Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
IGE-XAO
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Tagan model: TG530-U15 Easycon - brak napięć po wtórnej

09 Maj 2008 17:45 8898 18
  • Poziom 25  
    Bardzo proszę o pomoc w naprawie zasilacza TAGAN TG530-U15 Easycon.
    Objawy: brak jakichkolwiek napięć po stronie wtórnej.

    Co zrobiono:
    - sprawdzono tranzystory+diody po stronie pierwotnej i wtórnej,
    - wymieniono dwa nieco spuchnięte kondensatory 4700/10 oraz 2200/16 po stronie wtórnej,
    - sprawdzono rezystory za kondensatorami wysokiego napięcia po pierwotnej,
    - sprawdzono wszystkie diody oraz tranzystory małej mocy,
    - sprawdzono kondensatory elektrolityczne (z wylutowaniem),
    - podstawiono TL3842P,
    - wymieniono transoptor.

    W ramach prób podstawiono w miejsce modułu PFC (aktywny) prostownik.

    Objawy nadal takie, jak od momentu usterki:
    brak startu, zero napięć na wyjściach, żadnego napięcia po stronie wtórnej.
    Zasilacz nie posiada żadnych okopceń, bezpiecznik cały.
    Zasilacz obciążony starym dyskiem twardym, start przez zwarcie "zielonego z czarnym".

    Po załączeniu zasilacz (z modułem PFC) słychać ciche "uderzenie" prądu w cewkę modułu PFC, natomiast z transformatora słychać bardzo ciche "tykanie" ok. 100-200 Hz.
    Na tranzystorach mocy (pierwotne) napięcia ok. 170V, na kondensatorach 190V. Z góry bardzo dziękuję za jakąkolwiek pomoc.
  • IGE-XAO
  • Pomocny post
    Poziom 17  
    Z tego co napisałeś wynika że nie ma też napięcia 5VSB.
    Sprawdź czy działa przetwornica SB. Na czym ona jest zrobiona?
    Zrób fotki płytki.
  • Poziom 25  
    Witam!
    Dziękuję za odpowiedź.
    Przetwornica SB jest zrobiona na UC3842A (uprzednio był TL3842A, który podmieniłem).
    Układ ten podstawiłem na inny (nowy) - niestety bez rezultatu.
    Na radiatorze po stronie pierwotnej znajdują się:
    - 2x 2SC3320
    - 1x PFF6N60
    Zamieszczam zdjęcia płytki - po zdemontowaniu radiatora:

    Raz jeszcze dziękuję za odpowiedź
    Wojtek
    Tagan model: TG530-U15 Easycon - brak napięć po wtórnejTagan model: TG530-U15 Easycon - brak napięć po wtórnejTagan model: TG530-U15 Easycon - brak napięć po wtórnej
  • Pomocny post
    Moderator
    Witam.
    O ile sprawdzałeś dokładnie tranzystor PFF6N60 oraz diodę zenera gdzieś w jego okolicy to uszkodzenia szukaj w okolicach układu TL3242P zwracając uwagę na kondensatory (piki) oraz na elektrolit na zasilaniu układu.
    Sprawdź również opory przy tych dużych elektrolitach i czy one się jednakowo rozładowują w jednostce czasowej po wyłączeniu zasilania.
    Jednak byłbym za tym, aby zasilacz podłączać od strony sieci 230V poprzez szeregowo podłączoną żarówkę powiedzmy 40-60W.
    Oczywiście bez PFC opisz jak się zachowa zasilacz, a raczej żarówka po włączeniu napięcia sieci.
    Tagan model: TG530-U15 Easycon - brak napięć po wtórnej
  • IGE-XAO
  • Poziom 25  
    Bardzo dziękuję za sugestie.
    Zasilacz podłączyłem z żarówką 40W w miejscu bezpiecznika [moduł PFC zastąpiłem mostkiem prostowniczym] - po załączeniu zasilania zapala się ona i w ciągu ok. 0,5 sek zaczyna gasnąć.
    Napięcie na kondensatorach spada do około 20V po 30 - 40 sek. (równomiernie - tzn. na obydwu kondensatorach).

