Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Arrow Multisolution Day
Proszę, dodaj wyjątek www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

Angus MacGyver 26 Kwi 2009 14:17 12427 25
  • #1 26 Kwi 2009 14:17
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Witam wszystkich elektroników i zainteresowanych tematem.
    Chciałbym zbudować ten odbiornik http://www.mt.com.pl/archiwum/84-Nw-06-Superreakcyjny_odbiornik.pdf

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    Mam w związku z budową kilka ważnych pytań:
    1) Czy udało się komuś zbudować i uruchomić ten odbiornik FM. Od czasu wydania tego schematu minęło już kilkadziesiąt lat. Czy może on jeszcze zadziałać.
    2) Jak przestroić ten odbiornik na fale 87,5-108 ?? Proszę o szczegółowe instrukcję. (jestem początkującym elektronikiem).
    Zamierzam przedstawić osiągnięte rezultaty podczas budowy tego odbiornika.
    Za wskazówki i uwagi z góry bardzo dziękuję.
    Pozdrawiam MacGyver

    Błędy poprawiłem. /c2h5oh/

    Dodano po 1 [godziny] 19 [minuty]:

    Do budowy radioodbiornika zastosuję następujące elementy:

    R1=10kΩ
    R3=6,2kΩ
    R4=6,3kΩ
    R5=6,3kΩ
    R7=10Ω
    R8=100Ω
    R9=820Ω
    R2=Potencjometr montażowy 5kΩ
    R6=Potencjometr 50kΩ obrotowy (foto)

    C1=dwa skręcone ze sobą 2cm druciki
    C2=15pF (15) ceramiczny
    C4=5pF (5)ceramiczny
    C5,C7,C16=10ųF 16v,16v,25v elektrolityczne
    C6=5,6nF styrofleksowy (foliowy)
    C8=22nF styrofleksowy (foliowy)
    C9=10nF styrofleksowy (foliowy)
    C10,C11=100ųF 10v,10v elektrolityczne
    C12=680pF (681) ceramiczny
    C13=120pF (121) ceramiczny
    C14,C15=470ųF 10v,10v elektrolityczne
    C17=1nF (102) ceramiczny
    C3= Trymer powietrzny ?pF (foto)
    T=BF 194 w.cz n-p-n
    US=UL 1498 CEMI
    DŁ,L foto (dławik i cewka z wylutu)
    GŁ=GD8Ω, 0,5W miniaturowy od odbiornika radiowego.

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    1 25
  • Arrow Multisolution Day
  • Pomocny post
    #2 26 Kwi 2009 15:31
    sp7mfu
    Poziom 19  

    To jest radyjko opisywane w okresie, kiedy na UKF pracowały dwie stacje w regione. Mimo to po nastrojeniu na jedną stację było słychać słabe przesłuchy tej drugiej. Konstrukcja działa, ale jej wykonanie przyniesie Ci jedynie satysfakcję, że coś działa. Na "obecny" UKF nawiń 1-2 zwoje mniej i koniecznie zmniejsz wartość C2 (5.1pF lub nawet wcale). W mojej konstrukcji przy wykonanej w/g opisu cewce minąłem się z "tamtym" UKF-em o 10 MHz. Na szczęście znajomy miał falomierz i dostroił mi wycinając kondensator C2 z płytki i lutując od spodu drugi...
    A tak przy okazji odbiornik całkiem skutecznie zakłócał sąsiadom...

    2
  • #3 26 Kwi 2009 15:57
    Preskaler
    Poziom 37  

    Po pobieżnym spojrzeniu na schemat wydaje mi się, że kiedyś zbudowałem ten odbiornik i w związku z tym mam takie uwagi. Nie stosuj jako C ileś tam dwóch skręconych drucików tylko normalny trymer powietrzny bo to rozwiązanie nie pozwoli na dostrajanie odbiornika do stacji. Druga sprawa to odległość (miejsce zamieszkania) od stacji nadawczej. Dobrze jest mieszkać do 20 km od nie bo większa odległość znacznie utrudni uruchomienie odbiornika. Trzecia sprawa to jakość dźwięku i wygoda użytkowania tego odbiornika pozostawiają wiele do życzenia.
    Podczas uruchamiania będzie bardzo trudno dostroić do stacji odbiornik jeśli nie zrobisz dielektrycznej przedłużki do trymera (kawałek rurki plastikowej aby nie zbliżać palców do obwodu rezonansowego. Cewka też powinna mieć kilka zwojów mniej aby łapać górne pasmo. Nie pamiętam ile ma ona zwojów na dolne pasmo ale wydaje mi się, że ok. 6. Na górne więc powinna mieć ok. 4. Dodatkowo można ją ściskać i rozciągać aby zmieniać jej indukcyjność i trafić na stację.
    Nie jest to trudna sprawa z budową odbiornika ale lepiej jest zaczynać zabawę w budowę OR od zakresu fal długich. Takie doświadczenie jest przydatne później na UKF-ie.

