Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Proszę, dodaj wyjątek www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

prociomen007 21 Maj 2014 11:33 10053 74
  • #31 21 Maj 2014 11:33
    aksakal
    Specjalista - urządzenia lampowe

    U ciebie duży błąd na schemacie! Kondensator С8 plusem powinien być przylutowany do punktu 14, a minusem na głośnik!Dobierz nominał rezystora R10 tak, by w punkcie 14 napięcie składało połowę napięcia zasilania. Między punktami 10 i masą ( punkt 0) przylutuj kondensator elektrolit pojemnością nie mniej 220uf i napięciem nie mniej 16v. Lepiej powiększyć do pojemności tego kondensatora 1000uf.

  • #32 21 Maj 2014 11:45
    _jta_
    Specjalista elektronik

    Zmień tranzystory wyjściowe (Q3 i Q5) na mocniejsze, dobierz diody (D3 i D4) tak, żeby prąd spoczynkowy był rozsądny, zastosuj bootstrap zamiast R11, a zagra o wiele lepiej. BC547B ma wzmocnienie około 70 przy prądzie 150mA, więc potrzebuje prądu bazy około 2.1mA - a Q3 mógłby dostać najwyżej ze 2mA z bootstrapem (głośnik do zasilania, zamiast do masy, R11 do głośnika, zamiast do zasilania, sprawdź polaryzację C8 - jeśli teraz jest zła, jak napisał aksakal, to po podłączeniu głośnika do zasilania będzie dobra), 1.6mA bez niego - i to się przekłada na maksymalną moc na głośniku około 42mW z bootstrapem, 35mW bez niego (dla sygnału sinusoidalnego, moc = I^2*R/2). BC337-40 (i do pary BC327-40) z bootstrapem (żeby mieć prąd bazy 2mA) da szczytowy prąd około 350mA, co się przełoży na mocy wyjściową 245mW (zwiększenie prądu R11 do 3mA zwiększy szczytowy prąd do 410mA, moc do 336mW); BC635/BC636 raczej nie dadzą lepszych rezultatów.

    Niestety i tak z 9V napięcia zasilania nawet w wersji z prądem R11 równym 3mA wykorzysta się tylko 3.3V - taka będzie rozpiętość napięcia na wyjściu. Może lepiej zastosować głośnik 8R, albo dużo mocniejsze tranzystory o dużym wzmocnieniu (jeśli takie znajdziesz - kiedyś były np. jakieś AC187/AC188, świetnie nadawały się do stopnia końcowego wzmacniacza, ale dziś nawet nie ma do nich not katalogowych na Elenota.pl), albo znacznie bardziej złożony układ (zastąpić Q3 i Q5 układem Sziklaiego), ewentualnie wzmacniacz na układzie scalonym. Ogólnie problem jest taki, że trudno znaleźć tranzystory, które przy dużym prądzie mają duże wzmocnienie (chciałoby się mieć ze 300 przy prądzie 900mA) - więc albo musiałby być duży prąd tranzystora sterującego (Q4), albo więcej tranzystorów, albo prąd wyjściowy będzie mały, jak na głośnik 4R; tranzystory Darlingtona (dwa tranzystory w jednym) mają duże napięcie emiter-baza, co przeszkadza, gdy jest niskie napięcie zasilania.

  • #33 21 Maj 2014 12:32
    prociomen007
    Poziom 18  

    Bootstrap ? Niestety pierwsze słyszę. Wyggoglowałem trochę na ten temat i myślę o czymś takim:

    Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

    Nie mam jednak pewności czy o to chodzi...

  • #34 21 Maj 2014 14:04
    _jta_
    Specjalista elektronik

    Do tego stosuje się bootstrap w stopniu wejściowym. W wyjściowym to wygląda odrobinę inaczej. A jak go zrobić, napisałem w #32: głośnik do zasilania, zamiast do masy, R11 do głośnika, zamiast do zasilania.

    Przykładowe układy z bootstrapem na wyjściu przedstawione na naszym forum:
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=1683441#1683441
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=1624158#1624158
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=876863#876863 (bez ostatniego)
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=1660981#1660981 (1c i 1d)
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=1594528#1594528 (link)
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=868089#868089 (uwaga, z błędem)
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=1988011#1988011
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=1982224#1982224 (idea.jpg)
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=2205354#2205354
    -> http://sound.westhost.com/amp_design.htm#i-src-bootstrap (ciekawy wykład)
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=10628917#10628917
    * https://www.elektroda.pl/rtvforum/viewtopic.php?p=12297685#12297685 (pierwszy układ)

    Tak, o coś takiego chodzi, tylko może zamiast BC547/BC557 przydałyby się jakieś mocniejsze tranzystory wyjściowe - prąd BC547/BC557 jest dość mały i bootstrap mało pomoże. Poza tym chyba R4 i R1 nie powinny aż tak się różnić - ja bym użył np. 300R i 1k2 (przy okazji to da większy prąd Q2).

  • #35 21 Maj 2014 14:15
    krzysztof723
    Poziom 29  

    Zanim przejdziesz do budowy bardziej skomplikowanego wzmacniacza to spróbuj jeszcze zmodyfikować ten wzmacniacz, który już zrobiłeś (może taki wystarczy do Twoich potrzeb), a właściwie to sprawdź działanie wzmacniacza z wartościami elementów podanych na schemacie poniżej.
    Po włączeniu odbiornika do baterii 9V suwak potencjometru 47k ściągnij do masy, żeby sygnał radiowy nie przedostawał się do wejścia wzmacniacza. Następnie potencjometrem montażowym 470k ustaw w punkcie 14 napięcie +4,5V.
    Nie można oczekiwać od tych prostych wzmacniaczy rewelacyjnej jakości dźwięku, ale przez niewielką modyfikację można poprawić warunki pracy takiego wzmacniacza.
    Napięcie w punkcie 14 w czasie odbioru audycji będzie się zmieniać i nie ma w tym nic złego.
    Cały problem w Twoim wzmacniaczu polega na tym,że nie masz regulacji prądu spoczynkowego wzmacniacza.
    Można to zrobić podłączając równolegle do dwóch diod D3, D4 - 1N4148 (w miejsce rezystor 470 Ohm) potencjometr montażowy np.1k i nim ustawić prąd spoczynkowy 10mA...20mA.

