Elektroda.pl
Elektroda.pl
X

Wyszukiwarki naszych partnerów

Wyszukaj w ofercie 200 tys. produktów TME
Kategoria: Kamery IP / Alarmy / Automatyka Bram
Montersi
Proszę, dodaj wyjątek elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

cefaloid 18 Maj 2010 19:14 40155 47
  • Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    Przedstawiam świeżo ukończony wzmacniacz lampowy zrobiony z ciekawości "jak to gra". Jest to wzmacniacz push-pull w układzie Ultra Linear przedstawiony tutaj: http://audioton.republika.pl/wzmEL84.html

    Zmodyfikowałem go o układ regulacji barwy dźwięku przedstawiony tutaj: http://www.angelfire.com/electronic/funwithtubes/images/Amp-Tone-5-A-B.gif

    A więc otrzymałem takie coś:
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    Sygnał najpierw trafia do układu barwy dźwięku a później na regulator głośności i układ wzmacniacza ze strony Audioton. W związku z tym płytka drukowana została przeprojektowana aby pomieściła dodatkową lampę na kanał. Montaż przestrzenny został odrzucony we wstępnej fazie analiz. Przy tej ilości elementów ciężko by było w ogóle zapanować nad tym co gdzie i jak jest podłączone.

    Jeśli chodzi o zasilanie zostało ono od zera zaprojektowane przeze mnie i jest zupełnie inne niż w typowych "samoróbkach". Otóż, aby zminimalizować buczenie zdecydowałem się na stabilizację napięcia anodowego i napięcia zasilającego grzejniki. Oba napięcia są stabilizowane na układach stabilizatorów z tranzystorem MOSFET i diodą zenera. Miało to na celu całkowite obcięcie tętnień i eliminację przykrego przydźwięku przy jednoczesnej oszczędności pieniędzy - duże kondensatory i dławiki na 400V są drogie jak nie wiem co.

    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    Zastosowałem takie tranzystory bo.... akurat takie miałem. Równi dobrze mogły by to być inne.

    Jak działa ten zasilacz?
    1. Po włączeniu zasilania kondensator C16 ładuje się z pewnym opóźnieniem powodując że napięcie żarzenia nie narasta gwałtownie i nie mamy udaru prądowego (zimne grzałki mają mniejszą rezystancję). W końcu otrzymujemy na wyjściu 6,3V prądu stałego.

    2. Przez ok. 45 sekund od włączenia zasilania układ U1 ma na wyjściu stan wysoki, powodując że tranzystor Q4 zwiera diodę zenera D2. W efekcie napięcie anodowe nie pojawia się aż do rozgrzania grzejników lamp. W tym samym czasie pracuje układ U2 powodując miganie diody wskazującej stan zasilania.

    3. Po 40 sekundach Q4 przestaje zwierać diodę D2 i na wyjściu pojawia się napięcie anodowe 300V. Jednocześnie U2 wchodzi w stan reset. Dioda zasilania pali się teraz światłem ciągłym.

    Dodatkowo wykorzystałem gotowy AVT2829B - sterownik wzmacniacza. Umożliwia on włączanie wzmacniacza i regulację głośności z pilota.

    I to tyle. Połączenie nowoczesnego (zasilacz, sterownik) z antycznym (wzmacniacz).

    Jak to gra? Wg mnie wart ciskanych obelg i każdej straconej sekundy. Zupełnie inne brzmienie niż mają tranzystory. Nie brakuje mu ani wysokich tonów ani basu. Basu jest nawet zadziwiająco dużo.

    Zasilacz spowodował że w głośnikach praktycznie nie słychać buczenia itp. Potencjometr głośności skręcony na min: przykładam ucho do głośnika i nie słychać NIC. Potencjometr na max: po przyłożeniu ucha do głośnika wysokotonowego słychać delikatny syk i tyle. Mocy wystarcza na zrobienie domówki i zdenerwowanie sąsiada zza ściany :)

    Zastosowałem wojskowe radzieckie odpowiedniki EL84 i ECC83 - ta ostatnia ma inaczej wyprowadzone żarzenie, dlatego pod spodem wzmacniacza dałem przełącznik hebelkowy "Rosja" - "Zachód" który zmienia układ żarzenia.

