Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Proszę, dodaj wyjątek www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.

zbyszekskibinski 14 Gru 2012 18:57 6600 14
  • #1 14 Gru 2012 18:57
    zbyszekskibinski
    Poziom 32  

    Witam,

    Chcę zbudować prosty wzmacniacz monofoniczny w oparciu o lampy ECC83 oraz EL84. Mam dwie możliwości zbudowania urządzenia. Pierwszy schemat (fotka poniżej)posiada ujemne sprzężenie zwrotne poprowadzone z uzwojenia transformatora głośnika na katodę ECC83 oraz różni się od drugiego wartością pojemności sprzęgających oraz katodowych lamp. Zasilacz zostanie przerobiony na bardziej rozbudowany, bo nie mogę z nikąd uzyskać dławika filtrującego 5H, więc zastapie go rozbudowaniem elementami RC. Chodzi mi o osiągnięcie dobrego dźwięku bez konieczności podkręcania na maxa wysokich i niskich tonów. Dżwięk stereo podawany na wejście ma być zmieszany przez użycie jakiegoś konwertera w najprostszym rozwiązaniu układ złożony z rezystorów. Nie wiem również jakimi parametrami się kierować do wyboru transformatora głośnikowego, mam trafko co daje na wtórnym impedancję 3Ω ale trafo nie ma dużego przekroju rdzenia, czy jest to b. istotne do przenoszenia niskich częstotliwości? Przerobienie zasilania na układ bez dławika oraz oraz mieszanie stereo w mono wiąże się z minimalizacją kosztów jak również faktem, że chciałem zrobić tylko 'to coś' na próbę i nie musi być od razu to jakiś 'pełny wypas' :D

    ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.

    Dzięki za wskazówki. ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.

    0 14
  • Pomocny post
    #2 14 Gru 2012 19:51
    Rzuuf
    Poziom 43  

    zbyszekskibinski napisał:
    ... dławika filtrującego 5H, więc zastapie go rozbudowaniem elementami RC. Chodzi mi o osiągnięcie dobrego dźwięku ...

    Ten dławik może mieć wpływ TYLKO na przydźwięk, co może być niezauważalne, jeśli wzmacniacz (i głośnik!) nie przenosi <100Hz, a przydźwięk we wzmacniaczu często "przychodzi" inną drogą.
    Przekrój rdzenia ma BARDZO istotny wpływ na "dół"! Typowe transformatory głośnikowe do popularnych radioodbiorników były projektowane na pasmo przenoszone przez głośnik - rzadko kiedy <100Hz - zwróć uwagę na gabaryty skrzynki radioodbiornika i porównaj z gabarytami kolumny o lepszych "basach".
    Przy okazji: najniższy ton kontrabasu to 40Hz, a niżej grają tylko BARDZO duże organy - czy tego wzmacniacza chcesz używać do odsłuchu muzyki organowej?
    Zrób którykolwiek z tych układów, a dla wykrycia różnicy powinieneś użyć przyrządów, bo ucho jest omylne: audiofile potrafią słyszeć nawet dźwięki nieistniejące i odróżniają, czy wzmacniacz jest zasilany prądem z elektrowni węglowej ("góra" przydymiona), czy wodnej (dźwięk bardziej płynny).

    0
  • Pomocny post
    #3 14 Gru 2012 20:03
    Tomek Janiszewski
    Poziom 31  

    zbyszekskibinski napisał:
    Pierwszy schemat (fotka poniżej)posiada ujemne sprzężenie zwrotne poprowadzone z uzwojenia transformatora głośnika na katodę ECC83 oraz różni się od drugiego wartością pojemności sprzęgających oraz katodowych lamp.

