Elektroda.pl
Elektroda.pl
X

Search our partners

Find the latest content on electronic components. Datasheets.com
Elektroda.pl
Multimetr Fluke
Please add exception to AdBlock for elektroda.pl.
If you watch the ads, you support portal and users.

Unitra Merkury DSH 303A - Dziwne działanie Arcz

skawalkeros 25 Mar 2015 21:04 3318 16
  • #1
    skawalkeros
    Level 15  
    Witam
    Jestem posiadaczem trzech amplitunerów Merkury DSH 303A, jakoś tak się złożyło że trochę się tego nazbierało.
    Wszystkie są przestrojone, jakość dźwięku super, czułość głowicy lepsza niż w Radmorze 5102 i generalnie bardzo podoba mi się ten amplituner.
    Jeden odbiornik działa bezproblemowo, ustawiłem w programatorze stacje już rok temu i pięknie trzymają przy włączonym Arcz. Natomiast w dwóch pozostałych odbiornikach występuje następujący problem:
    Włączę, ustawię na programatorze stacje, siła sygnału jest na 2/3 albo lepiej, odbiór w stereo piękny, kiedy wówczas wciskam Arcz wskaźnik "zero detektora" przez kilka sekund "buja się" zanim stanie pośrodku. Kiedy wyłączę Amplituner i po dłuższym czasie włączę go z włączonym przyciskiem Arcz stacje są odstrojone (szum i brak odbioru) dopiero po kilkukrotnym poprzełączaniu kanałów na programatorze sensorowym zaprogramowane wcześniej stacje wracają na swoje miejsce.
    Podejrzewam że problem leży gdzieś w układzie Arcz który w tym sprzęcie jest dziwnie skonstruowany ale nie wiem jak się zabrać do szukania usterki.
    Ethernet jednoparowy (SPE) - rozwiązania w przemyśle. Szkolenie 29.09.2021r. g. 11.00 Zarejestruj się za darmo
  • Multimetr Fluke
  • #2
    Sanjose
    Level 29  
    Jeden egzemplarz masz sprawny, może posłużyć za wzór podczas dokonywania pomiarów.
  • Multimetr Fluke
  • #3
    skawalkeros
    Level 15  
    Zauważyłem jeszcze jedną dziwną przypadłość. Mianowicie w "niesprawnych" egzemplarzach po włączeniu przez dosłownie sekundę słychać w głośnikach buczenie, potem dźwięk jest bez skazy. Czyżby gdzieś wyschnięty kondensator?
  • #4
    Andrzej L.
    Level 30  
    Ten układ lubi mieć problemy, bo jest nietypowy (względem typowych układów z osobną diodką do ARCZ i osobną linią podstrajania). W przypadku odstrojenia w dół od stacji rozważany układ dla głównego napięcia warikapowe realizuję korektę napięcia na plus - czyli napięcie zaczyna wzrastać proporcjonalnie do odstrojenia. W przypadku odstrojenia w górę od stacji układ odejmuje kolejne mV od napięcia warikapowego.
    Generalnie zabawę zaczynasz od potwierdzenia czy przy WYŁĄCZONYM Arcz zero dostrojenia - czyli 0V między nóżkami 7 i 10 oznacza w tym tunerze największy sygnał na wskaźniku poziomu sygnału - pomiar na nóżce 13 UL1200, TDA1200, HA1137W w zależności co tam na płytę masz wstawione w roli kości p.cz.
    Jeżeli max sygnału nie uzyskujesz dla zera (bo z czasem od starości filtr się rozjechał) to konieczne jest podstrojenie filtra F201, 211 7x7 aby zero pokrywało się z punktem jak największego sygnału.
    Gdy tu wszystko gra pozostaje dłubanie w zespole ARCZ na tranzystorach T802-T804.
    Jeden człowiek miał ostatnio podobny problem i okazał się winny jeden z tranzystorów, jak dobrze pamiętam T803. Prześwietlany miernikiem na okoliczność przewodzenia złącz B-E, B-C nie wykazywał żadnych podejrzanych objawów, a w układzie się nie specjalnie dobrze zachowywał generując podobne objawy. Czyli efekt jakby generatora-modulatora napięcia strojenia i za chwilę drgania te gasną. Układ jest jakby przekompensowany i zaczyna się czasami dziwnie zachowywać - rzuca nim ;)
    Tu masz opisane układ podobnie działający
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic1224445.html
    jeżeli przy tutejszym polegniesz to pozostaje przeróbka na mniej agresywny. Ja tam z ARCZ się dawno wyleczyłem, bo uniemożliwia odbiór słabych stacji w pobliżu mocnej. Wolę sobie ręcznie lekko dostroić radio jak odpłynie te 50kHz po nagrzaniu.
  • #5
    Daniel1300
    Level 14  
    Witam, żeby nie zakładać kolejnego tematu, kiedy problem jest ten sam (a ten w temacie nie został rozwiązany), uznałem, że odpowiem tutaj - po co robić śmietnik w wyszukiwarce, kiedy wszystko można zgromadzić w jednym temacie.