    PS. Dotyczy wzmacniacza m.cz. z postu # 33 - diody D3, D4 nie są potrzebne. Nadal brak regulacji prądu spoczynkowego wzmacniacza.

    Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

  • #36 21 Maj 2014 14:28
    _jta_
    Specjalista elektronik

    Sposób regulacji prądu spoczynkowego tranzystorów mocy był w wielu schematach, do których dałem linki w #34 - zamiast diod tranzystor, najlepiej z opornikiem między kolektorem i bazą i z potencjometrem między bazą i emiterem (takie podłączenie zapewnia, że w razie braku kontaktu na suwaku potencjometru prąd spoczynkowy będzie za mały, a nie za duży). A wracając do bootstrapu, zamiast R4 (na schemacie z #33) można użyć diody (było tak w którymś linku), to będzie zwiększać prąd przy sygnale (a przez to pozwoli na większą moc).

  • #38 21 Maj 2014 22:16
    prociomen007
    Poziom 18  

    Jeśli chodzi o ten włoski projekt to sprawdzę go już jutro :-D. Aktualnie uruchomiłem tego bootstrapa. Sprawa jest naprawdę ciekawa i interesująca. Prąd pobierany przez CAŁY układ skacze mi w granicach 20-40mA. Co ciekawe można fajnie regulować głośność potencjometrem 47kilo ohmów jednak gdzieś do jego 70% wykręcenia. Potem ( kiedy jego wartość ohmowa dalej rośnie ) głośnik jest przesterowany i wszystko się zniekształca. Podejrzewam że amplituda sygnału wejściowego w punkcie 13 jest tak duża że tranzystor Q3 zostaje przesterowany i podaje dalej jakąś 'kupę'. Zastanawiam się czy na wyjściu detektora nie dorzucić jakiegoś filtru bo słychać na wyjściu jakąś delikatną nałożoną wysoką częstotliwość na przebieg audio.

    Schemat wygląda tak:

    Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

    Natomiast video z pracy tak:


    Link


    Według mnie słychać naprawdę dobrze ( należy zaznaczyć że telefon podczas nagrywania dorzucił swoje 5 groszy do zniekształceń ). Na filmiku odbieram radio polskie i coś niemieckiego :-D.

    PS. Czy po zmianie anteny odbiornik ten poradzi sobie z UKF ?

  • #39 21 Maj 2014 22:53
    _jta_
    Specjalista elektronik

    To pewnie nie głośnik jest przesterowany, a tranzystory wyjściowe - one są na zbyt małe prądy. Co do tego włoskiego projektu, to 0.5W na 8R wymaga prądu skutecznego 250mA, szczytowego 350mA i nie wierzę, żeby BC547/BC557 przewodziły podobny prąd - chyba Włosi dużo naciągnęli z tą mocą wyjściową, naprawdę może jest 150mW. ;) Należy użyć BC337/BC327 (albo BC338/BC328, na niższe napięcie, przecież tam jest 10V, a one są do 20). Dodatkowe filtrowanie warto dorzucić.

    UKF ma zwykle modulację FM i to nie jest prosta sprawa, jakkolwiek kiedyś zrobiłem odbiornik superreakcyjny UKF FM na jednym tranzystorze BF215 (+ wzmacniaczu m.cz.).

  • #40 22 Maj 2014 04:35
    aksakal
    Specjalista - urządzenia lampowe

    Szanowny kolega, jta! Twoja krytyka włoskiego schematu jest niezupełnie prawidłowa.By zgodziłem się z twoimi wyprowadzeniami, gdyby wyjściowa kaskada była ednotaktowa i pracowała w reżimie А. Dla dwutaktowej kaskady PP, która pracuje w reżimie AB czy B twoje teoretyczne wnioski nie podchodzą.By z tobą nie dyskutowałem, gdyby lata 30 temu nie zmontował podobny wzmacniacz do swojego radioodbiornika VEF. 400 MW wzmacniacz zabezpiecza bez problemów.Należy wskazać, że nawet jeśli autor tematu otrzyma, jak mówisz 150 MW, to to wszystko jedno znacznie więcej, czym moc wzmacniacza, który jest pokazany na schemacie radioodbiornika.Lecz z tobą jestem absolutnie zgodny, że dla otrzymania mocy 0,5 W lepiej zastosować tranzystory, które wskazałeś.

  • #41 22 Maj 2014 17:08
    krzysztof723
    Poziom 29  

    prociomen007 napisał:
    Co ciekawe można fajnie regulować głośność potencjometrem 47kilo ohmów jednak gdzieś do jego 70% wykręcenia. Potem ( kiedy jego wartość ohmowa dalej rośnie ) głośnik jest przesterowany i wszystko się zniekształca.