    Sprawdziłem:
    - rezystory wokół TL3842P - wszystkie są w porządku,
    - rezystory przy dużych elektrolitach - wartości zgodne z oznaczeniami,
    - kondensatory "piki" wokół TL3242P (pod kątem ewentualnego zwarcia) - wygląda, że są OK,
    - diody - wszystkie w okolicy TL3242P - są w porządku,
    - podmieniłem "na wszelki wypadek" 47uF/35V koło TL3242P,

    Jedyny dylemat mam z PFF6N60:
    - sprawdzałem go "piszczącym" zakresem omomierza - pomiędzy źródłem i drenem mam ok. 500Ω w kierunku przewodzenia, nieskończoność w zaporowym, po przypadkowym wysterowaniu bramki tranzystor otwiera się w zaporowym do ok. 130Ω.
    Czy to jest prawidłowe? Jeśli nie, to czym można ewentualnie zastąpić ten tranzystor?

    Zasilacz po wszystkich próbach i wymianach nadal zachowuje się dokładnie tak samo: brak napięć, cichutkie tykanie (z modułem PFC)

    Raz jeszcze dziękuję wszystkim za okazaną życzliwość i chęć pomocy

    PS.
    Przepraszam, że za pierwszym razem nieprofesjonalnie zamieściłem zdjęcia - będę się starał na przyszłość zrobić to poprawnie...
  • Poziom 25  
    Witam ponownie!
    Przysiadłem nieco nad tym zasilaczem z miernikiem celem zbadania okolicy układu UC3842A. Okazało się, że układ UC3842A robi zwarcie - za rezystorem 150k z kondensatora miałem 0V (ścieżka w kierunku nóżki 7).

    Podstawiłem układ (swoją drogą wygląda na to, że podstawiony przeze poprzednio mnie nowy układ był już uszkodzony lub uszkodził się zaraz po podmianie) i obecnie zasilacz nadal nie startuje, jednak zmieniła się częstotliwość "tykania". Natomiast na nóżce 7 UC3842A mam tylko 2,5V - a powinno być 12V. Wygląda więc, że UC3842A nie działa z powodu zbyt niskiego zasilania...

    Co może być przyczyną zbyt niskiego (2,5V zamiast 12V) napięcia na zasilaniu UC3842A? Co jeszcze można sprawdzić? Z góry dziękuję za obecne i kolejne podpowiedzi

    Wojtek
  • Pomocny post
    VIP Zasłużony dla elektroda
    MOSfet (sterowany przez UC3842A) wg Twoich pomiarów zachowuje się prawidłowo.
    Pomiar omomierzem elementów nieliniowych nie jest najlepszym rozwiązaniem, w miernikach często jest funkcja 'test diody'.
    dodatkowo:
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?t=266953#1324568
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?t=267813

    Czy UC3842A robi zwarcie - to łatwo sprawdzić - pomiar między nogami 7 i 5 (wylutowany).
    Zwarcie może też robić kondensator na Vcc (noga 7) UC3842A, ale skoro wymieniłeś ...

    Dioda przed kondensatorem?

    Niedaleko UC3842A powinien być większy niż pozostałe rezystor startowy <- do sprawdzenia.

    Rezystor w źródle nMOSfeta (current_sense) ?

    Prawdopodobnie te elementy już sprawdziłeś więc przydałoby się obserwować co się dzieje po podłączeniu zasilacza - na nodze 7 (względem nogi 5) - najlepiej oscyloskopem.
    UC3842A aby 'wystartował' napięcie na nodze 7 musi osiągnąć ok. 16V
    Jakie jest napięcie na drenie nMOSfeta ?
  • Pomocny post
    Specjalista - zasilacze komputerowe
    Zwykle zasilanie 3842 realizowane jest w prostym układzie wykorzystującym napięcie głównego prostownika (330V) i napięcie z uzwojenia transformatora sterowanego tymże układem.
    Trochę to zawile wyszło ale już tłumaczę.

