Z archiwum elektroniki - Elektromechaniczny nadajnik VLF
Czy prądnica może nadawać? Nadawać może antena wypromieniowując w postaci fal elektromagnetycznych energię w.cz dostarczaną przez nadajnik. Sygnał wyjściowy nadajnika można modulować zarówno w zakresie amplitudy, jak również częstotliwości, co pozwala na przekazywanie informacji drogą radiową.
Czy prądnica może być nadajnikiem? Alternator może dostarczyć energię w postaci prądu przemiennego. Łatwo można sobie wyobrazić urządzenie dostarczające prąd przemienny o częstotliwości 50Hz, częstotliwość znacznie niższa niż znane obecnie częstotliwości radiowe. Dość ciężko byłoby zbudować system antenowy efektywnie pracujący przy częstotliwości 50Hz (chociaż do komunikacji z łodziami podwodnymi wykorzystywano częstotliwości w zakresach ELF (Extreme Low Frequency) 3-30Hz oraz SLF (Super Low Frequency) 30-300Hz, co wymagało mocy rzędu MW).
Zakres VLF (Very Low Frequency) 3-30kHz
Zakresu VLF nie znajdziesz w typowym radioodbiorniku, jednak kiedyś to pasmo było wykorzystywane np. do łączności telegraficznej. Obecnie nadal istnieje nadajnik, który wykorzystuje elektromechaniczny generator wykorzystujący alternator Alexandersona. W Polsce istniał obiekt Transatlantycka Centrala Radiotelegraficzna w Warszawie opierający swoje działanie także o generator w postaci prądnicy wysokiej częstotliwości.
Stacja SAQ Grimeton w pobliżu Varberga w w Szwecji - 17,2 kHz
Łatwo obliczyć, że prądnica 50Hz 3000 obr/min musiałaby obracać się 344 razy szybciej, co raczej jest trudne do osiągnięcia. Alternator Alexandersona posiadał odpowiednią konstrukcję pozwalającą na pracę z wyższą częstotliwością oraz przy mniejszej prędkości obrotowej (duża liczba par biegunów). Generator Alexandersona napędzany był silnikiem elektrycznym wyposażonym w przekładnię zwiększającą prędkość obrotową. Nadajnik w Grimeton osiągał moc 200kW, wykorzystywał antenę o długości 1.9km zawieszoną na sześciu 127-metrowych masztach stalowych. Stacja była jednym z osiemnastu nadajników tworzących globalną sieć komunikacyjną.
Energia "w.cz" była modulowana przy pomocy wzmacniacza magnetycznego sterowanego przekaźnikiem i kluczem telegraficznym. Nadajnik uruchamiany jest w Wigilię Bożego Narodzenia oraz zwykle w dzień Alexandersona (ostatnia niedziela czerwca lub w pierwsza niedziela lipca, w zależności od tego, co jest bliższe 2 lipca).
Za potwierdzenie odbioru transmisji można uzyskać kartę QSL.
Co ciekawe - można zbudować także odbiornik wykorzystujący elektromechaniczny oscylator:
http://www.wireless.org.uk/mechrx.htm
To już jest jednak bardziej hobbystyczny niż praktyczny projekt.
Jesteśmy świadkami szybkiego rozwoju technologii, już teraz trudno uwierzyć, że kiedyś istniały nadajniki radiowe o mocy 200kW niewykorzystujące lamp lub tranzystorów w obwodzie "w.cz" nadajnika.
Strojenie częstotliwości generatora nadajnika SAQ:
Najbliższa transmisja dodatkowa 13.02.2015r. godzina 15:00 UTC
http://alexander.n.se/evenemang/world-radio-day-transmission/
Czy spróbujecie odebrać transmisję SAQ?
Źródła:
http://alexander.n.se/in-english/
http://www.grimetonradio.se/index.php/english
http://www.vlf.it
http://pl.wikipedia.org/wiki/Alternator_Alexandersona
http://pl.wikipedia.org/wiki/Radiostacja_Varberg_w_Grimeton
Fajne? Ranking DIY