    Wejście wzmacniacza jest przesterowane, dlatego występują zniekształcenia dźwięku, możesz na wejściu wzmacniacza (w bazie tranzystora Q3) wstawić dodatkowy rezystor 1k...4,7k lub o niewiele większej wartości.
    Dobierz wartość rezystora R13, aby w punkcie 15 występowało napięcie +4,5V wtedy, gdy odbiornik zasilany jest napięciem +9V.
    Jakość dźwięku będzie lepsza - mniejsze zniekształcenia. Taką regulację przeprowadza się przy braku sygnału na wejściu wzmacniacza m.cz.
    prociomen007 napisał:
    Zastanawiam się czy na wyjściu detektora nie dorzucić jakiegoś filtru bo słychać na wyjściu jakąś delikatną nałożoną wysoką częstotliwość na przebieg audio.

    Możesz zainstalować na wyjściu detektora filtr dla napięć wysokiej częstotliwości (włączony za diodą dodatkowy rezystor 1k...4,7k i dołączony równolegle do potencjometru kondensator 10nF), który wprowadza duże tłumienie dla napięć w.cz., ale nie dla napięć m.cz.

    Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

  • #42 22 Maj 2014 22:24
    prociomen007
    Poziom 18  

    Powalczyłem dzisiaj z tym włoskim układem i jest strasznie uparty :-D. Wrzucam niżej schemat abyście nie musieli specjalnie szukać:

    Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

    Pierwsze czego tu nie rozumiem to po co użyto tranzystorów aż 4 rodzajów ( 2 NPN i 2 PNP )

    NPN - BC549 i BC547
    PNP - BC558 i BC557

    Jak dla mnie różnią się one tylko jakimiś mało istotnymi w tym przypadku pierdołkami ( chodzi mi o tranzystory tego samego typu ). Jako że wygrzebałem u siebie tylko BC547 i BC558 zlutowałem układ w oparciu tylko o nie. Dodatkowo nie udało mi się namierzyć diody 1N914 dlatego wlutowałem 1n4148. No i odpaliłem całość. Muszę przyznać że gra to jakoś tam. Ale mój projekt stworzony wspólnie z wami jest o nieboooo lepszy. Może to wina tych tranzystorów albo diody -> czego nie rozumiem. Układ po pierwsze gra zdecydowanie ciszej a dodatkowo ( co najbardziej drażni ) jakby dorzuca dużo basu. Ciężko to wyjaśnić ale dźwięk jest taki przytłoczony nie przyjemny dla ucha i trudny w zrozumieniu. Taki mocno mocno basowy. Cała reszta schematu polutowana tak jak u włochów. Zastanawiam się czy inwestować w te tranzystory których nie mam i czy to coś zmieni.

  • #43 22 Maj 2014 23:08
    _jta_
    Specjalista elektronik

    A potencjometr masz jak we włoskim schemacie, czy zostawiłeś 47k? Jeśli detektor jest obciążony dużą impedancją (:arrow: jest z niego pobierany mały prąd), to z kondensatorem 10nF tworzy się filtr, który podbija basy - więc może nie trzeba się dziwić, że układ dorzuca dużo basu. Właściwie nawet 47k z 10nF daje filtr, który tłumi częstotliwości powyżej 330Hz... może trzeba użyć mniejszej pojemności w detektorze?

    BC558 i BC557 różnią się dopuszczalnym napięciem, przy zasilaniu 9V to nie ma znaczenia. BC549 ma mniejsze szumy, więc jest bardziej odpowiedni do stopnia wejściowego, ale chyba samo radio generuje tyle szumu, że nie usłyszysz różnicy.

    Ten wzmacniacz ma dużą impedancję wejściową - bez potencjometru wejściowego tylko na bardzo niskich częstotliwościach ma około 100k, a przy wyższych większą, nawet powyżej 1M przy 1kHz. Nadawałby się do gramofonu z wkładką piezo.

    Natomiast twój wzmacniacz ma małą impedancję wejściową - bez potencjometru około 1k, co w sam raz pasuje do kondensatora 10nF w detektorze - powstaje filtr, który tłumi częstotliwości powyżej 16kHz. Nic dziwnego, że to inaczej brzmi.

  • #44 23 Maj 2014 04:58
    aksakal
    Specjalista - urządzenia lampowe

    http://padabum.com/d.php?id=34261 Szanowni koledzy! Proponuję waszej uwadze księgę, w której bardzo dużo schematów radioodbiorników różnego przepisania.Schematy są proste i przeznaczone specjalnie dla początkujących radioamatorów. Księga na Rosjaninie, lecz schematy nie mają narodowości, oni są internacjonalne i ich czytanie i rozumienie nie muszą wywołać problemów.Przyciskiem myszki komputera na СКАЧАТЬ КНИГУ

  • #45 23 Maj 2014 14:25
    krzysztof723
    Poziom 29  

    Kolego prociomen007
    stworzyłeś projekt i zbudowałeś całkiem udane radyjko dlatego na Twoim miejscu bardziej zainteresowałbym się dokończeniem - dopracowaniem swojego projektu niż przedstawianymi tutaj innymi układami - schematami (które niewątpliwie są bardzo ciekawe).
    Dokończ radyjko kontynuując swoje pomysły i to co już zrobiłeś, a później np. sfinalizuj dalszą budowę w postaci miniaturowej wersji...
    Nie sztuką jest zbudować układ ze schematu podanego na tacy (chociaż wielu osobom to też sprawia trudność), ale sztuką jest samemu zaprojektować i zbudować poprawnie działające urządzenie, a jaka satysfakcja...
    No, ale oczywiście przy wyborze decyzji ostatnie zdanie zawsze będzie należało do Ciebie...

