logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

Mateusz_konstruktor 21 Lis 2023 19:00 2202 22
  • Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym
    Witam na prezentacji aparatu elektrycznego w pełni oddającego klimat „vintage“, a w którym każdy jeden element wykonany jest w sposób powodujący zakręcenie się w łezki w oku na myśl o doskonałości tkwiącej w prostocie.

    W górnej, frontowej, części mamy termometr pozwalający na kontrolny odczyt temperatury pomieszczenia.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym
    Jest to klasyczny model zwany termometrem bimetalowym.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym
    Zasada działania jest niezmiernie prosta: pod wpływem temperatury rośnie bądź maleje długość sprężyny i w efekcie końcowym mamy ruch wskazówki.

    Zadawanie temperatury dokonuje się nastawnikiem dostępnym od dołu.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Z prawej strony dostępny jest przełącznik pracy: automat/stałe załączenie.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Tył urządzenia sprowadza się, ogólnie, do dwóch otworów służących montażowi.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Zasadniczo obudowa składa się z dwóch części, przedzielonych wolną przestrzenią zapewniającą swobodny przepływ powietrza niezbędny do funkcjonowania układu wewnętrznego, łączonych na zatrzaski i dzięki temu umożliwiony jest dostęp do wnętrza.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    A oto widok, jaki zastajemy po rozpołowieniu.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Czas na bliższe spojrzenie.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Sterowanie jest w pełni analogowe, bez procesora, oparte o kolejny temometr bimetalowy.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Załączanie zrealizowane jest nie na tranzystorze bądź przekaźniku, tutaj mamy łącznik rtęciowy.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Spójrzmy na stany rozłączenia oraz załączenia tegoż łącznika.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Pod spodem mamy jeszcze pozostałe elementy, utrzymane dalej w podobnej konwencji.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Przełącznik stanu pracy wykonany jest analogicznie do przełączników zakresów multimetrów elektronicznych, poprzez naniesioną odpowiednią powłokę metaliczną na ścieżki płytki. Obok widzimy równie tradycyjne złącza służące podłączaniu oprzewodowania.
    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Wtorek 21. listopada 2023. roku Mateusz_konstruktor

    Fajne? Ranking DIY
    O autorze
    Mateusz_konstruktor
    Poziom 35  
    Offline 
    Zajmuję się konstruowaniem oraz naprawami urządzeń: elektronicznych, elektrotechnicznych i elektrycznych.
    Specjalizuje się w: Własne konstrukcje, naprawy, ekonomia, prawo
    Mateusz_konstruktor napisał 3238 postów o ocenie 907, pomógł 207 razy. Mieszka w mieście Łódź. Jest z nami od 2022 roku.
  • #2 20826761
    beatom
    Poziom 37  
    Urzadzenie proste i nie do zabicia. Do tej pory je spotykam, szczegolnie w starszych domach.

    Zreszta rtec byla wykorzystywana w wielu takich przelacznikach.
    Ponizej przyklad termometru stykowego uzywanego czesto w regulatorach temperatury pokojowej, nawet wielostopniowych.

    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Czujniki pozycji tez uzywaly takich rteciowych stykow.
  • #3 20827059
    khoam
    Poziom 42  
    Mateusz_konstruktor napisał:
    Zasada działania jest niezmiernie prosta: pod wpływem temperatury rośnie bądź maleje długość sprężyny i w efekcie końcowym mamy ruch wskazówki.

    Ciekawy jestem, jaka jest dokładność odczytu temperatury i histereza układu.

    Dodano po 9 [minuty]:

    Znalazłem ulotkę do grupy tych urządzeń. Ta dokładność nie jest najgorsza.
  • #4 20827130
    Mateusz_konstruktor
    Poziom 35  
    khoam napisał:
    Ciekawy jestem, jaka jest dokładność odczytu temperatury i histereza układu.

    Mogę Koledze podesłać to urządzenie do testów.
    Mieszkam w mieście posiadającym szeroki wybór paczkomatów, wysyłka jest możliwa nawet już jutro.
  • #5 20827653
    khoam
    Poziom 42  
    Mateusz_konstruktor napisał:
    Mogę Koledze podesłać to urządzenie do testów.

    Wystarczy mi informacja, która jest w dokumencie, który zamieściłem. Ta dokładność nie jest gorsza od "domowych" termostatów elektronicznych. Co ciekawe, urządzenie tego typu (EMERSON Standard Mechanical Thermostats) można nadal kupić.

    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym
  • #6 20827759
    LightOfWinter
    Poziom 38  
    khoam napisał:
    Wystarczy mi informacja, która jest w dokumencie, który zamieściłem. Ta dokładność nie jest gorsza od "domowych" termostatów elektronicznych. Co ciekawe, urządzenie tego typu (EMERSON Standard Mechanical Thermostats) można nadal kupić.