    Po włączeniu do zasilania kondensatory (2 x 330µ) ładują się (pomijam dla ułatwienia opisu idei człon PFC) do wartości szczytowej napięcia sieci.
    Stamtąd poprzez rezystor ok. 150÷220K zasilany jest kontroler 3842 nóżka 7.
    Od punktu zasilania 3842 (7) do masy (5) dołączony jest kondensator el. zwykle 47µ÷m1.
    Niestety prąd pobierany z tej gałęzi jest zbyt mały do zapewnienia ciągłej i stabilnej pracy. Wystarcza jednak na wygenerowanie niewielkiej "paczki" impulsów sterujących tranzystor kluczujący.
    Jedno z uzwojeń transformatora przeznaczone jest do wspomagania pracy przetwornicy. Z niego wyprostowane napięcie dochodzi do (7) zapewniając normalne zasilanie sterownika.

    Trudno opisywać działanie układu bez schematu. Podałem Ci tu ogólną ideę pracy (m. in.) układu 3842.

    Z podanych przez Ciebie pomiarów wynika, że masz na (7) 2,5V.
    To oczywiście błąd wynikający z metody pomiarów. Niestety miernik nie nadaje się do mierzenia napięć w układach impulsowych - czyli tam, gdzie mamy do czynienia z napięciem zmiennym ale zwykle w domu tylko tym dysponujemy.
    Oscyloskop pokazałby niszłą "sieczkę" na nóżce (7).

    Zacznij od wyszukania w/w kondensatora (7) - (5) i wymień go.

    Co do pomiaru parametrów tranzystora MOS. Warto przed pomiarem (oczywiście w wylutowanym transystorze) zewrzeć bramkę z źródłem (choćby palcem) by wstępnie odprowadzić ładunek. Potem mierzyć.
    Zrysuj kawałek schematu z tej okolicy. To niewielki układ.
  • Poziom 25  
    Witam!
    Niestety moje próby naprawy tego zasilacza nadal trwają... Dzięki poradom wszystkich Państwa udało mi się przeprowadzić szereg testów tego zasilacza, ze szczególnym uwzględnieniem układu UC3842 oraz okolic.

    Podsumowując:
    - rezystory startowe są sprawne,
    - przed rezystorem startowym prowadzącym do nogi 7 UC3842 napięcie wynosi 190V, za natomiast 2,5V,
    - dioda przed kondensatorem jest sprawna,
    - rezystor w źródle NMOSFETA jest sprawny,
    - napięcie na drenie NMOSFETA wynosi 190V,
    - kondensator między 5 a 7 został wymieniony,
    - napięcie między 5 a 7 na UC3842 ciągle 2,5V,
    - na nóżce 6 tego układu (więc i na bramce NMOSFETA) 2,5V,
    - rezystory wokół UC3842 są sprawne,
    - diody wokół UC3842 także są sprawne,
    - NMOSFET od UC3842 jest sprawny (podstawiono na próbę drugi),
    - małe kondensatory wokół UC3842 są sprawne (bez zwarcia),

    Zasilacz nadal nie działa... Układ UC3842 nie startuje. W jednym z postów na portalu Elektroda znalazłem informację, że ten układ może mieć problem z wygenerowaniem impulsów "startowych" w przypadku zwarcia po stronie wtórnej... Sprawdziłem i wymieniłem profilaktycznie większość kondensatorów po stronie wtórnej - niestety nie przyniosło to żadnego rezultatu. Obecnie testuję ten układ bez modułu PFC oraz z wylutowanymi tranzystorami po stronie pierwotnej (z wyjątkiem NMOSFETA). A może by tak zasilić UC3842 z zewnętrznego zasilacza i zobaczyć, co się stanie? Co Państwo o tym myślą? Jak to zrobić, żeby nie popalić czegoś? Pomału skłaniam się do wymiany wszystkich elementów wokół UC3842 (jest ich góra 20) - w tym po raz kolejny UC3842 (może sprzedano mi jakieś felerne) - chociaż szczerze mówiąc nie jestem do końca przekonany do tego pomysłu... Raz jeszcze dziękuję za okazaną pomoc i życzliwość - bardzo chciałbym naprawić ten zasilacz.

