szczegółowo w dokumentacji pamięci stałej, adres, zawartość słowa PS, stan wskaźników. Pozwalało to w miarę szybko lokalizować stałe błędy JC. Aby jednak życie serwisu nie było zbyt proste, producent Odry nie udostępniał pakietów zapasowych oprócz nadajników i odbiorników interfejsu, oraz kilku pakietów pamięci ferrytowej.
Na zdjęciu DSCF8440.JPG PT3 widoczne są pokrywy, obok kieszeni prowadzących taśmę w pamięci. Po zamknięciu ruchomej szyby, pokrywy te można łatwo zdjąć pociągając za uchwyty do siebie. Odkręcając zamocowania w połowie kieszeni, cały przedni panel PT3 wyjedzie z szafy, a następnie da się odchylić prostopadle do szafy. Z tyłu panelu powinny na wysokości szpul, znajdować się płyty sterujące napędem rolki i napędami szpul
Ps. dokumentację DW-325 chyba ma mój kolega, obiecał poszukać
Powrót do góry
   
Krzyq
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 18 Maj 2007
Posty: 512
Miasto: W-w

Post#18 21 Gru 2008 14:52   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Postaraj się dorwać dokumentację techniczno-ruchową do maszyny cyfrowej, mam chwilowo u siebie dwa cudem ocalone zeszyty, ale do Odry 1013. Z tego co po nich widzę - na ich podstawie można odtworzyć całą maszynę - dokumentacja odry zawierałą dokładne schematy, rozpisy połączeń itp.
Powrót do góry
   
Kris-591
Poziom 14
Poziom 14


Dołączył: 15 Lip 2006
Posty: 172
Miasto: Bytom

Post#19 21 Gru 2008 19:26   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam! Może niewiele pomogę ale w latach 80-tych uczęszczałem do technikum elektrycznego przy Zespole Szkół Elektrycznych Nr 2 w Krakowie -Nowej Hucie na osiedlu Szkolnym i zajęcia z informatyki mieliśmy na takiej maszynie . Możliwe że jeszcze jest ona w tej szkole w każdym razie warto przynajmniej się zorientować!Wesołych świąt!
Powrót do góry
   
dj_volt
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 03 Gru 2002
Posty: 512
Miasto: Zielona Góra

Post#20 Post autora tematu 29 Gru 2008 03:53   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam!
Niestety ostatnio nie miałem dostępu do Sieci, dlatego nie pisałem.
:arrow: Yansen
Nie planuję uruchamiania serwisu internetowego na temat Odry na tym etapie prac. Szczeże mówiąc szkoda mi czasu. Staram się przekazywać maksimum informacji tu, na elektrodzie a prowadzenie dedykowanej Odrze strony www wymaga czasu, którego ciągle mi brakuje. Zobaczymy, może uda mi się pomysłem zarazić kolegę...
Fotki: http://picasaweb.google.pl/sq3llx/Odra1305#

:arrow: skaktus
Nie bardzo rozumiem o jaką modernizację chodzi - staramy się uruchomić komputer w maksymalnie oryginalnym stanie. Modernizacji kilka już było :) A koszty: na razie to trochę kabla, wtyczek, przedłużaczy, kilka mostków prostowniczych, kondziorków, kartonik bezpieczników :) i kilka nocek na parowozowni :) Ale myślę, że warto.

:arrow: slawekb61
Przeczytałem to mi szczęka opadła. Ale:

- Nie mogę znaleźć klawisza BCZ. Pomyłka? A może nie wiem gdzie szukać?
- ustawiłem KS 100, KL 000 1111100 00000000011000 - z tego co zrozumiałem ten rozkaz powinien uruchomić transmisję z dysku 0 na kanale 24. Kontroler zainstalowany w szafie jest dopięty na kanał 24, powinno być OK - nic się nie dzieje.
- w związku z tym, że znaleźliśmy kable interfejsowe podpiąłem czytnik/perforator taśmy DT325, kanał 4 do czytnika, kanał 8 do perforatora, analogiczna instrukcja wyglądała następująco:
KS 100 KL *** 1111100 00000000000100, bity 0-2 ustawiałem od 000 do 111 - nic się nie dzieje.
Mam pytanie: jakie klawisze na DT325 należy wcisnąć aby czytnik był obsługiwany przez JC? Aktualnie nie dysponuję zdjęciem DT325 ale jutro takie zrobię.
- test pamięci nie jest wykonywany. Pamięć półprzewodnikowa składa się z kart OJRAM, NOJRAM, KPRAM, czterech kart z układami pamięciowymi.

