Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Radio DML301 - jak sprawdzić głowice UKF ?

04 Lut 2009 13:38 3834 18
  • Poziom 18  
    Witam.
    Zaznaczam, że jestem amatorem z pewnym doświadczeniem, ale raczej z odbiornikami 'tranzystorowymi'.
    Chciałem usprawnić radio DML301. Z długimi, średnimi i krótkimi jakoś sobie poradziłem ale z UKF kłopot - po włączeniu totalna cisza. Niby wszystko dobrze, jedynie napięcia na ECC85 nie pasują. Na '1' jest 236V / zamiast 180V / a na '6' jest 178V / zamiast 115V /.
    Poczytałem trochę ale nie znalazłem nic dla mnie, ponadto są dwie opinie na temat czy po włączeniu nieprzestrojonej głowica w głośnikach powinna być 'cisza' czy też powinien być 'szum'.
    Jeszcze jeden drobiazg - niektóre przewody są izolowane oplotem bawełnianym, jaka jest zaleta takich oplotów w stosunku do izolacji z plastyku.
    Gdyby ktoś mógł mi pomóc w tych trzech sprawach , to będę wdzięczny.
    Pozdrawiam.
  • Admin Grupy Retro
    Ad. 1 - zwiększone napięcia na ECC85 mogą być wynikiem jej zużycia. Podstaw inną. Ze zużytą lampa nie zaskoczy Ci heterodyna, więc - co jasne - nic nie usłyszysz.
    Ad.2 - patrz wyżej. Jeśli lampa działa i masz antenę, powinieneś usłyszeć jednostajny szum.
  • Poziom 12  
    Cześć! Zmień miernik na coś lepszego i dopiero pomierz napięcia. Sprawdź lampę jak pisze kolega wyżej, podmień najlepiej i sprawdź. Co do kabli to nie ma różnicy czy ma on oplot taki czy taki, tak kiedyś robiono...
  • Poziom 31  
    Głowica lampowa ma z reguły mniejszy współczynnik wzmocnienia niż głowica tranzystorowa i możliwe, że nie usłyszysz charakterystycznego szumu na zakresie FM jeśli głowica jest niedostrojonej do żadnej stacji. Ja mam dwa radia z głowicami lampowymi FM i żadne nie szumi pomiędzy stacjami FM. Efekt jest o tyle ciekawy, że prawie przypomina blokadę szumów stosowaną w współczesnych tunerach FM w momencie przestrajania stacji.
    Słychać tylko minimalny szum samego wzmacniacza m.cz.
    Jeśli chcesz sprawdzic twoją głowicę to najprościej podpiąć jej wyjście p.cz. pod tor p.cz. 10,7MHz innego odbiornika.
  • Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe
    kris8888 napisał:
    Głowica lampowa ma z reguły mniejszy współczynnik wzmocnienia niż głowica tranzystorowa i możliwe, że nie usłyszysz charakterystycznego szumu na zakresie FM jeśli głowica jest niedostrojonej do żadnej stacji. Ja mam dwa radia z głowicami lampowymi FM i żadne nie szumi pomiędzy stacjami FM. Efekt jest o tyle ciekawy, że prawie przypomina blokadę szumów stosowaną w współczesnych tunerach FM w momencie przestrajania stacji.
    Słychać tylko minimalny szum samego wzmacniacza m.cz.
    Jeśli chcesz sprawdzić twoją głowicę to najprościej podpiąć jej wyjście p.cz. pod tor p.cz. 10,7MHz innego odbiornika.


    To nie jest cecha głowicy UKF. ale tego że próg ograniczania jest dość wysoki w porównaniu z radiami współczesnymi. Dlatego brak silnego szumu pomiędzy stacjami. Wykorzystuje się w pełni działanie ograniczające detektora stosunku - tak wiec ostatni stopień wzmacniacz p.cz. dla nawet średnich sygnałów nie wykazuje ograniczania. Pozwala to bez konieczności dodatkowych lamp zwiększyć ogólną czułość odbiornika.
    Jeśli dodasz jeszcze jeden stopień p.cz. to usłyszysz silny szum miedzy stacjami.