    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    Dodaję schemat zasilacza i płytki w formacie jpg, 300dpi do wydruku.
    UWAGA: Płytka wzmacniacza jest inna jak w testowym urządzeniu, tzn jest przygotowana pod podstawki pod lampy montowane do obudowy śrubami. Istotna zmiana to że podstawki montowane będą od strony druku. To chyba lepsze rozwiązanie jak moje eksperymentalne.

    wzmacniacz.zip okazuje się że zamieszczono dwa zdjęcia w tak zwanym lustrzanym odbiciu co może wprowadzać w błąd osoby które zaczynają przygodę z lampami

    Załączniki:

    Fajne!
  • #2 18 Maj 2010 19:23
    megabit
    Poziom 18  

    Co to za obudowa (ta dolna)? Samoróbka, czy kupiona?

  • #3 18 Maj 2010 19:54
    Firemark
    Poziom 11  

    Świetne! Wygląda to bardzo ładnie [ja bym jeszcze dodał kopułę szklaną, ale to tylko estetyka]
    Tylko ile cie to kosztowało to wszystko?

  • #4 18 Maj 2010 19:54
    Mariuszek15
    Poziom 24  

    Możesz opublikować schematy ideowe i PCB do tego układu wzmacniacza lampowego ? Jaka jest moc wzmacniacza?

  • #5 18 Maj 2010 20:52
    TReneR666
    Poziom 12  

    Obudowa - palece lizac!! :spoko: Jestem pod wrazeniem.
    Regulacja barwy dzwieku (?) - fuj - na co to komu?!
    Wykonales moze jakiekolwiek pomiary tego wzmacniacza?

    ps. po co stabilizacja zasialania grzania? Przeciez nie powinno ono w zaden sposob wplywac na przydzwieki z sieci?

  • #6 18 Maj 2010 21:30
    kubson816
    Poziom 9  

    Witam.
    Bardzo udana konstrukcja...pogratulować
    A teraz takie pytanko z innej beczki, mianowicie nic nie wspomniałeś o trafach głośnikowych. Gdzie kupiłeś czy może sam nawijałeś ?
    Pozdrawiam.
    P.S z czym to gra ?

  • #7 18 Maj 2010 22:20
    tragi
    Poziom 22  

    Gratuluję mistrzowskiego wykonania wzmacniacza. Pomysłowa obudowa i ciekawe rozwiązanie z tym zasilaczem. Sam myślę czasem aby wykonać jakiegoś lampowca i ten twój wydaje się godny naśladowania.

    A nie myślałeś żeby zrobić jakieś pomiary tak dla siebie przynajmniej?

  • #8 19 Maj 2010 09:02
    parafka
    Poziom 20  

    TReneR666 napisał:
    Obudowa - palece lizac!! :spoko: Jestem pod wrazeniem.
    Regulacja barwy dzwieku (?) - fuj - na co to komu?!
    Wykonales moze jakiekolwiek pomiary tego wzmacniacza?
    ps. po co stabilizacja zasialania grzania? Przeciez nie powinno ono w zaden sposob wplywac na przydzwieki z sieci?


    * Czekamy na opis obudowy bo to wg. mnie COŚ!
    * Robiłem lampowca i przy cichym słuchaniu faktycznie odczuwałem potrzebę użycia jakiegoś układu regulacji barwy. Oczywiście przy głośniejszym słuchaniu taki układ jest zbędny lub powinien mieć bypas.
    * Dobremu układowi wystarczy ~6,3V żarzenia i nic nie brumi. Sprawdziłem. Ew. nadmiar napięcia można zdjąć rezystorem co zapobiegnie przy okazji udarowi prądu. Nic nie trzeba prostować i stabilizować.

  • #9 19 Maj 2010 10:10
    cefaloid
    Poziom 28  

    A więc po kolei:

    Transformatory:
    pochodzą z Alledrogo od uzytkownika 4pietro4.

