Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Proszę, dodaj wyjątek www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Timingi - czym są, jak odczytać i jak ustawić.

Mery84 21 Sty 2009 17:21 60895 2
  • #1 21 Sty 2009 17:21
    Mery84
    VIP Zasłużony dla elektroda

    Dla wielu wciąż są czarną magią tajemnicze timingi. Wiele się o nich mówi, pisze ale nie wiesz czym tak na prawdę są i czemu mają służyć. Postaram się pomóc zrozumieć istotę samych timingów, ich zapis oraz wyjaśnię jak je ustawiać zgodnie z danymi producenta.
    Skupię się tylko na pamięciach DDR, które wciąż są jeszcze dość popularne oraz na DDR2. DDR3 ze względu na brak mojej wiedzy o nich nie będą uwględnione. SDRAM również nie znajdzie tu swojego miejsca ze względu na niemal odejście w zapomnienie ;).

    Timingi
    Najprościej można powiedzieć, że to ustawienia parametrów pracy naszych pamięci. Są to opóźnienia kolejnych funkcji wykonywanych przez moduł względem zegara taktowania.

    Podstawowy zapis i najczęściej spotykany do przedstawienia timingów wygląda następująco:

    A-B-C-D-E xxxMHz.
    Teraz po kolei:

    A - CAS Latency (CL)
    B - RAS-to-CAS Delay (tRCD)
    C - RAS Precharge Time (tRP)
    D - Cycle Time (tRAS)
    E - Command Rate (CR)
    xxxMHz - to taktowanie pamięci.

    tCAS

    CAS Latency (CL) to najczęściej chyba spotykane ustawienie opóźnienia. Określa ono ilość cykli zegara magistrali, jakie upływają od wydania przez CPU polecenia aktywacji wybierania kolumny, do mometu przekazania danych do bufora w kontrolerze pamięci. Ma dość duży wpływ na wydajność, szczególnie dla graczy, wyznających religię 3DMark i Quake III. W przypadku modułów DDR współczynnik ten wynosi zazwyczaj 2.5, a ustawić go można w zakresie od 2.0 do 3.0 (choć w niektórych płytach możliwe jest ustawienie CL1.5 i CL1), w przypadku SDR'ów zazwyczaj możemy ustawić CL2 lub CL3.

    tRCD

    Czas RCD (RAS to CAS delay) określa, ile taktów zegara potrzeba po wykonaniu polecenia CAS i zlokalizowania w ten sposób potrzebnej kolumny, do wykonania ładowania RAS. Przy niskich ustawieniach, daje małego, ale widocznego 'kopa' systemowi.

    tRAS

    Czas RAS (Row Address Strobe) specyfikuje ilość cykli wymaganych do wykonania komendy aktywacji jednego z banków pamięci, zanim załadowanie adresu wiersza może zostać wykonane. Sam w sobie nie daje zbyt dużego przyrostu wydajności przy ostrzejszych ustawieniach.

    tRP

    Parametr RP (RAS Precharge) to liczba taktów zegara, jaka jest potrzebna do przywrócenia danym ich pierwotnego położenia, zamknięcia banku bądź też ilość cykli wymagana do stronicowania pamięci przed wykonaniem kolejnego polecenia aktywacji banku. Również nie ma zbytniego wpływu na wydajność.

    Wygląda to następująco w przypadku moich DDR2:

    4-4-4-12-1T 400MHz (DDR2 800).
    CL - 4
    tRCD -4
    tRp - 4
    tRAS -12
    CR - 1
    taktowane 400MHz - jest to rzeczywiste taktowanie modułu. Najczęściej spotykanym sposobem podawania taktowania pamięci jest taktowanie efektywne czyli takie jak podałem w nawiasie.
    Nie będę rozpisywał się i tłumaczył dlaczego tak, a nie inaczej i skąd biorą się zapisy taktowania rzeczywistego i efektywnego. Proszę skorzystać z googli czy wikipedii i samemu doczytać. Początkiem lektury będzie definicja pamięci DDR RAM oraz ich zasada działania i różnica względem SDRAM.





    Jak się dowiedzieć jakie ustawić timingi dla posiadanych przez siebie pamięci?

    Możesz przeczytać na opakowaniu:
    Timingi - czym są, jak odczytać i jak ustawić.

    Naklejce znajdującej się na module pamięci:
    Timingi - czym są, jak odczytać i jak ustawić.

    lub pobrać z internetu program CPU-Z i w zakładce SPD przeczytać ustawienia zapisane przez producenta w układzie SPD służącym do autokonfiguracji pamięci przez BIOS.
    Timingi - czym są, jak odczytać i jak ustawić.

    Wiesz już jakie mają być timingi dla twoich pamięci odpowiednio do ich taktowania zatem robimy wycieczkę do BIOSu.