    1
  • Arrow Multisolution Day
  • #4 26 Kwi 2009 17:47
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Dziękuję za odpowiedzi.

    Chciałbym wiedzieć jedną rzecz czy ten odbiornik jest przystosowany do odbioru kilku stacji np. RMF FM, Zet czy tylko jednej wybranej na UKF'e z najsilniejszym sygnałem w okolicy.

    Ponadto mam prośbę o zaznaczenie gdzie dokładnie jest sam wzmacniacz a gdzie zaczyna się radio. Mam podobny wzmacniacz zrobiony i chciałbym go wykorzystać tylko nie wiem czy można i gdzie ewentualnie go podłączyć w których miejscach.

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?t=793191&highlight=

    Mam pytanie także odnośnie tego dławika jaki przedstawiłem na zdjęciu nie jest robiony tak jak pisze w opisie czy może być taki nie policzyłem zwojów ale na oko wydaje się być 30 zwojów. jest mały wymiary ok. 10 mm długości i 2mm średnicy na rdzeniu ferrytowym.

    Ponadto nie wiem czy może być ten trymer nie wiem ile ma pikofaradów w jaki sposób to sprawdzić? Jeśli chodzi o ten trymer to nie wiem także które odnóża wykorzystać przy podłączeniu, a które obciąć. Ma pięć nóżek, a pod spodem są jakieś regulacje podejrzewam że jakieś podtrymery??)

    Proszę o zwrócenie uwagi na temat przedstawionych elementów do budowy różnią się od zaleceń z powodu ich braku. (czy moga takie elementy być?)

    Wybaczcie za tak dużą ilość pytań, ale po prostu nie wiem i chcę się poradzić.

    0
  • Pomocny post
    #5 26 Kwi 2009 18:31
    pankracy 2
    Spec od TV

    Wyjście sygnału odbiornika superreakcyjnego na wzmacniacz mcz. to połączenie R5 zC9 na potencjometr R6 , dławik może być , co do trymera , to zrób zdjęcie przeciwnej strony.

    0
  • #6 26 Kwi 2009 20:39
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Trymer

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    Dobrze rozumiem

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    0
  • Pomocny post
    #7 27 Kwi 2009 00:05
    pankracy 2
    Spec od TV

    Dobrze rozumiesz , na zdjęciu jest zespolony kondensator obrotowy z podłączonymi równolegle 4 szt. trymerów i prawdopodobnie ułamanym jednym wyprowadzeniem i teraz jest problem które sekcje są od UKF- FM a które od fal średnich AM , tu gdzie są trzy wyprowadzenia to na pewno środkowa jest wspólna i w typowym zastosowaniu jest na masie odbiornika. jeżeli posiadasz miernik pojemności to możesz zrobić pomiar podłączając do jednej skrajnej i środkowej końcówki , pomiar musi wykazać pojemność 20-30 pF.

    0
  • #8 27 Kwi 2009 23:18
    Preskaler
    Poziom 37  

    Angus MacGyver napisał:
    Dziękuję za odpowiedzi.
    Chciałbym wiedzieć jedną rzecz czy ten odbiornik jest przystosowany do odbioru kilku stacji np. RMF FM, Zet czy tylko jednej wybranej na UKF'e z najsilniejszym sygnałem w okolicy.


    Jeśli zastosujesz trymer
    http://www.allegro.pl/item620729164_trymer_ceramiczny_6_25_pf_250v_0_50zl_szt.html
    to będziesz mógł wybrać jedną z kilku stacji bo ten trymer jest przystosowany do jednorazowego ustawiania lub ostatecznie kilku.
    W przypadku chęci regulacji ciągłej należy zastosować kondensator zmienny:
    http://www.allegro.pl/item620677161_x_kondensator_zmienny_powietrzny_3_sekcyjn_3x14.html
    Tak w ogóle to odbiornik ten jest bardzo prymitywny i choć teoretycznie nadaje się do odbioru wielu stacji to w praktyce zależy to od ich siły i częstotliwości. Dwie stacje nadające na zbliżonych częstotliwościach, z których jedna jest słabsza będzie "przeciągał" na tą silniejszą. Jeśli będą dalej od siebie odsunięte to może się udać odebrać i tą słabszą.


