Elektroda.pl
Elektroda.pl
X

Search our partners

Find the latest content on electronic components. Datasheets.com
Elektroda.pl
Multimetr FlukeMultimetr Fluke
Please add exception to AdBlock for elektroda.pl.
If you watch the ads, you support portal and users.

ATARI 1010C - Sterowanie silnikiem - co autor miał na myśli

16 Feb 2020 15:10 411 4
  • Moderator of Cars
    Próbuje zrozumieć co autor miał na myśli projektując taki układ sterownia silnikiem magnetofonu:
    ATARI 1010C - Sterowanie silnikiem - co autor miał na myśli

    W moim magnetofonie są drobne różnice względem schematu - C127 ma 470 uF, C128 ma 1000 uF, rezystor R140 jest za przełącznikiem J103 i ma wartość 22 Ohm.

    Co mnie natomiast dziwi to wysoka rezystancja szeregowa (R140) i brak stabilizacji napięcia. Magnetofon jest zasilany z zasilacza 9 VAC, napięcie jest prostowane w mostku z diod CR105..108, zbocznikowanych kondensatorami C133..136 (po co?). Dalej jest mechanicznie sterowany styk przy przycisku "Play", za nim rezystor szeregowy (po co?) i tranzystor Q108. To tranzystor dużej mocy PNP, pracujący w układzie W.E. (czyli jako klucz) od strony + zasilania. Baza w stanie normalnym jest podciągnięta do plusa przez rezystor R139, gdy silnik ma zostać uruchomiony, jest zwierana do masy przez rezystor R142 (po co ten rezystor?), bądź bezpośrednio przez styki S101..102 przy przyciskach "Rewind" i "Advance", bądź przez tranzystor Q107 sterowany napięciem 5 V z portu komputera.

    Tor przetwarzania sygnału (którego na schemacie nie ma) jest zasilany napięciem 5 V z komputera.

    Niby wszystko jest logiczne, ale kiedy tranzystor Q108 nie przewodzi w obwodzie zasilania nie ma żadnego kondensatora filtrującego. Wydaje mi się to dziwne, zważywszy że silnik magnetofonu powinien startować możliwie szybko po wysterowaniu go przez komputer, a tutaj mamy wręcz gwarancję, że będzie się rozpędzał powoli (po otwarciu Q108 muszą się naładować C128 i C127). Układ ma delikatne dodatnie sprzężenie zwrotne i kiedy zwiększy się obciążenie na silniku, tranzystor Q108 się nagrzewa i nieco wzrasta napięcie trafiające na silnik.

    Czy istnieje jakieś uzasadnienie do takiej konstrukcji obwodu zasilania silnika magnetofonu (zwłaszcza kondensatory przy mostku i brak kondensatora filtrującego przed tranzystorem kluczującym)? Czy coś przegapiłem/źle zrozumiałem?
  • Multimetr FlukeMultimetr Fluke
  • Level 39  
  • Multimetr FlukeMultimetr Fluke
  • Moderator of Cars
    Przejmuję się o tyle, że jest gra która w trakcie wczytywania zatrzyma silnik, to po ponownym uruchomieniu nie łapie już synchronizacji... taki sam problem miałem z XC12 ale tam po wymianie paska zaczął ładnie startować i wczytuje za każdym razem.
  • Helpful post
    Level 14  
    Kondensatory C133 - C136 ograniczają powstawanie zakłóceń w. cz. w mostku prostowniczym.

    Rezystor R142 ogranicza prąd bazy tranzystora Q108 - jego brak spowodowałby spalenie Q107 i być może Q108.

    Opór R140 zabezpiecza tranzystor Q108 i diody mostka przed przepływem zbyt dużego prądu. W chwili podania sygnału "Motor on" rozładowane kondensatory C127, C128 stanowią przez chwilę zwarcie. Ponadto, gdyby doszło do mechanicznego zablokowania silnika, również wystąpi stan bliski zwarciu - w takiej sytuacji R140 zabezpiecza dodatkowo silnik przed przegrzaniem.

    Jak już wspomniano, silnik posiada wbudowany stabilizator obrotów. Stabilizacja napięcia zasilania nie jest konieczna.

    Kondensatory C128, C127 nie tylko filtrują napięcie zasilania, ale także pochłaniają energię w chwili wyłączenia. Wirująca masa stanowi magazyn energii. W chwili wyłączenia zasilania silnik staje się prądnicą. Gdyby nie był on obciążony pojemnością, napięcie na jego uzwojeniu mogłoby wzrosnąć na tyle, by doszło do przebicia Q108. Jeśliby przenieść C128 bezpośrednio za mostek prostowniczy, trzeba by dodatkowo dać diodę między emiter i kolektor Q108.

    Stała czasowa R140*(C128 + C127) to jakieś 33 ms. Osobiście wątpię, aby tu leżał problem w Pana przypadku. Już raczej stawiałbym na zbyt dużą bezwładność mechaniczną. W chwili wyłączenia zasilania, taśma przesuwa się jeszcze o kawałek. Jeśli tak jest, mogłoby pomóc dodanie równolegle do silnika rezystora obciążającego. Pana wzmianka o grzejącym się tranzystorze Q108 skłania mnie jednak do postawienia hipotezy, że tranzystor ten jest uszkodzony - ma obniżony współczynnik wzmocnienia prądowego. Proponuję następującą próbę. Podłączyć woltomierz do silnika i załączyć przewijanie. Wziąć rezystor 470 Ω i przyłożyć na chwilę równolegle do R142. Jeśli napięcie na silniku wyraźnie wzrośnie, moja hipoteza jest prawdziwa. Zaznaczam, że nie miałem do czynienia z tym modelem magnetofonu, więc to tylko luźne przypuszczenia.
  • Moderator of Cars
    Z R142 się zapętliłem, bo to dziwnie narysowane jest... pełni taką samą rolę dla Q108 jak R143 dla Q107. Najbardziej chodziło mi o sens przeniesienia kondensatorów filtrujących za tranzystor kluczujący i sens stosowania tych kondensatorów włączonych równolegle z diodami mostka.

    Tranzystor Q108 przy normalnej pracy się nie nagrzewa w zauważalny sposób, jedynie jeśli zwiększę opór mechaniczny na silniku, to nieznacznie wzrasta jego temperatura (i zarazem napięcie zasilające silnika).

    Dziękuję za wyjaśnienia.