    I ten radzilbym wybrać. Aby wzmacniacz lampowy SE na pentodzie miał w miarę przyzwoite parametry, powinien mieć USZ. Bez niego będzie legitymował się znieksztalceniami na poziomie kilku %, rosnącymi aż do 10% przy pełnej katalogowej mocy (dla EL84 będzie to max. 5.7W) i fatalnie zlym tłumieniem rezonansu głośnika. Nie dotyczy to wzmacniaczy gitarowych w ktorych nie zwykle stosuje się USZ, właśnie dla osiągnięcia specyficznego brzmienia za sprawą tych znieksztalceń.
    W zaprezentowanych ukladach warto by jednak oddzielić suwaki potencjometrów od siatek obu triod, dokladając tam szeregowe kondensatory 10nF (na dowolnie niskie napięcie) i rezystory uplywowe 1MΩ do masy, analogicznie jak to jest zrobione w stopniu końcowym z lampą EL84. Zredukuje to trzaski generowane przerz potencjometry.
    Cytat:
    Zasilacz zostanie przerobiony na bardziej rozbudowany, bo nie mogę z nikąd uzyskać dławika filtrującego 5H

    Można tu użyć telewizyjnego dławika DFZK, o ile masz taki pod ręką. Wprawdzie ma on tylko nieco ponad 1H (przy szeregowym połączeniu uzwojeń) ale to wystarczy. Jednak taki wzmacniacz będzie pracował dobrze i z filtrem RC o ile masz stosowny zapas napięcia zasilającego i dostatecznie duże kondensatory.
    Cytat:
    Nie wiem również jakimi parametrami się kierować do wyboru transformatora głośnikowego, mam trafko co daje na wtórnym impedancję 3Ω

    To znaczy - jak to rozumiesz? Podaj przekladnię jaką obliczyłeś lub zmierzyłeś. A w ogole to w te pędy zapoznaj się z artykulem http://www.fonar.com.pl/audio/projekty/trafa/trans7/trans.htm zanim odezwie się tu jego Autor. Tam znajdziesz obszerne wyjaśnienia odnośnie sposobu wykoerzystania różnych transformatorów, w tym i z lampami EL84.
    Cytat:
    ale trafo nie ma dużego przekroju rdzenia, czy jest to b. istotne do przenoszenia niskich częstotliwości?

    Jak najbardziej, ale przy takich założeniach jakie na wstępie przedstawiłeś (wzmacniacz ma być zabawką służącą oswojeniu się z lampami) jego wykorzystanie jest ze wszech miar racjonalne. Rewelacji się nie spodziewaj, ale słuchać się tego da. Gdty dojrzejesz już do full wypasu - kup najlepiej dwa transformatory do ukladów przeciwsobnych (np Indel TGL20/002). To będzie radykalny skok zarowno ilościowy jak i jakościowy, gdyż nie tylko uzyskasz wowczas moc 17W z pary lamp EL84 zamiast 5,7W z pojedynczej, ale do tego jeszcze przy znieksztalceniach (bez USZ) 4% zamiast 10%.

    0
  • #4 14 Gru 2012 20:17
    zbyszekskibinski
    Poziom 32  

    Dzięki za szybka odpowiedź. Ten wzmacniacz (zdjęcie: bez USZ) ma niby przenosić od 50Hz do 12kHz wg. artykułu w książce ale kto to wie jaki końcowy efekt będzie. Na początku chciałem zmontować coś do gitary, teraz mając do dyspozycji chassis i lampy chciałem zrobić to do słuchania muzyki w domu. W zasadzie ten wzmacniacz różni się od gitarowego niewiele poza tym, ze lampa końcowa nie ma być przesterowywana dla uzyskania efektu gitary rockowej, toteż potencjometr głośności umieszczono na wejściu. Mogę zdobyć trafo sieciowe z odczepem środkowym tak więc prostownik nie będzie mostkowy itp, itd ale to już tylko szczegóły dotyczące zasilania nie mające nic wspólnego z jakością dźwięku.
    Jedno jeszcze tylko pytanko: kondensatory katodowe; czy umieszczenie ich podwyższa basy i wzmocnienie sorry ale na codzień zajmuje się naprawami telewizorów, dlatego pytam.

    Jeszcze raz dzięki za odpowiedź i pozdrawiam.

    Dodano po 3 [minuty]:

    Tomku, dziękuję za rady również, widzę że jesteście fachowcami w tej dziedzinie.