    Regulamin pkt. 10.11 . [SP5ANJ]

    0
  • #9 28 Kwi 2009 07:54
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Dziękuję za odpowiedzi zabieram się do budowy radioodbiornika.

    Pozdrawiam.

    Moderowany przez c2h5oh:

    Proszę zapoznać się z regulaminem.
    Taki post powoduje zamknięcie tematu (regulamin, punkt 10.2).
    Jeżeli nie chcesz dalej kontynuować tematu, to zamknij go, lub napisz, że temat jest do zamknięcia.

    0
  • Pomocny post
    #10 28 Kwi 2009 09:15
    Preskaler
    Poziom 37  

    Sorry!
    To dobry przepis regulaminu aby nie zamieszczać zanikających linków jednak z lenistwa czy zapomnienia tego nie przestrzegałem. Poprawiam się więc!:D
    Przykładowy trymer
    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM
    Przykładowy kondensator zmienny (tutaj jest potrójny ale może być pojedynczy)
    http://www.vpx.pl/zdjecie,kond_zmienny.html


    Postaraj się zamieszczać obrazki według tego opisu:
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic983990.html
    /c2h5oh/


    Moderowany przez c2h5oh:

    21.01.2010. Oczywiście zdjęcia zamieszczone poza serwerem elektrody już nie istnieją... To są skutki podawania linków do zdjęć z "obcych" serwerów.

    0
  • #11 30 Kwi 2009 12:56
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Witam wszystkich zainteresowanych tematem.

    Wyżej wymieniony odbiornik superreakcyjny został przeze mnie dzisiaj zbudowany.

    Odbiornik superreakcyjny

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    Po zbudowaniu i uruchomieniu odbiornik nie zadziałał. Przyczyną był układ scalony, najprawdopodobniej uszkodzony. Po jego wymianie odbiornik zaczął działać.

    Odbiera większość stacji radiowych na UKF mi. Radio Zet, RMF FM, nawet rozgłośnie nadawane z Czech.
    Oczywiście pojawiają się także zakłócenia. Dotykanie i poruszanie anteną powoduje świst i piski.
    Odbiór pomimo wbudowanego wzmacniacza jest słyszalny ale nie zbyt głośny.


    W każdym bądź razie odbiornik na 100% działa.

    Mam do was pytania:

    1) Chciałbym zmodyfikować ten odbiornik o diodę led, która zapalała by się w momencie dostrojenia do stacji. W jaki sposób to zrobić i czy jest to możliwe i nie zbyt skomplikowane.

    2)Czy wprowadzenie (w odpowiednim miejscu) do tego odbiornika przedwzmacniacza mikrofonowego spowodowało by zmiany na lepsze w odbiorze.

    Dziękuję za pomoc.

    Pozdrawiam MacGyver.

    0
  • #12 01 Maj 2009 20:54
    Preskaler
    Poziom 37  

    Ad.1) Taki układ będzie bardziej skomplikowany niż cały ten odbiornik więc raczej trzeba się przymierzyć do budowy "superheterodyny" UKF!
    Ad.2) Przedwzmacniacz mikrofonowy to zdecydowanie zbyt duże wzmocnienie i będzie się wzbudzał ale dodatkowy tranzystor przed potencjometrem powinien pomóc.

    0
  • #13 01 Maj 2009 21:22
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Preskaler napisał:
    Ad.1) Trzeba się przymierzyć do budowy "superheterodyny" UKF!.


    Bardzo proszę o link lub schemat jeśli znasz możliwie najprostszy na odbiornik superheterodyny.

    Moderowany przez c2h5oh:

    A ja przypominam, że obowiązuje 16 punkt regulaminu.
    Tylko nie pisz, że szukałeś i wszystko co znalazłeś "nie spełnia Twoich oczekiwań".



    Jeżeli chodzi o budowę odbiornika na fale długie to już wcześniej zbudowałem dlatego zabrałem się za budowę odbiornika superreakcyjnego.

    Preskaler napisał:

    Ad.2) Dodatkowy tranzystor przed potencjometrem powinien pomóc.