Cytat:
JC Odra1305 posiadała 4 kanały autonomiczne o numerach 24 - 27 . Tu podłączano dyski, lub pamięci taśmowe
Kanał 2 i 3 były kanałami niestandardowymi i służyły do podłączenia monitora, a więc DZM 180(drukarka znakowa mozaikowa) na zdjęciu jako D-180.
Kanały 4 - 17 nazwane byłe kanałami znakowymi i służyły do podłączenia urz. typu drukarka(DW), czytnik taśmy(CT), czytnik kart(CK), perforator(PT)
4,5 CT; 8,9 PT; 12 - 14 DW, 15,16 CK. Kanał 20 był kanałem multipleksera i miał służyć do podłączenia monitorów zdalnych.
JC była połączona z urz. zewnętrznymi kablami interfejsu(interface), spolszczenie zalecał producent – Elwro. Na zdjęciu DSCF8425.JPG są łączówki tych kabli. Nad nimi znajduje się panel z nadajnikami i odbiornikami interfejsu. Każdy sygnał przesyłany był skrętką, sygnał prądowy, nadajnik JC połączony był z odbiornikiem w urz. i odwrotnie.

Zauważyłem, że kanał 2 i 3 to ta sama łączówka. Czy to normalne rozwiązanie czy wynik modernizacji?
Co do terminala - mam dwie sztuki Mera 7911N (monitor ekranowy z klawiaturą) oraz dwa terminale D-180KSRE (z tabliczki znamionowej) - klawiatura oraz drukarka mozaikowa DZM-180 w jednym jeśli dobrze rozumiem. Z tego co udało mi się ustalić DZM-180 była na wyposażeniu opcjonalnym Mery 7911N, terminal ma nawet złącze na płytce opisane "DRUKARKA".

Z ciekawości zapytam - gdzie się "zagubiły" kanały 1,6,7,10,11,17,21 - jakie jest ich przeznaczenie? Widziałem łączówki Ł17 i Ł21, mam kable opisane tymi numerami - do czego służyły?
Kolejne pytanie - w jaki sposób połączone były ze sobą jednostki centralne?
Co do PT-3 - faktycznie udało mi się ją otworzyć. Mogłem spokojnie wyczyścić złącza, podokręcać je i sprawdzić bezpieczniki. Niestety pamięć nie rusza, podejrzewamy, że to wina zasilania (nieprawidłowa kolejność faz - próbowaliśmy na starych przedłużaczach z których żaden nie spełnia standardu jeśli chodzi o np. kolorystykę żył). Po nowym roku będziemy prawdopodobnie budować na nowo elektrykę.

Kilka zdjęć Pulpitu:
Link
Link
Link
Otwarta PT-3:
Link


:arrow:
Antykwariat Aksjomat namierzyłem już jakiś czas temu, przekazałem sprawę w ręce kierownictwa Muzeum - jutro dowiem się co z tego wyszło.


[youtube]<object width="425" height="344"><param name="movie" value="http://www.youtube.com/v/v0RVj9GbIL0&hl=pl&fs=1"></param><param name="allowFullScreen" value="true"></param><param name="allowscriptaccess" value="always"></param></object>[/youtube]
Powrót do góry
   
slawekb61
Poziom 13
Poziom 13


Dołączył: 16 Cze 2006
Posty: 122
Miasto: Warszawa

Post#21 29 Gru 2008 16:58   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