    Pozdrawiam

    0
  • Pomocny post
    #6 14 Gru 2012 20:25
    Mac3k
    Poziom 20  

    Możesz spróbować również z moim. (https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic1912759.html) Nie znam oscyloskopowych parametrów mojego projektu ale wiem ze słuchu że gra bardzo ładnie i jest prosty do zrobienia. Pentody operują w trybie triodowym z siatkami dołączonymi do anody, nie ma żadnego sprzężenia zwrotnego, wzmak przegrał już setki godzin wielokrotnie chodził niewyłączany przez pół dnia i ... nadal chodzi.

    Oczywiście jeśi 1,5W na kanał to dla Ciebie za mało (dla mnie np nawet za dużo) no to można sobie obliczyć rezystory katodowe dla pentod na jakiś większy prąd, albo zrezygnować z zwartej siatki ale wtedy wzrastają zniekształcenia. No i jeśli byś się zdecydował na więcej niż 3W na kanał to TG2.5 może być zbyt małym trafkiem.

    Jeśli chodzi o szumy to są tak niewielkie że trzeba przyłożyć ucho do głośnika na ok 5cm .

    Dla leniwych
    ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.


    ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.

    0
  • Pomocny post
    #7 14 Gru 2012 20:58
    Tomek Janiszewski
    Poziom 31  

    Rzuuf napisał:
    Kondensator w katodzie "podbija" całe pasmo od f=1/(2*pi*Rk*Ck) w "górę". Jeśli jest za mały, to "podbije" tylko "górę".

    Do tego wzoru zamiast Rk powinna wejść przede wszystkim rezystancja widziana z katody lampy (odwrotność nachylenia). Dla EL84 jest ona bliska 100Ω, toteż kondensator 50uF daje częstotliwość graniczną w okolicach 30Hz, a więc ponizej tego co wnosi popularny transformator głośnikowy. Dla świętego spokoju można zwiększyć go do 100µF ale nie spowoduje to podbicia basów, jedynie zapobiegnie obcinaniu ich przez obwod katodowy. Decydować będzie nadal transformator. Z transformatorem dla układów przeciwsobnych łatwiej osiągnąć dobre przenoszenie basów, dzięki brakowi szczeliny w rdzeniu niezbędnej w transformatorach dla ukladow SE.

    0
  • Pomocny post
    #8 14 Gru 2012 23:47
    AnTech
    Poziom 31  

    Rzuuf napisał:
    Kondensator w katodzie "podbija" całe pasmo od f=1/(2*pi*Rk*Ck) w "górę". Jeśli jest za mały, to "podbije" tylko "górę".

    Ja bym powiedział, że "obcina dół" jeśli kondensator katodowy jest stosunkowo małej pojemności (rzędu kilkuset nF). Wzmocnienie dla wysokich tonów pozostaje niezmienne (jak przy Ck rzędu 50µF), a wzmocnienie dla niskich tonów maleje.

    0
  • Pomocny post
    #9 15 Gru 2012 00:06
    airnox
    Poziom 24  

    Kondensator w katodzie tworzy filtr, którego granicą 3 dB jest faktycznie podany wzór. Jest to filtr górnoprzepustowy. Kondensator blokuje przepływ napięcia stałego tak jakby i dzięki temu uzyskujemy wyższe wzmocnienie. Projekt z książki Aleksandra Zawady jak widzę. Bardzo dobry zresztą. Jeśli pominiemy regulator barwy to dojdziemy do wniosku, że starczy nam jedna połówka ECC83 do wysterowania EL84 (co jest prawdą). Wtedy we wzmacniaczu stereo mamy tylko 3 lampy - po jednej EL84 na kanał i ECC83 rozdzieloną pomiędzy oba kanały.

    Pozdrowienia

    0
  • #10 15 Gru 2012 18:19
    Futrzaczek
    Admin Grupy Retro

    zbyszekskibinski napisał:
    mam trafko co daje na wtórnym impedancję 3Ω ale trafo nie ma dużego przekroju rdzenia, czy jest to b. istotne do przenoszenia niskich częstotliwości?