    Ręczna konfiguracja timingów

    Tak mniej więcej wygląda strona biosu odpowiadająca za konfigurację timingów pamięci:
    Timingi - czym są, jak odczytać i jak ustawić.
    Podkreślone opcje to podstawowe timingi.
    W zależności od producenta płyty głównej nazwa tej strony może się nazywać:
    DRAM timings
    DDR timings
    RAM configuration
    Memory timings
    itp...

    Domyślnie w biosie będzie najprawdopodobniej ustawiona opcja Auto czyli bios odczyta sobie ustawienia z SPD modułów i sam ustawi co i jak. Niestety często wychodzi mu to nie najlepiej i ustawia gorsze opóźnienia.

    Zależnie od biosu lista timingów będzie widoczna ale nieaktywna albo pojawi się po przełączeniu konfiguracji na Manual.
    Timingi - czym są, jak odczytać i jak ustawić.
    Odszukaj TYLKO opcje odpowiedzialne za podstawowe timingi i ustaw je według zaleceń producenta. Jak widzisz na screenie powyżej jest tam zdecydowanie więcej opcji, które początkującym zdecydowanie odradzam zmieniać. Większość z nich to pomniejsze timingi odpowiedzialne za stabilność pracy układów i mające znikomy wpływ na wydajność. Zmiana tych timingów ma w zasadzie sens dopiero przy bardzo wysokim podkręceniu pamięci i zmienia się je dla podniesienia stabilności.

    Jeśli ustawiłeś co wskazałem na zdjęciu, możesz zapisać ustawienia i uruchomić komputer.
    Powinieneś zobaczyć w CPU-Z wprowadzone zmiany na stronie Memory.
    To tyle dla początkujących. Overclockerów zapraszam do dalszej lektury ;).

    Jakie ustawienie jest najwydajniejsze na mojej platformie?

    AMD

    Dla platformy socket A pierwszym i najważniejszym ustawieniem jest tryb SYNCHRONICZNY pamięci do FSB czyli dzielnik 1:1.
    Tryb asynchroniczny ma znaczący wpływ na spadek wydajności.
    Dalszym krokiem jest uzyskanie jak najwyższego taktowania FSB i tym samym DRAM przy jak najostrzejszych timingach.
    CAS Latency (CL) - 2, 2.5, 3 - 2 jest marzeniem i wymaga bardzo dobrych pamięci. Niektóre pamięci nie chcą działać z innym CL niż 3 na socket A.
    RAS to CAS Delay (tRCD) - 2, 3, 4 - 4 staraj się unikać za wszelką cenę to najgorsze ustawienie. twoim celem jest 2.
    RAS Precharge (tRP) - jak wyżej 2, 3, 4 - i jak wyżej również dążysz do 2.
    Cycle Time (tRAS) - tu już nie jest lekko. Wstępnie i najprościej można przyjąć, że dla wydajnej pracy powinniśmy mieć tRAS= CL+tRCD+tRP niestety ta metoda bierze w łeb niemal zawsze na płytach opartych o układy nForce. Przy timingach 2.5-3-3 wyliczanym tRAS byłoby 8, a najwydajniejszym okazało się 11. W tej samej konfiguracji na nForce4 najskuteczniejszym tRAS było 6. Generalnie można oprzeć się na wyliczeniu tylko posiadacze nForce powinni pokusić się o trochę testów i znaleźć najlepsze dla siebie tRAS.
    Command Rate (CR) - 1T/2T

    Dochodzi jeszcze tryb Dual Channel (czym jest i jak działa odsyłam do Wikipedii), który na tej platformie ma niewielki wpływ na wydajność.

    AMD64 socket 754
    Wszystkie timingi ustawiasz jak dla socketA. Dążysz do jak najostrzejszych ustawień i najwyższego taktowania. Często traci sens luzowanie timingów dla lepszego taktowania. Wiedz, że:
    2-2-2-5-1T 240MHz jest tak samo wydajne jak 2.5-3-3-6-2T przy 270MHz.
    Idąc ostrzejszymi timingami i niższym zegarem oszczędzasz pamięciom temperatur.
    Zwracam szczególną uwagę na Command Rate. Na s.754 ma ona szczególne znaczenie.
    1T ma ogromny wpływ na wydajność pamięci. Z moich osobistych testów przepustowość potrafi podnieść się o 400-500MB/s. Nie ma niestety nic za darmo i odzwierciedla się to w stabilności układów. 1T szczególnie zaczyna się gryźć z wysokimi taktowaniami (ok 10-20% więcej od nominalnego i zaczynają się problemy). Przykładowo 1T działało wyśmienicie przy 200MHz ale przy 220MHz memtest już wykazywał błędy, przy tak samo ustawionych pozostałych timingach.
    2T jak wynika z powyższego zdecydowanie zwiększa stabilność pamięci kosztem wydajności.

    Dual-Channel na socket 754 NIE ISTNIEJE!