    Nie zabardzo rozumię proszę o rozwinięcie.

    Dziękuję za odpowiedź.

    0
  • Pomocny post
    #14 01 Maj 2009 22:12
    Preskaler
    Poziom 37  

    No coś takiego.
    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    0
  • #15 01 Maj 2009 22:29
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Rozumiem, że to co jest dorysowane na schemacie to własnie "taki prymitywny" przedwzmacniacz.

    Myślałem o zastosowaniu czegoś takiego

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM

    Coś co mam zbudowane i działa.

    1
  • #16 01 Maj 2009 22:47
    Preskaler
    Poziom 37  

    Jeśli masz gotowy to spróbuj ale jeśli musisz go dopiero składać to jest za dużo roboty!

    0
  • #17 01 Maj 2009 23:02
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Dobrze rozumiem?

    Jeśli dobrze rozumiem to dobuduję to bo jest łatwe.

    Nie posiadam BC413 C

    Posiadam natomiast BC107-109, BC211, BC313, BC177-178, BC 149, BC 550.

    Który najbardziej by mógł być?

    0
  • Pomocny post
    #18 02 Maj 2009 14:01
    Driver-
    Poziom 38  

    BC109 lub BC149 są niskoszume. Opornik R2 z rysunku Preskalera daj 330kΩ pomiędzy bazę a kolektor a R3 2,2kΩ. Wzmocnienie będzie ~40dB. Nie będziesz musiał dobierać oporników i układ zadziała od kopa. Usunął bym też R1 i C1. Preskaler dał R1 jako obciążenie filtru RC ale tranzystor i tak obciąża filtr swoją opornością wejściową (9÷10kΩ) więc R1 jest zbędny, dodatkowo zmniejsza nieco napięcie m.cz na wejściu tranzystora.

    0
  • #19 02 Maj 2009 15:13
    Angus MacGyver
    Poziom 11  

    Dziękuję.

    Wciąż nie rozumiem "tak po chłopsku" jaką zmianę wprowadzi ten tranzystor do tego odbiornika superreakcyjnego.

    0
  • Pomocny post
    #20 02 Maj 2009 16:51
    Driver-
    Poziom 38  

    Tranzystor wzmocni sygnał m.cz. i odbiornik będzie głośniej grał.

    0
  • #21 19 Sty 2010 23:41
    Atlantis86
    Poziom 19  

    Sam obecnie próbuję złożyć ten odbiornik, raczej w ramach zabawy z taką ciekawostką - wiem, że walory użytkowe tego układu są niewielkie.
    Mam kilka pytań:
    1) Czy C6, C8 i C9 muszą być styrofleksowe, tak jak w opisie? Zastosowanie kondensatora innego typu coś zmienia?
    2) Jak właściwie powinien być podłączony C5? Schemat ideowy pokazuje plus do bazy BF194 i minus do masy. Problem w tym, że na rysunku montażowym jest odwrotnie. Z tego co widzę na zdjęciu kolega Angus MacGyver wlutował zgodnie z tą drugą opcją. Jak powinno być?
    3) Czy dławik L jest elementem krytycznym? W opisie jest mowa o tym, iż należy go nawinąć na rdzeniu ferrytowym o średnicy 4mm i długości ~12mm. Wyszperałem u siebie taki pręcik ferrytowy, ale o milimetr cieńszy i nieco dłuższy. Też się nada? ;)
    4) Gdzie można kupić tak mały trymer, który można zastosować zamiast tych skręconych drutów?