    PS. Schemat postaram się przerysować z płytki schemat okolic układu UC3842 - w tej konkretnie aplikacji nie ma zewnętrznej diody zenera.
  • Pomocny post
    Poziom 37  
    obsid napisał:

    - przed rezystorem startowym prowadzącym do nogi 7 UC3842 napięcie wynosi 190V, za - 2,5V,

    O ile pamietam ta aplikacje to te uklady do startu i stabilnej pracy potrzebowaly ok 12-16V.
    Czy dokladnie posprawdzales galaz zasilania tego ukladu - chodzi mi o uzwojenie pomocnicze i elementy z nim wspolpracujace.
    Mi w zasilaczu na pododnym ukladzie padla dioda prostujaca napiecie z tego uzwojenia - dalam jakas wylutowana z inego zasilacza z galezi -12V i zadzialalo. 1n400x sie do tego nie nadaje - dioda musi byc szybka.
  • Poziom 25  
    Dziękuję za sugestię. Gałąź zasilania tego układu wydaje się być w porządku - uzwojenie pomocnicze nie ma przerwy, natomiast dioda zachowuje się poprawnie w przypadku sprawdzenia jej miernikiem. Wymienię ją na wszelki wypadek na inną z podobnego obwodu jakiegoś zasilacza od PC. Czy to napięcie 2,5 V na nóżce nr 6 UC3842 nie sugeruje uszkodzenia tego układu? Poprzednio układ pracujący w tym miejscu miał zwarcie (10 ohm pomiędzy 5 i 7), ale ten po podstawieniu daje tylko te 2,5V na zasilaniu... Podstawiłem układ zakupiony w sklepie, sklep ten jednak nie ma najlepszej renomy (sporo części sprzedawanych jest tam z tzw. giełdy np. szlifowane tranzystory). Uparłem się nieco, aby naprawić ten zasilacz, ale jakoś nie mogę ruszyć do przodu. Raz jeszcze dziękuję za pomoc
  • Pomocny post
    Specjalista - zasilacze komputerowe
    Zastanawiająca jest wartość 190V. Skąd takie napięcie?
    Przecież (jak piszesz) odłączyłeś człon PFC.
    Wartość maksymalna napięcia sieci to ok. 320V. W żaden sposób nie pasuje.

    Przyjrzyj się dokładnie układowi i sprawdź, czy pomiędzy (7) i (5) nie ma diody Zenera. Może być uszkodzona i nie pozwalać na ustalenie napięcia wyżej niż 2,5V.

    Pomysł z zasileniem układu z zewnętrznego zasilacza jest dobry.
    Przydatny byłby tu oscyloskop (to zasilacz impulsowy, bez tego trudno wnioskować).

    Zatem, jak napisała Alana musisz zasilić 3842 podając mu ok. 16V.
    Nie wiem jak masz wyposażony swój domowy warsztat. Potrzebny będzie niewielki transformator (6 - 10W) o napięciu 10 - 15V AC. Możesz rozebrać np zasilacz od telefonu. No już marzeniem byłby transformator z kilkoma uzwojeniami wtórnymi.

    Tagan model: TG530-U15 Easycon - brak napięć po wtórnej

    Taki prosty układ zasilania pozwoli Ci na swobodne poczynania (bez niebezpieczeństwa porażenia) z badanym układem.
    Nie podłączasz zasilacza (ATX) do sieci - będzie zasilany z w/w zasilacza pomocniczego.

    Minus zasilacza z powyższego schematu do masy naprawianego zasilacza, U1 do zasilania transformatora (zacisk (+) jednego z dwóch "grubych" kondensatorów elektrolitycznych.
    U2 przez rezystor ok. 100÷1000Ω do (7). Rezystor pełni tu rolę bezpiecznika.

    Spróbuj to zrobić i opisz wyniki.
    W wolnej chwili pomierz jakiekolwiek napięcie swoim miernikiem i jakimś innym, pożyczonym na czas pomiarów.
  • Poziom 25  
    Witam!
    Dziękuję za schemat oraz pomysł zasilenia tego układu. Rzeczywiście napięcie 190 V było zmierzone przeze mnie niewłaściwie (mój miernik jest dość wysłużony i na zakresie 1000V czasem płata figle). Dziękuję za zwrócenie uwagi - sprawdziłem to napięcie innym miernikiem i oczywiście jest tam ok. 300V... Moje niedopatrzenie - przepraszam za nieumyślne wprowadzenie w błąd. Jutro postaram się zasilić UC 3842 wg Pańskiego schematu - bardzo jestem ciekaw wyników pomiarów. Dzisiaj zrobiłem jeszcze jedną podmianę UC3842 - obecnie mam na zasilaniu (5-7) 6,5V (przedtem było 2,5v). Układ nadal nie startuje - próbowałem jeszcze zwiększyć napięcie zasilania tego UC3842 zmniejszając wartość rezystora 150kom - niestety napięcie wzrosło do ok.15V, ale układ nadal nie zadziałał (rezystor 100kom dość mocno się grzeje). Jutro zabieram się z nowymi siłami do naprawy tego zasilacza. Dziękuję raz jeszcze i życzę miłej nocy
  • Poziom 25  
    Witam!
    Zestawiłem układ zasilacza dla UC3842 wg schematu użytkownika W.P. (jeszcze raz serdecznie dziękuję W.P. za życzliwość). Użyłem transformatora o podwójnym uzwojeniu wtórnym (2x12V). Po podłączeniu zasilania do układu, na końcówkach UC3842 uzyskałem następujące napięcia:

