Elektroda.pl
Elektroda.pl
X

Wyszukiwarki naszych partnerów

Wyszukaj w ofercie 200 tys. produktów TME
Europejski lider sprzedaży techniki i elektroniki.
Proszę, dodaj wyjątek elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Jak zrobić nadajnik FM od podstaw

matrix880 27 Lis 2008 12:46 6216 6
  • #1 27 Lis 2008 12:46
    matrix880
    Poziom 10  

    Zanim zbierzecie się do pracy musicie przygotować kilka rzeczy . Na początek dysponować musicie podstawowym warsztatem elektronicznym - narzędziami i materiałami . Następnie zorganizujcie sobie jakiś stary , popsuty telewizor . z którego wymontujcie głowicę wysokiej i (oraz) pośredniej częstotliwości . W ten sposób pozyskacie aluminiową puszkę ekranującą . Jest to element niezbędny ! Jeżeli wolicie wykonać ją we własnym zakresie to musicie zachować taki sam model konstrukcyjny . W ten sposób otrzymacie jeszcze wiele innych przydatnych później rzeczy .

    Zasilacz.

    No dobra - zabieramy się do roboty . Na początek podstawa wszelkich konstrukcji elektronicznych - zasilacz . Jest on banalnie prosty w budowie . Potrzebować będziecie transformator ~220V/~28V który wytrzyma prąd co najmniej 2-3 Ampery oraz radiatorek na tranzystor w obudowie TO 3 . Układ montujemy wg. schematu poniżej .

    Jak zrobić nadajnik FM od podstaw


    Dla naszego nadajnika potrzebujemy trzech różnych napięć :
    - 24 V - dla zasilania sekcji wzmacniaczy
    - 12 V - dla zasilania bloków wejścia i generacji
    - 5 V - do zasilania cyfrowych układów TTL kodera stereo
    Jak zrobić nadajnik FM od podstawDlatego właśnie konstrukcja opiera się na scalonych stabilizatorach typu LM 78xx , gdzie xx oznacza napięcie wyjściowe . Rozkład wyprowadzeń tego układu jest przedstawiony na rysunku obok . V in (1) to wejście napięcia , Gnd (2) to masa , natomiast V out (3) to napięcie wyjściowe . Układ taki posiada wydajność prądową około 1.5 A . Dla układów zasilanych niższymi napięciami jest to wystarczające , natomiast blok wzmacniaczy wyjściowych pobiera nieco większy prąd , przez co wymaga poszerzenia wydajności prądowej układu , co uczynione zostało z pomocą tranzystora 2N3055 (rozkład wyprowadzeń w tabeli ). Układy LM 7824 i 7812 można zamontować na radiatorach (obudowa układu połączona z nóżką Gnd ) co jednak nie jest bardzo konieczne . Natomiast ważne jest aby tranzystor 2N3055 został koniecznie zamontowany na radiatorze . Kondensatory elektrolityczne wykorzystane w obwodzie powinny wytrzymać napięcie 40 V . Wyjścia ze stabilizatorów zabezpieczone są bezpiecznikami o wartości szacunkowego poboru prądu przez przyłączone układy . Całość, wyprowadziwszy złącza z napięciami (najlepiej zakręcane) zamykamy w plastikowej , dobrze przewietrzanej obudowie . Z powodzeniem wykorzystać można gotowe obudowy sprzedawane w sklepach z elektroniką .

    Wzbudnica .

    Ok mamy już zasilacz więs idziemy dalej . Nadajnik podzielony jest na kilka bloków z których każdy zamknięty jest w oddzielnej przegrodzie puszki ekranującej . Zaczynamy od generatora .






    Jak zrobić nadajnik FM od podstaw


    Wzbudnica jest trochę może prymitywną konstrukcją ale jest prosta i pewna w budowie . Zastosowanie schematu generatora przeciwsobnego upraszcza całą konstrukcję bowiem jego specyficzna cecha zwalnia Was z konieczności stosowania modulatora . Nie ma on doskonałych parametrów ponieważ wiele zależy od elementów zastosowanych przy budowie i konstrukcji mechanicznej . Oparty jest na dwóch tranzystorach BF 259 pracujących w przeciwsobnym układzie wspólnego emitera . Tranzystory działają przy dość dużym poziomie sygnału co niestety niekorzystnie wpływa na jego stabilność i jest chyba jedyną wadą . Wraz z dryftem temperaturowym zmienia się wartość częstotliwości (z reguły maleje) . Zanim ustali się temperatura półprzewodników co trwa około piętnastu minut , częstotliwość co chwilę spada o 0.01 MHz . Zanim ustali się ostatecznie zmienia się o około 0.1 - 0.3 MHz zależnie od sposobu wykonania układu . Układ rezonansowy działa w oparciu o podwójną cewkę L1 oraz trymer 30p . Trymerem ustalamy częstotliwość nośnej . Generator przeciwsobny to w zasadzie dwa generatory połączone równolegle . Z tego powodu kręcąc trymerem odnajdujemy pożądaną nośną dwa razy w symetrycznych odległościach (symetrycznych położeniach rotora trymera ) . Właśnie dlatego musimy zadbać o symetrię kondensatorów 10 p i 4.7p oraz cewki L1 .


