Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Please add exception to AdBlock for elektroda.pl.
If you watch the ads, you support portal and users.

Krótkofalarstwo, nasłuch radiowy KF i ewentualnie inne

andrzejlisek 14 Mar 2016 13:06 6972 10
  • #1
    andrzejlisek
    Level 29  
    Interesuje mnie nasłuch pasma fal długich, średnich i krótkich w AM i SSB. Do tego celu upatrzyłem sobie odbiornik Tecsun PL-880. Nieraz słucham sobie odbiornika z Holandii na http://websdr.ewi.utwente.nl:8901/
    Oprócz stacji radiowych na falach krótkich, na pasmach 40m i 80m jest często dużo stacji amatorskich, czasami zdarza się usłyszeć coś w języku polskim.

    Na tych pasmach nadawanie głosem jest praktycznie tylko w modulacji SSB. Zauważyłem, że w przypadku SSB, dźwięk jest zniekształcony, ale zrozumiały pomimo tego. Najbardziej widać to na stacjach komercyjnych, bo można porównać odbiór AM i SSB. W SSB, oprócz ograniczenia pasma audio są charakterystyczne zmiany barwy dźwięku. Czy w odbiornikach SSB, które nie są SDR, dźwięk też jest zniekształcony, czy jest odbierany prawidłowo?

    Jakie są sprawdzone i warte uwagi programy na Windowsa, które mogą odbierać RTTY i Morsa z dźwięku podawanego na kartę dźwiękową? Próbowałem kilku, to jeden nie odbierał dźwięku karty dźwiękowej, tylko wymagał dodatkowych urządzeń, a drugi teoretycznie odbierał dźwięk, ale pokazywał losowe litery bez ładu i składu. Testy programu wykonywałem przy odsłuchu http://websdr.ewi.utwente.nl:8901 gdzie na pewno prawidłowo ustawiłem kartę dźwiękowa do nagrywania.

    Czytałem co nie co o krótkofalarstwie i zauważyłem, że w nim tak naprawdę chodzi o to, żeby nawiązać łączność, wymienić informacje o posiadanym sprzęcie, jakości odbioru, pogodzie itp, a na koniec przesłać karty QSL. Czy to prawda? Czy w praktyce, przy nasłuchu w Polsce będzie faktycznie więcej przekazów w języku polskim? Z jednej strony odpowiedź jest oczywista, ale z drugiej strony fale krótkie rozchodzą się bardzo daleko.

    Czy częstotliwości w pasmach amatorskich są w kanałach (np. co 5kHz), czy można ustawiać zupełnie dowolną i próbować wywołać po upewnieniu się, że praca na tej częstotliwości nie zakłóca innej radiostacji? Zauważyłem, że czasami pasmo jednego nadajnika zahacza o pasmo drugiego nadajnika, obydwa są w SSB.

    W odbiorniku SDR na spectrogramie wyraźnie widać, na jakich częstotliwościach coś jest nadawane i łatwo trafić. W sprzęcie krótkofalarskim zazwyczaj tego nie ma. Czy wyszukiwanie stacji polega na powolnej zmianie częstotliwości aż coś się trafi lub uruchamia funkcje przeszukującą pasmo? Czy skanowanie i przeszukiwanie automatyczne wyłapuje transmisje SSB, które nie mają fali nośnej?

    Oprócz tego, na "drugim planie" interesowałem się odbiorem pasma lotniczego i map pogodowych NOAA. Czytałem, że są to transmisje w modulacji częstotliwości w paśmie od 118 do 140MHz. Czy jak się kupi zwykłe radio wyprodukowane przed rokiem 1989 z mechanicznym ustawianiem stacji, to czy można przestroić na to pasmo w taki sam sposób, jak przestrajanie pomiędzy OIRT i CCIR? Jeżeli radio fabrycznie odbierało w górnym UKF, które jest bliżej pasma lotniczego i NOAA, to wydaje się, że wystarczy jeszcze dalej zwiększyć lub zmniejszyć pojemności w głowicy wysokiej częstotliwości. Czytałem, że w tych radiach przestrajanie polega na zmianie pojemności i indukcyjności w głowicy wysokiej częstotliwości i teoretycznie można ustawić pasmo, jakie się chce, jest to ograniczone jedynie możliwościami pozostałych elementów. Czy to prawda?

