Elektroda.pl
Elektroda.pl
X

Search our partners

Find the latest content on electronic components. Datasheets.com
Elektroda.pl
Please add exception to AdBlock for elektroda.pl.
If you watch the ads, you support portal and users.

Przestrojenie odbiornika Libelle do odbioru jedynki PR

Grzegorz Wasylów 21 Dec 2010 21:05 2904 14
  • #1
    Grzegorz Wasylów
    Level 10  
    Może komuś udało się przestroić średniofalowy odbiornik byłej NRD Libelle (taka uproszczona lampowa Szarotka) tak, aby możliwy był odbiór pierwszego programu Polskiego Radia. Na zakresie średniofalowym odbiornik mimo uruchomienia jest praktycznie nieużyteczny, a szkoda, bo wygląda całkiem interesująco.
    Grzegorz.
    Kamery 3D Time of Flight - zastosowania w przemyśle. Darmowe szkolenie 16.12.2021r. g. 10.00 Zarejestruj się
  • #2
    Futrzaczek
    Admin of Retro group
    Jeśli interesuje Cię jedynie odbiór PR1, to nie jest to niemożliwe. Do obydwu sekcji kondensatora strojeniowego (w najprostszym wariancie) należy dolutować równolegle kondensatory tak, by częstotliwość rezonansowa obwodu wejściowego spadła (dla najbardziej wsuniętego rotora) do 225kHz, zaś heterodyny do 225kHz + 465kHz (najczęściej spotykana wartość p.cz., chyba że zastosowano cudacznie odmienną) = 690kHz.

    Do ich wyliczenia potrzebna jest znajomość pojemności każdej z sekcji kondensatora strojeniowego w skrajnych położeniach oraz wartości zamontowanych równolegle z nim kondensatorów stałych oraz trymerów. Odczytać te dane można z natury lub ze schematu :)
  • #4
    Grzegorz Wasylów
    Level 10  
    Schemat mam. W obwodzie wejściowym jest antena pętlowa oraz trymer o pojemności 4,5-20 pF. Sekcja kondensatora obrotowego ma pojemność od 12 do 525 pF.
    W heterodynie oprócz kondensatora strojenia również o pojemności 12-525 pF jest trymer 15-45 pF, a także pojemności szeregowe 490pF i 2500 pF.
    Sądzę, że te pojemności szeregowe komplikują sprawę. Doświadczalnie do obwodu wejściowego dodałem kondensator o pojemności 820 pF i w obwód siatki trzeciej lampy DK192 włączyłem 10 metrową antenę zewnętrzną. Natomiast do pojemności heterodyny równolegle dołączałem dodatkowy kondensator obrotowy 8-320 pF. Po ustawieniu wskazówki strojenia na środku skali zmieniając od minimum do max pojemności dodatkowego strojenia nie wychodziłem z odbioru zakresu średniofalowego. Dodając kolejno pojemności 100, 220, 300, 470 i 1000pF wchodziłem stopniowo w strefę bez odbioru jakiejkolwiek audycji, ale pewnie bez zrywania pracy heterodyny, bo kręcąc KO odbiornika zmieniała się reakcja szumu i <bulgotania>.
    Dopiero po tych próbach zdecydowałem się prosić Forumowiczów o pomoc, co nadal jest aktualne!
  • #5
    Futrzaczek
    Admin of Retro group
    Owe pojemności szeregowe zawężają zakres przestrajania oscylatora.
    Z obliczeń wynikło, że:
    - indukcyjność cewki obwodu wejściowej: 170uH (f=515kHz, C=555pF)
    - indukcyjność cewki heterodyny: 46,6uH (f=983kHz, C=555pF)
    - dodatkowa pojemność dla obwodu wejściowego: 2345pF (f=225kHz, L=170uH)
    - dodatkowa pojemność dla heterodyny: 562pF (f=693kHz, L=46,6uH)

