Elektroda.pl
Elektroda.pl
X

Search our partners

Find the latest content on electronic components. Datasheets.com
Elektroda.pl
Please add exception to AdBlock for elektroda.pl.
If you watch the ads, you support portal and users.

Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?

TechEkspert 01 Feb 2015 20:27 14367 14
Testo
  • Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?

    Z archiwum elektroniki - selsyny

    Część z forumowiczów zapewne pamięta układy oparte o selsyny, obecnie łącza selsynowe zostały praktycznie całkowicie wyparte przez nowoczesne rozwiązania.

    Wyobraź sobie, że dostajesz zadanie zaprojektowania układu przekazującego informacje o wychyleniu osi jednej z maszyn do odległej sterowni.
    Może to być np. położenie wskaźnika kierunku wiatru, steru statku, lub kąt otwarcia drzwi schronu atomowego. ;)

    W zależności od charakterystyki maszyny do określenia położenia elementu można wykorzystać enkoder (najlepiej absolutny) lub nawet potencjometr.
    Informację z czujnika można przesłać przewodowo jako sygnał analogowy lub jako sygnał cyfrowy łączem miedzianym, światłowodowym, być może radiowym.

    Jako wskaźnik może posłużyć wyświetlacz LCD, a nawet wskaźnik analogowy, generalnie wszystko, co czytelnie przekaże informację do operatora.

    Zapewne podasz znacznie więcej możliwych realizacji układu.

    Załóżmy, że udało się zrealizować projekt, apetyt zlecającego rośnie i tym razem dostajesz zadanie zbudowania układu, który pozwoli poruszać częścią maszyny o zadany kąt w zależności od ustawień na panelu sterującym.
    Tym razem sterujemy przepustnicą pozwalającą na dozowanie cieczy do jakieś maszyny.

    Część pobierającą dane o nastawach może być enkoderem, potencjometrem, a także panelem numerycznym. Transmisja dowolna byle niezawodna. Po drugiej stronie kanału transmisji można zastosować serwomotor, który ustawi oś w zadanym położeniu w zależności od otrzymywanego sygnału. W niektórych przypadkach być może zdecydujesz się na sterownik i silnik krokowy lub DC z przekładnią oraz układ śledzący położenie osi. W mniej wymagających zastosowaniach pewnie skusisz się na serwo modelarskie.

    Rozwiązania znów można mnożyć dość długo.

    Teraz załóżmy, że w dziwnych okolicznościach cofasz się w czasie o 50 lat i dostajesz zadanie wykonania dwóch powyższych układów.
    Okazuje się że jest problem z kupnem układów nowoczesnej automatyki ;)
    Po opisaniu problemu okazuje się, że rozwiązaniem zarówno zadania przeniesienia informacji o położeniu kątowym wału, jak również zdalnym obracaniem wałem (wykonaniem pracy) o zadany kąt jest selsyn.

    Czym są selsyny?

    Po przeczytaniu dotychczasowego tekstu wiesz dokładnie, jakie zadania mogą realizować selsyny, ale jak są zbudowane?

    Selsyn posiada konstrukcję zbliżoną do silnika z trójfazowym uzwojeniem stojanu, oraz jednofazowym uzwojeniem wirnika. Selsyn posiada trzy zaciski połączone z uzwojeniem stojanu połączonym w gwiazdę oraz dwa zaciski połączone z uzwojeniem wirnika. Prąd do wirnika doprowadzony jest przez pierścienie oraz szczotki.
    Tak można wyobrazić sobie wirnik:
    Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?

    Teraz tworzymy wokół wirnika trójfazowe uzwojenie połączone w gwiazdę:
    Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?
    Cewki przesunięte są o kąt 120°.

    Na obudowę wyprowadzamy jeszcze zaciski doprowadzające prąd do wirnika przez szczotki:
    Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?

    Schematycznie możemy przedstawić nasz selsyn następująco:
    Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?

    I teraz najciekawsze, jak połączyć selsyny, aby jeden z nich odwzorowywał ruchy drugiego?
    Potrzebujemy pięciu przewodów. Łączymy równolegle wyprowadzenia zasilające uzwojenia wirnika (dwa przewody). Łączymy ze sobą każdą z odpowiadających faz (trzy przewody).
    Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?

    Aby urządzenia działały, zasilamy prądem przemiennym uzwojenia wirników:
    Selsyny - jak kiedyś przekazywano informacje o położeniu?

    Napięcie zasilania selsyn były różne, mogły wynosić 220V, 110V, 45V oraz wiele innych, częstotliwość niekoniecznie musiała wynosić 50Hz, często stosowane było napięcie o częstotliwości 400Hz.

    Jak łatwo sobie wyobrazić - w łączu selsynowym mogło pracować więcej wspólnie połączonych jednostek, w efekcie można było zbudować układ z wieloma wskaźnikami. W praktycznych realizacjach pojawiały się także uzwojenia i układy (RC) tłumiące drgania. Selsyn mógł posiadać także jednofazowy stojan oraz trójfazowe uzwojenie wirnika. Zdarzały się rozwiązania z trójfazowym stojanem i wirnikiem. Większość z Was zauważyła zapewne, że selsyn można zastosować jako mechaniczny przesuwnik fazy. Selsyn mógł zostać wyposażony w przekładnię, a także służyć do budowy prostego sterowania nadążnego z odrębnym silnikiem napędowym (coś podobnego do obecnego serwa modelarskiego).