rozkazów
BZG blokada zegara( to ten nieszczęsny BCZ) przy braku systemu operacyjnego zegar generuje przerwania mogące zakłócić diagnostykę.
DGN ?
RTI to chyba przerwania od urz. zewnętrznych
WZS to chyba wskaźniki sumatora?
GŁ głośnik
ZPŁ zerowanie pułapki - na jednym z pakietów znajduje się licznik na przerzutnikach bistabilnych licznik z chyba 4 (8 ?)wejściami na iloczyn logiczny. Tzn. gdy na 4 we pojawi się "1" zmienia swój stan .Liczy 0 - 3. Wyświetla na neonówkach PŁ
BU bufor kanałów autonomicznych wciśnięty pokazuje na sąsiednich neonówkach(AT) zawartość bufora
LS licznik słów
AT adres transmisji z bufora
AF te neonówki pokazują Adres Ferrytu - adres RAM-u
AJS, LD, PRK skleroza.
A arytmometr
Ten rząd neonówek podawał stan przełącznicy głównej, dalej przyciski są niewidoczne, zresztą niezbyt pamiętam co oznaczały.
Dual praca dwuprocesorowa, wciśnięty powoduje błędy
Na dole:
Neonówki AS adres słowa pamięci stałej(SPS)
KS wybór adresu SPS
MAKRO wykonanie makrooperacji np. *5 na KS wykonywało zerowanie pamięci po naciśnięciu START. Operacja Makro składała się z kilku(kilkunastu) mikrooperacji. Aby wykonać pojedynczą mikrooperacje należy wcisnąć przycisk MIKRO i naciskać kolejno KROK. Przy wciśniętych obu(Makro i Mikro), wykonywana jest MIKRO. Każde naciśnięcie KROK powoduje zmianę adresu SPS określoną w tabeli mikrooperacji.
Przy włączeniu maszyny, przy wciśniętym kl. MIKRO, oraz E1, lub E2, musi na neonówkach SG wyświetlić sekwencja bitów odpowiadająca ustawionemu na KS adresowi. Brak (wszystkie neonówki ciemne) świadczy o:
-braku pamięci stałej
-uszkodzonym, błędnie wybranym adresie tejże, możliwe uszkodzenia dekoderów adresów SPS
Na zdjęciu DSCF8435.JPG widać iż w miejscu, gdzie były pakiety ferrytowej pamięci stałej(z lewej strony) wpięte są pakiety odbiorników i nadajników interfejsu. Czy jest to zamierzona przeróbka, czy błąd nie potrafię powiedzieć. Z tyłu widać jednak zmiany szycia(inny kolor przewodów)
Aby wykonywać poprawnie operacje pulpitowe musi działać pamięć RAM i pamięć stała.
Wciskasz kl. MIKRO i BZG, włączasz zasilanie. Jeśli przy wciśniętym E1, lub E2 na SG nic się nie wyświetla, to jest kłopot z pamięcią stałą. Gdy kilkanaście bitów jest podświetlonych, zakładamy iż pamięć stała funkcjonuje i robimy test pamięci RAM. Naciskasz ZER (zerowanie ogólne) , wyciskasz MIKRO i naciskasz START. Przy wciśniętym kl. AF powinna być widoczna zmiana adresów na neonówkach w tej samej linii, na bitach 6 – 23.
Na LvP powinny zaświecić neonówki odpowiadające wciskanym klawiszom KL. Na początek wciskaj pojedynczo bity 0 – 23, póżniej można sekwencyje w dowolnym ustawieniu. Zapalenie lampki BP sygnalizuje błąd parzystości pamięci RAM i przerwanie testowania pamięci. Wciśnięcie BBP uruchamia test i pozwala na lokalizację błędu. Bardzo częste przy pamięciach ferrytowych, błędy takowe przy RAM scalonych praktycznie nie występowały.
Lampka CINT wyświetla obecność przerwania od urz. zewnętrznych, systemowych, lub błędów. Wciśnięty RTI lokalizuje przerwanie.
Ponieważ RAM i dyski znajdują się w sąsiedniej szafie, ( a może i pamięć stała – scalona?) musisz sprawdzić włączenie napięć i w tej szafie. Napięcie +5V najlepiej ustawić miernikiem cyfrowym. Tolerancja +/- 5% . Po włączeniu zasilania powinno pojawić się przerwanie od kontrolera dysków.
Aby włączyć zasilanie urz. zewnętrznego musi być podpięty kabel interfejsu, lub wciśnięty przycisk PT(pulpit techn.), w innym przypadku zasilacz się wyłączy. (Kontrola linii H)
Pozdrawiam i życzę sukcesu.
Powrót do góry
   
