Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Proszę, dodaj wyjątek www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

problem z układem sterowania wentylatorem

Curry_ 28 Paź 2008 01:24 6406 18
  • #1 28 Paź 2008 01:24
    Curry_
    Poziom 13  

    Witam

    Jakiś czas temu pisałem temat w dziale komputerów>cooling w sprawie jakiegoś dobrego kontrolera, który regulował by obroty wentylatora.

    Wyszperałem na stronie http://www.overclockers.com.au/techstuff/a_thermalfans/ układ, który znakomicie spełniał postawione zadanie (bynajmniej miał spełniać). Układ ten działa na termistorze i na podstawie jego rezystancji zwiększa napięcie na wentylatorze. Dwoma potencjometrami reguluje się 1. przy jakiej temperaturze ma się rozkręcać, i 2. jakie ma być napięcie na wentylatorze w stanie idle. Tak bynajmniej to wygląda na papierze, bo złożyłem ten układ i na wyjściu jest non stop ok 4-5 V. Nie ważne jak bym kręcił potencjometrami i grzał termistor i nie wchodzi nawet ponad 5. Myślałem, że coś źle zrobiłem, więc zbudowałem ten układ w Electronic Workbench. Okazało się, że tam też jest to samo, czyli ten układ jest błędny. Czy może ktoś pomóc, co zrobić z tym fantem? W dziale coolingu nikt mi nie pomógł, może tu ktoś zaradzi. Na dział coolingu raczej elektronicy nie zaglądają. Może coś jest źle podłączone na tym układzie, albo jakieś elementy są złe?

    tu obraz układu w EW:
    problem z układem sterowania wentylatorem

    0 18
  • #2 28 Paź 2008 12:12
    jony
    Specjalista elektronik

    A podłaczyłes zasilania do tego wzmacniacza operacyjnego i miałeś podłączony wentylator

    0
  • #3 28 Paź 2008 12:46
    Curry_
    Poziom 13  

    w realu jak montowałem to był podłączony wentylator. w EW nie podłączałem zadnego odbiornika bo nie robiło to różnicy. a co do zasilania to ua741 trzeba jakoś zasilać?

    tu jest rozkład pinów tego wzmacniacza:
    problem z układem sterowania wentylatorem

    to do niego trzba poza tymi trzema pinami jeszcze jakieś zasilanie podłączyć? to do tych pinów gdzie jest Vcc+ i Vcc-? a jakie zasilanie ma być? też 12V?

    0
  • #4 28 Paź 2008 13:34
    prezeswal
    VIP Zasłużony dla elektroda

    Cześć!
    Układ jest raczej poprawny. Nie będę komentował pytania o sposób zasilania 741 - obrazek chyba wszystko wyjaśnia :D
    problem z układem sterowania wentylatorem

    ps. jeśli chcesz, mogę zrobić symulację moim programem gdyż sposób i zakres regulacji wydają mi się nieco "podejrzane" :D

    0
  • #5 28 Paź 2008 14:46
    Curry_
    Poziom 13  

    no właśnie. zrobiłem tak jak powiedziałeś (czyli podłaczyłem zasilanie do wzmacniacza. dzięki) i popróbowałem rożnych konfiguracji. i co auważyłem to że ten potencjometr po prawej jak się reguluje w tym zakresie 5 K to się nic nie zmienia.

    mógłbyś zrobić tą symulację i powiedzieć jak to skonfigurować? byłbym bardzo wdzięczny.

    pozdrawiam

    0
  • #6 28 Paź 2008 16:09
    prezeswal
    VIP Zasłużony dla elektroda

    Układ ten nie za bardzo mi się podoba : maksymalne napięcie na wentylatorze to nieco ponad 8V, tranzystor pracuje liniowo (wtórnik emiterowy) więc grzeje się.