  • #46 23 Maj 2014 22:41
    prociomen007
    Poziom 18  

    Projekt cały czas rozwijam :-D. Udało mi się też uruchomić włoski wzmacniacz. _jta_ miałeś racje zmiana kondensatora 10nF na 4.7nF znacznie poprawiła dźwięk. Zacząłem experymentować z tranzysotrami w końcówce mocy i przyznać trzeba że ich typ wiele zmienia. Wygrzebałem z jakiś elektro-śmieci tranzystory:

    PNP C558B ( prąd kolektora 800mA)
    NPN C1384 ( prąd kolektora 1A )

    Radio odpaliłem i kurcze zagrało mega czysto i dobrze :-D. Tutaj video:


    Link


    Jest jedna dziwna rzecz w całości której nie rozumiem. Otóż na jakość sygnału ogromne znaczenie ma położenie radia. Obrót anteny ferrytowej o 90 stopni ( bez przesuwania całości ) znacznie polepsza lub pogarsza dźwięk.

    PS. Co powiedzie o tych tranzystorach zostawić takie, kupić inne, a może wrócić do BC557? Oczywiście mówię o końcówce mocy.

  • #47 23 Maj 2014 22:58
    _jta_
    Specjalista elektronik

    Antena ferrytowa jest kierunkowa - najlepiej odbiera, kiedy jest ustawiona prostopadle do kierunku nadajnika (i prostopadle do polaryzacji fali, ale z reguły stosuje się polaryzację pionową, więc antena powinna być poziomo).

    Tranzystory końcowe dobrze żeby były parą o zbliżonym wzmocnieniu - inaczej są zniekształcenia. Ale BC547/BC557 absolutnie nie nadają się do głośnika 4R - potrzebne są jakieś o większym dopuszczalnym prądzie.

  • #48 24 Maj 2014 09:02
    aksakal
    Specjalista - urządzenia lampowe

    Znacznie polepszyć parametry radioodbiornika można zwiększeniem mocy wzmacniacza niskiej częstości i stosowaniem głośnika 4-10w, 4-8 om, z dolną częstością 40-50hz i górną nie mniej 10000hz.Proponuję schemat dosyć prostego wzmacniacza, mającego dobre techniczne parametry.http://users.telenet.be/staybank/circuits/amplifier_2W.htm Na tym schemacie wariant wzmacniacza 2w. Połowa napięcia na emiterach wyjściowych tranzystorów ustala się doborem rezystora R7, a czułość rezystorem R5- przy jego zmniejszeniu czułość jest większa.Wzmacniacz pracuje i przy napięciu 9v, zmniejsza się tylko maksymalna moc.

    Dodano po 5 [minuty]:

    http://users.telenet.be/staybank/circuits/amplifier_2W.htm Schemat na tej stronie internetowej, jeśli nie będzie otwierał się, skopiuj i wstaw do rządka poszukiwania Google

    Dodano po 3 [minuty]:

    http://users.telenet.be/staybank/circuits/amplifier_3W.htm A tu wariant wzmacniacza 3w.

    Dodano po 11 [minuty]:

    Wzmacniacz pożytecznie uzupełnić regulatorami tonu. http://users.telenet.be/staybank/circuits/tone_control.htm

    Dodano po 13 [minuty]:

    Ostateczne załatwienie konstrukcji radioodbiornika będzie zależało od twojej fantazji i wysiłku.Po to, żeby przyjęcie stacji nie zależało od położenia magnetycznej anteny, można wykorzystać antenę z drutu długością 2-3 metry, którą rozmieszczają pod sufitem.Taka antena przez kondensator pojemnością 100-1000pf podłacza się do cewki magnetycznej anteny.

    Dodano po 3 [minuty]:

    Zewnętrzną antenę podłaczaj do cewki, która jest przylutowana do kondensatora przemiennej pojemności.

  • #49 24 Maj 2014 10:34
    krzysztof723
    Poziom 29  

    prociomen007 napisał:
    PNP C558B ( prąd kolektora 800mA)
    NPN C1384 ( prąd kolektora 1A )

    Tranzystor C558B p-n-p to tranzystor BC558B (podobny do BC547B), gdzie prąd kolektora Ic = 100mA, Pc = 500mW, Vceo = 30V.
    Chyba, że piszesz o jakimś innym tranzystorze.
    Tranzystor n-p-n C1384 najlepiej zastosować w parze z tranzystorem p-n-p 2SA684 (parametry podobne).
    prociomen007 napisał:
    Zacząłem experymentować z tranzysotrami w końcówce mocy i przyznać trzeba że ich typ wiele zmienia.
    prociomen007 napisał:
    PS. Co powiedzie o tych tranzystorach zostawić takie, kupić inne, a może wrócić do BC557? Oczywiście mówię o końcówce mocy.

    Jeżeli radyjko dobrze gra (dźwięk jest bez zniekształceń i moc odpowiednia), tranzystory nie rozgrzewają się nadmiernie , prąd pobierany przez radyjko kształtuje się na poziomie 50...60mA (przy pełnej mocy) to nie ma potrzeby zmieniać tranzystorów w końcówce mocy.
    Jedynie można jeszcze dobrać tranzystory w końcówce mocy o jednakowych (podobnych) współczynnikach wzmocnienia prądowego - hFE (tak, jak słusznie zauważył kolega jta), żeby zmniejszyć zniekształcenia do minimum.
    Wzmocnienie tranzystorów (beta) możesz zmierzyć na dowolnym multimetrze z opcją badania tranzystorów.
    Gdyby jednak prąd pobierany przez odbiornik był znacznie większy, tranzystory końcowe nadmiernie się grzały to dobrze w ich miejsce jest zastosować tranzystory BD135/BD136 (BD139/BD140), ale możesz także te tranzystory zastosować bez jakiś krytycznych objawów we wzmacniaczu m.cz. i przekonać się o zmianie jakości dźwięku.
    Eksperymentując dalej możesz zastosować tranzystory n-p-n BC337 i p-n-p BC327, które maja podobne parametry: Ic = 800mA, Pc = 625mW, Vceo = 45V