    W serwisie YT można odnaleźć wiele filmów pokazujących działanie selsyn, przykładowa znaleziona prezentacja działania:




    Tutaj możemy zobaczyć zestaw ewaluacyjny z selsynami ;)



    Tak to kiedyś bywało - stosując selsyn, można było przekazywać informacje o położeniu osi przy pomocy połączeń elektrycznych.

    Trafiliście kiedyś na urządzenie z selsynami?

    Cool? Ranking DIY
    Can you write similar article? Send message to me and you will get SD card 64GB.
    About Author
    TechEkspert
    Editor
    Offline 
    W moich materiałach znajdziecie testy i prezentacje sprzętu elektronicznego, modułów, sprzętu pomiarowego, eksperymenty. Interesuje mnie elektronika cyfrowa, cyfrowe przetwarzanie sygnałów, transmisje cyfrowe przewodowe i bezprzewodowe, kryptografia, IT a szczególnie LAN/WAN i systemy przechowywania i przetwarzania danych.
    Has specialization in: elektronika, mikrokontrolery, rozwiązania it
    TechEkspert wrote 3728 posts with rating 3148, helped 12 times. Been with us since 2014 year.
  • Testo
  • Testo
  • #3
    mobak
    Level 13  
    Witam. Kilkanaście lat temu z selsyna zrobiłem zadajnik do napędu tyrystorowego. W porównaniu z potencjometrem niezniszczalny.
  • #4
    Cowboy zagrabie
    Level 31  
    Również widziałem Dipol kierunkowy na pasmo 2m obracany za pomocą selsyn, jednak był problem z bezwładnością układu, i precyzyjnym ustawieniem azymutu.
  • #5
    TechEkspert
    Editor
    Selsyn jako zadajnik do napędu to ciekawy pomysł. W zastosowaniach krótkofalarskich niedoskonałości rekompensowała pewnie prosta konstrukcja układu oraz niskie ceny używanych selsyn.
  • #6
    kowal011
    Level 21  
    TechEkspert wrote:
    Trafiliście kiedyś na urządzenie z selsynami ?
    Codziennie się spotykam ze względu na moją pracę.
    Najzabawniejsze jest tłumaczenie i wytrzeszcz oczu stażystów/praktykantów i natychmiastowe pomysły zastąpienia selsynów tarczami i arduino.

    Dokładność można zwiększyć najprościej przekładnią połączoną z osią drugiego (wykonawczego) selsynu
  • #7
    KtosNieznajomy
    Level 11  
    Jakieś 2 może 3 miesiące temu w szkole na pracowni łączyliśmy układ 2 selsynów.
  • #8
    TechEkspert
    Editor
    Czyli selsyny nadal można spotkać w użytkowanych układach. Może jako praktycy przybliżycie krótko temat dlaczego stosowane są częstotliwości rzędu 400Hz oraz jak są wytwarzane na potrzeby łącza selsynowego ?
  • #9
    kowal011
    Level 21  
    @TechEkspert Sprawność/wydajność zródeł prądu AC przy częstotliwości 400Hz jest dużo większa (proszę mnie nie poprawiać, nie jestem energetykiem, podaję powód dlaczego większość zdobycznych selsynów jest na napięcie o f=400Hz).
    Na samolotach każdy kilogram się liczy, a poza tym przy 400Hz mamy dużo większą dokładność selsynu... więcej zdradzić nie mogę, ale jeżeli znasz rosyjski sam dowiesz się wszystkiego czego chcesz (strony zakończone .ru oraz .ua).
  • #10
    Flesz
    Level 22  
    Zasada działania i konstrukcja selsynu zbytnio nie odbiegają od zasady działanie i konstrukcji resolvera, przynajmniej od strony selsynu zadającego.
    Resolvery są do dzisiaj stosowane w robotach przemysłowych.
  • #11
    hobbyelektronik
    Level 27  
    Miałem z nimi do czynienia przez 15 lat na wytwórni mas bitumicznych Teltomat.
    Nadajniki zamontowane są na wagach: mączki i kruszywa, odbiornik znajduje się w kabinie sterowniczej gdzie ustawiane są kontaktrony, na wskazówce przyklejony jest mini magnesik który po najechaniu na kontaktron przełącza frakcje na dozatorze.
    To tak w skrócie..........
  • #12
    17ff
    Level 11  
    Selsyny pamiętam z zajęć w Technikum, które ukończyłem 20lat temu. Miały taką dziwną nazwę ale zaintrygowało mnie to , że przy pomocy maszyn podobnych do silników można na "odległość" przekazywać położenie kątowe a w efekcie płynnie sterować jakimś urządzeniem czy wskaźnikiem.
  • #14
    SQ9PXB
    Level 27  
    Czesc

    Ja dodam tylko od siebie, ze w ciągle można kupić nowe rotory do anten - wlasnie z wykorzystaniem selsyn.

    Pozdrawiam
  • #15
    selsyn.pl
    Level 1  
    W ruskiej szlifierce magnesowej można spotkać selsyny do ustalenia zakresów szlifowania. Maszyna z lat 70 więc jak widać selsyn jest nie do zajechania.