    Mam dokładnie ten sam problem z dwoma egzemplarzami Merkurego - wygląda na to, że to typowa usterka dla tego modelu. Widać nikt sobie z tym nie poradził, bo internet milczy, są tematy na temat tego problemu, zarówno na forach jak i facebooku, lecz rozwiązania brak.

    Problem jest dokładnie taki, jak opisał autor - układ ARCz wariuje, na włączonym programatorze podczas wybierania stacji chwilę wskazówka "zero FM" pulsuje i stabilizuje się po czasie. Prawdziwa zabawa zaczyna się po wyłączeniu programatora i wybierania stacji za pomocą gałki strojenia - ARCz pulsuje bez końca, powodując przy okazji dosyć mocne "bujanie" membran w głośnikach niskotonowych. Po wyłączeniu ARCzu wszystko wraca do normy. Podmieniałem wszystkie tranzystory w programatorze, wymieniłem układ scalony (stary był uszkodzony), dla pewności wszystkie elektrolity w torze radiowym, kondensator 4,7uf w programatorze, niektóre kondensatory ceramiczne w programatorze, wszystkie elektrolity wokół głowicy FM. Niestety, nic to nie zmieniło. Może ktoś podpowie, co jeszcze może powodować takie zachowanie tych odbiorników po latach?
  • #6
    Andrzej L.
    Level 30  
    Zakładam, że heterodynę masz pracującą prawidłowo +10,7MHz względem odbieranej stacji. Czyli jak odbierasz stację na 100,0MHz to heterodyny w twojej głowicy oscyluje na pewno na częstotliwości 110,7MHz?
    Trzeba wykluczyć niedociągnięcia w rozważaniu.
    Trzeba też sprawdzić czy isostat od ARCZ na pewno ma dobrze łączące styki, bo po latach blaszki w isostatach się utleniają i nie łączą - trzeszczenie isostata (w pozycji załączone ARCZ) może też powodować te denerwujące oscylacje - więc do przemierzenia czy ładnie łączy i czy przejście jest stabilne w czasie i ma jak najbliżej 0 Ohm.
    Bazując na opisie podobnie rozwiązanego ARCZ tutaj:
    https://obrazki.elektroda.pl/15_1237843464.jpg sprawdziłbym co będzie się dziać jak w Merkurym rezystor R812 zastąpimy podkówką 1MOhm i spróbujemy dobrać czułość dostrajania ARCZ. W zależności od wersji tunera tranzystory T803, T804 (wskazane na schemacie, że mają być z grupy wzmocnieniowej "B") mają zapewne rozrzut wzmocnienia względem założeń projektantów i egzemplarze ze zbyt dużym wzmocnieniem mogą być źródłem oscylowania ARCZ, bo projektant dobrał wartości rezystorów dla pewnego założonego wzmocnienia tranzystorów, a tu się trafia egzemplarz tunera z innym wzmocnieniem od założonego i mamy falowanie.
    Falowanie, bo układ jest zbyt czuły i trwa to w nieskończoność albo za długo aż łaskawie wygaśnie.
    Można sprawdzić co się będzie dziać jak C805 220nF zwiększymy do 1uF - powinna opóźnić się reakcja zadziałania ARCZ przy odstrojeniu. ARCZ będzie dłużej czasu dociągał częstotliwość.
    Korektę zacząłbym od podkówki w miejscu R812 skręconej na 0 Ohm (w celu uniknięcia oscylacji już na starcie, być może wystarczy nawet zacząć od 50% rezystancji, czyli w okolicy 500 kOhm) - czyli tak jakby ARCZ było teoretycznie wyłączone (mimo, że będzie załączone przyciskiem) i stopniowo zwiększał jego wartość.
    Więc przy wyłączonym ARCZ ustalamy testową wartość na podkówce 1MOhm, następnie dostrajamy się do stacji (wskaźnik zera na środku) i potem włączamy ARCZ i patrzymy co się dzieje. Zaczynamy od ustawienia 10% (50%) rezystancji podkówki i stopniowo ją zwiększamy w kolejnych próbach.
    Przy skręconej podkówce na minimum rezystancji (0 Ohm) nic się nie powinno dziać i nic nie powinno być "dociągane" po załączeniu ARCZ (nawet jak przed załączeniem odstroiliśmy się od stacji), bo sygnał ARCZ - czyli nie bierze udziału w korygowaniu napięcia - jest zwierany do masy i nie powinno być żadnych falowań.
    Teraz należy przy wyłączonym ARCZ zwiększyć rezystancję podkówki (ustawić np 10% wartości), korekta podkówki może spowodować odpłynięcie stacji, więc po korekcie położenia podkówki ponownie dostrajamy się do stacji i włączamy ARCZ i obserwujemy co się dzieje. Jeśli przy wyłączonym ARCZ byliśmy w zerze dostrojenia, to załączenie ARCZ nie powinno nic zmieniać, rozstrajać.