Zenek
Poziom 22
Poziom 22


Dołączył: 05 Lut 2002
Posty: 1540
Miasto: Katowice

Post#22 29 Gru 2008 20:44   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam, ja również jestem w wielkim podziwie- kupa roboty za i przed Wami :D... Mimo, że zajmuję się od wielu lat peryferiami main-frame, nie były to urządzenia do Odry. Z wyjątkiem pamięci taśmowych i drukarek, ale z interfejsem "riadowskim". Postaram się wykopać dokumentacje, jeśli jeszcze cokolwiek zostało.
Na marginesie: pojawiły się wcześniej słowa: "programy statystyczne". Otóż także urzędy statystyczne używały takich maszyn do swoich celów, chociażby w moim mieście, całkiem niedawno...
A jak wygląda sprawa z wymienionym w artykule Panem Tkoczem i jego współpracownikami, te osoby z zamkniętymi oczami na miejscu potrafiły by udzielić odpowiedzi na wiele postawionych tu pytań...
Powrót do góry
   
Vyzn-R
Poziom 12
Poziom 12


Dołączył: 09 Wrz 2006
Posty: 90
Miasto: Lipno

Post#23 30 Gru 2008 00:03   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


dj_volt cóz podziwiam za wytrwałość, i na pewno wysiłek sie opłaci tym bardziej ze miejsce bardzo nietuzinkowe i ciekawe, chyba sam przyznasz? ;) Parowozownia w Jaworzynie to miejsce bardzo bliskie mi i bardzo sentymentalnie do niego podchodzę choć mieszkam kilkaset kilometrów stamtąd, swietnie wiedziec ze coś sie tam dzieje, co do Odry to może uda mi sie chwycić wykładowce mojego na uczelni, wiem ze kiedyś bardzo interesował sie tym tematem i ma dosyć pokaźną wiedzę teoretyczną i praktyczną na ten temat :)
Powrót do góry
   
marek_Łódź
Poziom 23
Poziom 23


Dołączył: 23 Gru 2004
Posty: 3129
Miasto: Łódź

Post#24 30 Gru 2008 10:25   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Ech zazdrość żżera. Dotknąć czegoś takiego...już bym nawet przebolał te pecetowskie dyski. Liczysz na uruchomienie na tym jakiegoś softu ?
Rozejrzę się za naszymi Panami Konserwatorami z Politechniki Łódzkiej, może mają jakieś materiały. ODRA funkcjonowała tam sporo czasu pod GEORGE-3. Piękne były czasy i świetni fachowcy, co zresztą widać w niektórych postach tutaj.

Powodzenia :!:
Powrót do góry
   
maciej477
Poziom 9
Poziom 9


Dołączył: 20 Mar 2008
Posty: 41
Miasto: Łódz

Post#25 30 Gru 2008 13:00   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Jak to zostanie uruchomione to będzie piękna chwila.... aż zazdroszczę ;) Też mnie to bardzo zainteresowało, postaram się poszukać jakieś materiały... Jak zostanie uruchomiony ten super sprzęt to napewno odwiedzę to muzeum.
Powrót do góry
   
Alberto86
Poziom 14
Poziom 14


Dołączył: 07 Maj 2004
Posty: 155
Miasto: Kęty

Post#26 31 Gru 2008 13:22   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam,
Myślę, że w sprawie złącz najlepiej byłoby się skontaktować z kimś, kto je skupował w celu odzyskiwania złota.

Dobrze by było, jakbyś napisał co jest nadrukowane na wtyczkach, które masz na kablach łączących. To może trochę ułatwić poszukiwania.

Jak sobie dobrze przypominam to po '89 roku była straszna nagonka na wszelkie złocone gniazda i wtyczki. Praktycznie w każdym Radioelektroniku z roczników '90, '91, '92 było ogłoszenie o podobnej treści.

Ostatnio dowiedziałem się, że ZML Kęty w drugiej połowie lat '70 też coś kombinowały w kierunku zainstalowania Odry 1300 w piwnicach biurowca. Wcześniej dane do obliczeń i ich wyniki wysyłano drogą radiową do Katowic (są do dziś osoby, które to mogą poświadczyć). Budowy tego systemu jednak z jakichś przyczyn nie ukończono. Podobno po 2000 roku całe wyposażenie jakie tam było, przy okazji remontu, zostało "zwinięte" na ciężarówki i wywiezione do utylizacji. Wielka szkoda...

