Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
flexghzflexghz
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Nordmende Mambo 9.116 B - powrót z OIRT na CCIR

19 Mar 2020 14:36 759 37
  • Poziom 11  
    Witam.

    Mam w swojej kolekcji oparty jeszcze na tranzystorach germanowych radioodbiornik Nordmende Mambo 9.116 B. Jest on z 1968 lub 1969 roku i został przywieziony z Austrii przez mojego dziadka.
    Po przyjeździe do Polski przestrojono go z pasma CCIR na OIRT (po pomiarze częstotliwości heterodyny ustaliłem że pracował on wówczas w zakresie od 65,8 do 73,5 MHz). Postanowiłem, że przywrócę go do oryginalnego zakresu 87,5 - 104 MHz, a jak się uda, to i rozszerzę do 108 MHz.
    Wykonałem następujące czynności:
    - zgodnie z instrukcją ustawiłem radioodbiornik na koniec skali i zacząłem ją regulować odpowiednim trymerem, niestety częstotliwość przesunęła się w górę jedynie o ok. 2,5 MHz;
    - następnie, podążając za schematem, zacząłem szukać w sekcji UKF kondensatorów, które mogłyby być wymienione na większe - nie znalazłem takich, wszystkie są oryginalne;
    - zgodnie z instrukcją ustawiłem radioodbiornik na początek skali i zacząłem ją regulować wskazaną indukcyjnością - cewka nie wyglądała początkowo na ruszaną, jednak manipulując zwojami pod czymś w rodzaju parafiny albo wosku pszczelego zauważyłem, że w istocie nie jest to jedna cewka, tylko dwie połączone środkowym odczepem, mające po 3 zwoje (oryginalna jest jedna i ma 6 zwojów): rdzeń jednak znajduje się tylko pod jedną z nich;
    - manipulując zwojami, po wielu godzinach udało mi się w końcu "dobić" do ok. 87 MHz dolnej częstotliwości, przy czym nie było to zadanie łatwe: należało wykonywać bardzo precyzyjne ruchy pod odpowiednim kątem, przesunięcie jednego zwoju o ok. 1 mm powodowało przeskok o ok. 10 MHz;
    - postanowiłem zestroić górną częstotliwość i tu przechodzimy do istoty problemu: cobym nie robił i jakiej częstotliwości odbioru nie osiągnął, nie udaje mi się uzyskać pasma szerszego niż 9,8 MHz: obecnie więc odbieram od ok. 87 do ok. 96,8 MHz (trymer ustawiony na minimalną pojemność, więc tu już więcej nie jestem w stanie nic zrobić, a jak ruszę cewką heterodyny, to górna częstotliwość wzrośnie, ale i dolna się przesunie do góry, niezmiennie przy szerokości pasma na poziomie 9,8 MHz);
    - filtry z sekcji UKF nie wyglądają na ruszane, aczkolwiek jak zobaczyłem zdjęcia innego egzemplarza tego odbiornika, to były one w innym położeniu.

    W załączniku schemat z instrukcją, bo nie widziałem jeszcze żeby pojawił się na tym forum.
    Mam zatem kilka pytań:
    1. Czy możliwe jest że został wymieniony trymer odpowiedzialny za ustawianie górnej częstotliwości? Jest on zabudowany i niestety nie jestem tego w stanie zweryfikować.
    2. Czy modyfikacja cewki heterodyny jest w stanie ograniczyć zakres odbieranych częstotliwości? To jedyny element z widzialnymi śladami ingerencji, jednak z drugiej strony odbiornik był modyfikowany 50 lat temu przez 18-letniego syna znajomych dziadka, który na pewno nie miał odpowiedniej aparatury pomiarowej, a na słuch ciężko byłoby to przestroić indukcyjnością.
    3. Czy któryś konkretny zwój cewki może odpowiadać za szerokość zakresu odbieranych częstotliwości? Mimo wszystko pomiędzy zakresami 65,8-73,5 i 87-96,8 MHz jest ponad 2 MHz różnicy w szerokości i musiałem (w sposób który nie uchwyciłem) ten zakres poszerzyć, choć wydaje mi się że już więcej nie da rady w ten ewentualny sposób.
    4. Czym jeszcze polecacie regulować częstotliwość w celu poszerzenia zakresu?
    5. Czy jest sens w takiej sytuacji wymieniać oryginalne pojemności C14 i C15 na mniejsze wartości, czy tylko podniesie to częstotliwość odbioru, a nie zmieni szerokości pasma?
    6. Jak oceniacie, w sytuacji niemożności poszerzenia zakresu odbieranych częstotliwości, dorobienia przełącznika który będzie załączał kondensator równoległy np. do C14 albo C15 (zmieniając w ten sposób częstotliwość odbioru) i tym samym podzielenie w ten sposób UKFu na 2 podzakresy?

