Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Elektroda.pl
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Rodzaje przekaźników i elementy z nimi współpracujące

stabilizator 29 Lut 2020 10:12 504 2
  • W ostatnim odcinku znajdziecie informacje o elektromagnesach, w tym materiale o przekaźnikach, których elementem składowym może być elektromagnes.

    Przekaźnik to element, który steruje przepływem prądu w obwodzie, w który został włączony. W przeciwieństwie jednak do elementów aktywnych, np. tranzystora, pracuje tylko dwustanowo: albo przewodzi prąd, albo nie. Nie ma możliwości wymuszenia stanu pośredniego.
    Przekaźniki możemy podzielić na elektromagnetyczne i półprzewodnikowe (elektroniczne). Te drugie mieszczą się w podanej wyżej definicji przekaźnika, ale są trochę bardziej skomplikowane w budowie i działaniu, toteż nie będziemy ich w tej chwili omawiać.
    Przekaźnik elektromagnetyczny, co do zasady, zawiera elektromagnes i przewodzące prąd styki. Przepuszczenie prądu przez cewkę elektromagnesu powoduje przyciągnięcie metalowej kotwiczki, która przełącza styki: styk ruchomy, poruszany przez kotwiczkę, odsuwa się od jednego styku i zostaje dociśnięty do drugiego. Styk zwarty w położeniu spoczynkowym (po odłączeniu zasilania cewki) nazywany stykiem normalnie zwartym (NC – normally close) a ten, który zostaje dołączony po przesunięciu styku ruchomego, stykiem normalnie rozwartym (NO – normally open).


    Styki NC bywają też nazywane normalnie zamkniętymi lub rozwiernymi. Natomiast styki NO są nazywane normalnie otwartymi lub zwiernymi.
    Specjalną odmianą przekaźników są styczniki. Zasada ich działania nie różni się znacząco od przekaźników, lecz są przystosowane do przełączania dużych prądów i wysokich napięć. Ich styki są odpowiednio skonstruowane, aby nie uległy zniszczeniu lub zespawaniu podczas załączania obwodów dużej mocy. Ponadto, mogą mieć tzw. komory gaszeniowe, czyli zespół przegród, które służą jak najszybszemu wygaszeniu łuku elektrycznego powstającego przy rozwieraniu styków.

    Większość przekaźników jest monostabilna, czyli po wyłączeniu zasilania cewki ich styki wracają do stanu początkowego. Istnieją jednak przekaźniki bistabilne, w których kotwiczka może się znajdować w jednym z dwóch położeń przez bardzo długi czas, również po wyłączeniu zasilania. Jej przytrzymaniu w ustalonym położeniu pomagają wbudowane w przekaźnik magnesy. Przestawienie kotwiczki wymaga zasilenia cewki prądem o przeciwnej polaryzacji w stosunku do tego, który ją ustawił w aktualnej pozycji. Można też spotkać przekaźniki bistabilne, które mają dwie cewki: jedna zwiera styki, a druga je rozwiera.

    Przekaźniki mogą mieć kilka styków przełącznych jednocześnie – robi to jeden elektromagnes.
    Przy cewce przekaźnika bardzo często można spotkać diodę półprzewodnikową. Pełni ona rolę zabezpieczającą dla elementu wykonawczego, który tą cewką steruje (np. tranzystor). Bez tej diody, po wyłączeniu zasilania cewki, na jej wyprowadzeniach mogłoby wyindukować się bardzo wysokie napięcie, niszczące tak delikatną elektronikę. Dioda w takiej sytuacji ulega otwarciu i pomaga cewce rozproszyć zgromadzoną w niej energię.
    Rodzaje przekaźników i elementy z nimi współpracujące

    Przekaźniki elektromagnetyczne mogą mieć cewkę przystosowaną do zasilania prądem stałym (DC) lub przemiennym (AC). Istotne jest napięcie jej zasilania oraz rezystancja, jaką sobą przedstawia, bowiem od niej zależy pobór prądu po załączeniu.
    Można również kupić gotowe moduły zawierające przekaźnik oraz mostek prostowniczy. Są one oznaczane jako AC/DC, bowiem można je zasilać napięcie stałym, jak i przemiennym. Czemu? Znajdujący się na płytce mostek wyprostuje prąd przemienny, zasilając cewkę stałym. Po podaniu zaś napięcia stałego, odpowiednie diody mostka tak nim pokierują, że trafi na odpowiednie wyprowadzenia przekaźnika – i to niezależnie od biegunowości podłączenia do złącza.

    Jeszcze jeszcze jeden rodzaj przekaźników, który działa całkowicie inaczej - tzw. przekaźniki półprzewodnikowe, oznaczane skrótem SSR. Mają cztery wyprowadzenia: dwa sterujące i dwa wykonawcze, normalnie rozwarte – NO. Nie mają wyprowadzenia styku normalnie zwartego, gdyż w rzeczywistości nie posiadają styków mechanicznych podlegających zużyciu - wypalaniu. Elementem, który przepuszcza prąd między zaciskami wykonawczymi, jest element półprzewodnikowy – triak lub tranzystor. Przekaźniki tego typu mają niemal nieskończoną żywotność, ale za to podlegają pewnym ograniczeniom, na przykład mogą pracować tylko w obwodach prądu przemiennego, oraz załączać niższe prądy i pracować z niższymi napięciami niż ich często tańsze elektromechaniczne odpowiedniki. Szczegóły zawsze podają producenci SSR w notach katalogowych swoich wyrobów.

    "Autor: Michał Kurzela / Futrzaczek"
    "Korekta i zdjęcia: stabilizator"

    Fajne! Ranking DIY
    Potrafisz napisać podobny artykuł? Wyślij do mnie a otrzymasz kartę SD 64GB.
    O autorze
    stabilizator
    Redaktor
    Offline 
  • #2
    ojciec
    Poziom 32  
    Są SSR jako miniaturowe przekaźniki półprzewodnikowe, które mogą także przełączać prąd stały
  • #3
    stabilizator
    Redaktor
    Dziękuję za uzupełnienie, nie wiedziałem o tym, zapewne są to SSR do DC oparte o tranzystory.
    SSR do AC mają wiele ciekawych dodatkowych funkcji np. załączanie w zerze (lub nie), ew. wbudowane gasiki na wyjściu.