    Poza tym, jak to jest w SSB? Z tego, co czytałem, w SSB nie ma fali nośnej, jest wyłącznie sam sygnał modulujący i to tylko w jednej wstędze. Jak to jest mozliwe, że jak odbiornik nie odbiera żadnej stacji, to głośno szumi, a jak odbiera silną stację, to szumi ciszej i wyraźnie słyszy się głos? Wydaje się, że skoro nie ma fali nośnej, to w obu przypadkach głośność szumu tła powinna być taka sama.
  • Helpful post
    #2
    Phaeton
    Level 18  
    Jeśli chodzi o SSB to rzeczywiście nie ma tam fali nośnej, dlatego bardzo ważne jest dokładne dostrojenie się odbiornika do częstotliwości nadajnika SSB. Inaczej będziesz miał zniekształcenia głosu, bo dżwięki są przesunięte w kierunku wyższych lub niższych częstotliwości i obcinane. W praktyce kręcąc gałką odbiornika wstrajasz się na słuch, bo nie ma kanałów i nadawca wybiera dogodną częstotliwość (wolną, czystą od zakłóceń, dozwoloną itp). Różnica głośności wynika z działania automatycznej regulacji wzmocnienia. Przy silnym sygnale ARW odpowiednio zmniejsza wzmocnienie odbiornika i szumy też się zmniejszają.

    Dodano po 24 [minuty]:

    andrzejlisek wrote:

    Czytałem co nie co o krótkofalarstwie i zauważyłem, że w nim tak naprawdę chodzi o to, żeby nawiązać łączność, wymienić informacje o posiadanym sprzęcie, jakości odbioru, pogodzie itp, a na koniec przesłać karty QSL. Czy to prawda? Czy w praktyce, przy nasłuchu w Polsce będzie faktycznie więcej przekazów w języku polskim? Z jednej strony odpowiedź jest oczywista, ale z drugiej strony fale krótkie rozchodzą się bardzo daleko.


    Generalnie to nie jest prawda, choć często łączności się do tego ograniczają, ale jeśli korespondenci się znają, to mogą gadać godzinami (zwie się to rag chewing, czyli żucie szmat). Ograniczenie jest takie, że muszą to być tematy techniczne, osobiste itp. więc odpada transmisja muzyki.

    To czy będziesz słyszał polskie stacje z odbiornika w Polsce czy inne bardzo zależy od pasma, ze względu na właściwości propagacji różnych częstotliwości fal krótkich. Do łączności lokalnych w kraju na KF najczęściej używa sie 80m i 40m, np. zwyczajowo stacje polskie lokują się koło 3.7MHz. Na 14, czy 21MHz są małe szanse, że usłyszysz polską stację z kraju.
  • Helpful post
    #3
    User removed account
    Level 1  
  • Helpful post
    #4
    kriss51
    VIP Meritorious for electroda.pl
    andrzejlisek wrote:
    Czy w odbiornikach SSB, które nie są SDR, dźwięk też jest zniekształcony, czy jest odbierany prawidłowo?


    Do stacji SSB trzeba się idealnie dostroić, i przełączyć na odpowiednią wstęgę boczną (LSB lub USB). Jest różnica w odsłuchu między SSB i AM jednak sygnał nie może być zniekształcony. Musi być 100% czytelny.
  • Helpful post
    #5
    bogi
    Level 29  
    Do odbioru a raczej dekodowania sygnałów przez kartę dźwiękową możesz użyć programów prostszego Fldigi i kombajnu Multipsk. Oczywiście jest jeszcze sporo innych.
  • #6
    andrzejlisek
    Level 29  
    kriss51 wrote:
    andrzejlisek wrote:
    Czy w odbiornikach SSB, które nie są SDR, dźwięk też jest zniekształcony, czy jest odbierany prawidłowo?