    Jak zrobić nadajnik FM od podstaw


    Rysunek wyjaśnia sposób jej wykonania . Robimy ją z drutu emaliowanego 1mm nawijając 4 zwoje na średnicę (najlepiej wiertło) 8 mm i robiąc odczep na środku . W ten sposób otrzymujemy dwie cewki zawierające się pomiędzy wyprowadzeniami 1-3 (L1) oraz 2-3 (L2) . Bardzo ważne jest aby cewki były identyczne to znaczy aby odczep był równo na środku i obie połowy miały ten sam kształt i raster (na początek przyjmujemy 0 - zwoje cewki całkowicie ściśnięte) . Sygnał modulujący podajemy poprzez potencjometr 20 k który reguluje poziom dewiacji , i kondensator 1 mikro na bazę jednego z tranzystorów . Zostanie on zmodulowany częstotliwościowo . Rezystory 47k i 3.3k służą przedpięciu bazy . Identyczne kondensatory 10 p sprzęgają tranzystory . Kondensatory 4.7 p w obwodzie rezonansowym służą dokładniejszej regulacji nośnej co pozwala znacznie precyzyjniej ustalić jej wartość . Przy projektowaniu płytki należy zwrócić uwagę aby cewka L1,L2 znalazła się w położeniu umożliwiającej jej indywidualne umieszczenie w odrębnej przegródce ekranującej zamkniętej na stałe również od góry . Cewkę na koniec należy także zabezpieczyć przed drganiami i możliwością zmiany jej geometrii i położenia poprzez zalanie przegrody ekranującej wraz z cewką woskiem lub klejem . Jest to konieczne dla zapewnienia stabilności częstotliwości . Resztę układu umieszczamy w drugiej przegrodzie . Dopiero wtedy zabieramy się do uruchomienia układu . Potrzebujemy do tego odbiornik radiowy nastrojony na wybraną częstotliwość (najlepiej 73.3 - 74 MHz) .

    Ważna uwaga .

    Strojenie trymera przeprowadzić należy stroikami (śrubokrętami) plastikowymi lub z materiału di ferromagnetycznego . Używając narzędzi stalowych układ generuje niewłaściwą częstotliwość .

    Przy wstępnym strojeniu nie podłączamy anteny . Kręcąc ostrożnie i wolno trymerem 30p odszukujemy nośną wzbudnicy na żądanej częstotliwości . Jest to zadanie dosyć precyzyjne i wymagające dokładności . Właściwe zestrojenie objawia się momentem ciszy przerywającej szum , gdy okładziny trymera znajdą się na właściwym miejscu . Jeśli nie uda nam się złapać nośnej rozszerzamy równomiernie zwoje cewki L1 o 1 milimetr i powtarzamy strojenie . Ponawiamy wszystkie poprzednie czynności aż do skutku . Jeżeli w dalszym ciągu nie udaje znaleźć się nośnej wypróbować należy jeden z następujących sposobów :

    1. Sprawdzamy czy półprzewodniki (co się często zdarza) nie uległy uszkodzeniu.
    2. Do każdego z kondensatorów 10p, od strony druku, równolegle dodajemy po dodatkowym kondensatorze 18p.
    3. Usuwamy oba kondensatory 4,7p zastępując je mostkami z drutu

    Jeśli mamy już sygnał , podłączamy do wejścia MPX generatora źródło sygnału audio i potencjometrem 22k stroimy dewiację . Zwiększamy opór potencjometru maksymalnie. Następnie powoli kręcąc nim zwiększamy głośność aż do progu kiedy dzwięk zaczyna trzeszczeć . Wtedy mimalnie (ok 10%) z powrotem zwiększamy opór . Jeśli regulacja potencjometrem nie likwiduje trzasków lub powoduje odstrajanie się nośnej to to konieczne dodanie jest w szereg za potencjometrem dodatkowego opornika 20k .
    Układ jest banalnie prosty i pewny (dopracowywałem go przez rok) i nie powinno być innych , niż te które wymieniłem kłopotów . Jeśli wszystko już działa można podłączyć antenę i nadawać . W powyższej formie układ zapewnia kilometr-dwa zasięgu . Ale jest to oczywiście , jak myślę za mało. Dlatego przechodzimy do budowy następnego bloku.

    Stopnie wzmacniające.

