Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
IGE-XAO
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Wzmacniacz słuchawkowy na lampie ECC88

Kubald 03 Gru 2012 21:41 9612 1
  • Wzmacniacz słuchawkowy na lampie ECC88

    Początki niniejszego projektu sięgają około dwu lat wstecz. Autor chciał stworzyć dobrej jakości wzmacniacz słuchawkowy jako dodatek do domowego zestawu Hi-Fi, który byłby używany do słuchania muzyki tak, by nie przeszkadzać innym domownikom. Autor wypróbował kilka rodzajów lamp w czasie projektowania przedwzmacniacza: 6J6, 12AU7, 6SN7, 6CG7/6FQ7 oraz 12AT7. Generalnie, wszystkie działały, lecz żadna z nich nie zapewniała wymaganego poziomu sygnału wyjściowego lub nie „pasowała” do danej aplikacji (podobnie jak i w przypadku wyboru transformatora wyjściowego) i dawała płytki, matowy dźwięk. Za to lampy ECC88 (6DJ8) – podwójne triody - działały znakomicie. W ich wypadku autor znalazł znakomite połączenie wystarczającego poziomu prądów przy niezbyt wysokich napięciach anodowych i przy wzmocnieniu wystarczającym do pracy we wzmacniaczu słuchawkowym. Kolejną, równie dobrze sprawującą się lampą była 6CG7/6FQ7, jednakże te są coraz trudniejsze do zdobycia, a nowe lampy JJ E88CC są ostatnio powszechnie dostępne i oferowane w rozsądnych cenach. Autor jest też przekonany, że we wzmacniaczu mogłyby pracować inne typy triod i nie ma przeciwwskazań do doboru transformatora wyjściowego o wysokiej impedancji uzwojenia pierwotnego. Rzecz jasna można użyć innego transformatora niż w proponowanym rozwiązaniu, ale może nie mieć on tak dobrej charakterystyki odpowiedzi i zniekształceń. Poniżej można zobaczyć symbol i rozkład wyprowadzeń lampy ECC88.

    Wzmacniacz słuchawkowy na lampie ECC88

    Wzmacniacz słuchawkowy został zaprojektowany podobnie jak wzmacniacze „Oddwatt”, poza tym, że w niniejszej konstrukcji nie jest potrzebny stopień sterujący. Całe wzmocnienie jest osiągane w stopniu wyjściowym. Autor wykorzystał stałe źródło prądowe w obwodzie katodowym lampy, ale ponieważ wzmacniacz cechuje się niewielką mocą, nie jest konieczne wyrównywanie obciążenia pomiędzy obydwiema sekcjami wzmacniacza. Także nie było potrzeby, aby wyjście było symetryczne dla innych, niż słuchawki, urządzeń. Podstawowym założeniem była prostota układu, dlatego też nie zastosowano kondensatorów sprzęgających ani pętli sprzężenia zwrotnego. Cały wzmacniacz składa się z zaledwie 7 elementów, wliczywszy to lampę w każdym kanale. Zasilacz, niestety, jest bardziej skomplikowany i podobnego typu, co w pozostałych konstrukcjach autora. Rzecz jasna pozbawione zakłóceń źródło napięcia jest rzeczą niezbędną do osiągnięcia wysokiej jakości dźwięku. Na poniższym rysunku można zobaczyć schemat wzmacniacza.

    Wzmacniacz słuchawkowy na lampie ECC88

    Sygnał wejściowy na poziomie 100 mV będzie powodował generowanie mocy wyjściowej rzędu 50 mW. Jest to wiele ponad poziom potrzebny do osiągnięcia dobrego, mocnego dźwięku w przypadku większości słuchawek. Użyte transformatory wyjściowe to Edcor XSM10K/150 o mocy ok. 2,5 W. Impedancja pierwotnego uzwojenia (z odczepem) wynosi 10 kΩ, w przypadku uzwojenia wtórnego (z odczepem) – 150 Ω. Takie wartości impedancji pozwalają używać tego typu transformatorów z wieloma rodzajami słuchawek. O ile oczywisty jest spadek sprawności w przypadku używania słuchawek 32-omowych z wyjściem transformatora 75 Ω, nie przekłada się to zbytnio na jakość dźwięku. W przypadku słuchawek o większych impedancjach można użyć transformatorów typu XSM10K/600 – impedancja pierwotnego uzwojenia wynosi również 10 kΩ, a uzwojenie wtórne z odczepem ma impedancję 600 Ω, co pozwala na użycie słuchawek 300- i 600-omowych.