    Obudowa
    Jest w całości wykonana z aluminium, pochodzi z Wloch, http://modushop.biz/.. Cena calkiem atrakcyjna bo ok. 23 EUR + VAT. Nie ma szans za tyle zrobić / kupić w kraju podobnej - a jakość spasowania jest bardzo dobra. Za 500zł byloby bardzo trudno w kraju. Niestety koszty wysylki normalnie to ze 30EUR więc zgadałem się z ludźmi z forum Audiostereo na wspólną przesyłkę bo akurat taką organizowali. Obudowa jest sprytnie pomyślana i w środku są wnęki w które wsuwa się nakrętki i można mocować co się chce. Gałki aluminiowe są z TME.

    Podfrezowania pod gałki oraz na lampy wykonałem wiertłem piórowym do...drewna. Ważne żeby dołożyć parę zł na dobre wiertło inaczej brzegi będą poszarpane.
    Podfrezowania pod gałki zrobiłem z pewnymi obawami bo obudowa była już anodowana. Jednak mimo że jest tam żywe aluminium wygląda to o wiele lepiej jak bez wcięć. Średnica podfrezowań jest 2mm większa jak gałek.

    Wyłącznik
    Jest to typowy wyłącznik wandaloodporny. Wg mnie świetnie się prezentuje :)

    Żarzenie prądem stałym
    To był eksperyment. Tak czy tak potrzebowałem stałego napięcia dla NE555. Gdzieś wyczytałem że triody ECC83 mają poziom izolacji zakłóceń katoda-grzejnik na poziomie -60dB lub lepiej i jeśli wzmacniają małe sygnały to wyłapują buczenie z grzejnika. Dobry wzmacniacz powinien mieć poziom szumów -90dB więc chciałem lepiej. Dla pentod problem nie występuje bo one przenoszą już duży sygnał. Stąd taki pomysł. Obecnie pentody są zarzone prądem przemiennym wprost z transformatora a triody prądem stałym stabilizowanym.
    W planach mam porównać to z prądem przemiennym - w sensie czy wnosi to jakieś zakłócenia.

    Regulacja barwy
    To był kolejny eksperyment.

    Z czym to gra
    Jamo E670 http://www.bsc.ru/components/speakers_floor/items/e670.jpg
    DVD Panasonic S-54
    Wzmacniacz miałem okazję porównywać do Onkyo TX-SR307 i mojego Panasonic Panasonic SA-XR50. W obu przypadkach róznicę czuć nie kiedy się podmieni wzmacniacz tranzystorowy na lampowy, tylko kiedy w drugą stronę. Z korzyścią dla lamp.

    Pomiary
    Tak jak znajdę czas to je porobię. Oscyloskop i generator czekają :)

  • #10 19 Maj 2010 17:55
    pawel83ck
    Poziom 13  

    Bardzo podoba mi się pomysł soft-startu. Rozwiązanie to wydłuża żywotność lampy itp. Jeśli mogę się do czegoś przyczepić to regulator barwy dźwięku - dodatkowy element w torze audio, który negatywnie wpływa na dźwięk oraz prowadzenie kabli, które jest mało staranne. Jakich kondensatorów użyłeś na zasilaniu ?? Mam na myśli firmę.

  • #11 19 Maj 2010 21:13
    tragi
    Poziom 22  

    Jaką moc mają te głośniki na których grasz (nie mogę linka otworzyć)?

    A co do obudowy to jest naprawdę super. A front jaką ma grubość? Tak się zastanawiam czy przy pomocy frezarki CNC nie wykonałby za podobne pieniądze takiej obudowy.

  • #12 19 Maj 2010 22:12
    cefaloid
    Poziom 28  

    pawel83ck napisał:
    Bardzo podoba mi się pomysł soft-startu. Rozwiązanie to wydłuża żywotność lampy itp. Jeśli mogę się do czegoś przyczepić to regulator barwy dźwięku - dodatkowy element w torze audio, który negatywnie wpływa na dźwięk oraz prowadzenie kabli, które jest mało staranne. Jakich kondensatorów użyłeś na zasilaniu ?? Mam na myśli firmę.