    Bardzo podoba mi się to urządzenie.
    Wydaje się że jest proste i niezawodne.
    Bez zbędnej i awaryjnej elektroniki na pokładzie.
  • #7 20827836
    Mateusz_konstruktor
    Poziom 35  
    LightOfWinter napisał:
    Wydaje się że jest proste i niezawodne.
    Bez zbędnej i awaryjnej elektroniki na pokładzie.

    Opisywany przeze mnie egzemplarz pochodzi sprzed conajmniej dwóch dekad, a po choćby oznaczeniach można przypuszczać znacznie więcej.
    To jest tzw. leżak magazynowy, sprowadzony w niemałym trudzie na specjalne zamówienie i za równie niemałe pieniądze.
    Wykonanie w "starym, dobrym stylu".
    Patrzać na zalew "unowocześniań" większości producentów, nasuwa się pytanie o zawartość wnętrz obecnie produkowanych wyrobów tejże firmy.
    Czy ktoś ma informacje na ten temat, a może znajdzie się ktoś mogący wykonać podobną foto-prezentację?
  • #8 20827869
    PPK
    Poziom 29  
    Stary znajomy (rtęciowy). Miałem takie programatory zegarowe do wcześniejszego włączania piecyków w linotypach (drukarnia). W 1978 poszły na złom bo zrobiliśmy zegary na MCY1206, z "melodyjką" :) Na pamiątkę, zostawiłem sobie termometr-włącznik rtęciowy do podgrzewacza wodyUrządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym
  • #9 20827890
    speedy9
    Pomocny dla użytkowników
    khoam napisał:
    Co ciekawe, urządzenie tego typu (EMERSON Standard Mechanical Thermostats) można nadal kupić.

    Ale chyba nie w Unii Europejskiej, bo UE już kilka ładnych lat temu zakazała używania rtęci zdaje się, stąd zakaz sprzedaży termometrów rtęciowych.
  • #10 20827901
    LightOfWinter
    Poziom 38  
    speedy9 napisał:
    khoam napisał:
    Co ciekawe, urządzenie tego typu (EMERSON Standard Mechanical Thermostats) można nadal kupić.

    Ale chyba nie w Unii Europejskiej, bo UE już kilka ładnych lat temu zakazała używania rtęci zdaje się, stąd zakaz sprzedaży termometrów rtęciowych.


    To raczej nie prawda. Zakaz obejmuje termometry i barometry.
    Natomiast pary rtęci masz w świetlówkach które dalej są dostępne w handlu.
  • #11 20827908
    Staszek_Staszek
    Poziom 32  
    Mam rtęciowy termostat nastawny gdzie temperaturę nastawiam kręcąc magnesem a rtęć pracuje jak w termometrze liniowym, rozszerza się i przesuwa w kapilarze. Ale on jest duży, znaczy zajmuje dużo przestrzeni po długości.
    Przedstawione w artykule ma bimetalowy, sprężynowy mechanizm przechylający co czyni go bardziej zwartym.
    Intuicyjnie wydaje mi się że przy małych prądach sterujących przekaźnikiem wykonawczym powinno to być dość trwałe.

    Kupiłem sobie trochę przechyłowych łączników rtęciowych do sprawdzenia jak to się będzie miało odnośnie trwałości w funkcji przełączanego prądu.
    Chodzi mi tu o sterowanie gestami, czyli przechylam pilota w dół silniczek "do przodu" - przechylam w górę silniczek "do tyłu".
    Zamierzam zmontować jakąś kołyskę i niech mi się to obada dla prądów 50, 100, 200, 400 i 600 mA.
    Sam jestem ciekaw ile przełączeń to wytrzyma. Oczywiście dodam jakiś gasik ponieważ spodziewam się że jedyną niszczącą siłą będzie łuk elektryczny podczas rozłączania rtęć - żelazo.
    Zasadniczo to właśnie ten gasik będzie kluczowy i jeżeli go dobrze nie dobiorę to żelazny drucik wytrzyma mało rozłączeń.
    Możliwe że w styczniu uda mi się to badanie zrobić i napiszę jak to wygląda.
  • #12 20827912
    Mateusz_konstruktor
    Poziom 35  
    speedy9 napisał:
    Ale chyba nie w Unii Europejskiej, bo UE już kilka ładnych lat temu zakazała używania rtęci zdaje się, stąd zakaz sprzedaży termometrów rtęciowych.