    Do pomiaru częstotliwości heterodyny wykorzystuję tuner RTL-SDR z oprogramowaniem SDR#. Tuner został skalibrowany pod transmiter fm i najsilniejszą stację radiową. Zawsze przed strojeniem radioodbiorników uruchamiam go na ok. 30 minut, żeby zapobiec ewentualnym dryfom częstotliwości. Wiem że to amatorskie rozwiązanie, ale lepsze takie niż na słuch, a na droższy sprzęt mnie nie stać.
    Dodam, że odbiornik jest strasznie wrażliwy na zakłócenia od pobliskich stacji bazowych GSM (słychać charakterystyczny dźwięk) i musi stać w miejscu gdzie jest od nich bardziej oddalony.
    Inny problem to niższy poziom głośności przy mniejszym napięciu zasilania (np. wskutek rozładowujących się baterii), szczególnie słyszalny przy słabszych stacjach lokalnych. To zapewne wina nie do końca zestrojonego wzmocnienia i tu jest kolejna niewiadoma: stacje z końca zakresu przy ustawionym maksymalnym wzmocnieniu trymerem uzyskują jeszcze większe wzmocnienie jak dostraja się je indukcyjnością, a to przecież schemat postępowania dla stacji z początku zakresu. Odbiór fal średnich i krótkich w każdym bądź razie jest bez zarzutu (te problemy nie występują), bo nic nie było modyfikowane w ich obwodach.
  • flexghzflexghz
  • Poziom 41  
    Witam.