    No dobra - generator działa ? No to zabieramy się do budowy wzmacniacza. Tutaj drobna uwaga. Jeśli nie przeczytaliście uwag praktycznych nt. budowy konstrukcji HF pora to zrobić. Układzik montujemy na podstawie schematu poniżej. Jest to klasyczny i dość często wykorzystywany schemat wzmacniacza dla nadajników HF. Opiera się on na czterech stopniach .

    Jak zrobić nadajnik FM od podstaw

    Stopień pierwszy, zbudowany na tym samym tranzystorku co wzbudnica, jest separatorem. Wzmocnienie tego stopnia jest niewielkie, aczkolwiek jednak jest. Układzik, jak większość wzmacniaczy zbudowana jest w oparciu o układ OE (wspólnego emitera). Układ taki cechuje się dość dużym wzmocnieniem prądowym lecz w niektórych przypadkach (co jest zmorą ludzi konstruujących wzmacniacze) może być niestabilny. Ale o tym później. Omówienie zasady działania tego rodzaju stopni wzmacniaczy znajdziesz w części teoretycznej. Tutaj spróbuje zająć się praktyką. Tak więc tranzystor BF259 pracuje jako separator. Zasilany jest poprzez cewkę L1 i rezystor na kolektorze . Cewka ma 6 zwojów na średnicy 8mm drutem nawojowym Dne 0.5mm . Wszystkie pozostałe cewki wykonane są w identyczny sposób, różnią się tylko ilością zwojów. Pierwszy stopień powinniście zamknąć w osobnej przegródce puszki ekranującej. Zmniejszy to możliwość sprzężenia zwrotnego z następnymi stopniami, które mają o wiele większą moc. W przypadku wystąpienia zakłóceń lub sprzężeń należy zbocznikować rezystor 470 ohm kondensatorkiem 100p . Tranzystorek nie grzeje się nadmiernie (jeśli tak oznacza to że w układzie występuje sprzężenie albo się wzbudza),obudowa BF 259... i nie warto stosować tu radiatora (tym bardziej iż kolektor połączony jest z obudową). Dalej następuje układ filtrujący oparty na cewce L2 (5 zwojów) oraz trymerze 50p. Układ filtru powinien być także zamknięty w oddzielnej przegródce.


    Jak zrobić nadajnik FM od podstaw

    Moderowany przez c2h5oh:

    Po wyjaśnieniach okazało się, że autor tematu nie jest właścicielem tych materiałów i "zapominał" o tym wspomnieć.
    Materiały zostały skopiowane ze strony:
    http://www.pink.art.pl/radio/circuit/s_n0.html
    Następnym razem, za taki proceder zostaną wyciągnięte daleko idące konsekwencje.
    Jeżeli właściciel tych materiałów ma zastrzeżenia co do umieszczenia ich na forum, to proszę o kontakt poprzez PW.

  • #2 27 Lis 2008 13:09
    sq6ade
    Poziom 40  

    Co ten 2N3055 tak dziwnie wpięty?

  • #3 27 Lis 2008 13:33
    irekr
    Moderator

    Nawet bardzo dziwnie. Napięcie wyjściowe na szynie +24 będzie wynosiło 0....

  • #4 27 Lis 2008 14:24
    maga11
    Poziom 15  

    Moc tracona na 7805 i 7812 bez radiatora, przy podanej wydajności prądowej znacząco przekracza parametry katalogowe.
    Do czego ma służyć 12V stabilizator w generatorze zasilany z 12V ?

  • #5 27 Lis 2008 15:49
    oj
    Poziom 42  

    A po co to kopiujesz coś co przypomina nadajnik FM i jeszcze zmieniasz do tego autora projektu?

  • #6 30 Lis 2008 19:08
    mkpl
    Poziom 37  

    Ten 2N3055 to zapewne po to aby ograniczyć moc wydzielaną na 7824 i jak widać to właśnie robi XD to tak małym offtopem ;)
    Co do nadajnika nikomu nie polecam o ile to będzie działało to kiepsko i łatwo wpaść. Chcąc budować nadajniki trzeba zdobyć trochu wiedzy. Ja wiem, że czytanie jest już trochu nie modne... ale po przeczytaniu mądrej książki każdy jest w stanie taki nadajnik zaprojektować sam ;)

  • #7 07 Gru 2008 11:07
    Olek II
    Moderator

    Witam, ogladnąłem schematy i widzę poziom autora /nie postu/. Zasilacz napewno nie będzie pracował poprawnie i bardzo ciekawy jest stopień końcowy. Jakim cudem z KT 907 można wydusić 30W. Matrix, gdybyś miał szczątkowe wiadomości z podstaw elektroniki, to nie powielałbyś takich głupot. Sam tytuł postu jest w trybie pytającym " Jak zrobić", bardziej pasuje Budowa nadajnika FM. Pozdrawiam.

 
Black Friday do -15%
Zamknij 
Wyszukaj w ofercie 200 tys. produktów TME
Ferguson