    AMD64 socket939

    Tu po raz pierwszy podstawą wydajnej pracy pamięci jest sprawny tryb Dual Channel!!
    W początkach platformy działała ona z pamięciami DDR. Później powstały płyty s.939 z obsługą nowszych DDR2.
    Dla DDR sprawa przedstawia się jak dla s.754 tylko krytycznym wymogiem jest praca Dual Channel. Wydajniej pracuje 2x512MB w dualu niż 3x512MB w singlu!!
    Jeśli masz s.939 na pamięciach DDR to dążysz do najniższych timingów i wysokiego taktowania jak w s.754.

    Jeśli natomiast masz już DDR2...
    Tu pojawiają się nowe wartości dla timingów:
    CL - 4, 5, 6
    tRCD - 4, 5, 6
    tRP - 4, 5, 6
    tRAS - 10-18
    CR - 1T/2T

    Typowe i najczęściej spotykane są 5-5-5-15 i 4-4-4-12 (pamięci projektowane pod CL4 są nieco droższe od CL5.) Jak szybko zauważycie tRAS=tRP+tRCD+CL. Pamięci z CL6 unika się jak ognia.
    ustawienie CR 1T/2T odchodzi na dalszy plan. W pamięciach DDR2 1T nie ma już tak drastycznego wpływu na wydajność. Nadal owszem nieco podnosi wydajność ale jest to na tyle mało, że zamiast 5-5-5-15-1T zdecydowanie lepiej pokusić się o 4-4-4-12-2T. Jak łatwo się domyślić CR nie ma już takiego wpływu na wydajność, a tym samym i strata stabilności jest mniejsza. Przy DDR2 ustawienie 1T/2T ma marginalne znaczenie dla stabilności. Często w dyskusjach na forum spotyka się spory o stabilność ustawienia CR przy DDR2. Wyprzedzam te spory - nie ma to znaczącego wpływu na stabilność pamięci i zmiana na 2T nie da Ci tym samym szans na wyższe taktowanie czy ostrzejsze timingi jak to było w przypadku DDR na s.754.

    AMD64 s.AM2(s.940)

    Tu również nie ma się nad czym rozwodzić. Konfiguracja pamięci jest identyczna jak dla s.939 z pamięciami DDR2. Obowiązują te same zasady.

    Ważna uwaga
    Bardzo często pojawiają się tematy z prośbą o pomoc w konfiguracji pamięci gdzie podstawowym błędem jest DDR2 w trybie Single. Du uruchomienia zestawu pamięci przygotowanych do pracy w Dual-Channel (tzw. Dual-Channel Kit) umieszczasz moduły w gniazdach TEGO SAMEGO KOLORU.

    Posiadaczy Intela proszę o cierpliwość ;)

    Żródła:
    Definicje poszczególnych timingów pochodzą z:
    PurePC

  • #2 21 Sty 2009 23:04
    iron64
    Spec Overclocking

    Pozwolę sobie zrobić jeszcze mały update, koncentrując się głównie na socket939, niemniej niektóre sprawy są wspólne dla 939 i AM2.
    Większość płyt znanych z zacięcia w overclokingu ma w biosie znacznie więcej timingów i możliwości ustawień. Przykładem może tutaj być Epox (niestety nie istniejący już) oraz DFI. Posiadaczy płyt nie oferujących bogatej ramy ustawień uratuje A64 Tweaker.
    Timingi - czym są, jak odczytać i jak ustawić.

    Jak widać możliwości są dość spore. Przybliżę teraz nieco te ważniejsze ustawienia.
    Największy wpływ na wydajność ma Command Rate (CR) i tutaj jeśli jest możliwość należy ustawić 1T. Możliwość ta jest tylko przy dwóch kościach ramu, jeśli ktoś posiada cztery moduły ustawienie CR=1T w 99% skończy się kasowaniem ustawień biosu.

    Bypass Max: x1 - x7
    Najlepszym ustawieniem z punktu widzenia wydajności jest x7, x5, x4 pozostałe wartości są mniej wydajne.

    READ PREAMBLE realnie 4 - 7
    MAX ASYNC LATENCY realnie 5,5 - 9,5

    Te dwa ustawienia (RP i MAL) mają z kolei ogromne znaczenie dla stabilności. W większości przypadków najlepszym ustawieniem jest RP=7, MAL=5.5

    Duży wpływ na stabilność mają jeszcze ustawienia TRFC 9-24 (zaleca się 13 - 19) oraz TRTW 1-4 (2 lub 3 jest zalecane).

    W płytach z zacięciem do oc, można spotkać jeszcze DRAM Bank Interleave i tu należy dać enable, gdyż daje to dość znaczny wzrost w zapisie do pamięci.

    Te ustawienia w większości przypadków będą najlepsze, ale należy również samemu przetestować różne kombinacje.

  • #3 17 Lip 2009 20:30
    998757
    Użytkownik usunął konto