    1 - 4.6V
    2 - 2.5V
    3 - 0V
    4 - 2.1V
    5 - 0V
    6 - 15V
    7 - 16.9V
    8 - 5V

    Testowałem dwa układy UC3842 - obydwa dały zbliżone wyniki pomiarów napięć.

    Mam jeszcze jedno pytanie w związku z zaproponowanym schematem zasilacza (przepraszam za dociekliwość): jak jest rola kondensatora C1 (włączonego w szereg zasilania)? Kondensator (w moim przypadku 1000uF) dość mocno się nagrzewa dla takiego rozwiązania - przepraszam, że pytam, ale rozwiązanie jest bardzo ciekawe i nieszablonowe... Kondensator C3 także nieco się nagrzewa. Ponadto w moim przypadku napięcie z tej gałęzi zasilania znika po podłączeniu przez rezystor 100Ω gałęzi U2 do nóżki nr 7 układu UC3842.

    Raz jeszcze serdecznie dziękuję za wszelką pomoc
  • Pomocny post
    VIP Zasłużony dla elektroda
    Pewnie te Twoje 1000uF mają za małe napięcie i dlatego się nagrzewają w tym nieszablonowym powielaczu napięcia :wink:

    Wstępnie można powiedzieć że Twój UC3842 zachowuje się prawidłowo - na 8 nodze ma Vref a na nodze 2: 1/2 Vref; można jeszcze mu zmierzyć pobór prądu (szeregowo z nogą 7 - miliamperomierz)
  • Pomocny post
    Specjalista - zasilacze komputerowe
    Układ z C1 i C3 to podwajacz asymetryczny. C3 ładuje się do 2(√2)U1.
    Jeśli więc U1=12V (napięcia przemiennego) to C3 naladuje się do ok. 33V (stałego). To oczywiście dla układu z rys. 1.
    W drugim przypadku U2≈68V DC; U1≈17V DC.

    Co do grzania kondensatorów... Napięcie robocze C1 to minimum 35V; C2 2-krotnie więcej. To chyba powód grzania.
    Jeśli C1 i C3 są na zbyt małe napięcie to zamień je na połączone szeregowo dwa inne. Inaczej możesz sobie zafundować małe buuum (i trochę lepkiego oleju na stole).

    Co do napięć w układzie. Wygląda to dość poprawnie choć właściwy byłby tu pomiar z użyciem oscyloskopu.
    Napięcie na (6) wygląda na właściwe - niskie zasilanie strony pierwotnej transformatora wtedy szeroki impuls (o dużym wspcz wypełnienia) i niewiele niższe napięcie na wyjściu od zasilającego.

    Sprawdź wartość rezystora pomiędzy (6) a bramką tranzystora końcowego. Powinien mieć 22÷68Ω.


    Jeśli wszystko jest OK to powinieneś mieć jakieś napięcie po stronie wtórnej. Nie koniecznie 5V (układ zasilany jest obniżonym napięciem) ale jakieś powinno być.

    W sieci znajdziesz schemat rozwinięty 3842. Wydrukuj go i dorysuj resztę układu z naprawianego zasilacza.
    Tobie łatwiej będzie zrozumieć jego działanie a nam korygować Twoje poczynania.