  • #50 24 Maj 2014 14:25
    _jta_
    Specjalista elektronik

    Nie wiem, czy BD135/BD136 występują w grupach o większym współczynniku wzmocnienia (beta, h_FE) - znalazłem informację o grupach -10 i -16, dla tej drugiej producent podaje h_FE minimum 100 przy prądzie 150mA - a to jest trochę mały prąd. Ogólnie tranzystory bipolarne mają zależność h_FE od prądu taką, że h_FE jest największe przy średnich prądach, a zmniejsza się przy małych i dużych - przy bardzo dużych zwykle h_FE jest odwrotnie proporcjonalne do prądu (multimetr mierzy h_FE raczej przy małym prądzie - kwestia oszczędności baterii). Jeśli chcemy, żeby przez głośnik mógł popłynąć prąd do 500mA (co dla głośnika 4R odpowiada mocy 0.5W), to musimy zapewnić możliwość dostarczenia tranzystorowi wyjściowemu prądu bazy 500mA/h_FE(500mA) i jeśli h_FE przy prądzie 500mA będzie bardzo małe (np. 10), to trzeba będzie dostarczyć 50mA. Dlatego do stopnia wyjściowego, przynajmniej w prostych układach, pożądane są tranzystory o dużym h_FE przy dużym prądzie.

    Tranzystory BD337/BC327 stanowią parę komplementarną (NPN i PNP o podobnych charakterystykach), występują z grupą wzmocnienia do -40, i mają podaną charakterystyki h_FE(I_C) dla różnych grup wzmocnienia, więc można ocenić, na ile się nadają - np. dla grupy -25 h_FE jest około 100 przy 400mA, czyli do takiego prądu potrzebny prąd bazy byłby 4mA; do 500mA potrzebuje już ponad 6mA; dla BC557/BC558 charakterystyki są podane tylko do 200mA i już przy tym prądzie h_FE jest poniżej 100, więc przy 400mA będzie 50, potrzebny prąd bazy byłby 8mA - 2X większy, niż dla BD337/BC327.

    Kiedyś stosowałem taki sposób sprawdzania tranzystorów: włączałem miliamperomierz między kolektor, a bazę, przepuszczałem przez tranzystor dość duży prąd (ale taki, żeby go nie uszkodzić - czyli nie przekraczając dopuszczalnego) i odczytywałem prąd bazy wskazany przez miliamperomierz - ten prąd decyduje o przydatności takiego tranzystora w stopniu końcowym wzmacniacza, przy czym tranzystor, któremu prąd bazy podamy poprzez opornik (Q4 w #41 i w #42), powinien mieć mniejszą wartość tak zmierzonego prądu bazy, bo drugiemu tranzystor sterujący może podać większy prąd, niż płynie przez opornik, a opornik raczej da mniejszy.

  • #51 24 Maj 2014 17:04
    prociomen007
    Poziom 18  

    Zdecydowałem się zamówić tranzystory które poleca _jta_. Kosztują 30 groszy sztuka i będzie pewność że zaskoczą należycie :-D. Zaprojektowałem też fajną zgrabną malutką skrzyneczkę w której planuje owe radyjko umieścić. Do napięcia pojawi się jeszcze dodatkowo stabilizator 9V i parę kondensatorów. Kombinuje teraz z innym elementem. Chciałbym na przednim panelu umieścić zielonego leda który świecił by się przy odbiorze jakiejś stacji (wiem że problem jest dosyć skomplikowany ). Kombinowałem trochę mierzyłem różne punkty miernikiem i na razie wiem tyle: Kiedy odbierana jest jakaś stacja z detektora wyskakuje coś koło 100mV i więcej. Wiadomo że prądu detektorowego nie należy 'dotykać' aby nie zdemolować odbioru. Ale po przepuszczeniu go przez pierwszy tranzystor BC547 w stopniu końcowym może dało by się już coś wykombinować? Chciałbym żeby dioda zapalała się jeśli w jakimś punkcie pojawi się jakieś napięcie ( a te dobierze się tak aby występowało tylko podczas odbioru stacji ). Może jesteście w stanie mnie jakoś nakierować?

  • #52 24 Maj 2014 18:50
    krzysztof723
    Poziom 29  

    _jta_ napisał:
    Ogólnie tranzystory bipolarne mają zależność h_FE od prądu taką, że h_FE jest największe przy średnich prądach, a zmniejsza się przy małych i dużych - przy bardzo dużych zwykle h_FE jest odwrotnie proporcjonalne do prądu (multimetr mierzy h_FE raczej przy małym prądzie - kwestia oszczędności baterii).

    Pomiar współczynnika wzmocnienia prądowego i inne parametry tranzystora mierzy się w sposób dynamiczny i statyczny.
    Najbardziej miarodajnym wynikiem pomiaru parametrów tranzystora jest pomiar metoda dynamiczną.
    Podałem koledze prociomen007 najprostszy sposób pomiaru wzmocnienia tranzystorów, jaki mógł wykonać dostępną metodą statyczną, czyli multimetrem.
    Gdybym wskazał mu wykonanie pomiaru metoda dynamiczną (bez użycia multimetru) to na pewno nie wiedziałby, jak to zrobić...
    Pomiar multimetrem można wykonać przy dobieraniu tranzystorów komplementarnych pod względem jednakowego wzmocnienia do wzmacniacza m.cz., bo otrzymane wyniki będą wskazywały na poprawność takich wskazań, szczególnie wtedy, gdy dwa tranzystory są mierzone w tych samych warunkach.
    _jta_ napisał:
    Kiedyś stosowałem taki sposób sprawdzania tranzystorów: włączałem miliamperomierz między kolektor, a bazę, przepuszczałem przez tranzystor dość duży prąd (ale taki, żeby go nie uszkodzić - czyli nie przekraczając dopuszczalnego) i odczytywałem prąd bazy wskazany przez miliamperomierz - ten prąd decyduje o przydatności takiego tranzystora w stopniu końcowym wzmacniacza, przy czym tranzystor, któremu prąd bazy podamy poprzez opornik (Q4 w #41 i w #42), powinien mieć mniejszą wartość tak zmierzonego prądu bazy, bo drugiemu tranzystor sterujący może podać większy prąd, niż płynie przez opornik, a opornik raczej da mniejszy.