    Zatem proponuję maksymalnie wsunąć blaszki KO, zmontować kondensator o pojemności ok. 2,4nF (np. 2,2nF + 220pF), dolutować do sekcji zawierającej obwód wejściowy. Natomiast dla heterodyny dodać 330-470pF oraz posiadany przez Ciebie kondensator obrotowy i zobaczyć, co z tego wyjdzie. Powinno się udać po cierpliwym dostrajaniu :)
  • #6
    Grzegorz Wasylów
    Level 10  
    Dzięki Futrzaczek!
    Ze względu na zbliżające się Święta muszę odłożyć dalsze próby.
    Dalsze relacje z przeprowadzanych prób przestrojenia pewnie dopiero pod koniec miesiąca.
  • #7
    noe1
    Level 21  
    Futrzaczek pomylił częstotliwość pośrednią, Niemcy mają 455kHz.

    Owe pojemności szeregowe zawężają zakres przestrajania oscylatora.
    Z obliczeń wynikło, że:
    - indukcyjność cewki obwodu wejściowej: 170uH (f=515kHz, C=555pF)
    - indukcyjność cewki heterodyny: 46,6uH (f=983kHz, C=555pF)
    - dodatkowa pojemność dla obwodu wejściowego: 2345pF (f=225kHz, L=170uH)
    - dodatkowa pojemność dla heterodyny: 562pF (f=693kHz, L=46,6uH)
    Te obliczenia są błędne. Gdzie tam jest kondensator o wartości 555 pF. Proszę spróbować do obwodu heterodyny podłączyć kondensator ok.100 pF i do obwodów wejściowych 1200 pF. Powinno zagrać. Pozdrawiam.
  • #8
    Grzegorz Wasylów
    Level 10  
    A mnie nie dziwi ta pojemność, bo pewnie wynika z max pojemności KO (2x525pF) i trymerów dostrojczych.
    Natomiast proponowane wartości były przeze mnie stosowane bez żadnego rezultatu. Ostatnio nie rozkładałem się z tym radiem, ale udało mi się pośledzić inne schematy, a zwłaszcza Kankan-Sarabanda czy Figaro (Rozyna). W tych ostatnich fale długie uzyskuje się przez dodanie pojemności do cewki heterodyny fal średnich. I myślę,że tym tropem trzeba iść. Nie można dodawać dodatkowych pojemności do KO heterodyny, lecz bezpośrednio do cewki heterodyny - czyli z jednej strony, tej <wewnętrznej> do KO i trymera, ale z drugiej strony nie do masy, lecz do cewki przed padingiem 490 pF. Ze względu na bliskość Świąt nie przerobię tego praktycznie.
    Życzę wszystkim Forumowiczom Wesołych Świąt i zapraszam do dalszych podpowiedzi.
    Grzegorz
  • #9
    Futrzaczek
    Admin of Retro group
    Futrzaczek, jak każdy szanujący się elektronik, zajrzał do noty serwisowej tego odbiornika i zobaczył, że częstotliwość pośrednia wynosi 468kHz. Więc nie siej bredni bez pokrycia.

    Kondensator o wartości 555pF uwzględnia - o czym każdy szanujący się elektronik wiedzieć powinien - średnią wartość pojemności trymera dostrojczego i pojemności montażowe. Masz coś jeszcze do dodania?
  • #10
    OTLamp
    Tube devices specialist
    noe1 wrote:
    Niemcy mają 455kHz.

