Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
PCBway
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Sterowanie PWM przez MOSFET - pod obciążeniem nie działa

01 Kwi 2006 15:53 20330 72
  • Poziom 12  
    Cześć

    Zrobiłem układ (na ATmega8) przedstawiony w książce M. Wiązani do sterowania silnikiem DC.
    Założenie jest takie:
    Prędkość silnika regulowana jest przy wykorzystaniu sygnału PWM. Dwa mikrowyłączniki zwiększają i zmniejszają wypełnienie PWM dzięki czemu zmienia się napięcie na wyjściu portu PB3. Następnie sygnał z PB3 przekazywany jest na bramkę tranzystora BUZ11.
    Zmierzyłem napięcie na PB3 - zmienia się od 0 do 5V, czyli PWM chodzi tak jak powinien. Na LCD wyświetliłem stan licznika zmienianego przez mikroswitche - zmienia się od 0 do 255. Tak więc ta część układu pracuje bez zarzutu.
    W załączniku zamieszczam tą część która nie chodzi.
    Problemem jest to że nie ma napięcia za tranzystorem w wyniku czego silnik nie startuje.
    Na rysunku zamieściłem też opis końcówek tranzystora (mam nadzieję że dobrze podłączyłem).

    Proszę o jakiekolwiek rady bo nie mam pojęcia dlaczego układ nie chce działać :|

    Jeśli czegoś nie wyjaśniłem wystarczająco dokładnie to proszę pytać.

    Dziękuje za pomoc!
  • PCBway
  • Pomocny post
    Admin grupy Projektowanie
    Niema cudów, jeżeli na bramce tranzystora pojawiają się impulsy sterujące,
    tranzstor, silnik, dioda jest uszkodzony.
    Gdzieś jest zimny lut, układ jest nieprawidłowo zasilany.
    Zmierz napięcia we wszystkich miejscach układu wykonawczego, zmierz prąd płynący w obwodzie silnika.

    Rozumiem że układ zasilania silnika i procesora ma wspólną masę ?
  • Pomocny post
    Poziom 25  
    Musi zadziałć pod warunkiem jak wspomniał już And! połaczenia mas. Jeśli mos-fet bedzie sterowany z duża cześtotliwoscią trzeba zastosować układ (driver) dla fet-a bo ma spora pojemnośc bramki a przy takich częstotliwosciach to już problem i bedzie się grzał lub ulegnie ostatecznie uszkodzeniu.
  • PCBway
  • Pomocny post
    Poziom 39  
    tak jak wspomniali koledzy wcześniej masa ! , jeżeli układ wykonałeś tak jak masz na schemacie podobnie płytka to układ nie ma prawa działać
    bo jak ma być wysterowana bramka , sygnał masz pomiędzy masą , a wyjściem uC , schemat w książce jest poprawny oczywiście nie zapomnij o napięciu 5 V zasilajacym procesor
  • Pomocny post
    Poziom 22  
    Wg mnie nie powinien działać ...
    Jakie napięcie jest na bramce Mosfeta ?. Przy 5V napięcia Vgs ten tranzystor dopiero zaczyna reagować, musisz zastosować jakiś przesuwnik napięć, lub driver do sterowania bramki. Druga sprawa, częstotliwość PWM'a ... 100Hz w zupełności wystarczy, bo przy wyższych prąd w silniku po prostu nie nadąży narosnąć. To przecież prawie czysta indukcyjność.
  • Poziom 12  
    Ok, mój błąd - nie podłączyłem wspólnej masy :oops:
    Teraz wziąłem stary zasilacz z komputera i podłączyłem z niego 5V do uC, 12V do silnika. Układ zaczął chodzić, ale...
    przy odłączonym silniku wszystko chodzi dobrze. Gdy go podłącze zaczynają się dziać dziwne rzeczy. Na wyświetlaczu wyskakują ''krzaczki'', silnik przy naciskaniu przycisków ''skacze'' i nie zmienia prędkości. Jeśli odłącze silnik, zmienię prędkość (wypełnienie PWM switch'ami) i wtedy go podłącze z powrotem wszystko chodzi, tzn. prędkość jest mniejsza lub większa. Tranzystor strasznie się grzeje, nie wiem czy to normalne czy coś jest źle (nie ma radiatora).
    Co może być przyczyną takiego działania? Co teraz robię źle? :|

    Ps. Prąd zmierzony na silniku - 4,7A.
    mzielin napisał:
    Wg mnie nie powinien działać ...
    Jakie napięcie jest na bramce Mosfeta ?. Przy 5V napięcia Vgs ten tranzystor dopiero zaczyna reagować, musisz zastosować jakiś przesuwnik napięć, lub driver do sterowania bramki. Druga sprawa, częstotliwość PWM'a ... 100Hz w zupełności wystarczy, bo przy wyższych prąd w silniku po prostu nie nadąży narosnąć. To przecież prawie czysta indukcyjność.

    Nie jestem elektronikiem, a układ zbudowałem na podstawie schematu z książki. Tam jest właśnie ten tranzystor zastosowany i taki sposób jego podłączenia.
  • Pomocny post
    Poziom 34  
    U mnie BUZ 11 działa po wysterowaniu bezpośrednio z uC. Zmierz napięcie pomiędzy żródłem i bramką tranzystora (na końcówkach). Jak zmienia się tak samo jak na uC to tranzystor jest martwy (pod warunkiem że silnik jest dobry - podłącz go do zasilania i zobacz). Jeśli napięcie to jest inne to brak jest podłączenia bramki tranzystora do uC lub masy.