    Kolega może nie mieć racji, bo różne zakazy UE też nie są bezwględne i absolutne.
    Przykładowo nie wolno lutować w przemyśle stopem zawierającym ołów, a akumulatory ołowiowe są dozwolone w produkcji i sprzedaży.

    LightOfWinter napisał:
    Natomiast pary rtęci masz w świetlówkach które dalej są dostępne w handlu.

    Na pewno obowiązuje już zakaz wytwarzania świetlówek, a bodajże dopiero od stycznia przyszłego roku będzie obowiązywał zakaz sprzedaży.
  • #13 20828170
    khoam
    Poziom 42  
    speedy9 napisał:
    Ale chyba nie w Unii Europejskiej,

    Raczej, nie. Natomiast zakupu można dokonać na ebay lub amazon.
  • #14 20828487
    acctr
    Poziom 37  
    Ciekawe urządzenie, jeszcze się nie spotkałem z takim. Nie wygląda na bardzo stare, lata 90-te? Etykieta typowa dla współczesnych drukarek, nawet jest jakiś kod 0524, czyżby 2005 rok?
    Pewnie działało gdzieś, ale stało się zbędne gdy zamontowali Smart Home/Smart office 🤓
    Pomogłem? Kup mi kawę.
  • #16 20829240
    sq3evp
    Poziom 36  
    Widziałem cos podobnego jako sterownik czasowy do automatyki w szafach sterowniczych dla energetyki.
    Chyba mam w domu jakiś jeden styk rtęciowy na pamiątkę.
  • #17 20839571
    Krzysztof Kamienski
    Poziom 43  
    Przez dziesiątki lat najpopularniejszy ścienny zdalny termostat do klimatyzacji i ogrzewania, do kupienia nawet dziś. Jedyną jego ciekawostką jest łącznik rtęciowy trójprzewodowy (NO/NC). Urządzenie jest iskrobezpieczne, bo patent pochodzi z USA gdzie przez niemal 200 lat najpopularniejszym typem ogrzewania były i są kominki gazowe. Jako iskrobezpieczne łączniki rtęciowe były niezastąpione choćby w dystrybutorach paliw, czy manometrach stykowych do gazów wybuchowych. Dziś już wyparte przez wyłączniki indukcyjne i hallotronowe.
  • #18 20839658
    Staszek_Staszek
    Poziom 32  
    Urządzenie nie zadziała gdy rtęć zamarznie, w temperaturze poniżej ≈ − 38,83 °C.
    Za to w bańce kwarcowej może pracować w stosunkowo wysokich temperaturach.
    Gasik iskrzenia jest konieczny bo żelazne druciki odparowują.
    Urządzenie nie zadziała w stanie nieważkości, np. w spadającej windzie.
    Urządzenie może zadziałać "fałszywie" pod wpływem drgań, przyśpieszeń.
    Przy wysokim napięciu może zajarzyć.
    Można zrobić podobne urządzenie bez wykorzystania rtęci.
    Podobne w sensie że wykorzystujące grawitację.
  • #19 20840499
    beatom
    Poziom 37  
    No to ja też się pochwalę urządzeniem tego typu, nieco starszym, ale ciągle działającym. Niestety nie mam zbyt dużo czasu, aby sprawdzić, czy wciąż jest na tyle dokładne, aby ciągle spełniało swoją rolę.

    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Pokrywa wykonana z aluminium, podłoże z bakelitu. Pokrywa jest mocowana dwoma śrubkami, z góry i z dołu. Duże otwory wentylacyjne umożliwiają swobodny przepływ powietrza z kontrolowanego pomieszczenia. Zwykły, słupkowy termometr, z barwionym na czerwono alkoholem ciągle mierzy co trzeba. Nie jest w żaden sposób sprzężony z resztą urządzenia.

    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Z prawej strony solidne, radelkowane pokrętło do regulacji temperatury. Generalnie zwykła śrubka.
    Od spodu dwie śruby do podłączenia regulatora do instalacji grzewczej.
    Po otwarciu ukazuje się nam taki widok:

    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Bateria jest tylko ujęta aby pokazać wymiary.

    Skala z blachy aluminiowej, z wypukłymi napisami i znacznikami. Praktycznie pełny opis parametrów ciągle czytelny. Czerwona strzałka pokazuje aktualną nastawę za pomocą wyżej wspomnianej śrubki.
    Zasada działania taka sama jak w urządzeniu autora posta. Różnica jest w wielkości styku rtęciowego i w elemencie termoczułym. Mówię tu o sprężyno-cylindrze poniżej skali.