    Nie ma i nigdy nie było czegoś takiego. Jedyny podział jaki można wprowadzić to częstotliwość dolna i górna. Górna zawiera się najczęściej w przedziale 450-490kHz i kraj nie ma tu nic do rzeczy. Ta częstotliwość bywa różna u tego samego producenta, a nawet w poszczególnych wersjach odbiornika tego samego typu.
  • #11
    Driver-
    Level 38  
    Pojemność wypadkowa strojenia to ~264p ÷ ~55p cewka heterodyny powinna mieć ~98µH, wtedy częstotliwość heterodyny pokrywa zakres przestrajana dla podanego w nocie katalogowej zakresu fal średnich odbiornika. Aby odbiornik przestroić na fale długie i mniej więcej w pośrodku skali odbierać I PR. trzeba dodać równolegle z cewką heterodyny kondensator 360pF. Otrzymasz wtedy nowy zakres przestrajania ~173kHz ÷ ~318kHz czyli prawie cały zakres fal długich. Ale aby obwód wejściowy był w rezonansie na 225kHz trzeba do niego równolegle dołożyć kondensator 1300pF, niestety kondensator strojeniowy nie zapewni odpowiedniego zakresu przestrajania dla fal długich. Ponieważ jest niewystarczająca różnica pojemności pomiędzy pojemnością początkową i końcową wypadkowej pojemności strojenia, dołożonej 1300p i kondensatora strojeniowego wraz z trymerem. Nowa wypadkowa pojemność strojenia przestraja obwód wejściowy tylko w zakresie ~17kHz kręcąc od początku do końca skali. Dlatego można dać równolegle kondensatory 1nF i 120÷150p oraz dwa trymery po 100p lub jeden 200p (jeśli taki masz). Myślę że dopiero wtedy będzie można zestroić układ wejściowy na 225kHz ustawiając skalę mniej więcej pośrodku, a trymerami (trymerem) dostroić na maks sygnału.
  • #12
    Tomek Janiszewski
    Level 32  
    Driver- wrote:
    trzeba dodać równolegle z cewką heterodyny kondensator 360pF. Otrzymasz wtedy nowy zakres przestrajania ~173kHz ÷ ~318kHz czyli prawie cały zakres fal długich

    Z takiej uproszczonej możliwości przełączania obwodu heterodyny (tylko dodatkowa pojemność równolegle do cewki hetrodyny na falach długich) korzystano w bardzo wielu odbiornikach, poczynając chyba od kultowego "Kolibra 2". Ale i w większych odbiornikach, np. w lampowym "Kankanie" znajdziemy wspólną cewkę heterodyny dla DF i SF. Gdy się chce pokryć cały a nie "prawie cały" zakres fal długich, niekiedy wraz z dołączeniem pojemności równoległej na zakresie DF dołączało się dodatkową cewkę szeregową o niewielkiej indukcyjności - patrz Szarotka.
    Quote:
    Ale aby obwód wejściowy był w rezonansie na 225kHz trzeba do niego równolegle dołożyć kondensator 1300pF, niestety kondensator strojeniowy nie zapewni odpowiedniego zakresu przestrajania dla fal długich.

    Toteż jeśli zależy nam na odbiorze nie tylko wybranej stacji na DF (tu: Warszawy I) - trzeba zdecydować się na zastosowanie osobnej cewki na fale długie. Może ona być dołączana szeregowo do istniejącej cewki średniofalowej (tak zrobiono zarówno w "Kolibrze" jak i w lampowej "Szarotce") - ale tu jej indukcyjność, odmiennie niż w przypadku obwodu heterodyny jest kilkakrotnie większa w porównaniu z cewką średniofalową. Jest to tym bardziej pożądane, że skuteczność anteny z cewką długofalową będzie znacznie większa niż anteny średniofalowej przestrojonej na częstotliwość radiostacji długofalowej dodatkową pojemnośćią równoległą (więcej zwojów cewki antenowej - to wyższe napięcie w.cz. na siatce lampy mieszającej).
  • #13
    serwis
    Level 37  
    OTLamp wrote:
    noe1 wrote:
    Niemcy mają 455kHz.

    Nie ma i nigdy nie było czegoś takiego. Jedyny podział jaki można wprowadzić to częstotliwość dolna i górna. Górna zawiera się najczęściej w przedziale 450-490kHz i kraj nie ma tu nic do rzeczy. Ta częstotliwość bywa różna u tego samego producenta, a nawet w poszczególnych wersjach odbiornika tego samego typu.