    Kolejnymi zwiększaniami rezystancji możemy sobie poszukać punktu, w którym ARCZ staje się już niestabilne i wpada w oscylacje. Cofamy więc delikatnie podkówkę poniżej tego punktu krytycznego - tam gdzie nasze zero przed załączeniem ARCZ, nadal nim pozostaje niezmiennie (nawet o grubość wskazówki się nie różni) mimo załączenia ARCZ. Im bliżej do punktu krytycznego tym ARCZ działa ostrzej i będzie mieć większe tendencje do wzbudzeń - zwłaszcza jak próbnie ruszymy gałką strojenia góra-dół od stacji, a ARCZ chce to korygować.
    Trzeba więc ustawić największe wzmocnienie (jak największa rezystancja na podkówce 1MOhm), które jeszcze nie powoduje powstawania oscylacji gdy układ wykryje odchyłkę, którą mu sztucznie zadamy w celu testowania odpowiedzi pętli ARCZ na taką odchyłkę.
    Gdy powstają oscylacje to oznaczać, że już przedobrzyliśmy, za duże wzmocnienie. Tak przeczulony układ już samo załączenie ARCZ i trzaski przełącznika mu towarzyszące nakładające się na napięcie ARCZ, zostają przesadnie wzmocnione i całość staje się niestabilna, bo zamiast tylko delikatnie próbować dociągnąć do zera "zakłóconą" odchyłkę napięcia, następuje przerzut (przejście przez zero dostrojenia) i chwilowa odchyłka w drugą stronę, którą układ wykrywa i próbuje znowu korygować. W wyniku zbyt dużego wzmocnienia układ znowu robi to z przesadą, nie potrafi ściągnąć tylko do zera ale przerzuca znów i się całość zapętla, powstają niegasnące oscylacje odstrojenie w dół-odstrojenie w górę.
    Jeżeli próby nic nie dadzą, to pozostaje spróbować przerobić układ na ten ze wskazanego artykułu, albo w ogóle zrezygnować z układu ARCZ.
    Na czułość chwytania i ewentualnego oscylowania ma też wpływ rezystor R813 4k7. Jego też w ostatnim podejściu można próbować zwiększyć celem osłabienia działania ARCZ.
    Można też powzorować się na układzie ARCZ z tunera Radmor SHE-5412 wykonanego na UL7523 (uA723) do którego doprowadzone jest także napięcie korygujące ARCZ z UL1200 (HA1137W), które zmienia napięcie referencyjne stabilizatora i tym samym oddziałuje na napięcie warikapowe by skorygować odstrojenie.
    W dzisiejszych czasach gdzie stacje są bezmyślne obsadzane co 200kHz i mniej w sąsiednich powiatach i 300kHz w danej miejscowości, ARCZ przestaje być w ogóle użyteczne, bo czasami przeciągnie cię do mocniejszej "złej" stacji.
    W oryginalny układzie (gdy już uda się go uspokoić i zacznie działać jak należy) wywaliłbym diodę D601 BZP630C9V1, bo na pewno do stabilnych ona nie należy i od włączenia zapewne płynie z kilkanaście procent z napięciem - powodując dodatkową niestabilność, odstrajanie. Można spróbować zastąpić ją układem z LM317L - czyli mała obudowa TO-92 (przy małej modyfikacji układu i rezystancji R824 12k - tak aby zapewnić minimum 5mA prądu dla LM317L), który na pewno da dużo stabilniejsze napięcie 9V1.
  • #7
    Daniel1300
    Level 14  
    Dziękuję kolego za tą poradę, wlutowałem ten PR-ek w miejsce R812 i ustawiłem ARCz tak, że po wyszukaniu stacji "rzuci" na boki może raz-dwa i się stabilizuje, pięknie trzyma stacje, problem wreszcie rozwiązany po tylu bólach :). Serdeczne dzięki!
  • #8
    skawalkeros
    Level 15  
    Kolega Andrzej to geniusz 🙂 dzięki niemu już w kilku Merkurych rozwiązałem problem z Arcz.
  • #9
    Piter3040
    Level 24  
    Podepnę się pod temat. Czy R812 usuwamy i w jego miejsce wlutowujemy podkówkę? Czy tylko dokładamy podkówkę?
  • #11
    Piter3040
    Level 24  
    i po usunięciu dokładnie w to samo miejsce wlutowujemy podkówkę? czy kierunek jej jest istotny? ona ma chyba 3 nóżki ta podkówka jak dobrze pamiętam?
  • #13
    Piter3040
    Level 24  
    i ostatnie pytanie podkówke dokładnie wstawiam w miejsce po R812?
  • #15
    Piter3040
    Level 24  
    Jaka wartość ma byc tej podkówki w Watach? sprzedawca pyta mnie?
  • #17
    amator16
    Level 7  
    W moim Merkurym też pomógł opisany wyżej patent kolegi Andrzeja. Objawy miałem takie jak w temacie na początku. W miejsce R812 początkowo wstawiłem potencjometr montażowy. Doświadczalnie ustaliłem, że ARCz najlepiej działa u mnie przy około 400 Kohm i na stałe wstawiłem rezystor 390 Kohm. Dodatkowo leciutko podregulowałem filtr F201. Teraz ARCz działa jak należy a Merkury po włączeniu szybko łapie stacje nawet przy wciśniętym przycisku ARCz.