    Do stacji SSB trzeba się idealnie dostroić, i przełączyć na odpowiednią wstęgę boczną (LSB lub USB). Jest różnica w odsłuchu między SSB i AM jednak sygnał nie może być zniekształcony. Musi być 100% czytelny.


    Oczywiście to jest prawda, ale po pierwsze, wydaje mi się, że współczesne nadajniki i odbiorniki są tak precyzyjne, że częstotliwość nie pływa, a po drugie, trochę posłuchałem i po dostrojeniu głos był zrozumiały, ale i tak zniekształcony, ale nie jest to niewłaściwa wysokość dźwięku, tylko wysokość głosu jest prawidłowa, ale brzmienie takie sztuczne, coś jak z efektem "flanger". Inną sprawą jest pomylenie USB z LSB, przy złej odmianie SSB nic nie da się zrozumieć. Na WebSDR, jak ustawiłem stację broadcastową na określoną częstotliwość AM, to po przełączeniu na USB i LSB bez zmiany częstotliwości, oprócz obcięcia niskich i wysokich tonów, zacząłem słyszeć zniekształcenia. Zakładam, że takie stacje mają nadajniki i anteny z dużo wyższej półki niż krótkofalowcy, więc częstotliwość nie powinna pływać, żeby przyczyną zniekształceń było niedostrojenie.

    bogi wrote:
    Do odbioru a raczej dekodowania sygnałów przez kartę dźwiękową możesz użyć programów prostszego Fldigi i kombajnu Multipsk. Oczywiście jest jeszcze sporo innych.


    Zainstalowałem obydwa programy i przetestowałem na tych nagraniach:
    https://en.wikipedia.org/wiki/File:RTTY.ogg
    https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wikipedia-Morse.ogg

    O ile kod Morsa udało mi się zdekodować jednym z tych programów, a nawet zdekodowałem jakąś transmisję na WebSDR z niewielkimi przekłamaniami, to z RTTY żaden z nich nie dał rady, majstrowałem ustawieniami, dobierałem głośność nagrania na karcie dźwiękowej i zawsze otrzymywałem losowe znaki. Teoretycznie parametry RTTY ustawiłem na właściwe dla tego nagrania a i tak nie otrzymałem rzeczywistego komunikatu.
    Wiem, co to jest i do czego służy www.google.com, ale myślę, że nie warto wyważać otwarych drzwi, bo niejeden przede mną poszukiwał dobrego softu do RTTY i wie, jaki warto wypróbować.
  • Helpful post
    #7
    kriss51
    VIP Meritorious for electroda.pl
    andrzejlisek wrote:
    żeby przyczyną zniekształceń było niedostrojenie.


    Może być że w Twoim egzemplarzu BFO jest nieco odstrojone co powoduje takie objawy.

    Spróbuj jeszcze podłączyć jakiś lepszy zewnętrzny głośnik. Może się coś poprawi.
  • Helpful post
    #8
    Phaeton
    Level 18  
    Wszedłem sobie na ten holenderski web SDR i wstroiłem na wywołanie jakiejś polskiej stacji, brzmi to zupełnie normalnie jak na SSB. Nie jest to oczywiście broadcast, gdzie mamy szersze pasmo (do 4.5kHz wobec mniej wiecej 2.5kHz na SSB). Do tego powszechną praktyką jest kompresja dynamiki dżwięku w komunikacji amatorskiej, co zwiększa średnią moc sygnału nadawanego, ale powoduje, że dźwięk jest mniej naturalny. Być może dlatego nieprzyzwyczajonemu wydaje się to dziwne. Krótkofalowcy mają sprzęt często bardziej zaawansowany niż stacje komercyjne (choć nie tej mocy), tyle, że dźwięk hifi nie jest priorytetem.
  • #9
    andrzejlisek
    Level 29  
    Wracam do tematu po dłuższym czasie. Jeśli chodzi o problemy z programami, do RTTY, to zauważyłem, że przyczyną nie jest błąd w ustawieniach, tylko nieprawidłowość w nagrywaniu dźwięku, problem ze sterownikiem od karty dźwiękowej opisany tutaj: https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic3243020.html
    Jeżeli akurat w danej chwili program nagrywa dźwięk poprawnie, to najlepszy wydaje się być program MMTTY, on bez problemu zdekodował przykład z Wikipedii. Potem wyszedłem http://websdr.ewi.utwente.nl:8901/ i wyszukiwałem trwających transmisji zawierających RTTY na częstotliwościach USB. W programie przestawiałem odstęp między częstotliwościami stosownie do danego przypadku, program sam dostrajał się do transmisji w paśmie akustycznym. Jednak za każdym razem dekodował losowe znaki. Testowałem na częstotliwościach: 10152, 7454, 7415, 6885, 5339kHz.

