Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Elektroda.pl
Computer ControlsComputer Controls
Please add exception to AdBlock for elektroda.pl.
If you watch the ads, you support portal and users.

Regulacja obrotów wentylatora w zasilaczu

22 Nov 2013 21:43 8028 40
  • Level 18  
    Witam

    Posiadam mały zasilacz ATX Modecom MC S350. Pracuje w nim mały wentylator 12V, 0.150A i w trakcie pracy komputera słychać głośny obieg powietrza wewnątrz jego obudowy. Chciałem to wyeliminować zmniejszając obroty za pomocą rezystora np. 22Ohm na zasilaniu o mocy powyżej 1W. Okazuje się jednak, że na torze zasilania wentylatora jest wpięty automatyczny regulator obrotów wg schematu poniżej (przerysowałem z płytki drukowanej) i działający w oparciu o termistor NTC 103:

    Regulacja obrotów wentylatora w zasilaczu

    Zmiana rezystora wpiętego szeregowo z termistorem na większy nic nie daje. Nawet jak go wypnę to wentylator chodzi. Jako laik chciałem zapytać o to czy jest jakaś możliwość modyfikacji tego schematu w celu zmniejszenia zakresu obrotów czy jedyne rozwiązanie to wpięcie dodatkowo za regulatorem, a przed wentylatorem rezystora 1W o rezystancji np. 22 Ohm ?

    Za wszelką odpowiedź serdecznie dziękuję.

    Pozdrawiam
    M.K.
  • Computer ControlsComputer Controls
  • Level 40  
    A tą diodę D1 to dobrze wpiąłeś? To na pewno jest zwykła dioda a nie np. zenera? Bo moim zdaniem tam będzie jakaś zenerka C6V8, może 8V2.
  • Level 18  
    Witam

    Na tą diodę nie zwracałem na płytce uwagi bo pewnie jest to jakieś zabezpieczenie aby napięcie nie zostało przekroczone. Interesowało mnie tylko obniżenie zakresu obrotów jakie ma mieć wentylator. Komputer pracuje z telewizorem i chodzi tylko ten wentylator za głośno w trakcie np. oglądania filmów.

    M.K.
  • Level 40  
    Zwykła dioda nie ma tam racji bytu. Zenera jak najbardziej. Taka dioda gwarantowałaby że na wentylatorze zawsze będzie wystarczające napięcie aby się nie zatrzymał. Co do układu to jest to bardzo prosty schemat który nie ma prawa nie działać. Jeśli wypiąłeś termistor a wentylator dalej się kręci to źle go wykonałeś. Być może źle wpiąłeś tranzystor. C945 mimo podobnej obudowy ma inaczej wyprowadzone elektrody aniżeli BC547 czy BC337.
  • Level 20  
    Można zrobić własny mały regulator i podpiąć się pod zasilanie wyjściowe 12V.
    Jest to na pewno bezpieczne i rozwiąże twój problem.
  • Level 18  
    Witam

    Płytka jest oryginalnie wykonana przez producenta zasilacza. Tranzystor C945 jak sprawdzałem to od strony napisów od lewej ma emiter, potem kolektor i na końcu bazę czyli schemat dobrze przerysowałem. Z wypiętym termistorem lub rezystorem przy nim wentylator ma stałe obroty. Chyba tutaj chodzi o to, że ten układ w normalnych warunkach pracy daje stałe obroty i tylko jak zwiększa się temperatura na radiatorze do którego przypięty jest termistor (opór spada) to może wtedy prąd bazy się zwiększa i wyższe są obroty do granicy wyznaczonej przez diodę zabezpieczającą.

    Pozdrawiam
    M.K.
  • Level 40  
    Mylisz się. Bez termistora nie ma prawa nic działać. A dioda nic nie zabezpiecza bo na bazie nigdy nie będzie więcej jak 0,6V. Musisz mieć coś źle wykonane. Albo masz uszkodzony tranzystor albo coś przeoczyłeś.
  • Level 33  
    silos wrote:
    ...
    Zmiana rezystora wpiętego szeregowo z termistorem na większy nic nie daje. ...

    Tzn. na jaki konkretnie ??
  • Computer ControlsComputer Controls
  • Level 40  
    tomiok wrote:
    Tzn. na jaki konkretnie ??

