Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Megger
Proszę, dodaj wyjątek www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

BIAS - Co to jest? Podstawy.

Jon Lord 03 Sie 2014 23:55 4854 7
  • #1 03 Sie 2014 23:55
    Jon Lord
    Poziom 7  

    Witam.

    Wiem, było milion tematów, można też poszukać w google, ale wolę zapytać tutaj, bo może ktoś mi to w końcu wyjaśni. Chciałem wymienić lampy EL34 w swoim Marshallu (Modelu nie znam, gdyż jest to samoróbka. Pierwszy właściciel powiedział mi, że to JTM45, ale zacząłem spisywać schemat i porównywać go z oryginałem i nie zgadza się. Jak spiszę całość to wrzucę.) na lampy EL34B (Na opakowaniu widnieje naklejka Ia=67mA. Rozumiem, że to znamionowa, czyli sugerowana wartość prądu Bias dla danej lampy. Mam rację?), samemu ustawiając Bias. Zacząłem więc wyszukiwać jak to zrobić i natrafiłem na kilka sprzecznych informacji. Bias to natężenie prądu spoczynkowego lamp elektronowych (dobrze mówię?). Niektórzy nazywają Bias "napięciem", czy nie jest to błędne stwierdzenie? Poza tym, niektórzy mówią, że to prąd anody, niektórzy że katody, inni, że to prąd między siatką, a katodą. Która wersja jest poprawna? Za tym idzie kolejne pytanie: jak zmierzyć i ustawić Bias? Jeżeli Bias to prąd między siatką, a katodą, to można wlutować między katodę, a masę (Bo w moim Marshallu Katoda jest bezpośrednio połączona z masą.) rezystor 1Ohm o dużej dokładności, zmierzyć spadek napięcia na nim i z prawa Ohma obliczyć wartość prądu. ALE przecież część tego prądu trafia też do anody, prawda? Więc może wlutować ten "pomiarowy" rezystor przed siatką? Albo za anodą? Znalazłem również filmik, w którym gość pokazuje metodę pomiaru Biasu za pomocą pomiaru oporności połówek transformatora wyjściowego i wykorzystaniu prawa Ohma do obliczenia prądu przez niego przepływającego ( https://www.youtube.com/watch?v=pjKYiSr497w ). Tylko czy to będzie właśnie prąd Bias, skoro mowa tu o prądzie wypływającym z anody do transformatora? Kolejna wątpliwość: czy Bias trzeba ustawiać tylko w lampach końcówki mocy czy w lampach przedwzmacniacza również?

    Trochę się tych wątpliwości nazbierało, ale mam nadzieję, że zostaną tu przez Was rozwiane.

    P.S.
    Nie mam możliwości podłączenia głośników na dzień dzisiejszy, a wiem, że nie włącza się wzmacniacza bez obciążenia. Czy wystarczy podłączyć do wyjścia rezystor 16Ohm, czy jako, że głośnik to obciążenie indukcyjne, muszę zwijać cewkę o impedancji 16Ohm?

    0 7
  • Megger
  • #2 04 Sie 2014 07:23
    jdubowski
    Specjalista - urządzenia lampowe

    Jon Lord napisał:
    Wiem, było milion tematów, można też poszukać w google, ale wolę zapytać tutaj, bo może ktoś mi to w końcu wyjaśni.


    Lektura podstawowa - zapoznanie obowiązkowe:
    http://www.mif.pg.gda.pl/homepages/tom/polaryza.htm

    Jon Lord napisał:
    Na opakowaniu widnieje naklejka Ia=67mA. Rozumiem, że to znamionowa, czyli sugerowana wartość prądu Bias dla danej lampy. Mam rację?


    Nie masz racji. To jest prąd anodowy zmierzony przez producenta lub dystrybutora w mierniku lamp przykładającym do elektrod bliżej nieokreślone (czytaj - stałe, lecz nieopublikowane) napiecia. Ta naklejka ma znaczenie przede wszystkim dla doboru lamp w pary lub czwórki.