    Założyłem prąd wentylatora 120mA przy 12V.
    Po zmianach R8 na 1k i R9 na 2.2k potencjometr P2 reguluje napiecie na wy w granicach od 6V do 8V (przy odlutowanym termistorze).
    Na forum jest wiele lepszych sterowników (np. z PWM) - poszukaj :D
    Pozdrawiam

    0
  • #7 28 Paź 2008 18:53
    Curry_
    Poziom 13  

    ehhhh... rzeczywiście ten układ to jedna wielka zagadka. ustawiłem jakieś rezystancje na tych dwóch R i regulowałem termistor i jako tako działało. czyli przy 7 K na termistorze było ok 4V i wraz ze spadkiem R na termistorze (czyli wzrostem temperatury) rozsło napięcie na wentylu. tylko że jak R termistora spadło poniżej 1 K napięcie na wentylu znowu spadło na 4 V. nie wiem o co chodzi. chyba na prawdę sobie odpuszczę.

    tylko że na forum nie ma żadnego regulatora sterowanego temperaturowo. sa regulatory sterowane potencjometrami ale termistorem nie ma.

    Dodano po 2 [godziny] 19 [minuty]:

    witam ponownie :)

    pomierzyłem rezystancje termistora przy granicznych temperaturach na radiatorach i mam pytanie.

    potrzebuję zrobić kontroler do gpu i cpu:

    GPU:
    do rezystancji (termistora) 5K układ ma trzymać napięcie 0 (albo bardzo małe, żeby wentylator nie chodził wogóle. a jak już termistor zjedzie poniżej to żeby rosło napięcie tak żeby przy 4K termistora osiągnęlo maksimum. czyli na przełomie tego 1K ma się rozkręcić od zera do maxa,

    a CPU:
    to samo tylko że na początku zamiast dawać ~0V żeby dawał jakoś tak 6-7V.



    Czy jest możliwe zbudowanie czegoś takiego.
    no bo procesor w idle mam chłodzony wentylem na minimalnych obrotach (ledwo się kręci) ale jak cos bardziej wymagającego się robi to żeby się rozkręcał.
    a grafikę z kolei mam pasywną więc poza graniem nie potrzebuje ona wogóle wentylatora, ale za to jak się zacznie grac i temperatura wzrośnie to żeby się rozkręcił na maxa.

    da się takie coś zrobić? może na tym LM317? pomoże ktoś?

    0
  • #8 28 Paź 2008 20:46
    prezeswal
    VIP Zasłużony dla elektroda

    Na LM317 można to zrobić tak:

    problem z układem sterowania wentylatorem

    Dla NTC=3.8k Uwy=10.3V
    Dla NTC=5k Uwy=4.7V (zmiana przez R7)

    Na we i wy 317 trzeba oczywiście dać kondensatory - zgodnie z kartą katalogową.

    0
  • #9 29 Paź 2008 00:27
    Curry_
    Poziom 13  

    o kurcze super! jesteś wielki. a czy mogę jakoś użyć zamiast tego lm358 tego co mam (czyli 741)? jutro pojadę kupić elementy i sprawdzę ten twój układ. dzięki wielkie. jeśli to zadziała to wiszę ci piwo :)

    Dodano po 3 [minuty]:

    a i jeszcze te kondensatory to jakie mają być? gdzie mogę to znaleźć? w sklepie powinni wiedzieć takie coś? czy muszę ja wiedzieć dokładnie co chcem? jeśli tak to gdzie to mogę znaleźć? (i gdzie dokładnie te wentylatory trzeba wmontować?)

    sory za takie podstawowe pytania ale niestety elektrotechnikę przespałem... zresztą tak jak cały elektronik więc liczę na waszą pomoc ;)

    0
  • #10 29 Paź 2008 09:35
    prezeswal
    VIP Zasłużony dla elektroda

    No tak!
    Więc zakładam, że układ będzie zasilany stabilizowanym napięciem +12V z komputera
    Wartości kondensatorów nie są krytyczne, mogą być np. 100µF/16V (elektrolityczne) i 100nF/63V (ceramiczne), na wejściu i wyjściu LM317.
    Kondensator 100n można też dołączyć równolegle do R6.
    Na pozostałe pytania, wybacz, ale nie będę odpowiadał (i tak mogę się narazić na zarzut naruszania regulaminu, punkt o zaniżaniu poziomu :D ).
    Pozdrawiam.