    Nic nowego kolega nie stwierdził, a pomiar wzmocnienia tranzystora tym sposobem to sposób anachroniczny, gdzie łatwo mozna zniszczyć badany tranzystor, ale koledze prociomen007 ta informacja chyba się przyda...

  • #53 24 Maj 2014 19:46
    aksakal
    Specjalista - urządzenia lampowe

    Szanowni koledzy!Nie traćcie uczucia rzeczywistości! Nie demonstrujcie jeden drugiemu swoje fundamentalne wiedze radiotechniki.Proponujcie te rekomendacje, które prosi autor tematu.

    Dodano po 13 [minuty]:

    http://radiobooka.ru/radionach/26-sxemy-ispytatelej-bipolyarnyx-tranzistorov.html Na tej stronie internetowej schematu elementarnych przyrządów dla wymiaru h21 tranzystorów.

  • #54 24 Maj 2014 20:47
    _jta_
    Specjalista elektronik

    http://users.telenet.be/staybank/circuits/amplifier_2W.htm - Ten schemat zawiera istotne błędy, a możliwość uzyskania podanej mocy jest raczej fikcją: po pierwsze, prąd opornika R8=1k8, jakby było na nim 9V (przy zasilaniu 18V może być 9,0..9,5V), to 5mA - trochę mało, biorąc pod uwagę, że szczytowy prąd T40 powinien przekraczać 700mA, a BD140 przy takim prądzie raczej ma małe wzmocnienie; po drugie, brak bootstrapu - więc przy prądzie głośnika 700mA napięcie na tym oporniku zmaleje o 6,3V, czyli do 2,7V - wtedy prąd opornika zmaleje do 1,5mA i to jest zdecydowanie za mało, żeby BD140 mógł przewodzić 700mA, musiałby mieć betę 500, a pewnie ma z 50; po trzecie, podłączenie R4 między R6 i C3 powoduje powstawanie zniekształceń - należy go podłączyć do +zasilania.

    http://users.telenet.be/staybank/circuits/amplifier_3W.htm - Tu jest silne ujemne sprzężenie zwrotne i bootstrap ze źródłem prądowym (T6, R9, R10, D2, D3), w celu zmniejszenia zniekształceń spowodowanych pracą tranzystorów wejściowych w klasie B (a może nawet BC) - być może lepiej byłoby zamiast diody D1 użyć tranzystora i dwóch oporników tak, by uzyskać spadek napięcia wystarczający do przewodzenia niewielkiego prądu przez tranzystory wyjściowe, wtedy tak silnie sprzężenie nie byłoby potrzebne (silne sprzężenie zwrotne często powoduje powstawanie zniekształceń TIM, więc lepiej go unikać) i można by było pominąć T2, ale to z kolei by jeszcze wymagało dobrania oporników tak, by ustawić prawidłowe napięcie na wyjściu. Moim zdaniem, układ powinien mieć wzmocnienie napięciowe około 270 (=R7/R6) i amplituda sygnału wejściowego około 30mV powinna wystarczyć do pełnego wysterowania wzmacniacza przy zasilaniu 18V. Gdyby wzmacniacz dawał słyszalne zniekształcenia, polecam dodać kondensator 1nF między emiter T1, a masę, albo kondensator 1nF między bazę T2, a +zasilania i np. 180pF między bazę T2 i kolektor T3.

    Napięcie 100mV z detektora oznacza, że sygnał audio może mieć amplitudę ponad 30mV (pewnie ze 40mV) - nie ma jej cały czas (chyba, żeby nadawano sygnał testowy), bo taka jest specyfika typowej audycji, że przez dużą część czasu dźwięk jest znacznie cichszy, niż mógłby być. Można by zrobić radio ze wzmacniaczem z tego drugiego linku, zasilając go napięciem 9V (może to wymagać zmiany opornika, np. R3, żeby uzyskać na wyjściu napięcie równe połowie napięcia zasilania, albo lepiej odrobinę, np. 0.25V poniżej połowy) - na głośniku 4R powinien dać około 1,5W. Pewną wadą jest duży prąd tranzystora sterującego (około 30mA), przy zasilaniu 18V będzie gorący (ponad 250mW), a przy zasilaniu z baterii będzie ją szybciej zużywał - można by zmienić układ z T6 tak, by ten prąd nieco zmniejszyć, bez pogorszenia działania.