    Za wyżej przywołaną stroną zacytuję co do ustawienia prądu spoczynkowego:
    Najczęściej dla jednej lampy EL 34 w klasie AB, ustawia się prąd biegu jałowego 30-65mA dla napięcia anody poniżej 425V i 25-35mA dla napięcia 425-550V.

    Jon Lord napisał:
    Zacząłem więc wyszukiwać jak to zrobić i natrafiłem na kilka sprzecznych informacji. Bias to natężenie prądu spoczynkowego lamp elektronowych (dobrze mówię?). Niektórzy nazywają Bias "napięciem", czy nie jest to błędne stwierdzenie?


    BIAS (po polsku polaryzacja) to spoczynkowe ujemne napięcie siatki sterującej względem katody. Zdarzające sie pomieszanie pojęć z pradem spoczynkowym jest skrótem myślowym - masz napięcie polaryzacji utawić tak by osiągnąć założony prad spoczynkowy.

    Jon Lord napisał:
    Poza tym, niektórzy mówią, że to prąd anody, niektórzy że katody, inni, że to prąd między siatką, a katodą. Która wersja jest poprawna?


    Prąd w lampie(pentodzie) płynie od anody do katody i od siatki drugiej do katody. prąd nie płynie "między" - prad płynie "od do" albo "przez". "Między" możesz mierzyć napięcie.
    Co do meritum - prąd katody jest sumą pradu siatki drugiej i anody.

    Jon Lord napisał:
    Za tym idzie kolejne pytanie: jak zmierzyć i ustawić Bias? Jeżeli Bias to prąd między siatką, a katodą, to można wlutować między katodę, a masę (Bo w moim Marshallu Katoda jest bezpośrednio połączona z masą.) rezystor 1Ohm o dużej dokładności, zmierzyć spadek napięcia na nim i z prawa Ohma obliczyć wartość prądu.


    To jest bardzo dobra i najbezpieczniejsza metoda.

    Jon Lord napisał:
    ALE przecież część tego prądu trafia też do anody, prawda?


    WIĘKSZOŚĆ tego prądu trafia do anody, jedynie drobna część do siatki drugiej. Prąd anody będzie sie wieć różnił od prądu katody - będzie mniejszy o jakieś 20% (które to 20% płynie przez S2).

    Jon Lord napisał:
    Znalazłem również filmik, w którym gość pokazuje metodę pomiaru Biasu za pomocą pomiaru oporności połówek transformatora wyjściowego i wykorzystaniu prawa Ohma do obliczenia prądu przez niego przepływającego ( https://www.youtube.com/watch?v=pjKYiSr497w ). Tylko czy to będzie właśnie prąd Bias, skoro mowa tu o prądzie wypływającym z anody do transformatora?


    To będzie spoczynkowy prad anody - o różnicach patrz wyżej. Pamiętaj że to nie apteka, czy ustawisz 36, 40 czy 44mA to będzie OK, ważne by nie ustawić 150mA (bo zakatujesz lampy "w krótkich abcugach") i by ustawić taki sam prad dla wszystkich lamp (jeśli regulacja jest oddzielna).

    Jon Lord napisał:
    Bias trzeba ustawiać tylko w lampach końcówki mocy czy w lampach przedwzmacniacza również?


    Lampy przedwzmacniacza mają we wszystkich znanych mi konstrukcjach polaryzację automatyczną (rezystor katodowy).

    Jon Lord napisał:
    Nie mam możliwości podłączenia głośników na dzień dzisiejszy, a wiem, że nie włącza się wzmacniacza bez obciążenia. Czy wystarczy podłączyć do wyjścia rezystor 16Ohm, czy jako, że głośnik to obciążenie indukcyjne, muszę zwijać cewkę o impedancji 16Ohm?


    Rezystor, rezystancja moze być wieksza od nominalnej (czyli 32 czy 50 omów też bedzie OK).