Zauważyłem, że takie urządzenia jak komputery z jakichś powódek nie klasyfikuje się jako zabytki. Przykładowo na Podbeskidziu jest szlak zabytków techniki, są maszyny włókiennicze itd. a komputerów nie ma. A wiem, że były. Elektronika jest pomijana w tych kwestiach, a to jest okropne. I dlatego popieram wszelakie działania polegające na ratowaniu tych urządzeń.

W moim mieście był jeszcze jeden komputer rodziny Odra (z tego co słyszałem to chyba 1204) w Kenteksie (zakład włókienniczy). Został jednak zdemontowany po 1989r. i też słuch po nim zaginął.
Powrót do góry
   
Google


Google Adsense


Post# 31 Gru 2008 13:22   





Powrót do góry
   
Hesar
Poziom 15
Poziom 15


Dołączył: 18 Kwi 2003
Posty: 230

Post#27 31 Gru 2008 14:12   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


wg wikipedii "Do lata 2006 roku PKP w Ostródzie używała maszyny cyfrowej Odra 1305. Obecnie w Polsce ostatnia Odra pracuje na stacji towarowej Wrocław Brochów." Czy probowales sie skontaktowac z tymi placowkami ? Wiem ze o wroclawiu juz byla mowa, ale co z ostroda ?
Powrót do góry
   
maciej477
Poziom 9
Poziom 9


Dołączył: 20 Mar 2008
Posty: 41
Miasto: Łódz

Post#28 03 Sty 2009 00:03   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Zauważyłem że użytkownik o nazwie: ,,c2h5oh" pracował kiedyś na tym sprzęcie. Oto jeden z jego postów: ,,ja zaczynałem na ODRZE 1305 , potem 1325 , potem MERA 400"


Napisałem prywatna wiadomośc do niego aby zajrzał na ten wątek.
Powrót do góry
   
c2h5oh
Poziom 24
Poziom 24


Dołączył: 17 Wrz 2002
Posty: 5328
Miasto: WOŁOMIN

Post#29 03 Sty 2009 00:20   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Cześć.

Zgadza się. Pracowałem, a raczej uczyłem się na tej maszynie.
Było to jednak prawie 30 lat temu.
Maszyna na której się uczyłem była zainstalowana w WOSR w Jeleniej Górze.
Stanowiła serce systemu służącego do cyfrowego zobrazowania sytuacji radiolokacyjnej i wypracowywaniu danych dla pewnych innych systemów.
Jak na tamte czasy, to była niezła konstrukcja. Obiekt zazdrości innych państw :)
Jednak jak napisałem, było to prawie 30 lat temu i niewiele w głowie pozostało... Zachowało mi się trochę odręcznych notatek dotyczących systemu operacyjnego EXTRA i trochę o testowaniu urządzeń peryferyjnych.
Nie wiem, czy to kogoś zainteresuje...
Powrót do góry
   
dj_volt
Poziom 18
Poziom 18


Dołączył: 03 Gru 2002
Posty: 512
Miasto: Zielona Góra

Post#30 Post autora tematu 04 Sty 2009 08:41   

Re: Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305


Witam ponownie

:arrow: marek_Łódź
Cytat:
... Liczysz na uruchomienie na tym jakiegoś softu ?
Rozejrzę się za naszymi Panami Konserwatorami z Politechniki Łódzkiej, może mają jakieś materiały. ODRA funkcjonowała tam sporo czasu pod GEORGE-3. Piękne były czasy i świetni fachowcy, co zresztą widać w niektórych postach tutaj.


Czy liczę na uruchomienie softu? Pewnie! Liczę na PEŁNE uruchomienie Odry! Co do ludzi z Politechniki Łódzkiej - bardzo proszę! Szukajmy jak najwięcej kontaktów. Pisałem już do ZETO w Zielonej Górze - niestety mam wrażenie, że są za bardzo zadufani w sobie - nawet nie raczą odpowiedzieć na maila...