    Mamy tu do czynienia z wysokim napięciem i niewielkim prądem rzędu 200mA na kanał. Razem pewnie szczytowo 400mA to max. Stąd uważam że kondensatory elektrolityczne mogą być dowolne a jakieś low ESR to mijanie się z celem. To jest ważne....ale we wzmacniaczach tranzystorowych gdzie mamy małe napięcia ale duże prądy. Tak, tam kondensatory w zasilaczu warto mieć jak najlepsze.

    Jednak każdy kondensator elektrolityczny zarówno w zasilaczu jak i w torze audio jest u mnie zbocznikowany kondensatorem foliowym. Przynajmniej w teorii taki komplet zachowa się o wiele lepiej jak najlepszy drogi kondensator elektrolityczny.

    Dodano po 5 [minuty]:

    tragi napisał:
    Jaką moc mają te głośniki na których grasz (nie mogę linka otworzyć)?

    A co do obudowy to jest naprawdę super. A front jaką ma grubość? Tak się zastanawiam czy przy pomocy frezarki CNC nie wykonałby za podobne pieniądze takiej obudowy.


    Front ma grubość 10mm. Głosniki są duuuże. To 3 drożne głośniki o mocy 150W.
    Wzmacniacz zaś ma około 12W na kanał (RMS).

  • #13 20 Maj 2010 01:55
    Tomek2021
    Poziom 1  

    Bardzo fajny. Napisz coś więcej o tych różnicach w brzmieniu. Jakie i skąd są trafa głośnikowe. Co do regulacji barwy dźwięku - przy cichym słuchaniu jak najbardziej potrzebna taka fizjonomia ludzkiego słuchu i ... głośnika ale tu bym podpowiedział rozwiązanie rodem z technicsa - wyłącznik regulatorów barwy odcina całkowicie ten człon gdy jest zbędny. Stabilizacja żarzenia Ecc 83 na pewno nie zaszkodziła.
    W mostku greca na rysunku zamieniłeś polaryzacje diod ale... każdy wie gdzie minus a gdzie plus.

  • #14 20 Maj 2010 15:14
    thereminator
    Warunkowo odblokowany

    Tomek2021 napisał:
    Jakie i skąd są trafa głośnikowe.

    Przeczytaj jeszcze raz cały temat od początku, zostało to juz wyjaśnione.

    Tomek2021 napisał:
    fizjonomia ludzkiego słuchu

    Warto znać znaczenie słów, których się używa...

    Tomek2021 napisał:
    Stabilizacja żarzenia Ecc 83 na pewno nie zaszkodziła.

    Nie ma sensu stosować czegoś, co jest całkowicie zbędne, choć w tym układzie taka stabilizację zastosowano. Przy okazji - oznaczenia lamp pisze sie wielkimi literami.

    ***
    Co do wykonania wzmacniacza ciężko sie do czegokolwiek przyczepić, choć stabilizacja napięć to trochę ekstrawagancja w stosunku do tak prostego wzmacniacza.

  • #15 21 Maj 2010 11:16
    kasztan1983
    Poziom 11  

    Po obejrzeniu wzmacniacza mam tylko jedną wątpliwość.
    Czy ścieżki, na płytce, nie są nieco za cienkie?
    Górna obudowa transformatorów głośnikowych także pochodzi ze wskazanego sklepu?

  • #16 21 Maj 2010 14:01
    Mark II
    Poziom 19  

    Mam pytanie, czy w środkowych położeniach potencjometrów, regulator barwy ma w miarę neutralną charakterystykę?

  • #17 21 Maj 2010 18:41
    cefaloid
    Poziom 28  

    kasztan1983 napisał:
    Po obejrzeniu wzmacniacza mam tylko jedną wątpliwość.
    Czy ścieżki, na płytce, nie są nieco za cienkie?


    Mają po 1mm. Przyjmuje się że taka ścieżka może przewodzić 2-3A. Podczas gdy we wzmacniaczu 200mA w jednej ścieżce to już ewenement. Jest za to 300V.

    kasztan1983 napisał:
    Górna obudowa transformatorów głośnikowych także pochodzi ze wskazanego sklepu?