    Dokładnie tak samo jest w radiach tranzystorowym z detektorem stosunku gdzie tez nie szafowano liczba stopni wzmacniacza w.cz. Pomiędzy stacjami jest słaby szum.

    Inny efekt do wyraźna zależność siły głosu od poziomu sygnału doprowadzonego do odbiornika. Współczesne odbiorniki z niskim progiem ograniczania nie wykazują takiego zachowania a szum przy częściowym ograniczaniu podczas detekcji w detektorach iloczynowych daje efekt silnego szumienia często głośniejszego od samej odbieranej stacji..
    Detektory stosunku z diodami lampowymi mają tę cenna właściwość bramki szumów pomiędzy stacjami - duże napięcie progowe diod lampowych w zasadzie wyłącza pracę detektora dla bardzo słabych sygnałów.


    Głowica lampowa na jednej ECC85 ma wzmocnienie napięciowe od 700 do 1300.
  • Poziom 31  
    studisat napisał:
    Detektory stosunku z diodami lampowymi mają tę cenna właściwość bramki szumów pomiędzy stacjami - duże napięcie progowe diod lampowych w zasadzie wyłącza pracę detektora dla bardzo słabych sygnałów.


    Ja akurat miałem do czynienia z odbiornikami lampowymi, gdzie detektory FM były zbudowane na diodach germanowych o napięciu progowym 0,1V, a też jednak nie wykazywały szumu strojenia pomiędzy stacjami.
    Ale fakt, ze głośnośc odbieranych stacji FM zalezy bardzo od poziomu sygnału na wejściu głowicy i to jest sporą wadą tego typu rozwiązań.
  • Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe
    kris8888 napisał:
    studisat napisał:
    Detektory stosunku z diodami lampowymi mają tę cenna właściwość bramki szumów pomiędzy stacjami - duże napięcie progowe diod lampowych w zasadzie wyłącza pracę detektora dla bardzo słabych sygnałów.


    Ja akurat miałem do czynienia z odbiornikami lampowymi, gdzie detektory FM były zbudowane na diodach germanowych o napięciu progowym 0,1V, a też jednak nie wykazywały szumu strojenia pomiędzy stacjami.
    Ale fakt, ze głośnośc odbieranych stacji FM zalezy bardzo od poziomu sygnału na wejściu głowicy i to jest sporą wadą tego typu rozwiązań.


    Bardzo prosto to zmienić. Wystarczy siatkę trzecią lampy EBF89 połączyć z minusem kondesatora elektrolitycznego detektora stosunku. Wyrówna się nieco poziom głośności. Trzeba zrozumieć że układy odbiorników stołowych były bardzo kompromisowe - robiono wszystko by nie dodać dodatkowego stopnia na lampie. Zresztą sieć UKF to zawsze nadajniki lokalne.

    Czy to wada - raczej nie bowiem i tak obecnie różne stacje różnie wymodulowują nadajniki. Jak tylko lampa EBF89 zacznie wchodzić w obszar ograniczania poziomi głośności już nie zależy o poziomu sygnału w.cz.

    Dodam ze przy silnej stacji napięcie w detektorze stosunku w radiu lampowym przekracza 40V - a znam przypadki z autopsji napięć rzędu 80V.
  • Poziom 31  
    studisat napisał:

    Bardzo prosto to zmienić. Wystarczy siatkę trzecią lampy EBF89 połączyć z minusem kondesatora elektrolitycznego detektora stosunku. Wyrówna się nieco poziom głośności.


    Tak własnie jest to zrobione w radiu Bolero, a mimo wszystko różnica w głosności stacji FM w zależności od poziomu sygnału w.cz. jest odczuwalna. Możliwe, że brakuje jeszcze jednego stopnia p.cz.