:arrow: Alberto86

Cytat:
Zauważyłem, że takie urządzenia jak komputery z jakichś powódek nie klasyfikuje się jako zabytki. Przykładowo na podbeskidziu jest szlak zabytków techniki, są maszyny włókiennicze itd. a komputerów nie ma. A wiem, że były. Elektronika jest pomijana w tych kwestiach, a to jest okropne. I dlatego popieram wszelakie działania polegające na ratowaniu tych urządzeń.


Niestety, to prawda. Myślę, że powinniśmy ratować to co pozostało. A jest co. Na Alledrogo co jakiś czas cośtam wypływa. Teraz są pamięci do RIAD, tylko ta cena...
Co do wtyczek - znaleźliśmy na parowozowni 4 przewody, jeden JC-multiplekser, jeden JC-DW-403 i dwa nieopisane. Pracownicy obiecali poszukać, podobno było tego więcej. Mówiono mi o 3-4 workach! Problem byłby z głowy.

:arrow: Hesar

Cytat:
wg wikipedii "Do lata 2006 roku PKP w Ostródzie używała maszyny cyfrowej Odra 1305. Obecnie w Polsce ostatnia Odra pracuje na stacji towarowej Wrocław Brochów." Czy probowales sie skontaktowac z tymi placowkami ? Wiem ze o wroclawiu juz byla mowa, ale co z ostroda ?


Ja do Ostródy nie uderzałem. Brochów na pewno eksploatuje Odrę 1305. Z tego co wiem w najbliższych latach szykują się do wymiany Odry na coś nowszego - przydałoby się zabezpieczyć Odrę tak jak to zrobiono z "naszą" Odrą z Hutmenu :)

:arrow: c2h5oh

Cytat:
...Jednak jak napisałem, było to prawie 30 lat temu i niewiele w głowie pozostało... Zachowało mi się trochę odręcznych notatek dotyczących systemu operacyjnego EXTRA i trochę o testowaniu urządzeń peryferyjnych.
Nie wiem, czy to kogoś zainteresuje...


Myślę, że w obecnym stadium prac (testowanie kilku urządzeń) bardzo przydadzą się wszelkie procedury testowe. Stąd prośba do c2h5oh oraz slawekb61. Panowie, odgrzebcie notatki, spróbujcie poszukać w pamięci. Wszelkie materiały dotyczące testowania urządzeń peryferyjnych (DW-403, DW-325, PT-3, DT-325, MPXSCAN 8007) jak również JC Odra 1305 mile widziane!

Jeszcze pytanie do Fachowców - po dopięciu terminala Mera 7911N kabelkiem Null-modem do portu RS232C laptopa odpaliłem terminal i HyperTerminal z parametrami 9600 7 N 2 (nie wiem czy poprawnie, wyczytałem z dokumentacji 2 bity stopu, 7 danych ale nic nie wiem o parzystości, prędkość - odczytałem ze zworek konfiguracyjnych na PCB terminala Mera). Na terminalu wciskam klawisz SEND i nic nie dolatuje na PC! Czy terminal wymaga wysłania jakiejś komendy do inicjacji połączenia?

Na zakończenie standardowo już zapraszam wszystkich do Jaworzyny :) Jutro dalszy ciąg prac.
Powrót do góry
   
Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu      Strona Główna -> Forum elektroda.pl -> Komputery Serwis -> Komputery Hardware -> Pomóżcie uruchomić komputer ODRA 1305
Strona 1 z 5 Idź do strony 12345  Następny
Podobne tematy
Który komputer kupić? Pomóżcie (2)
Pomóżcie skompletować dobry komputer... (17)
Pomóżcie, jaki komputer do 2400 zł (3)
pomóżcie! komputer nie widzi tv (4)
Nowy komputer buczy - pomóżcie (55)
Nowy komputer- pomóżcie złożyć (38)
Komputer za 1500zł, pomóżcie. (9)
Error 1305 Instalator Java (2)
Pomóżcie uruchomić Devil May Cry 3 w 3D Analyzer (4)
Chce złożyć komputer do gier !Pomóżcie! (4)


Administrator || Moderatorzy || Regulamin forum || Regulamin ogólny || Informacja o cookies || Reklama || Kontakt

Page generation time: 0.09 seconds

elektroda.pl temat RSS