    Nie, to standardowa obudowa aluminiowa, których wiele w sklepach internetowych w przeróżnych rozmiarach.

    Zrobiłem troszkę pomiarów - na ile pozwolił mi czas i posiadane urządzenia.
    Nie mam niestety porządnego generatora itp więc wszystkie te wyniki proszę traktować jako orientacyjne. Przy prostokącie proszę pamiętać że obciążenie to głośniki a nie rezystor pomiarowy - nie chce mi się go chwilowo kupować :)

    Źródło sygnału: płyta CD z nagranymi próbkami sinusoid i punkt kontrolny oscyloskopu dla sygnału prostokątnego 1kHz.
    Obciążenie: rezystor 8om 5W

    Charakterystyka częstotliwościowa przy obciążeniu rezystorem, poziom mocy oddawanej 5W. Oś pozioma to Hz, pionowa to moc w dB (moc w stosunku do mocy przy 1kHz). Regulatory barwy na zero.
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull
    Pasmo od 5Hz, niespodzianka na plus.

    To samo przy obciążeniu kolumnami:
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    Sygnał 1kHz 0,2V z punktu kontrolnego w oscyloskopie
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    Rozciągnięty fragment - 10us/dz
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    obciążenie głośnikami:
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull

    Szum przy regulatorze głośności na max, skala 10mv/dz:
    Wzmacniacz lampowy EL84, ECC83 push-pull
    Brzmi to jak cichutki syk po przyłożeniu ucha do głośnika.

  • #18 24 Maj 2010 08:05
    rafalwitek
    Poziom 12  

    trafo głośnikowe kupowałeś czy sam nawijałeś?

  • #19 24 Maj 2010 12:07
    Mariuszek15
    Poziom 24  

    rafalwitek

    Cytat:
    Transformatory:
    pochodzą z Alledrogo od uzytkownika 4pietro4.

  • #20 04 Cze 2010 14:17
    cefaloid
    Poziom 28  

    Tomek2021 napisał:
    Bardzo fajny. Napisz coś więcej o tych różnicach w brzmieniu. Jakie i skąd są trafa głośnikowe. Co do regulacji barwy dźwięku - przy cichym słuchaniu jak najbardziej potrzebna taka fizjonomia ludzkiego słuchu i ... głośnika ale tu bym podpowiedział rozwiązanie rodem z technicsa - wyłącznik regulatorów barwy odcina całkowicie ten człon gdy jest zbędny. Stabilizacja żarzenia Ecc 83 na pewno nie zaszkodziła.
    W mostku greca na rysunku zamieniłeś polaryzacje diod ale... każdy wie gdzie minus a gdzie plus.


    Jak znajdę czas to dokładnie tak zrobię. Przełącznik który poda sygnał z wejścia na V1 albo na V2, tzn z pominięciem regulatora barwy dźwięku.

    Brzmienie:

    Na co dzień mogę porównać lampę z cyfrowym wzmacniaczem panasonica podobnym jak opisany tu: http://www.elektroda.pl/rtvforum/topic746053.html które zbierały na zachodzie świetne opinie - jako grające lepiej niż kilkukrotnie droższe wzmacniacze "klasyczne".

    Ciężko to opisać ale ma się wrażenie że po powrocie do wzmacniacza tranzystorowego czegoś brakuje. Coś jakby skręcić mu regulatory (tranzystorowemu) barwy paśmie. To nie dokładnie to ale coś w tym stylu. Niby brzmi ale nie tak soczyście. Z tym że to dość subtelna różnica. Przy tym brzmi bardzo czysto i od góry pasma zupełnie nie ma jakichś ograniczeń. Ale to głównie zależy od użytych transformatorów. Bas, jest na tyle mocny że spokojnie można słuchać na tym techno czy coś. Ale nie dorównuje temu z cyfrowego panasonica (zresztą jemu nie dorównuje prawie żaden wzmacniacz). Jest trochę rozlazły z kolumnami bass-reflex. Być może lepiej by współgrał z głośnikami w obudowie zamkniętej. Ale to nie tak, że jest źle z basem. Jest OK ale nie tak jak w Panasonicu.