    Większość stacji FM stosuje obecnie kompresory dynamiki w nadajnikach, co zwiększa subiektywną średnią głośność sygnału m.cz i poprawia stosunek S/N. Niestety cierpi na tym jakość nadawanej muzyki (dynamika).
  • Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe
    Różnice jeszcze będą bowiem to dość słaba ARW.
    Szum pojawi się tylko wtedy gdy doprowadzimy szum mocno ograniczony i powyżej dość dużego poziomu - powyżej zakresu użytecznego ograniczania przez sam detektor stosunku.
  • Poziom 18  
    Podmieniłem lampę / używana - więc nie wiem czy sprawna / napięcia zmieniły się, ale niewiele : na '1' 216V a na '6' 160V.
    Chyba trzeba będzie poszukać pewnej i dopiero badać dalej.
    Pozdrawiam.
  • Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe
    jan-stan napisał:
    Niby wszystko dobrze, jedynie napięcia na ECC85 nie pasują. Na '1' jest 236V / zamiast 180V / a na '6' jest 178V / zamiast 115V /.


    Napięcia na części lampy pracującej jako heterodyna bardzo zależą od uzyskiwanej amplitudy drgań. Ta zaś w zastosowanym układzie zależy od wykonania cewki heterodyny (kłopotliwe przy tych częstotliwościach sprzężenie indukcyjne). Zanim cokolwiek można odpowiedzieć to zadam pytanie a jakie jest napięcie prze tymi opornikami zasilającymi obydwie połówki ECC85 w głowicy. Bo może napięcie anodowe jest wyższe (np. zamieniono stos selenowy na prostownik krzemowy). Ja bym sprawdził spodki napięcia na tych że dwóch opornikach (są na zewnątrz głowicy UKF) by ocenić prądy anodowe i porównać z notami katalogowymi.


    jan-stan napisał:

    Jeszcze jeden drobiazg - niektóre przewody są izolowane oplotem bawełnianym, jaka jest zaleta takich oplotów w stosunku do izolacji z plastyku.

    Wykorzystywanie starej technologii. Zaleta bawełny jest to że topi się jak PCV. Co było spora zaletą.

    Polskie głowice mają pewien drobny myk. Otóz filtr pierwszy p.cz. jest rozbity na dwie części. Genearalnie jest foltr pasmowy sprzężony za pomocą części uzwojenia drugiego obwodu zbudowanego z wtórnego uzwojenia filtru w głowicy cewki L21 i kondesatora C32a. sprzężenie obwód tego filtru jest słabe (1/2 a w późniejszych wykonaniach 1/4 zwoja w cewce wtórnej filtru w głowicy wykonanego jako pętlła z grubego drutu).
    Czemu tak udziwniono - z prostej przyczyny - dzięki temu mam połączenie głowicy z reszta odbiornika o niskiej impedancji. Ponadto parametry tego połączenia nie wpływają na zestrojenie filtru w głowicy UKF. Paradoksalnie taka konfiguracja tego filtru pozwala na łatwe dołączenie głowicy do półprzewodnikowego toru p.cz., W przypadku toru lampowego należy zrobić ten wtórny obwód filtru - inaczej sygnał z głowicy będzie bardzo słaby.

    Czy głowica coś odbierze? - tak owszem silną stację z górnego zakresu odbierze poprzez tzw. lustrzane odbicie. Jeśli p..cz wynosi 10,7MHz a końce odbieranego zakresu wynoszą 65,5 - 73MHz to bez przestrojenia ta głowica odbierze też zakres 86,9 - 94,4 MHz.
  • Poziom 31  
    studisat napisał:

    Czy głowica coś odbierze? - tak owszem silną stację z górnego zakresu odbierze poprzez tzw. lustrzane odbicie. Jeśli p..cz wynosi 10,7MHz a końce odbieranego zakresu wynoszą 65,5 - 73MHz to bez przestrojenia ta głowica odbierze też zakres 86,9 - 94,4 MHz.


    O ile wejścowy filtr pasmowy w głowicy przeniesie jeszcze ten zakres częstotliwości. Częstotliwość lustrzana jest jednak 21MHz wyżej niż własciwa częstotliwość odbierana co przy nawet tak mocno tłumionym obwodzie wejściowym o niskiej dobroci może okazać się już niemożliwe.
  • Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe
    kris8888 napisał:

    O ile wejścowy filtr pasmowy w głowicy przeniesie jeszcze ten zakres częstotliwości. Częstotliwość lustrzana jest jednak 21MHz wyżej niż własciwa częstotliwość odbierana co przy nawet tak mocno tłumionym obwodzie wejściowym o niskiej dobroci może okazać się już niemożliwe.