    Kondensatory: C7 (100pF) oraz C14 (60pF) mają taką samą czy inną pojemność?
  • Poziom 11  
    oczywiście że tak
  • Poziom 41  
    mrqpa napisał:
    - zgodnie z instrukcją ustawiłem radioodbiornik na początek skali i zacząłem ją regulować wskazaną indukcyjnością - cewka nie wyglądała początkowo na ruszaną, jednak manipulując zwojami pod czymś w rodzaju parafiny albo wosku pszczelego zauważyłem, że w istocie nie jest to jedna cewka, tylko dwie połączone środkowym odczepem, mające po 3 zwoje (oryginalna jest jedna i ma 6 zwojów): rdzeń jednak znajduje się tylko pod jedną z nich;
    Która cewka (L4)?
    Jaki rdzeń?
    Zrób zdjęcie tego obszaru.
  • Poziom 11  
    Tak, L4 (cewka heterodyny).
    Rdzeń jest tak mały, że niemal niewidoczny.
    Zdjęcie wstawię jak dorwę lepsze światło.
  • Poziom 41  
    Zmieniając pojemność C13 lub C14, powinieneś uzyskać większy zakres przestrajania.
  • Poziom 11  
    C13 to ledwie 3 pF.
    Do ilu można to zmniejszyć?
  • Poziom 41  
    Ten (C13) akurat zwiększyć: 3,9 - 4,7pF
    Lecz ja bym zaczął od zmniejszenia pojemności C13.
  • Poziom 27  
    Najpierw sprawdź czy kondensatory w głowicy zgadzaja się ze schematem i wrzuc fotki głowicy od strony elementów i od strony druku.
  • flexghzflexghz
  • Poziom 11  
    No i chyba winien jest jednak C14. Pomyliłem go z innym.
    Z fotek niestety niewiele będzie widać - kondensatory mają wartości przysłonięte filtrami, zabudową trymerów i innymi elementami. Sam mam problem z odczytem wartości C14, bo zasłania ją filtr (nadruk na kondensatorze jest od strony filtru).
    Muszę dorwać dobrą latarkę i jakoś to odczytać, tylko jak nie uszkadzając kondensatora i nie demontując filtru?
  • Poziom 27  
    Ogólnie - jeżeli wartości kondensatorów się zgadzają ze schematem najpewniej zmieniane były cewki.
  • Poziom 11  
    W cewkach było coś na pewno grzebane.
    Intrygujący jest jednak ten C14 i kilka innych kondensatorów, które przeoczyłem, bo są przysłonięte innymi elementami. Już samo to że przylutowane są stroną uniemożliwiającą swobodny odczyt wartości jest podejrzane. Producent raczej by tego nie robił, bo bardzo utrudnia to serwis. Jeśli rzeczywiście C14 było wymieniane na większą wartość, to jaką proponujecie wstawić żeby uzyskać zakres 87,5-108 MHz (jeśli coś wymieniać, to tak żeby mieć już pełne pasmo)? Oryginalnie 60 pF jest przy 87,5-104 MHz. Myślałem nad 47 pF, bo chyba takie mam w swoich zapasach.
    Osobna sprawa, to jestem ciekaw jak ówczesny 18-latek bez narzędzi pomiarowych dał radę zejść z CCIR do OIRT manipulując indukcyjnością. Mi na odwrót zajęło to kilka długich godzin, mimo tego że miałem narzędzie do pomiaru i kilka odbiorników już przestroiłem (np. Faust, Taraban, Amator).
  • Poziom 27  
    Kiedyś młodziez była sprawniejsza manualnie :)
    Powstawiaj kondensatory jak w oryginale zmień cewki, doprowadź do odbioru w fabrycznym paśmie i będziemy myśleć. Może sie okazać że wystarczy regulacja fabrycznymi elelementami strojeniowymi. W Julii Stereo rozszerzyłem CCIR do 108MHz na oryginalnych elementach a tam pierwotnie bylo tylko do 100MHz. Przestrajanie w dół było łatwiejsze ponieważ jeżli układ pracował na 108 to na pewno dał radę na 74 a w drugą stronę to nie jest pewne. Poza tym pasmo CCIR było dużo szersze niż wschodnie i to drugie łatwiej było zmieścić a jak przestrajał patałach to niżej i wyżej OIRT zostawało dużo wolnego miejsca a stacje były ściśnięte na środku skali. Biorąc jednak pod uwagę ich ilość w latach 70tych to nie robiło to nic złego.
    Inna sprawa, że przestrajanie różnych boomboxów, jamników, "wież" przywożonych z Berlina czy Wiednia na nasze targowiska to była bajka i fajna kasa. Lutowało sie dwa kondensatory 30/33p równolegle do wyprowadzen agregatu strojeniowego, korygowało trymerkami w nim i cewkami i urządzenie w 20 minut było "przestrojone".
  • Poziom 41  
    mrqpa napisał:
    tylko jak nie uszkadzając kondensatora i nie demontując filtru?
    Czy stai coś na przeszkodzie aby wylutować kondensator?
  • Poziom 11  
    Teraz sprawdziłem i jednak to nie C14.
    Zalany całkowicie parafiną albo woskiem, więc fabryczny.
  • Poziom 41  
    mrqpa napisał:
    Zalany całkowicie parafiną albo woskiem, więc fabryczny.
    To o niczym nie świadczy.
    Tak się właśnie robi.
    Osoba, która przestrajała ten odbiornik widocznie zrobiła to fachowo.
  • Poziom 11  
    Sądząc po tym jak było wyregulowane wzmocnienie (w sensie głośność stacji radiowych) to niekoniecznie było to fachowe przestrojenie. Nawet mój ojciec mi dzisiaj mówił jak z nim rozmawiałem, że po przestrojeniu to radio odbierało ciszej niż w Austrii.
    Zanim się jeszcze zabrałem za grzebanie w tym radiu, chciałem sprawdzić odbiór na częstotliwościach lustrzanych. Nic nie odbierało, więc uruchomiłem na odpowiedniej częstotliwości transmiter fm. Było słychać dość słabo. Ponadto nie było słychać charakterystycznego trzeszczenia w innych kawałkach pasma. Dodatkowo odbierało tylko w jednym położeniu anteny. Potem po wejściu w obecnie odbierany kawałek CCIR zaobserwowałem że rdzeń cewki L2 dosłownie lata w powietrzu. Wsunąłem go między zwoje i jest dużo lepiej, ale dalej słabsze stacje słychać wyraźnie ciszej niż silniejsze. Ale tą kwestię zostawię sobie na później. Po tych zabawach z regulacją wzmocnienia zakres odbieranych częstotliwości niestety odsunął mi się o 0,25 MHz w dół.
    Oczywiście można wysnuć wniosek, że odbiornik silnie tłumił sygnały lustrzane z racji dobrej konstrukcji, a dalszy słabszy odbiór w CCIR wynikał z mojego przestrojenia, ale jest jedno ale. Otóż mam jeszcze inny odbiornik przestrojony przez tego samego pana (z CCIR na OIRT, a następnie z OIRT na CCIR) i tam występuje ten sam problem - silne stacje w mojej okolicy (Maryja, Plus, Eska Rock) słychać głośniej niż słabsze (dodatkowo nie słychać trzeszczenia przy ustawianiu częstotliwości ani na słabszych stacjach).