    0
  • #11 29 Paź 2008 11:20
    Curry_
    Poziom 13  

    hehe. ok. Dzięki wielkie. Pomogłes mi bardzo. Dzisiaj zmontuję układ i dam znać co i jak.

    A jeszcze jednak mam jedno pytanko. Moze jednak odpowiesz. Jakiego programu używasz do symulacji elektronicznych układów? Masz coś lepszego niż elektronic workbench?

    Anyway, dzięki wielkie .

    Pozdrawiam

    :P

    0
  • #12 29 Paź 2008 11:44
    prezeswal
    VIP Zasłużony dla elektroda

    Nie wiem, czy jest "lepszy", używam CircuitMaker.
    A to przykład jego możliwości:
    problem z układem sterowania wentylatorem

    ps. coś nie zauważyłem, żebym Ci pomógł :D

    0
  • #13 30 Paź 2008 02:10
    Curry_
    Poziom 13  

    ehhh... no i złożyłem właśnie ten układ i orzywiście niespodzianką nie jest że nie dziala. już drugie takie coś robię i nie działa. chyba sobie odpuszczę!

    ta dioda to ma być tak podłaczona w kierunku zaporowym? z tego co sprawdzałem w wrokbenchu w tym kierunku jak jest dioda to nie działa. w każdym bądź razie i mi nie działała. więc obróciłem ją. no i teraz układ działa tylko że jest non stop 10.3V. jakie kolwiek by nie był opór termistora. najlepsze jest to, że jak zamieniłem diodę spowrotem to teraz też jest non stop 10.3. czyli coś musiało walnąć. co mogło walnąć od zamiany diody? i czy ta dioda na pewno ma być w tym kierunku?

    0
  • Pomocny post
    #14 30 Paź 2008 10:23
    prezeswal
    VIP Zasłużony dla elektroda

    Dioda jest dobrze podłączona i "działa" wtedy, kiedy trzeba.
    problem z układem sterowania wentylatorem

    Uruchamianie przeprowadź etapami:
    1. Wylutuj diodę i zewrzyj R8 (do masy :D ). Napięcie na wyjściu Uwy=4V
    2. Wlutuj diodę (tak, jak na schemacie), rozewrzyj R8
    3. Zamiast termistora NTC wlutuj rezystor 3.9k i Pr-ek 1k (połączone szeregowo, jak na obrazku).
    4. W skrajnych położeniach suwaka Pr-ka napięcia na we i wy powinny wynosić odpowiednio:
    Uwe=6V wtedy Uwy=10.3V
    Uwe=6.6V wtedy Uwy=4.8V (jak na obrazku).
    Jeśli tak nie jest, to znaczy, że coś "walnęło" (a raczej: ty coś "zwaliłeś" :D ).
    Powodzenia

    ps. w p.1 R8 możesz zastąpić Pr-kiem 1k i zobaczyć, jak zmienia się Uwy przy zmianach jego rezystancji.

    0
  • #15 05 Lis 2008 00:28
    Curry_
    Poziom 13  

    Święta, święta i po świętach więc wracam do mojego nieszczęsnego regulatora obrotów :)

    zrobiłem to co w punkcie pierwszym i dalej wentylator dyma na maksymalnych obrotach, Uwy=10.3.
    zrobiłem to co w drugim i sytuacja sie powtarza.

    Tak wogóle to nie wiem, może to ma takie kluczowe znaczenie, ale R9 zamiast 240 mam 210, bo innego nie mieli. czy to może mieć aż takie wielkie znaczenie?