    W praktyce to jest możliwe - inaczej jak piszesz - a obwody w niewielkim stopniu tłumią lustrzany odbiór. Dobroć wypadkowa strojonego obwodu we wzmacniaczu w.cz. jest bardzo niska na skutek silnego tłumienia przez triodę - rozwiązaniem byłoby sprzężenie autotransformatorowe ale takiego polska głowica nie ma. Obwód wejściowy ma bardzo niską dobroć - w zasadzie nie ma większego wpływu na użyteczną czułość jego zestrojenie.

    Miałem SABA mające Zakres 86 - 104,5MHz.
    Bez problemu odpierałem Radio Bis nadające na 107,8MHz na początku zakresu UKF (tj około 86,4). Nawet bez przyłączonej anteny a mieszkam jakieś 5 km od nadajnika. Ta głowica miała trzy przestrajane obwody - wejściowy, wzmacniacz w.czi i heterodyny. Trioda wzmacniacza w.cz była sprzężona autotransformatorowo z obwodem LC - czyli wzmacniacz w.cz. zapewnił o wiele wyższe tłumienie częstotliwości lustrzanych niż polska głowica UKF (kopia licencyjna konstrukcji Philipsa).

    Co innego gdy doprowadzamy sygnały na skraju użytkowej czułości OK,a je jak mieszkamy w mieście niedaleko nadajnika lustro odbieramy tak samo dobrze jak stację we właściwym miejscu na skali. I to dotyczy nie tylko tych starych głowic UKF.
  • Poziom 18  
    Przelutowałem płytkę, podmieniłem lampę / niesprawdzona / i wynik jest taki teraz taki :
    - na wejściu oporników zasilających obydwie połówki ECC85 napięcie jest równe 224V;
    - na '1' 216V a na '6' 160V.
    Schemat mam kserowany i jest niezbyt czytelny, nie wiem czy te 224V jest prawidłowe czy też nie.
  • Admin Grupy Retro
    http://fonar.com.pl/audio/schematy/radioam_krotkofal/1970_11_1.htm
    To w zasadzie ta sama rodzina odbiorników.
    Napięcie 224V jest bardzo poprawne, natomiast napięcie na anodach lamp może być zafałszowane przez składową w.cz.
    Teraz raczej trzeba zobaczyć, czy heterodyna oscyluje. Najprościej: podłączyć generator lub konwerter na wejście i zobaczyć co się dzieje.

    PS. Oryginalny schemat:
    http://oldradio.pl/schematy/DML301-sch.jpg
  • Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe
    Tylko jeszcze problem - jakie są oporniki....
    Sposób pomiaru nowoczesnymi miernikami. One niestety bardzo oszukują przy pomiarach.

    \Należy mierzyć w dwojaki sposób. - napięcie Pomiędzy masą a badanym punktem. Oraz spadek napięcia na samym oporniku. Znając napięcie zasilania można sprawdzić czy te dwa pomiary w sumie dadzą napięcie zasilania - to trzeba koniecznie wykonać bowiem można czasem szukać i szukać a wina jest w mierniku....

    Wróćmy do głowicy. Nie znam wartości rezystorów przyłączonych do głowicy. Bez tego podane napięcia nie mówią nic.

    Nota katalogowa ECC85 -. http://www.mif.pg.gda.pl/homepages/frank/sheets/010/e/ECC85.pdf

    Opornik części w.cz. zazwyczaj jest to 1k0. Jeśli tak wynikałoby że prąd anodowy wynosi 8mA. Katalog podaje blisko 11mA. Zważywszy że głowica jest zasilana sporo niższym napięciem (224V zamiast 250V) oraz że opornik katodowy jest nieco mniejszy 180 zamiast 200 omów jako podano w nocie to i tak można przyjąć że te 8mA jest OK. Nie ma co głębiej drążyć - stan lampy OK.