    0
  • #3 04 Sie 2014 22:21
    Jon Lord
    Poziom 7  

    Dzięki wielkie za odpowiedź. Myślę, że zrozumiałem, ale dalej nie potrafię wykorzystać tej wiedzy w praktyce. Zrobiłem pomiary przy w pełni włączonym (nie na stand by) wzmacniaczu, obciążonym zamiast głośnika rezystancją około 40 Ohm. Wyszło mi coś takiego:

    Napięcie stałe między anodą, a masą (równe w obu lampach) =474VDC

    Napięcie zmienne między anodą, a masą (podobne w obu lampach): 1075VAC (O co tu chodzi? To możliwe?)

    Napięcie między siatką pierwszą (pinem 5), a masą (równe w obu lampach): -23V (rozumiem, że to właśnie BIAS?)

    Postępując jak na przytoczonym filmiku dokonałem takich pomiarów:

    Rezystancja pierwszej połówki transformatora wyjściowego: 70,8 Ohm
    Rezystancja drugiej połówki transformatora wyjściowego: 62,6 Ohm

    Spadek napięcia na pierwszej połówce transformatora wyjściowego: 0,65 VDC
    a co za tym idzie (wynika to z prawa Ohma), prąd płynący przez anodę pierwszej lampy= 9mA

    Spadek napięcia na drugiej połówce transformatora wyjściowego: 0,74 VDC
    a co za tym idzie (wynika to z prawa Ohma), prąd płynący przez anodę drugiej lampy= 12mA

    Do pinów 4, czyli drugich siatek obu lamp dolutowany jest rezystor o wartości 330 Ohm. Spadek napięcia na nim w pierwszej lampie = 109mVDC
    Spadek napięcia na nim w drugiej lampie = 148mVDC

    Po zamianie lamp miejscami powyższe dwa wyniki również zmieniły miejsce. Lampy kupiłem jako sparowane.

    A więc prąd przez niego płynący (a więc również przez siatkę drugą)
    w pierwszej lampie = 0,33mA
    w drugiej lampie = o,45mA

    Czy widzisz wśród tych wszystkich wartości coś niepokojącego?
    Wzmacniacz gra nieźle. W sobotę zagrałem na nim półtorej godzinny koncert. Chodzi mi tylko o to, żeby ustawić go tak, żebym nie musiał za pół roku wymieniać lamp. Dodam, że lampy żarzą się na pomarańczowo, brak żadnego innego odcienia.

    Ostatecznie: którą wartość mam ustawić na te 25-35mA? Jest potencjometr do ustawiania biasu (wnioskuję to po ujemnym na nim napięciu i po schematach innych wzmacniaczy, w których tak jak u mnie jest w pobliżu tegoż potencjometru osamotniona dioda, która - tak myślę - ma za zadanie obcinać dodatnią składową napięcia). Gdy nim kręcę, w skrajnych wartościach nie ma zbyt dużej różnicy, a żadna wartość nie zbliża się do tych 25-35mA.

    EDIT:

    Wlutowałem przed chwilą rezystory 1 Ohm +/-5% między katodami lamp, a masą. Spadek napięcia na nich w skrajnych pozycjach potencjometru to: 19,3mV dla obu lamp, oraz dla drugiego skrajnego położenia potencjometru to: 8mV dla obu lamp. Czy ten zakres regulacji nie jest zbyt mały?

    0
  • Megger
  • #4 05 Sie 2014 07:45
    jdubowski
    Specjalista - urządzenia lampowe

    Jon Lord napisał:
    Napięcie zmienne między anodą, a masą (podobne w obu lampach): 1075VAC (O co tu chodzi? To możliwe?)


    Albo się wzmacniacz wzbudza albo zapomniałeś o odcięciu składowej stałej kondensatorem. Bez wysterowania napiecie przemienne powinno być niemierzalnie małe.