    Na nieskończoność:
    silos wrote:
    Zmiana rezystora wpiętego szeregowo z termistorem na większy nic nie daje. Nawet jak go wypnę to wentylator chodzi.
  • Level 33  
    Stawiam na to że kolega źle schemat przerysował (Dioda pewnie Zenera), a jak się ma podłączenie opornika o mniejszej oporności ?
  • Level 30  
    Do kolegi silos

    Źle oznaczyłeś tranzystor. Powinien to być tranzystor typu p-n-p, emiter dołączony do wentylatora, kolektor do minusa zasilania.
    Wentylator podłącz tak, jak na schemacie
    Dioda pozostaje tak , jak jest narysowana.
    Jeżeli chcesz zmniejszyć obroty wentylatora wystarczy usunąć termistor i pozostać przy rezystorze 1k i 390 Ohm.
    Rezystor można zmniejszyć do 470 Ohm.
  • Level 40  
    Kolego krzysztof723 dziwne rzeczy piszesz. Po pierwsze tranzystor C945 to tranzystor npn. Po drugie taki układ jak proponujesz nie ma sensu. Wzrost temperatury a co za tym idzie spadek rezystancji NTC powodowałby spadek napięcia na wentylatorze a co za tym idzie spadek obrotów i jeszcze większy wzrost temperatury.
  • Level 30  
    Tak, to prawda, chyba źle to wyjaśniłem.
    Przedstawiłem pomysł gdzie wentylator ma być podłączony w układzie ze zmniejszonymi obrotami (tak zrozumiałem), dlatego sugeruję usunięcie termistora.
    Oczywiście, jeżeli to ma być układ, który ma nadal reagować na temperaturę, to ta moja propozycja nie ma racji bytu.

    Według mnie żeby obroty wentylatora zwiększały się przy wzroście temperatury i układ reagował na zmianę oporności termistora to wentylator powinien być podłączony do emitera tranzystora n-p-n i do minusa zasilania (masy). Kolektor tranzystora do plusa zasilania.
    Do bazy tranzystora (tak, jak na schemacie) trzeba podłączyć termistor szeregowo z rezystorem, tylko ten rezystor 390 Ohm...trochę za mała wartość.

    Pozdrawiam
  • Level 18  
    Witam i dziękuję za odpowiedzi.

    Wylutowałem diodę i pod lupą przeczytałem oznaczenie. Jest tam litera grecka tau i po tym 4V3. Sprawdziłem jeszcze raz dokładnie ścieżki drukowane i połączenia i są tak jak na schemacie w pierwszym poście. Jeżeli po wylutowaniu rezystora i/lub połączonego z nim w szeregu termistora NTC wentylator nadal się kręci to widocznie może one zaczynają sterować obrotami (prądem bazy) kiedy spadnie opór do określonej wartości i wtedy zwiększają się obroty. Moje podsumowanie jest takie, że chyba aby przesunąć w dół zakresy obrotów wentylatora to po prostu wepnę w szereg za regulatorem, a przez wentylatorem rezystor 1W o dobranej wartości doświadczalnie np. 22 Ohm (przy 56 Ohm nie działa w ogóle) .

    Pozdrawiam
    M.K.
  • Level 40  
    Jeśli zmniejszysz obroty wiatraczka dojdzie do przegrzania zasilacza i jego uszkodzenia. Takie uszkodzenie może dodatkowo zniszczyć wszystkie podzespoły w komputerze. Jeśli chcesz mieć cichy zasilacz to powinieneś wymienić ten zasilacz na inny cichy model tym bardziej że Twój obecny zasilacz nie jest zbyt "godny polecenia".
    Jeśli mimo tego ostrzeżenia dalej i z pełną świadomością ryzyka chcesz redukować te obroty to wystarczy albo zmienić diodę na większą np C5V6, może C6V8 albo całkiem ją wylutować.
  • Level 18  
    Witam i dziękuję za odpowiedź.

    Wylutowałem całkowicie tą diodę Zenera jednak po włączeniu samego zasilacza wentylator w ogóle nie chodzi, chyba, że wtedy bez tej diody musi się termistor z radiatora nagrzać (spadnie opór) i załączy się wtedy wentylator przy wyższej temperaturze.
    Dodatkowo czy mój pomysł z wpięciem szeregowo rezystora ograniczającego (1 watowy) za regulatorem i przed wentylatorem jest OK ?

    Pozdrawiam
    M.K.
  • Level 40  
    silos wrote:
    po włączeniu samego zasilacza wentylator w ogóle nie chodzi, chyba, że wtedy bez tej diody musi się termistor z radiatora nagrzać (spadnie opór) i załączy się wtedy wentylator przy wyższej temperaturze.