    Teraz heterodyna/mieszacz. I tu problem jaki jest opornik - w radiu Relaks stosowano 27k. On może mieć różne wartości (np. radia niemieckie 12k!!!). Zmieniając jego wartość zmieniamy poniekąd też nachylenie przemiany. W starszych radiach lampowych ten opornik miał wartość 27k. Zakładam że tak jest. Spadek napięcia 64V - opornik 27k - prąd anodowy około 2,4mA.

    Problem w tym że nota katalogowa podaje punkt pracy dla napięcia zasilania 250V i opornika anodowego 12k - wychodzi wtedy średnio 6mA. Odpowiada to mniej więcej napięciu -2,4V na siatce sterującej. to napięcia zależy od napięcia generowanego przebiegu i opornika siatkowego. Według Twoich danych wynikałoby że napięcie na siatce wynosi około -2,8V. Czyli heterodyna daje przebieg o znacznie większej amplitudzie niż optymalne 3V. Trochę to podejrzane i wg mnie to miernik oszukuje w pomiarach. 2,8mA to przy napięciu anodowym około 125V przy napięciu oscylacji 4V. Opornik anodowy miałby wartość około 41k.

    Na wzrost tego napięcia ma wpływ też stan próżni lampy.
    Ponadto jeśli poziomo oscylacji nie jest stały mogą się pojawić tez drgania relaksacyjne to tym bardziej pomiar miernikiem cyfrowym będzie niemiarodajny. Relaksacyjne oscylacje łatwo pokaże oscyloskop gdy sondę m.cz. podłączymy do końcówek rezystora anodowego heterodyny/mieszacza - bez tych drgań prąd anodowy ma mieć stałą wartość.

    Aby cokolwiek powiedzieć nt temat ZMIERZ KONIECZNIE NAPIĘCIA NA REZYSTORACH (końcówki miernika na końcówkach rezystora) A NIE TYLKO OD MASY DO KOŃCÓWEK REZYSTORÓW. Bo może wyniki wyjdą zupełnie inne. Ja już różne dziwne rzeczy widziałem nawet przy całkiem drogich cyfrowych miernikach - wyniki udowadniają że można je traktować tylko jako drogie zabawki atrapy.
  • Poziom 18  
    Zgodnie z zaleceniami pomierzyłem napięcia :
    1. napięcie żarzenia = 6,97 V;
    2. część w.cz. / opornik 1k /:
    a/ napięcie zasilania = 225 V;
    b/ napięcie na '1' lampy = 215 V;
    c/ napięcie na końcówkach rezystora = 10,5 V;
    3. część mieszacza / opornik 24k /:
    a/ napięcie zasilania = 225 V;
    b/ napięcie na '6' lampy = 110 V;
    c/ napięcie na końcówkach rezystora = 115 V.
    Oporniki sprawdzone.
    Pozdrawiam.
  • Pomocny post
    Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe
    jan-stan napisał:

    2. część w.cz. / opornik 1k /:
    a/ napięcie zasilania = 225 V;
    b/ napięcie na '1' lampy = 215 V;
    c/ napięcie na końcówkach rezystora = 10,5 V;


    Jest OK prąd anodowy około 10,5mA - zgodnie z typowym punktem pracy.

    jan-stan napisał:

    3. część mieszacza / opornik 24k /:
    a/ napięcie zasilania = 225 V;
    b/ napięcie na '6' lampy = 110 V;
    c/ napięcie na końcówkach rezystora = 115 V.


    Prąd anodowy wychodzi okolo 4,8mA. Nieco mniej niż dla opornika 12k podanego w datasheecie ale to jeszcze jest akceptowalne. Teraz sprawdzić czy oscyluje heterodyna. Tylko to potrzeba. Albo obejrzeć cewkę heterodyny i okoliczne elementy. Ale na 80% procent heterodyny pracuje poprawnie. A lampa ECC85 jest generalnie OK (chyba ze wadę ma tylko jedna jej sekcja....).

    Zrobić jakiś generatorek o dużym zakresie przestrajanie od 60 do 80Mhz i sprawdzić czy uzyskasz odbiór nośnej - zmienią położenie paski/wycinki oczka magicznego.
  • Poziom 18  
    Studisat - dziękuję.
    Chyba najprościej będzie jak poczekam na okazje z inną głowicą.
    Pozdrawiam.