    Jon Lord napisał:
    Spadek napięcia na pierwszej połówce transformatora wyjściowego: 0,65 VDC
    a co za tym idzie (wynika to z prawa Ohma), prąd płynący przez anodę pierwszej lampy= 9mA

    Spadek napięcia na drugiej połówce transformatora wyjściowego: 0,74 VDC
    a co za tym idzie (wynika to z prawa Ohma), prąd płynący przez anodę drugiej lampy= 12mA

    Do pinów 4, czyli drugich siatek obu lamp dolutowany jest rezystor o wartości 330 Ohm. Spadek napięcia na nim w pierwszej lampie = 109mVDC
    Spadek napięcia na nim w drugiej lampie = 148mVDC



    Jon Lord napisał:
    Wlutowałem przed chwilą rezystory 1 Ohm +/-5% między katodami lamp, a masą. Spadek napięcia na nich w skrajnych pozycjach potencjometru to: 19,3mV dla obu lamp, oraz dla drugiego skrajnego położenia potencjometru to: 8mV dla obu lamp.


    Coś sprzeczne wyniki otrzymałeś. Albo się pomyliłeś w pomarach albo w obliczeniach, możliwe też że masz zafałszowanie wynikające ze wzbudzenia.


    Jon Lord napisał:
    Spadek napięcia na nich w skrajnych pozycjach potencjometru to: 19,3mV dla obu lamp, oraz dla drugiego skrajnego położenia potencjometru to: 8mV dla obu lamp. Czy ten zakres regulacji nie jest zbyt mały?


    Możliwe że za mały, ale jeśli brzmienie jest OK to nie grzebałbym w tym.

    0
  • #5 05 Sie 2014 10:59
    Jon Lord
    Poziom 7  

    Ale dlaczego sprzeczne wyniki? No brzmi niby dobrze, tylko nie chciałbym po pół roku wymieniać lamp :p chyba oddam go do fachowca dla pewności.

    0
  • #6 05 Sie 2014 11:58
    jdubowski
    Specjalista - urządzenia lampowe

    Jon Lord napisał:
    Ale dlaczego sprzeczne wyniki?


    Bo jedną metodą wyszło że prądy lamp różne, a drugą że równe.

    Jon Lord napisał:
    tylko nie chciałbym po pół roku wymieniać lamp


    Tu nie ma obawy - prądy w bezpiecznym zakresie.

    0
  • #7 05 Sie 2014 16:10
    Jon Lord
    Poziom 7  

    Na rezystorach, które wlutowałem między katody obu lamp, a masę spadki napięć są równe, ale na rezystorach przylutowanych do drugich siatek lamp są różne. To mnie właśnie zdziwiło i mierzyłem to kilkukrotnie. Z kolei na połówkach transformatora wyjściowego jest różna rezystancja, a spadki napięć też różne.

    0
  • #8 14 Kwi 2018 19:43
    Ciekawskodociekliwy
    Poziom 8  

    Autor tematu napisał: cyt"Do pinów 4, czyli drugich siatek obu lamp dolutowany jest rezystor o wartości 330 Ohm. Spadek napięcia na nim w pierwszej lampie = 109mVDC
    Spadek napięcia na nim w drugiej lampie = 148mVD "


    A u mnie na drugiej siatce lampy rezystor 750 Ohm (2x 1,5K MŁT połączone równolegle - z wyglądu dwu watowy każdy) średnio przegrzane w układzie drugiej lampy identycznie .
    Wymienię je na ceramiczne 5-cio watowe
    Po wymianie obu EL 34( parowanych jak dałem trochę więcej po strunach -no tak na 1/2 to wyleciała jedna EL 34 TUNGSOL ( robi zwarcie że bezpiecznik wywala) , natomiast druga lampa z w parze np z TESLĄ działa na 1/2 mocy
    Zapewne ze sprzętem trzeba do serwisu, nie będę ryzykował że nowa para wyleci

    0