    Zasilacz (na poniższym schemacie) dostarcza wysokiego napięcia do zasilania lamp. Autor zdawał sobie sprawę z faktu, że żarzenie lamp mogło być zasilane napięciem przemiennym, ale ponieważ posiadał płytkę i elementy do poniższej konstrukcji zasilacza, taki wykorzystał w budowanym wzmacniaczu. Należy pamiętać, że wzmacniacz pracuje pod wysokimi napięciami, rzędu 250-270 V i istnieje niebezpieczeństwo porażenia.

    Wzmacniacz słuchawkowy na lampie ECC88

    Konstrukcja samego wzmacniacza jest bardzo prosta. Ponieważ wzmocnienie nie jest wysokie, rozmieszczenie elementów nie jest krytyczne. Prototypową konstrukcję można zobaczyć na poniższej fotografii – do jej stworzenia autor wykorzystał „pozostałości” po poprzednich prototypach innych wzmacniaczy. Do nowych konstrukcji autor – dla oszczędności – stara się wykorzystywać łatwo dostępne elementy. Kondensatory 1 µF i 0,1 µF powinny być polimerowe, poza kondensatorami 0,1 µF w obwodzie żarzenia, gdzie można zastosować zwykłe, ceramiczne. Dla poprawy działania kondensatory 1 µF obwodu wzmacniacza powinny być zamontowane jak najbliżej transformatora wyjściowego. Autor także zaleca użycie ultra-szybkich mostków prostowniczych (UF400X) w obwodzie zasilacza, przyczynią się one do zmniejszenia szumu, a są relatywnie niedrogie. W czasie konstrukcji należy także zwracać baczną uwagę na pętle masy.

    Wzmacniacz słuchawkowy na lampie ECC88

    Jeśli chodzi o wydajność, wzmacniacz jest w stanie dostarczyć moc 100 mW praktycznie każdym słuchawkom – od 32 do 300 Ω. W przypadku transformatorów XSM10K/150 najlepsze będą jednak słuchawki 75 bądź 150 Ω. Charakterystyka częstotliwościowa dla mocy 50 mW zawiera się w zakresie 20 Hz – 28 kHz, a stosunek sygnał-szum wynosi -84 dB. Przy badaniu wzmacniacza analizatorem widma harmoniczne pojawiały się dopiero przy napięciu wyjściowym przekraczającym 2 V. Autor określa obecność zniekształceń w sygnale wyjściowym na poniżej 1%. Pobór mocy przez cały wzmacniacz nie przekracza 20 W.

    W kwestii najważniejszej – dźwięk uzyskiwany z użyciem wzmacniacza jest znakomity. Przy odsłuchu na słuchawkach Koss Pro4AAT i Sennheiser HD-280 PRO autor nie wychwycił słyszalnego szumu ani brumu a odpowiedź wzmacniacza była bogata i czysta. Jakość dźwięku rzecz jasna bardzo zależy od rodzaju użytych słuchawek.

    Więcej szczegółów dotyczących konstrukcji, jakości dźwięku i sprzętu wykorzystanego do określania parametrów wzmacniacza można znaleźć na stronie projektu.

    Fajne! Ranking DIY
    Potrafisz napisać podobny artykuł? Wyślij do mnie a otrzymasz kartę SD 64GB.
    O autorze
    Kubald
    Poziom 15  
    Offline 
    Specjalizuje się w: spektroskopia exafs/xanes, uc, it
    Kubald napisał 188 postów o ocenie 68, pomógł 0 razy. Mieszka w mieście Kraków. Jest z nami od 2004 roku.
  • IGE-XAO
  • #2
    Użytkownik usunął konto
    Użytkownik usunął konto