    Czy to są rzeczywiście transmisje RTTY? Oprócz odstępu między częstotliwościami sygnałów należy ustawić prędkość bitową i zestaw znaków (Badout lub ASCII) lub poziomy sygnałów (np. to samo można odbierać na niższej częstotliwości USB i wyższej częstotliwości LSB, jednak częstotliwości sygnałów będę zamienione). Można próbować wszystkich kombinacji metodą prób i błędów, ale przy tym traci się transmisję, o ile nie jest nagrywana i jest żmudne. Czy jest jakiś prosty i szybki sposób, żeby dobrać parametry nieznanej transmisji, która brzmi jak RTTY?

    Załączam nagrania na wypadek, gdyby stacje nie nadawały cały czas.
  • #10
    JacekCz
    Level 39  
    Poniżej 10 MHz używa się dolnej LSB, powyżej wstęgi górnej USB - mowa o pasmach amatorskich. Eksperymenty w tym zakresie są niecelowe.

    Nie-amatorzy inaczej, np wojsko uzywa jednej. Podajesz również częstotliwości poza pasmem amatorskim, więc nie wiem.

    Nie wiem co Ci poradzić odnośnie 'wstrojenia się' czymś a'la clarifierem, program z dużą odchyłką nie sądzę aby sobie poradził.
  • #11
    andrzejlisek
    Level 29  
    JacekCz wrote:
    Poniżej 10 MHz używa się dolnej LSB, powyżej wstęgi górnej USB - mowa o pasmach amatorskich. Eksperymenty w tym zakresie są niecelowe.

    Wiem, że ta zasada obowiązuje w komunikacji głosem. Czy przy komunikacji w innych formach, takich, jak RTTY, również obowiązuje? Jak czegoś szukałem i trafiłem na opis jednego dekodera, to tam było napisane, że odbiornik należy ustawić na USB bez względu na używaną częstotliwość.

    Przy CW nie ma różnicy, jak na przykład ktoś nadaje na częstotliwości 7050.5kHz, a ja ustawię 7050kHz USB lub 7051kHz LSB, to w obu przypadkach usłyszę ten sam dźwięk 500Hz. Czy radiostacja nadająca w tym przypadku ma nadajnik po prostu ustawiony na 7050.5kHz i za pomocą klucza steruje emisją nośnej, a odbiornik ma ustawiony na częstotliwości różniącej się od częstotliwości nadajnika i z różnicy tych częstotliwości wynika częstotliwość dźwięku, jaki słyszy od korespondenta?

    JacekCz wrote:
    Nie-amatorzy inaczej, np wojsko uzywa jednej. Podajesz również częstotliwości poza pasmem amatorskim, więc nie wiem.


    Właśnie zauważyłem, że poza pasmami amatorskimi, zasada 10MHz nie jest przestrzegana, np. jest stacja VOLMET nadająca na chyba 5010kHz USB.

    JacekCz wrote:
    Nie wiem co Ci poradzić odnośnie 'wstrojenia się' czymś a'la clarifierem, program z dużą odchyłką nie sądzę aby sobie poradził.

    Bardziej chodzi o to, czy to są rzeczywiście transmisje RTTY. Teoretycznie możliwe jest, że one tylko wyglądają i brzmią jak RTTY, a tak naprawdę to jest zupełnie coś innego i dlatego nie jestem w stanie ustawić parametrów.