    0
  • #22 21 Sty 2010 12:26
    jkk
    Poziom 19  

    Dodam swoje "trzy grosze" do tej interesującej dyskusji - tym bardziej, że bawiłem sie w takie proste odbiorniki (zwane ongiś "piszczydynami" - ze względu na zdudnieniowy gwizd) - zarówno na 80 i 40 m CW/SSB, ale również na radiodyfuzyjny UKF - FM. Dodam, że było to we wczesnych latach 70. ub. wieku - kiedy radia z zakresem UKF OIRT, czyli 66,5 - 72 MHz byly jeszcze rynkowymi nowościami :D, a ja bardzo chciałem posłuchać sobie "trójki". O ile z pierwszym prezentowanym schematem tranzystorowym były kłopoty - (odbiór na słuchawki wysokoomowe 2 kOhm lub wzmacniacz m.cz. rosyjsniego radioodbiornika VEF 201) sygnał był mocno zaszumiony a sam odbiornik, mimo ekranowania niestabilny, to ten drugi odbiornik na lampie ECC 81 (drugi stopień lampy, niewidoczny na schemacie był przedwzmacniaczem m. cz.) pracował rewelacyjnie na kawałku drutu, jako antenie. Co do zakłóceń, raczej wtedy się tym nie przejmowałem, choćby dlatego że jako jedyny w kamienicy miałem "radio" z UKF, a w najbliższym, w lampowym RFT z UF FM u kolegi z drugiej strony ulicy mogłem porównać jakość odbioru... W TV "Ametyst" w każdym razie ten odbiorniczek zakłóceniami nie wchodził.. Takie to były czasy, przepraszam za schematy wyciągnięte żywcem ze starego pożółkłego zeszytu. Układy na tyle proste, że wszystko powinno być jasne, uważajcie tylko z tym lampowym, żeby się do anodowego napięcia (co najmniej +150 V) przypadkiem palcem nie podłączyć... ;)

    0
  • #23 22 Sty 2010 08:18
    Atlantis86
    Poziom 19  

    Tego typu projekty były popularne już dosyć dawno temu. W drugiej połowi lat pięćdziesiątych "Młody Technik" zamieszczał opisy konstrukcji służących do odbioru stacji FM w paśmie UKF. Wówczas chodziło głównie o audio stacji telewizyjnych. No cóż - TV była nowością i tylko nieliczni mogli sobie pozwolić na odbiornik, a prosta "przystawka" do radioodbiornika już pozwalała na uzyskanie jakiegoś substytutu. Niby bez obrazu (więc co to za telewizja?) ale sam dźwięk niesie przecież najistotniejszą część informacji.
    Pierwsze polskie odbiorniki wyposażone w zakres UKF (Śląsk i Podhale) miały to rozwiązane właśnie w ten sposób - jakby nie patrzeć dużo łatwiejsze rozwiązanie niż osobny tor w.cz. i p.cz.

    BTW skończyłem właśnie składać ten odbiorniczek i prawdę mówić mam problem ze stwierdzeniem czy działa czy też nie. Sytuacja wygląda następująco: wzmacniacz m.cz. uruchomiony (to akurat drobiazg). Zgodnie z opisem skręcam głośność na max, R2 do masy. Z głośnika wydobywa się charakterystyczny, dość głośny "miękki" szum. Z tego co wyczytałem rzecz charakterystyczna dla odbiorników superreakcyjnych, brzmi podobnie do krótkofalarskich przykładów z Youtube'a. Gdy próbuję kręcić R2 w końcu wzbudza się i zaczyna piszczeć niemiłosiernie.
    Jednak gdy kręcę trymerem w obwodzie rezonansowym nie słyszę prawie nic. Prawie, bo jak mi się zdaje w paru miejscach trafiłem na bardzo, bardzo cichą mowę, tuż ponad granicą słyszalności, jednak nic więcej. Gdy trymer jest skręcony maksymalnie na duł (i w okolicach) z głośnika słychać niskie brzęczenie, gdy się go odkręci (tak, że obydwie sekcje się "rozjadą") szum zaczyna przechodzić w pisk.
    Czy takie objawy wskazują na prawidłowe działanie superreakcji i po prostu mieszkam za daleko od stacji nadawczej (jakieś 20km, choć w grę mogą wchodzić przeszkody terenowe - niektóre słabsze stacje z Krakowa nie są tutaj słyszalne nawet na dobrej superheterodynie o ile nie ma anteny zewnętrznej)? A może jednak mogłem zrobić coś nie tak?
    Wzmacniacz m.cz. oczywiście w grę nie wchodzi, bo najzwyczajniej w świecie działa. Pozostałe kondensatory i rezystory mierzyłem przed montażem. Jednak w paru miejscach nie mogłem się trzymać w 100% opisu. Starałem się jednak, by zmiany były jak najmniejsze. Oto ich lista:
    1) Tak na szybko nie udało mi się kupić kondensatorów styrofleksowych KSF zastosowanych w filtrze między detektorem a wejściem wzmacniacza m.cz. Zamiast tego użyłem współczesnych, plastikowych "kostek". Niemniej sprzedawca stwierdził, że to również kondensator foliowy.
    2) Nie udało mi się kupić kondensatora 5.1 pF (C4). Zamiast tego zmierzyłem posiadane kondensatory ceramiczne o nominalnej pojemności 4,7 pF i wśród nich znalazłem jeden o realnej 5.0 pF.
    3) Dławik - w oryginale jest mowa o rdzeniu ferrytowym o średnicy 4mm i długości około 12mm. Ja znalazłem u siebie jedynie taki o grubości 3mm i długości 20mm. Nawinąłem na nim zgodnie z opisem 30 zwojów drutem w emalii 0,1mm. Co prawda nie wyszło idealnie, zwój przy zwoju (a paru miejscach powstała szpara) ale jedna osoba z tego forum stwierdziła, że dławik nie jest krytyczny i nie muszę poprawiać (zarówno co do innego rdzenia jak i uzwojenia) więc tak zostawiłem.
    4) Cewka obwodu rezonansowego. Powietrzna - nawinąłem ją korzystając ze śrubokręta o średnicy 6mm, jako wzorca. W opisie była mowa o sześciu zwojach. Ja początkowo dałem pięć, potem skróciłem do czterech licząc, że uda mi się wbić w nowe pasmo.
    5) Kondensator C1, sprzęgający antenę z obwodem rezonansowym. Wedle opisu ma to być trymer 0,5-1pF. Nawet dzisiaj trudno dostać takie coś. W oryginalnym projekcie zastosowano dziwaczny patent ze skręconymi drucikami w izolacji. Ja nie byłem tego pewien i zastosowałem kondensator 1pF. Czyżby to był aż tak krytyczny element?
    Czy coś wskazuje na jakieś błędy w montażu? A może jednak zrobiłem co mogłem, tylko mieszkam za daleko od nadajnika?