  • #21 04 Cze 2010 14:54
    Mariuszek15
    Poziom 24  

    cefaloid Możesz udostępnić źródła PCB ( eagle, protel) ? Bo jpg to nie najlepszy pomysł do zrobienia PCB.

  • #22 03 Lis 2010 21:44
    mati_252
    Poziom 16  

    Witam, jestem właśnie w trakcie robienia wzmacniacza lampowego na PCL86 OTL, i czy jest sens robienia tego zasilacza, wydaje się być kuszący, opóźnianie anodowego i stabilizowany prąd żarzenia. Czy brum sieciowy będzie mniejszy ??

  • #23 03 Lis 2010 23:31
    cefaloid
    Poziom 28  

    mati_252 napisał:
    Witam, jestem właśnie w trakcie robienia wzmacniacza lampowego na PCL86 OTL, i czy jest sens robienia tego zasilacza, wydaje się być kuszący, opóźnianie anodowego i stabilizowany prąd żarzenia. Czy brum sieciowy będzie mniejszy ??


    Możesz zrobić wersję uproszczoną tzn bez R11, Q4 i wszystkiego co jest poniżej tych elementów. To da spory zysk w jakości napięcia zasilania, będzie ono takie jak z drogiego i ciężkiego, wieloczłonowego filtru LC. Albo nawet lepsze bo stabilizowane. Stabilizacja żarzenia i opóźnione włączenie zasilania możesz zrobić albo i nie. Przesłuch z grzałki jest na poziomie -60dB lub mniejszym. Zaś opóźnionego włączenia napięcia anodowego nie ma wiele zaawansowanych wzmacniaczy.

  • #24 04 Lis 2010 11:03
    mati_252
    Poziom 16  

    Zrobię taką wersje jak na schemacie. Tylko na inne napięcia. Bardzo fajny zasilacz pogratulować, w kolejnych konstrukcjach na pewno będzie zastosowany właśnie ten zasilacz.

    Dodano po 8 [minuty]:

    Dobre będą tranzystory IRFZ44, akurat mam dwa takie.

  • #25 04 Lis 2010 17:30
    R4f4l
    Poziom 11  

    Bardzo ładny wzmacniacz. Niedługo zabieram się za budowę lampowej głowy gitarowej. Już mniej więcej wiem jak zrobię zasilacz.

  • #27 09 Lis 2010 19:15
    mati_252
    Poziom 16  

    Ok. zasilacz gotowy, wystartował od pierwszego razu, i mam jedno pytanko czy to normalne że na anodowym są lekkie wahania napięcia rzędu +/- 2V.

    Dodano po 3 [godziny] 46 [minuty]:

    Ok po 3 dniach zmagań cały zestaw działa. Zasilacz super 0 brumu sieciowego, minimalnie tylko słychać przy potencjometrze na maksa, ale wtedy jest za głośno żeby słuchać muzyki. Wzmacniacz na ECL86. Napięcie po podłączeniu ustabilizowało się.

  • #28 10 Lis 2010 22:10
    Maximuss1973
    Poziom 9  

    Witam.Wzmacniacz naprawdę ładny.Szkoda tylko "nowej ery" w wykonaniu.Wiem,stary jestem i zrzędze,lampa to lampa i ma swoje prawa.Graty za wykonanie.Sam teraz walcze z paroma wzmakami i wiem jak to jest.Jak skończe zapodam na forum.

  • #29 13 Lis 2010 12:54
    Relike
    Poziom 12  

    cefaloid napisał:

    Zastosowałem wojskowe radzieckie odpowiedniki EL84 i ECC83

    Można wiedzieć jakie bo nie widać na zdjęciach?

  • #30 13 Lis 2010 13:05
    thereminator
    Warunkowo odblokowany

    6Π14Π i 6H2Π(-EB)

 
Promocja -20%
Zamknij 
Wyszukaj w ofercie 200 tys. produktów TME
tme