    A wracając do tematu: w weekend jeszcze spróbuję przejrzeć te kondensatory, ale zwrócę też uwagę czy któryś ze zwojów cewki (a raczej w tym przypadku już cewek) L4 nie odpowiada za szerokość pasma (podobnie z ułożeniem rdzenia). Na początku nie zwracałem na to specjalnie uwagi, bo chodziło mi żeby wejść w ogóle w CCIR. W końcu jednak jakoś poszerzyłem względem OIRT zakres o 2,1 MHz, a nie zrobiłem tego na pewno trymerem.
  • Specjalista - urządzenia lampowe
    Koledzy, zostawcie C13 w spokoju. Szerokość zakresu powinna być wybrana C14 , a jej przesunięcie w górę lub w dół - C15.Zobaczmy, w jakich granicach zmienia się C obwodu heterodyny. Przy pojemności kondensatora C 14 60pF, średniej pojemności trymera 4 pF, pojemności kondensatora zmiennego 3-15pF i pojemności kondensatora C15 12 pF minimalna pojemność to- ( 60x7 / 60+7)+12=18.27 pF maksymalna -(60x19/60+19) + 12=26.43 pF. Zmiana pojemności wynosi 26.43-18.27 = 8.16 pF. Zwiększym pojemność kondensatora C14 2 razy-do 120pF. Minimalna pojemność to- ( 120x7 / 120 + 7)+12=18.61 PF , maksymalna - (120x18/120+18) + 12=27.65 pF. Zmiana pojemności wyniesie 27.65-18.61 =9.04 PF. Zwiększenie zasiegow zmiany pojemności o 0.88 pF rozszerza zakres od 87.5-104.2 MHz do 87.5-106.65 MHz. Myślę, że zrozumiałe jest, moim celem nie było obliczenie, a przykład możliwości rozszerzenia zakresu . W konkretnej sytuacji może być konieczne i zmiana indukcyjności cewki
  • Poziom 41  
    mrqpa napisał:
    raczej w tym przypadku już cewek) L4 nie odpowiada za szerokość pasma
    Może nie w tym, lecz w ogóle, tak.
    Zrób zdjęcie tych cewek.

    aksakal napisał:
    Koledzy, zostawcie C13 w spokoju
    Owszem, lecz ja o nim wspomniałem ponieważ czasami również podmieniali tą pojemność.
    W #2 zadałem jasne pytanie:
    gumisie napisał:
    Kondensatory: C7 (100pF) oraz C14 (60pF) mają taką samą czy inną pojemność?
  • Poziom 31  
    Jeżeli faktycznie nie widać dużej ingerencji w elementy, nie były one wymieniane lub dokładane to pozostaje jeszcze opcja że oryginalne rdzenie aluminiowe bądź mosiężne cewek w głowicy zostały zastąpione ferrytowymi. W połączeniu z drobną zmianą geometrii cewek mogło spowodować uzyskanie pasma OIRT. Sprawdź pod tym kątem
  • Specjalista - urządzenia lampowe
    Zazwyczaj zamiana ferrytu na aluminium czy mosiądz powoduje przesunięcie zakresu w kierunku wysokiej częstotliwości, lecz na rozszerzenie praktycznie mało wpływa.
  • Poziom 41  
    aksakal napisał:
    Zazwyczaj zamiana ferrytu na aluminium czy mosiądz powoduje przesunięcie zakresu w kierunku wysokiej częstotliwości
    Zgadza się lecz, ze schematu wynika że ta cewka jest powietrzną i ktoś wstawił ten kawałek ferrytu celem obniżenia częstotliwości.