    UPDATE: Zmieniłem cewkę na taką, jaka była w oryginalnym opisie (powietrzna o sześciu zwojach na średnicy 6mm, drutem emaliowanym 0,6mm). Chociaż o dziwo cewka była robiona pod stare pasmo. Złapało Radio Maryja (90,6 MHz) i jedną niezidentyfikowaną stację. Obydwie tuż przy granicy przestrajania trymera (gdy dwie końcówki już się rozjeżdżają). Niestety odbiór tych stacji jest bardzo cichy (pewnie z powodu odległości od nadajnika). Jakie kroki teraz podjąć odnośnie modyfikowania obwodu rezonansowego, aby wstrzelić się całkowicie w pasmo (możliwe, że jakaś stacja będzie silniejsza...)?

    0
  • #24 12 Lut 2010 22:07
    Kacper Surma
    Poziom 10  

    Rozsuń delikatnie cewkę.
    W celu zmniejszenia wpływu anteny na obwód LC dorób przedwzmacniacz w.cz. i sygnał z jego wyjścia podaj na wejście tak jak jest napisane w linku o sprzężeniu cewką Link w razie problemów z linkiem cytuję

    Odbiornik superreakcyjny:
    W zasadzie są to generatory w.cz, które pracują przy tak dobranym sprzężeniu zwrotnym, że drgania w.cz równe częstotliwości sygnału w ich obwodzie rezonansowym są okresowo wzbudzane i tłumione z częstotliwością ponadakustyczną zwaną częstotliwością wygaszania. Złożone przebiegi elektryczne w obwodach odbiorników powodują powstawanie jeszcze jednej częstotliwości - tzw. szumu superreakcji. Szum ten, charakterystyczny dla pracy odbiorników superreakcyjnych, możemy usłyszeć włączając słuchawki (wysokoomowe) na wyjściu odbiornika. Jest on podobny do szumu gotującej się wody i znika przy odbiorze fali nośnej z nadajnika. Zalety: wysoka czułość (zbliżona do czułości odbiorników superheterodynowych), prostota układu, posiadanie automatycznej regulacji wzmocnienia. Wady: zła selektywność (w pojęciu łatwego zestrojenia z nadajnikiem bez stabilizacji kwarcowej może to być zaleta), wrażliwość na długość anteny, pojemność itd. (sposobem na to są przedwzmacniacze w.cz, lub słabe sprzężenie anteny z obwodem LC odbiornika), promieniowanie zakłócające słabej mocy (dwa pracujące obok siebie odbiorniki będą się zakłócać). Zazwyczaj takie odbiorniki można znaleźć w prostych radiotelefonach "Walke-Talke", aparaturze odbiorczej zdalnego sterowania (kiedyś 27MHz, teraz 35-38 albo nawet 433,2MHz). Tak wygląda typowy "podręcznikowy" odbiornik superreakcyjny:



    Prezentowany tutaj jest na pasmo CB-27MHz.. Jako tranzystora można użyć dowolnego BF... np. BF199. Po zamianie obwodu LC: L1=ok.7zw. na średnicy 3mm DNE0.3mm, C2=3-30p i C3=8.2p udało mi się na nim odbierać stacje UKF-FM(88-108MHz) oraz (w skrajnym położeniu rotora C2) pasmo lotnicze (nadaje w AMie i dlatego bardzo dobrze je słychać na takim odbiorniku). Przy dołączaniu do odbiornika anteny dachowej kabelkiem koncentrycznym 75Ohm lub symetrycznym 300Ohm, lepiej jest zamiast sprzężenia przez kondensator C1, zastosować sprzężenie indukcyjne - na cewce L1 (lub wzdłuż jej osi tuż obok) nawijamy cewkę "antenową", ok. 2zw. Jeden jej koniec łączymy z masą, drugi z żyłką kabla antenowego. W przypadku kabla symetrycznego cewka antenowa bedzie mieć ok. 4zw i oba jej końce łączymy z żyłami przewodu.

    Strojenie: Z moich doświadczeń wynika, że ogranicza się ono do rozkręcenia PRka R2 na max - wtedy powinien być słyszalny tzw. "szum superreacji". Przy pomocy jakiegoś generatorka TDO (zmieniając jego częstotliwość lub obwodu LC odbiornika) szukamy częstotliwości, przy której szumy zamilkną. Zmianę częstotliwości odbieranej przez odbiornik dokonujemy kręcąc trymerem C2 (najlepiej wieloobrotowym) i rozciągając lub ściskając cewkę L1. Potrzebę ściśnięcia cewki możemy wykryć zbliżając rdzeń ferrytowy (obniżenie częstotliwości LC), rozciągnięcia-mosiężny (wzrost częstotliwości LC). W przypadku nasłuchu pasma lotniczego strojenie najlepiej rozpocząć od znalezienia jakiejś stacji UKF-FM - będzie to znak, że odbiornik działa. Znając częstotliwość stacji pracującej na górnej granicy UKF-FM staramy się tak ją wpasować, aby zostało trochę zapasu od strony górnych częstotliwości, wtedy jeśli coś usłyszymy za nią to będzie to pasmo lotnicze (118-135MHz). Taki odbiornik z racji małej selektywności ma jedną istotną zaletę-odbiera całe pasmo (zawsze ktośtam "gada"), nie tylko jedną częstotliwość. Ale nie ma róży bez kolców - w odbieranym paśmie słychać tylko ten nadajnik, który pracuje z największą mocą - w praktyce słyszysz więcej - nie musisz latać po kanałach, ale jak jest za dużo stacji to się robi mętlik. Jako wzmacniacza można użyć popularnego LM386-poziom dźwięku na wyjściu wystarcza do wysterowania słuchawek. Rezystor R4 można zmniejszyć do kilkuset Ohmów, albo zastąpić dławikiem w.cz. Dławik 100uH można wykonać nawijając ok. 100zw. DNE0.1 na średnicy 3mm (użyty drut będzie miał długość 35-45cm), wydobyć ze starego radioodbiornika (cewki dla fal długich/średnich/p.cz) lub po prostu kupić. Wartości elementów nie są krytyczne. Zalecam używanie małych pojemności i dużych indukcyjności - większa czułość i mniejsze prawdopodobieństwo wzbudzenia lub "zatkania" uniemożliwiającego odbiór. Uwaga: odbiornik rozsiewa wokół siebie (anteny) nieprzyjemne zakłócenia ("szumy") w odległości do kilkunastu metrów, które mogą zdradzić położenie nasłuchującego! Można je zminimalizować, a przy okazji poprawić czułość przez zastosowanie jakiegoś przedwzmacniacza np. na BF966S i najlepiej o regulowanym wzmocnieniu.