    Dokładnie tak. Załączy się jak temperatura wzrośnie pow. 37*C. Chyba że wlutujesz tam diodę o wyższym napięciu wtedy nawet "na zimno" będzie się kręcić tyle że wolniej.
    silos wrote:
    Dodatkowo czy mój pomysł z wpięciem szeregowo rezystora ograniczającego (1 watowy) za regulatorem i przed wentylatorem jest OK ?

    Jest OK, tylko musisz dobrać odpowiednią oporność.
  • Level 18  
    Witam

    Wymieniłem diodę Zenera na model C6V8 i rzeczywiście obroty są mniejsze i już tak nie szumi, tylko jako nie elektronik nie wiem dlaczego tak się stało (zmiana z C4V3 na C6V8).
    Dodatkowo po przedstawieniu tego schematu zawodowemu elektronikowi stwierdził on, że ten układ działa jako zwykły włącznik/wyłącznik za pomocą tranzystora, czyli jak przekroczy określoną temperaturę to się włączy. Aby układ działał z płynną regulacją obrotów to należy go przerobić na tzw. "wtórnik emiterowy".

    Pozdrawiam
    M.K.
  • Level 30  
    Właśnie na "wtórnik emiterowy", o tym pisałem w poście 11 i 13, z tranzystorem p-n-p lub z tranzystorem n-p-n.

    Pozdrawiam
  • Level 9  
    Witam,
    myślałem aby zrobić podobny układ, który pracowałby jako regulator obrotów wentylatora mojego zasilacza laboratoryjnego. Pracuje ciągle na pełnych obrotach. Mam pytanie: czy można użyć w tym projekcie diody zenera 12v, tranzystora NPN BC 547, oraz termistora 1k Ohm. Nie liczę na gotowe schematy itp. Chciałbym aby mnie tylko nakierować na tok postępowania jak dokonać sprawdzenia takiego układu, czy działałby na moich komponentach. W ten sposób jestem w stanie się więcej nauczyć.
  • Level 40  
    YOBACK wrote:
    czy można użyć w tym projekcie diody zenera 12v

    Zdecydowanie nie.
    YOBACK wrote:
    tranzystora NPN BC 547,

    Jeśli wentylator nie pobiera więcej jak 100mA to tak ale raczej nie wskazane.
    YOBACK wrote:
    termistora 1k Ohm

    Nie za bardzo. W tym układzie na pewno nie. Musiałbyś 10-krotnie zmniejszyć elementy R1 i R2 a to nie służyłoby diodzie D1 oraz jeszcze bardziej pogorszyłoby charakterystykę regulatora. Czyli w skrócie NIE.
  • Level 31  
    Też zrysowałem z mojego zasilacza schemat jednak wyglądał on tak:

    Regulacja obrotów wentylatora w zasilaczu



    Edit

    Zamiast żarówki oczywiście wentylator.
    Sprawdź tranzystor może jest zwarty i wentylator kręci się na maksymalnych obrotach.
  • Level 9  
    Sprawdziłem parametry wiatraka miernikiem i przy 12v pobiera 180mA a podczas obciążenia 230mA więc ten tranzystor odpada. Potrzebuję w takim razie diody zenera C0V7? A termistor 100 Ohm?
  • Level 40  
    YOBACK wrote:
    A termistor 100 Ohm?

    Nie, nie i jeszcze raz nie. Ma być 10k.
    YOBACK wrote:
    diody zenera C0V7?

    Nie ma takiej. Sugeruję C5V6
  • Level 40  
    Po to aby wentylator cały czas się powoli obracał.
  • Level 9  
    Dzięki wielkie za pomoc! Czyli jak dobrze rozumiem muszę zamówić diodę zenera C5V6, która będzie podtrzymywać napięcie na wiatraczku tak, aby on ciągle w jakimś stopniu pracował. Sprawdzając miernikiem to już przy 4V zaczyna pracować. TermistorNTC przy wzroście temperatury traci rezystancję, i przez to podaje większe napięcie na baze tranzystora npn, przez co - i już tutaj się gubie. To napięcie będzie bardzo małe ii.. prosiłbym o jakąś pomoc. Nie chcę bezmyślnie tworzyć układu którego zasady działania nie znam.
  • Level 31  
    Tylko wtedy gdy będzie się tak wolno obracał zasilacz podczas większego obciążenia może się uszkodzić, Kondensatory też nie lubią wyższych temperatur. Producent nie po to zaimplementował płynną regulację obrotów wentylatora aby ją usuwać.
  • Level 9  
    Myślałem też, czy nie można byłoby zrobić podobnego układu na LM 317t , tylko w nim zastosować termistor PTC aby jeg rezystancja rosła wraz ze wzrostem temperatury i wtedy zwiększałoby się napięcie na jego wyjściu.