    EDIT:

    @aksakal Czytałeś to?
    L4:
    mrqpa napisał:
    cewka nie wyglądała początkowo na ruszaną, jednak manipulując zwojami pod czymś w rodzaju parafiny albo wosku pszczelego zauważyłem, że w istocie nie jest to jedna cewka, tylko dwie połączone środkowym odczepem, mające po 3 zwoje (oryginalna jest jedna i ma 6 zwojów): rdzeń jednak znajduje się tylko pod jedną z nich;
    Dlatego po raz kolejny proszę o zdjęcie tej cewki.
  • Specjalista - urządzenia lampowe
    W swojej bibliotece technicznej znalazł kilka podobnych schematow glowic , z zakresem 87.5-108 MHz. Parametry kondensatorów i cewek są oznaczone kolorem czerwonym. Ustawienie na dolną częstotliwość przez ściskanie lub rozciąganie cewek, na górną-trymer. Nordmende Mambo 9.116 B - powrót z OIRT na CCIR
  • Poziom 31  
    aksakal napisał:
    Zazwyczaj zamiana ferrytu na aluminium czy mosiądz powoduje przesunięcie zakresu w kierunku wysokiej częstotliwości

    Miałem na myśli to, że ktoś zamienił rdzenie metalowe na ferrytowe lub jeśli cewki były powietrzne to dołożył rdzeń ferrytowy.
    Autor napisał że w jednej z cewek jest rdzeń. Faktycznie przydałoby się zdjęcie głowicy żeby rozwiać wątpliwości
  • Poziom 41  
    aksakal napisał:
    Koledzy, zostawcie C13 w spokoju.
    aksakal napisał:
    W swojej bibliotece technicznej znalazł kilka podobnych schematow glowic
    Z którego wynika: C13 (3pF) wymieniony na: 5pF. :wink:
  • Specjalista - urządzenia lampowe
    Kolego, gumisie! Nie widzę powodu do dyskusji na temat pojemności tego kondensatora. W różnych schematach jego pojemność mieści się w granicach 3-8 pF przy identycznych nominałach pozostałych elementów obwodu. Przykład na zdjęciu. Jeśli to Ci nie wystarczy, mogę wyłożyć więcej schematów, ale nie widzę powodu, by zaśmiecać forum. Nordmende Mambo 9.116 B - powrót z OIRT na CCIR
  • Poziom 41  
    aksakal napisał:
    Kolego, gumisie! Nie widzę powodu do dyskusji na temat pojemności tego kondensatora
    Ja również, tym bardziej że tego typu dywagacje do niczego dobrego, nie prowadzą.

    Autor tematu otrzymał kilka sensownych porad.
    Ja na jego miejscu, skorzystałbym z nich.

    Pozdrawiam i Zdrowia, Życzę.

    Ja: "Odpadam".
  • Specjalista - urządzenia lampowe
    Kolego, gumisie! Dziękuję za zrozumienie!!!
  • Poziom 11  
    Kilka nowych informacji:
    - cewka z rdzeniem o którym pisałem to cewka regulacji wzmocnienia (L2), jest to rdzeń na 200% ferrytowy (tylko jakiś strasznie mały), natomiast cewka heterodyny (L4) nie ma rdzenia;
    - próbowałem zrobić wczoraj zdjęcie cewki heterodyny, ale niestety aparat w moim telefonie robi bardzo słabe zdjęcia tak małych elementów, a innego nie mam pod ręką;
    - cewka jest poskręcana na wszystkie strony, porobione są wręcz supły nachodzące na siebie;
    - znalazłem mniej więcej na środku cewki punkt, którego ruszenie jest w stanie zwężyć pasmo do ok. 1 MHz lub poszerzyć do 7,5 MHz (szerzej się nie da), poszerzenie do ok. 9,8 MHz daje dopiero regulacja górnej częstotliwości, ale przesuwa się wtedy też dół zakresu;
    - kondensator C14 po dokładnych oględzinach stwierdzam że nie był wymieniany.

    Chyba jednak nie obędzie się bez wymiany cewki i mimo wszystko wstawienia kondensatorów o innych wartościach.
  • Specjalista - urządzenia lampowe
    Przeczytaj posty #18 i # 23.