    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Teraz troche o samym wlaczniku z rtecia:

    Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym Urządzenia sprzed ery procesorów. Cz. 1 Termostat z łącznikiem rtęciowym

    Nieco większy niż młodszy brat, z większa ilością rtęci i znacznie grubszymi kontaktami. Doprowadzenia są zrobione dość grubym przewodem, w oplocie z bawełny. Niestety oplot juz swoje przeżył po tylu latach. Wydaje się, że te 8A bez problemu przeniesie. Kiedyś byla do niego przyklejona naklejka z parametrami ale ząb czasu ja zjadł.

    Teraz mam kilka pytań. Moze ktoś znajacy odpowie.

    Na bańce przelącznika jest maźniety pasek srebrnego koloru. Najpierw myslalem, ze to swego rodzaju gasik ale jest to nieprzewodzace. Po co to jest?

    Drugie pytanie odnosnie cylindra - czy jest on napelniany jakims gazem ( wyglada na szczelna konstrukcje ) czy to tylko powietrze w srodku pod cisnieniem atmosferycznym?

    Ostatnie pytanie to parametry na skali; HP rating ( obciazenie koniami elektrycznymi ) dla 230V wynosi 1/2 lub 1/4 HP.
    Jest to podane dla parametru R.I. oraz parametru S.P. or D.C. Z czym sie to je?
  • #20 20840582
    Staszek_Staszek
    Poziom 32  
    beatom napisał:
    pasek srebrnego koloru. Najpierw myslalem, ze to swego rodzaju gasik ale jest to nieprzewodzace. Po co to jest?

    Chyba to było jakieś oznaczenie bez wpływu na pracę samego łącznika.
    Na tabliczce znamionowej wybito 8 amperów dla 110 woltów i 4 ampery dla 220.
    Chyba że źle widzę.
    W domyśle jeżeli przełączenie przykładowo raz na godzinę to zapewniałoby wiele lat pracy.
    Gdyby przełączanie było częściej to szybciej by druciki oczywiście odparowały szybciej.
    Co może być w środku?
    The envelope may also contain hydrogen at pressure, an inert gas, czyli wodór pod ciśnieniem ale może tam być hel, argon czy ksenon.

    Jak ktoś ma czas to może spróbować wyszukać:
    "patent 1598874 1922 Louis Phelan", albo "patent 2232626 1937 by Harold Olson of Honeywell".

    Te łączniki rtęciowe które mam nie mają oznaczeń.

    My tu gadu gadu że to historia a tu wredne miny co ich spotkać saperom nie życzę:
    Cytat:
    ...The VS-50AR is an electronically fuzed version of the mine which contains an integral mercury tilt switch, that operates as an anti-handling device. The VS-50AR has a dummy pressure plate on top and its external appearance is very similar to the VS-50, which has obvious implications for demining personnel. The VS-50AR contains a reduced explosive charge, but which is still sufficient to blow the victim's hands off...
    VS-50AR to elektronicznie odpalana wersja miny, zawierająca zintegrowany rtęciowy przełącznik przechyłu, który działa jako pułapka na saperów. VS-50AR ma na górze atrapę płyty dociskowej, a jej wygląd zewnętrzny jest bardzo podobny do VS-50, co ma oczywiste konsekwencje dla personelu rozminowującego. VS-50AR zawiera zmniejszony ładunek wybuchowy, ale wciąż wystarczający do urwania rąk saperowi.
    *tłumaczenie moje.

  • #21 20840667
    beatom
    Poziom 37  
    A tego zastosowania sie nie spodziewalem...

    Ale ja nie pytalem o cylinder z rtecia, chodzi mi o bimetalowy "poduszkowiec".
  • #22 20840682
    Krzysztof Kamienski
    Poziom 43  
    beatom napisał:
    Ale ja nie pytalem o cylinder z rtecia, chodzi mi o bimetalowy "poduszkowiec".
    Mieszek wypełniony parami np. eteru, czujnik temperatury na podobienstwo lodówkowej kapilary.
  • #23 20840937
    beatom
    Poziom 37  
    Mieszek - wlasnie tego slowa mi zabraklo... :)

Podsumowanie tematu

Dyskusja dotyczy termostatu z łącznikiem rtęciowym, który jest przedstawiany jako przykład urządzenia vintage, charakteryzującego się prostotą i niezawodnością. Uczestnicy wymieniają się informacjami na temat działania termostatów bimetalowych oraz rtęciowych, ich dokładności, zastosowań oraz historii. Wspomniano o zakazach dotyczących rtęci w Unii Europejskiej oraz o możliwościach zakupu takich urządzeń na platformach internetowych. Uczestnicy dzielą się również doświadczeniami z używaniem podobnych urządzeń w przeszłości oraz ich trwałością.
Podsumowanie wygenerowane przez model językowy.
REKLAMA