    Sygnalizacja odbioru: trochę ciężko, 100mV to znacznie mniej, niż napięcie emiter-baza tranzystora, więc na jednym tranzystorze raczej nie wyjdzie; na dwóch: PNP bazą do detektora (można do górnego końca potencjometru), kolektorem do masy (-zasilania), emiter przez opornik 100k do +zasilania i do bazy NPN, którego emiter łączysz do masy, a kolektor przez opornik (np. 2k) i LED-a do +zasilania. Prawdopodobnie LED będzie leciutko świecił i bez sygnału, więc można dodać jeszcze opornik między kolektorem NPN, a +zasilania (spróbuj np. 10k i dobierz, z jakim będzie najlepiej). Oznaką, że dobrze trafiłeś, będzie brak świecenia, dopóki odbiornik nie będzie dostrojony do stacji, i lekkie świecenie przy odbiorze słabej stacji (LED będzie w roli "magicznego oka", pokazującego siłę sygnału).





    Co do pomiarów wzmocnienia: istotne jest h_FE, czyli stosunek prądu kolektora do prądu bazy, zmierzony przy dużym prądzie; nieco lepiej byłoby mierzyć go impulsowo, żeby tranzystor mniej się nagrzewał, bo to trochę wpływa na h_FE, a poza tym lepiej nie przegrzać tranzystora, żeby go nie uszkodzić; pomiar przy małym prądzie nie jest użyteczny dla tranzystorów przeznaczonych do stopnia końcowego, bo przy dużym h_FE jest zwykle inne i problemem jest to, że maleje przy większych prądach - akurat wtedy, gdy byłoby potrzebny duże; innym współczynnikiem jest h_fe, czyli stosunek zmian prądu kolektora do zmian prądu bazy, który nazywa się dynamicznym współczynnikiem wzmocnienia prądowego - on przy wzroście prądu maleje szybciej, niż h_FE. Można by pomyśleć o układzie do pomiaru obu współczynników, ale może jeszcze nie teraz? A zniszczyć tranzystor można, jak się przekroczy dopuszczalny prąd (i tego trzeba pilnować), albo dopuszczalną moc (i to przez dłuższą chwilę, jeśli przekroczenie jest niewielkie, bo wtedy szybko się nie przegrzeje); przy metodzie, którą opisałem, napięcie na tranzystorze jest około wolta, więc przy prądzie 0.5A moc strat będzie 0.5W - jest ona dopuszczalna nawet w sposób ciągły dla BC337/BC327/BC547/BC557 (ale prąd kolektora dwóch ostatnich nie powinien w sposób ciągły przekraczać 100mA).

    Oj, nie polecam mierzenia h_FE (h21E według socjalistycznych oznaczeń) metodą z tej strony - łatwo w ten sposób zniszczyć tranzystor przez przekroczenie dopuszczalnej mocy, a nawet dopuszczalnego prądu kolektora. Zawsze przy pomiarze trzeba ograniczać prąd! Pewnie autorowi tematu przydałaby się informacja, co oznacza h_FE/h21E, ewentualnie 'h' z innymi literkami/cyferkami - ale może jest jakiś opis tych oznaczeń, który mógłby on poczytać? Trochę tego jest za dużo, żeby tak od ręki porządnie wyjaśnić.

  • #55 24 Maj 2014 22:17
    prociomen007
    Poziom 18  

    _jta_ te wartości rezystorów podałeś na pewno prawidłowe? Bo puściłem symulacje i zadziałało mi dopiero przy takich wartościach:

    Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

    Dla wartości przez ciebie wskazanych symulator pokazuje że przez diodę płyną jakieś uA.

  • #56 25 Maj 2014 00:48
    _jta_
    Specjalista elektronik

    Rozumiem, że to schemat do zbadania działania, a nie podłączenia? To znaczy, potencjometr jest po to, żeby nastawiać napięcie i sprawdzać, co się będzie działo? Bo w radiu to ma być podłączone nie do suwaka, a do górnego końca potencjometru - chyba nie chcemy, żeby sygnalizacja odbioru zależała od nastawienia głośności?

    Jeśli baza Q1 ma potencjał masy, to przez Q2 (i LED-a) powinien płynąć taki sam prąd, jak przez Q1, czyli z R1=10k przy zasilaniu 9V około 840uA - czy tak wyszło z symulacji? Wzrost potencjału bazy Q1 o 19mV powinien podwajać prąd Q2. Ja myślałem, żeby prąd Q2 był około 100uA, wtedy przy sygnale z detektora o 100mV powinien wzrosnąć ze 40 razy - a więc do 4mA.

    Może rzeczywiście warto dać mniejszy R1, niż proponowałem, i mieć nieco większy prąd LED-a, kiedy będzie sygnał? Ale bez przesady, zwłaszcza jakbyś to zasilał z baterii - energia z baterii sporo kosztuje. I może warto tak dobrać R1, żeby przy odbiorze typowych stacji różnice świecenia LED-a w zależności od siły sygnału były widoczne.

    R2 chyba mógłby być odrobinę większy - LED, jeśli pracuje na maksymalnym prądzie (zwykle 20mA - a tyle może płynąć w tym układzie), dość szybko traci jasność; ograniczenie prądu do 75-80% maksymalnego zwykle przedłuża mu "życie" do kilkudziesięciu tysięcy godzin. Więc użyłbym opornika R2=470R (zakładając, że LED jest na 20mA).

    No i opornik od kolektora Q2 do +zasilania (a może lepiej równoległy do LED-a) - jeśli Q1 i Q2 mają jednakowe napięcia emiter-baza (tylko z różnym znakiem), to powinien być z 5 razy mniejszy od R1. Jest po to, żeby te 100uA (czy na ile się zdecydujesz), które płyną bez sygnału, nie płynęło przez LED-a i on nie świecił przy braku sygnału.