    Co jeśli NIE działa?:

    Niestety odbiorniki superreakcyjne działają słabo - problemy z uruchomieniem to standard. Zanim sam zbudowalem taki odbiornik, dokładnie przyjrzałem się odbiornikowi fabrycznemu (Walke-Talke), takie konstrukcje można tez często znaleźć w odbiornikach zdalnie sterowanych zabawek. Gwizd, szum, różne sprzężenia są nieuniknione, ale powinny zamilknąć przy odbiorze silnej stacji, chyba ze w okolicy jest ich więcej - wtedy może być różnie. Dużo zależy od anteny - najlepiej zaczynać od krótkiego kawałka drutu. Trzeba wypróbować różne rodzaje sprzężenia antena - LC - opracowania podają sprzężenie pojemnościowe (mały kondensator do 10pF), wg mnie lepiej działa sprzężenie indukcyjne-1.5zwoja na cewce obwodu LC - jeden koniec do masy, drugi do anteny.
    Koniecznie też trzeba poeksperymentować z samym obwodem LC - zwiększać liczbę zwojów i jednocześnie zmniejszać pojemność i odwrotnie oraz wkładać rdzeń mosiężny lub ferrytowy - w ten sposób zmieniamy dobroć obwodu nie zmieniając jego częstotliwości rezonansowej - z tego co pamiętam, warto dać więcej zwojów, a zmiejszyć pojemność (większa czułość). Jeśli chodzi o dławik to może to być jakakolwiek cewka powietrzna (im więcej zwojów tym lepiej) - czasami pomaga
    podłączenie równolegle do dławika rezystora ok. 470 omów

    Cytat:

    Przystąpienie do budowy odbiornika superreakcyjnego FM
    Obrazek

    2
  • #25 04 Cze 2010 17:52
    Atlantis86
    Poziom 19  

    Minęło trochę czasu od ostatniej wypowiedzi w tym wątku. Uważam jednak za wskazane podzielenie się kilkoma obserwacjami - w razie, gdyby w przyszłości ktoś zabierał się za ten odbiorniczek i właśnie tutaj szukał informacji.
    1) Przede wszystkim należy bezwzględnie poprawić układ wzmacniacza m.cz. posługując się schematem aplikacyjnym z karty katalogowej. Po pierwsze między nóżkę 2 UL1496 a masę należy wstawić kondensator elektrolityczny 100uF. Po drugie niezbędne jest dodanie kondensatora 100nF połączonego szeregowo z rezystorem 1om pomiędzy nóżką 12 a masą. Bez tego wzmacniacz ma potworną tendencją do wzbudzania się - wystarczy za bardzo podkręcić głośność albo dotknąć palcem wejścia wzmacniacza, a ten zamienia się w generator. Podejrzewam, że autor tworzący konstrukcję w czasach PRL chciał ograniczyć ilość elementów kosztem utraty stabilności. Dzisiaj nie ma to najmniejszego sensu.
    2) Zauważyłem, że cewka układu rezonansowego dość mocno mikrofonuje. Kiedy odbieramy mocniejszą stację i zwiększymy głośność następuje sprzężenie i odbiornik zaczyna generować nieprzyjemne brzęczenie. Efekt znika gdy głośnik trzyma się w dłoni. Zalanie cewki termoglutem pomogło tylko do pewnego stopnia. Trzeba pomyśleć o odpowiednim montażu radyjka z głośnikiem w obudowie, w celu uniknięcia przenoszenia się drgań.
    3) Dławik opisany w artykule zastąpiłem kupionym. Najpierw 12uH, potem 18uH. Efekt nieco lepszy moim zdaniem.
    4) Chyba warto poeksperymentować z większymi kondensatorami sprzęgającymi antenę z wejściem. Próbowałem ze skręconymi drutami w PCV. Okazało się, że najlepszy efekt uzyskałem na dość długim odcinku. Zmierzyłem pojemność - wyszło około 2pF. Wlutowałem na stałe 2.2pF i odbiera naprawdę przyzwoicie, nie zrywa wcale oscylacji. Więc (przynajmniej w moim przypadku) między bajki można włożyć argument z koniecznością stosowania prowizorycznego trymera 0,5-1pF.

    1
  • #26 28 Maj 2012 21:42
    jjkotulek
    Poziom 2  

    Witam forumowiczów. temat stary, ale mnie zainteresował, bo kiedyś zbudowałem taki odbiornik superreakcyjny. co prawda bardziej to świszczało niż grało, ale od bidy można było słuchać. jako ciekawostkę podam tylko, że ten odbiorniczek był bardzo wdzięczny na przestrajanie, bo gdy nawinąłem cewkę na szpilce, z krosówki telefonicznej (o ile się nie mylę 6 zwojów) radyjko odbierało zarówno pasmo lotnicze jak i telefonię NMT. pozdrawiam.


    Moderowany przez c2h5oh:

    3.1.19. Zabronione jest publikowanie wpisów w dyskusjach archiwalnych.

    0