    W każdym bądź razie doszedłem do wniosku że ten układ to przerost formy nad treścią (czyt. jestem za głupi żeby go zrobić:) ) więc powracam do mojej pierwotnej koncepcji, czyli że nie ma być płynnego rozkręcania wentylatora tylko załączanie i wyłączanie. dla przykładu:

    jest sobie układ z termistorem, temperatura jest poniżej jakiejś tam założonej - na wentylator idzie albo 0V albo 7V albo najlepiej żęby to było ustawne. A jak temperatura wzrośnie i R termistora przekroczy jakąś tam założoną wartość to wtedy na wentylator idzie jakieś inne (z założenia maksymalne) napięcie. czyli jak jest spokój i temperatura jest niska to sobie wentylator leciutko dmucha albo wogóle stoi ale jak się rozgrzewa to dmucha na maxa. bez płynnego przechodzenia. 2 stany - niski/zimny/idle i wysoki/ciepły/praca.

    coś takiego na pewno jest łatwiejsze w zrealizowaniu niż ten układ wyżej któremu po prostu nie podołam.

    pozdrawiam.

    0
  • Pomocny post
    #16 05 Lis 2008 17:56
    jony
    Specjalista elektronik

    To normalne ze stabilizator nie da 12V na wyjściu jak sam jest zasilany z zasilacza 12V.
    Jedyne logice wyjście to wzmacniacz operacyjny plus tranzystor PNP i wtedy może będzie te 11.8V na wentylatorze.
    Jeśli masz ochotę możesz sprawdzić ten schemat
    problem z układem sterowania wentylatorem
    No początek sprawdził bym czy układ te 11.8V. Podłączając w miejsce termistora NTC i potencjometru POT dwa jednakowe rezystory np. 1K
    Bo układ jest tak zrobiony by dawał te 11.8V gdy na wejściu mamy 6V.
    Po tej pubie tak dobrać wartość POT by był równy rezystancji termistora podgrzanego do temperatury przy której wentylator ma się z maksymalną prędkością.

    0
  • Pomocny post
    #17 05 Lis 2008 22:38
    prezeswal
    VIP Zasłużony dla elektroda

    Curry_ napisał:

    zrobiłem to co w punkcie pierwszym i dalej wentylator dyma na maksymalnych obrotach, Uwy=10.3.


    Oznacza to, że LM317 jest uszkodzony, albo pomyliłeś końcówki. Tak czy inaczej dalsze próby, opisane przeze mnie nie miały już sensu.

    Nieco inna wersja układu podanego przez kol. jony może być taka (narysowałem to wcześniej, ale miałem kłopoty z wysłaniem :D ):
    problem z układem sterowania wentylatorem

    Założyłem, że nadal będziesz używał termistora 5k (w temp. pokojowej) i wentylator pobiera ok. 100mA przy 12V.
    Potencjometrem P1 ustawia się temperaturę włączenia/wyłączenia wentylatora (z histerezą wprowadzaną przez układ Schmitt'a).
    Dobierając wartość R9 możesz uzyskać wolne obroty wentylatora zamiast całkowitego wyłączenia tak, jak o tym wspomniałeś (osobiście nie uważam tego za dobry pomysł).
    R7 może wymagać korekty w zależności od wzmocnienia tranzystora.
    Powodzenia

    0
  • #18 06 Lis 2008 15:31
    jony
    Specjalista elektronik

    Tylko mój układ działa liniowo a kolegi dwustanowo.
    Ale i tak mój układ, w tej postaci nie będzie jednak dobrze współpracował z termistorem. Trzeba by było przerobić go na wzmacniacz różnicowy

    0
  • #19 11 Lis 2008 23:22
    Curry_
    Poziom 13  

    Dzięki panowie za waszą pomoc ale jednak postanowiłem pozostać przy moim starym kontrolerze przełączanym manualnie. te wasze układy są dla mnie niestety za trudne. zresztą potrzebuję wyższych obrotów tylko w czasie grania, a że gram sporadycznie, więc... teraz mam regulator ze zwykłego przełącznika dwustanowego i potencjometrów (nawet bez żadnego lm317 czy innego. same potencjometry, i nic sie nie grzeje tak jak ktoś sugerował. a chodzi prawie non stop na dużym obciążeniu rezystorów 24/7 bo chodzi na minimalnych obrotach prawie cały czas).

    W każdym bądź razie dzięki za projekty. może kiedyś spróbuję jeszcze raz...:D

    pozdrawiam

    0
  Szukaj w 5mln produktów