    Nie mniej ważna jest indukcyjność uzwojenia pierwotnego - ale bez przesady, gdyż wtedy pojemność uzwojenia spowoduje tłumienie tonów wysokich. Znasz jakieś oznaczenie tego transformatora?
    zbyszekskibinski napisał:
    Przerobienie zasilania na układ bez dławika oraz oraz mieszanie stereo w mono wiąże się z minimalizacją kosztów jak również faktem, że chciałem zrobić tylko 'to coś' na próbę i nie musi być od razu to jakiś 'pełny wypas'

    Jeżeli nie musi to być "pełny wypas", możesz bez cienia żalu wyrzucić korektor. Jeśli chcesz jeden kanał, a nie masz jeszcze lamp, możesz rozejrzeć się za ECL86 lub PCL86, będzie to wówczas jedna bańka.

    0
  • #11 25 Sty 2013 01:33
    zbyszekskibinski
    Poziom 32  

    Witam po krótkiej przerwie. Wzmacniacz (ten ze sprzężeniem zwrotnym zbudowany). Ogólnie można powiedzieć, że wszystko gra dobrze i czysto za wyjątkiem lekkiego przydźwięku dochodzącego z zasilacza. Nie miałem dławika 1H i dałem mały z przetwornicy impulsowej pracującej w telewizorze LCD(kilkadziesiąt mH). Czy ktoś wie gdzie z czego można pobrać dławik, który miałby przynajmniej z 1H, nie chce mi się rozbudowywać zasilacza zbędnymi elementami jak można zrobić jak 'autor przykazał'. Dodatkowo chcę się podpytać czy wartości filtrów dolnoprzepustowych w regulacji barwy są krytyczne. Nie miałem 3.3n i 27n w filtrze tonów niskich i dałem przybliżone wartości. Bas jest w porządku, lecz mogłoby być go więcej. Wzmacniacz ten ma transformator głośnikowy, który stosowany jest w piecach gitarowych. Dziękuję.

    ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.

    ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.

    ECC83/EL84 - Wybór schematu do projektu wzmacniacza.

    0
  • #13 25 Sty 2013 12:55
    zbyszekskibinski
    Poziom 32  

    Tak to jest tylko 'zabawka' zrobiona przeze mnie do do celów domowych. Brakuje w niej wielu rzeczy, które powinny były być dodane, np. płytka do umieszczenia elementów, przewody nie są 'ładnie' ułożone, elementy na razie byle jak przymocowane, chciałem zrobić to dla siebie, uruchomic w miarę szybko i zobaczyć jaki daje dźwięk. A gra bardzo ładnie, nawet w tym stanie jaki tutaj widzicie, no za wyjątkiem tego lekkiego brzęczenia, które jest trochę wyczuwalne, pozdrawiam.

    0
  • Pomocny post
    #14 25 Sty 2013 13:11
    painlust
    Specjalista - wzmacniacze gitarowe

    Bo prowadzenie masy w takim wzmacniaczu to bardzo ważna sprawa. A tu raczej dobrze prowadzonej masy nie ma.

    0
  • #15 25 Sty 2013 17:43
    zbyszekskibinski
    Poziom 32  

    Masa o ile się nie mylę powinna być wpięta w jednym puncie aby zredukować przydźwięk, Ok poprawię to trochę i dam znać o wynikach, dziękuję za poradę na razie painlust.

    Dodano po 1 [godziny] 57 [minuty]:

    Przyczyną przydźwięku nie była źle prowadzona masa tylko to, że zapomniałem połaczyć jednej strony uzwojenia żarżenia do masy (obudowy) wzmacniacza. Teraz dźwięk jest czysty bez jakiegokolwiek przydźwięku chociaż wzmacniacz tak jakby więcej 'dudnił' i miał mniej tonów wysokich. 'Zmieszałem' strereo w mono podając sygnał wejściowy przez dwa rezystory 4.7k do wspólnego wejścia, które zwarłem z masą opornikiem 47k, przez co gra trochę ciszej również ale b. ładnie.

    0