    Jeszcze uzupełnię o kilka nietypowych częstotliwości pośrednich stosowanych w różnych odbiornikach:
    104; 106; 108; 110; 115; 118; 126,5; 128; 129; 130; 132; 142; 145; 298; 313,5; 440; 441; 472; 473; 484; 488; 490; 508; [kHz]
  • #14
    OTLamp
    Tube devices specialist
    104, 115, i 128kHz to bardzo typowe częstotliwości dolne, przed wojną niemal wszystkie odbiorniki superheterodynowe Philipsa miały takie częstotliwości, nawet tego samego typu, np. 522A miał 104 lub 115kHz w zależności od wersji. 128kHz miała znaczna większość przedwojennych superheterodyn produkowanych w Polsce. 472 i 473 jest też dość typową wartością, 484kHz jest bardzo typową wartością dla przedwojennych Telefunkenów, zwłaszcza czechosłowackich, zresztą Telefunken niemal od zawsze stosował górną częstotliwość pośrednią, nawet w bardzo wczesnym modelu 500 z 1932r (460kHz), w którym jako mieszacz i oscylator pracuje dwusiatkowa (odpowiedniej konstrukcji tetroda) lampa przemiany.

    Z ciekawostek:
    Czechosłowacki odbiornik firmy Rel, model Atlantic z sezonu 1939/40 miał częstotliwość pośrednią 1620kHz, fale długie i średnie były na jednym zakresie.
    Czechosłowacki Telefunken, model 300 z sezonu 1933/34 miał na zakresie fal długich częstotliwość pośrednią 500kHz, a na zakresie fal średnich 232kHz.
  • #15
    Grzegorz Wasylów
    Level 10  
    LIBELLA odtwarza jedynkę PR!!

    Sugerując się podpowiedzią FUTRZACZKA i analizując opis dorabiania zakresu fal długich w książce Kazimierza Lewińskiego <Naprawa i strojenie odbiorników radiowych> (wydanie I z 1961r), a także dzięki przypadkowemu dołączeniu kondensatora skracającego pading heterodyny uzyskałem na odbiorniku Libella odbiór pierwszego programu Polskiego Radia.
    Tok postępowania:
    Zmieniając wartość padinga istniejącego zakresu średniofalowego dodałem równolegle do cewki Sp2 (czyli między C7=2500pF, a kondensator padinga = 490pF) kondensator 180 pF.
    Dołączając równolegle do trymera i KO heterodyny kondensator zmienny 450 pF przy dołączonej do obwodu wejściowego antenie zewnętrznej uzyskałem przy pewnym ustawieniu dodatkowego kondensatora zmiennego słaby,ale stabilny odbiór jedynki. Zmierzona pojemność tego ustawienia wynosiła 265pF.
    Wstawiłem w to miejsce stały kondensator 260pF.
    Następnie do obwodu wejściowego równolegle do KO i trymera dodałem kondensator 2200 pF i odłączyłem antenę zewnętrzną - odbiór jedynki był dużo lepszy, ale trzeba było zwiększyć siłę głosu potencjometrem prawie na max.
    Dołączyłem więc jeszcze ten kondensator zmienny i przy dodatkowej pojemności 322pF odbiór zrobił się rewelacyjny. Dodałem więc do tego 2200pF jeszcze 330pF, czyli w obwodzie wejściowym dodatkowa pojemność to 2530pF.

    Reasumując:
    aby przestroić Libellę do odbioru jedynki PR dodałem:

    1. równolegle do trymera i KO obwodu wejściowego - kondensator 2530pF (na pojemność tą złożyły się równolegle połączone kondensatory 2n2 i 330pF)

    2. równolegle do trymera i KO heterodyny - kondensator 260pF

    3. równolegle do cewki Sp2 (jak opisano wcześniej) - kondensator 180pF

    4. skorygowano do poprawy odbioru obydwa trymery.

    Przy powyższych wartościach kondensatorów odbiór jedynki jest bardzo dobry!

    Przekazując powyższe do ewentualnego wykorzystania przez innych posiadaczy odbiorników Libella uważam temat za zakończony.