    Możesz sfotografować druk i obrabiając zdjęcie wyodrębnić ścieżki i punkty lutownicze. Potem wydrukować i nanieść cienkopisem elementy.
    Łatwiej wtedy zrysować schemat ideowy.
  • Poziom 25  
    Witam!
    Ale dałem plamę... Nie rozpoznałem tego powielacza - mój błąd. Rozwiązanie zasilenia naprawianego układu zaproponowane przez Pana W.P. jest doskonałe - rzeczywiście należy pamiętać o odpowiednim napięciu pracy kondensatorów. Po podstawieniu w tym układzie kondensatorów 470uf/200V układ zasilacza / powielacza podłączyłem do mojego TAGANA i zasilacz zaczął pracować! Oczywiście napięcia po stronie wtórnej były mniejsze - mniej więcej 50% nominalnych tzn. 1.7V, 2.5V oraz 6V (jak zwrócił na to uwagę Pan W.P.), ale zasilacz działał całkowicie poprawnie.

    A teraz najważniejsze - zasilacz już jest naprawiony!
    Dzięki pomocy wszystkich Państwa, szczególnie Pana W.P. oraz Pani Alany znalazłem uszkodzenie!
    Zasilanie układu UC3842 zrealizowane jako dzielnik z rezystorem 150k ma bardzo małą wydajność prądową - wystarczającą w zupełności do zainicjowania startu, jednak w przypadku pojawienia się jakiegokolwiek nadmiernego obciążenia napięcie za rezystorem (150k) spadnie do kilku V... Podczas odrysowywania schematu zwróciłem uwagę na to, że z rezystora 150k poza nóżką 7 jest jeszcze połączenie przez diodę oraz rezystor 4,7ohm do uzwojenia pomocniczego transformatora, którego drugi koniec znajduje się na masie :idea:

    I tutaj ogromne podziękowanie dla Pani Alany - podpowiedź, jakiej udzieliła mi Pani była prawdziwym "strzałem w dziesiątkę".

    Dioda FR103 zastosowana w tym obwodzie została przeze mnie sprawdzona testerem diod - w kierunku przewodzenia ok. 500 ohm, w zaporowym nieskończoność. A więc OK? No właśnie, że nie! Jest to jeden z tych przypadków, kiedy zużycie / uszkodzenie elementu oznacza jego dyskwalifikację do pracy impulsowej. To właśnie Pani Alana skierowała mnie dokładnie na ten trop - powinienem był jednak od razu wymienić, a nie sprawdzać tą diodę, ponieważ sprawdzenie miernikiem elementów impulsowych może dać błędny wynik. Wymieniłem tą diodę na PR1003 i wszystko zadziałało jak należy :D

    OK - zasilacz działa już doskonale - a to wszystko dzięki pomocy wszystkich Państwa.

    Z mojej strony mała rada dla wszystkich, którzy być może natrafią na ten wątek: jeśli będziecie naprawiać zasilacz o podobnym uszkodzeniu, w miarę możliwości wymieniajcie wszystkie potencjalnie podejrzane "impulsowe" podzespoły - oszczędzicie sobie tym samym mnóstwo czasu i pracy.

    Raz jeszcze dziękuję za pomoc i pozdrawiam wszystkich serdecznie
  • Specjalista - zasilacze komputerowe
    Gratuluję sukcesu.

    Cytat:
    ...powinienem był jednak od razu wymienić, a nie sprawdzać tą diodę, ponieważ sprawdzenie miernikiem elementów impulsowych może dać błędny wynik.


    Można mierzyć miernikiem.
    Trzeba jednak pamiętać, że dioda jest elementem o nieliniowej charakterystyce I=f(U). Pomiar rezystancji złącza jest niemiarodajny i prowadzi do błędnych wyników (zależnych od ustawionego akurat zakresu omomierza).
    Wynik takiego pomiaru to np 500Ω a w rzeczywistości rezystancja (tzw przyrostowa) złącza to ułamki ohma.
  • Pomocny post
    VIP Zasłużony dla elektroda
    Ja tam skromnie wspominałem o tej diodzie już wcześniej :wink:

    Również :arrow: gratulacje :!:
    Pełen podziw dla obsida że mu się chciało tyle na tym siedzieć (oscyloskopem dla wprawnego oka namierzenie tego pacjenta to kilka minut) i że chciało się budować powielacze i takie tam - zdecydowana większość userów się poddaje i napisane wątki pozostają bez zakończenia...