  • #57 25 Maj 2014 10:24
    aksakal
    Specjalista - urządzenia lampowe

    Kolega, JTA! Specjalnie dla ciebie daję strony internetowe, gdzie znajdują się analogiczne schematy, jak schemat wzmacniacza 2 W, która na twój pogląd zawiera błędy. Ten schemat stał się klasyką i spotyka się na stronach internetowych wszystkich krajów.Różne warianty tego schematu stosowały się i w przemysłowej aparaturze.I wszystko pracuje bez problemów. http://cxema.my1.ru/publ/2_kh_vattnyj_unch_na_4_kh_tranzistorakh/3-1-0-2998

    Dodano po 2 [minuty]:

    http://audiofill.ru/usilitel-na-tranzistorax-10w.html Na tej stronie internetowej schemat wzmacniacza 10w.

    Dodano po 16 [minuty]:

    Teraz względem twojej krytyki prostych przyrządów dla sprawdzenia tranzystorów. Mówisz, że można zaszkodzić tranzystor.Nikt nie zaprzecza.Lecz jeśli tak myśleć, to należy zrezygnować z użycia samolotów, samochodów i nawet rowerów, ponieważ można utrafić do awarii.

    Dodano po 3 [godziny] 27 [minuty]:

    http://platea.pntic.mec.es/~lmarti2/amplificador.htm Na tej stronie internetowej jeszcze jeden podobny schemat. Napięcie zasilania 20-40v.Nominały elementów wydostają się zależnie od napięcia. Przy napięciu 20v moc 10w, przy maksymalnym napięciu moc dochodzi do 50w.Tak, że przy całym szacunku do ciebie chcę powiedzieć, że fikcją jest nie schemat i jej parametry, a twoja ocena.

  • #58 25 Maj 2014 13:15
    prociomen007
    Poziom 18  

    Jak zwykle rzeczywistość okazała się zupełnie inna niż symulacja :-D. _jta_ twoje wartości był bliskie prawdy. Dioda działa najlepiej przy takim podłączeniu do detektora:

    Odbiornik AM wzmacniacz końcowy -> głośnik 4 ohmy

    10 kilo ohm w miejsce R1 ( jak wskazywał symulator ) powoduje że świeci ona cały czas. Poniżej krótki filmik z pracy testowej:


    Link

  • #59 26 Maj 2014 11:43
    _jta_
    Specjalista elektronik

    :arrow: aksakal #57 25 Maj 2014 10:24
    Sprawdzanie tranzystorów tak, jak opisano na podanej stronie, to jak jazda samochodem, który nie ma hamulców - pojechać się da, ale ryzyko jest duże - utrwaloną skłonność do podejmowania takiego ryzyka psychiatria zalicza do zaburzeń psychicznych, niestety ten typ jest bardzo trudny do leczenia (na szczęście sprawdzając wzmocnienie tranzystora można tylko zniszczyć tranzystor, jazda samochodem bez hamulców może skończyć się gorzej). A do tego mierzy się nie to, co trzeba - w notach katalogowych podaje się wzmocnienie dla określonego prądu kolektora - żeby je zmierzyć, trzeba podłączyć tranzystor tak, by uzyskać zadany prąd kolektora i wtedy zmierzyć prąd bazy.

    Warianty schematu wzmacniacza, które podajesz, są skrajnie różne - odnoszę wrażenie, że nie dostrzegasz tych różnic, a jedne z tych wariantów mogą działać bardzo dobrze, jakieś inne zdecydowanie źle. Wnosisz na forum wiele przez wskazywanie rozwiązań układowych dostępnych w Internecie, w dużej części nieznanych, przynajmniej dla mnie; jednocześnie wnosisz wiele zamieszania, bo jednakowo traktujesz rozwiązania dobre i złe, więc nigdy nie wiadomo, które z nich są przydatne, a które stanowią tylko "szum informacyjny". Widzisz jakąś informację i przekazujesz ją innym, nie zastanawiając się, czy jest ona tego warta - widać w tym brak krytycznego myślenia; ludzie z takim nastawieniem często stają się ofiarami oszustwa, zwykle ze strony zorganizowanych grup, bądź ludzi stojących wyżej w hierarchii społecznej, bo bezkrytycznie przyjmują ich poglądy.

    Pierwszy z tych układów, do których podałeś linki, jest kopią układu, którego wady już opisywałem (brak bootstrapu, za mały prąd opornika bazy tranzystora wyjściowego); drugi ma podwójny bootstrap (chyba pierwszy raz coś takiego widzę) i powinien nadawać się do "wyciśnięcia" największej możliwej mocy wyjściowej, ale pewnie daje zauważalne zniekształcenia cross-over przy małym sygnale, ze względu na niezbyt silne sprzężenie zwrotne i mały prąd spoczynkowy tranzystorów wyjściowych; trzeci jest prosty (przyczynia się do tego użycie tranzystorów Darlingtona w stopniu wyjściowym), ale ma sprytne połączenie bootstrapu ze sprzężeniem zwrotnym poprawiającym przenoszenie niskich częstotliwości i pewnie działa pięknie.

    prociomen007 - Mam wrażenie, że R4 jest trochę za mały, albo R1 trochę za duży - przy odbiorze słabszych stacji LED nie świeci ani trochę.

  • #60 27 Maj 2014 21:47
    prociomen007
    Poziom 18  

    Przyszły do mnie dzisiaj tranzystory

    BC327 PNP
    BC337 NPN

    zlutowałem przy ich użyciu wzmacniacz włoski ( schemat jest parę postów wyżej ). Zaznaczam że wzmacniacz wykonałem tylko na tych tranzystorach zrezygnowałem z BC547. Całość zagrała nawet z dobrym skutkiem i głośnością. Martwi mnie jednak to że po chwili ( może 2 minuty ) tranzystory końcowe zarówno NPN i PNP byłu gorące ( szło utrzymać je w ręku ale czuć było że są mocno ciepłe )