    Dodano później.
    No cóż silnik wprowadza zakłócenia, które "paraliżują" procek i wyświetlacz. Konieczne są filtry na zasilaniu (prąd przez rezystor np. 100ohm z dużym np. 470uF kondensatorem elektrolitycznym za rezystorem). Tranzystor może grzać się w wyniku zakłóceń lub zbyt dużej częstotliwości przebiegu PWM.
  • Pomocny post
    Poziom 39  
    proponuje na początek obciażyć układ rezystancyjnie tzn podłączyć żarówkę samochodową dobraną do prądu silnika , przekonasz się czy układ działa prawidłowo , jeżeli tak to pozostaje sprawa elminacji zakłóceń, w przypadku wystąpienia problemów przy sterowniu żarówką pozostaje kwestia odpowiedniego wysterownia bramki o czym pisali koledzy wcześniej , jest również kwestia sygnału PWM i jego częstoliwości ....... sprawdż jak się to zachowuje przy żarówce
  • Pomocny post
    Poziom 16  
    Tak jak kolega "mzielin" słusznie zauważył układ nie ma prawa działać poprawnie... FET nie jest wysterowany i dlatego musi się grzać. Trzeba go sterować wyższym napięciem i będzie OK. Najprościej zrobić jak na rysunku poniżej. Przepraszam, że rysunek jest trochę byle jaki :-)

    Dodatkowy tranzystor to dowolny typu "n", np BC107, BC817 czy jakiś inny jaki jest pod ręką, opór przy 12V najlepiej około 10k. Trzeba tylko pamiętać, że taki układ odwraca fazę, czyli wypełnienie PWM' = 100%-PWM. No ale to nie powinien być żaden problem. Po prostu dla PWM=0 silnik będzie się kręcił na max a dla PWM=100% będzie stał w miejscu.

    A co do filtrowania zasilania mikroprocesora- zawsze jakieś powinno być zastosowane, tak dla świętego spokoju. Standardowo stawia się bezpośrednio przy nóżkach zasilania mikroprocesora jakiś kondensator. Być może wystarczy niewielki, np 10uF albo i mniej, ale koniecznie musi być jak najbliżej uC, najlepiej tuż przy pinach zasilających.
    Stosuje się tez niewielki kondensator przylutowany bezpośrednio do wyprowadzeń silnika, nieraz dba o to sam producent silnika.
  • Poziom 12  
    Dziękuję za pomoc i wszystkie rady.
    Mam w domu tranzystor BC547, jutro go podłącze według schematu, który narysował greg_matrix i dam znać czy chodzi :)

    greg_matrix napisał:
    Przepraszam, że rysunek jest trochę byle jaki

    Moim zdaniem rysunek jest całkiem niezły :)
    Jeśli znajdziesz jeszcze chwilkę to mógłbyś narysować podłączenie tego kondensatora :)
  • Poziom 12  
    Podłączyłem tak jak napisał greg_matrix, ale dalej nie chce chodzić :(
    Mosfet ciągle mocno się grzeje.
  • Pomocny post
    Poziom 14  
    Wymień BUZ na IRFZ44 lub podobny "logiczny".
    Ten IRFZ jest sterowany pozimem logicznym 0 i 5V
  • Poziom 12  
    ratajroman napisał:
    Wymień BUZ na IRFZ44 lub podobny "logiczny".
    Ten IRFZ jest sterowany pozimem logicznym 0 i 5V

    Wystarczy go podłączyć jak na rysunku powyżej, czy dodatkowo muszę stosować jakieś elementy?
  • Pomocny post
    Poziom 16  
    Hmm.. trochę się na pewno będzie grzał. Pisałeś, że prąd jest 4,7A. Opór tego FETa jest 40mOhm. Musi się więc wydzielać na nim moc I^2*R czyli wychodzi mi 0,88W. To jest dolna granica, której się nie da przeskoczyć- osiągniesz ją pod warunkiem, że FET jest dobrze wysterowany, wtedy jego opór jest najmniejszy możliwy. No ale 0,9W to całkiem sporo jak na taki mały kawałek metalu, prawda? Nie ma cudów, trochę sie musi grzać. Pytanie tylko czy jest ciepły czy naprawdę gorący??

    Żeby było "chłodniej" trzeba by użyć jakiś lepszy tranzystor. Np taki byłby niezły:
    IRF7455 N-MOSFET 30V 15A 2.5W 0.0075R SO8

    Dla małych napięć moim zdaniem jeden z lepszych. Przy takim oporze masz 0,17W, to już całkiem przyzwoicie.

    A ten o którym pisze kolega:
    IRFZ44N N-MOSFET 55V 41A 83W 0.02R TO220AB
    też jest OK, choć będzie się na nim wydzielało min 0,44W. Jest za to w masywnej obudowie, więc w razie czego (przy niedokładnym wysterowaniu) nie spali się od razu, co niestety grozi 7455, bo to SMD.

    PS
    Inne FETy podłączasz tak samo, pod warunkiem że są typu "n". No ale te o których mowa to właśnie "n".
  • Pomocny post
    Poziom 22  
    IRFZ44 ma faktycznie niskie :
    "VGS(th) Gate Threshold Voltage 2.0 ––– 4.0 V"
    ale koledzy niedokładnie czytają noty katalogowe... dwie rubryki dalej w prawo pisze, ze to napięcie jest dla prądu Id=250 uA ;)
    Polecam http://www.irf.com/product-info/datasheets/data/irfz44n.pdf
    strona druga, trzeci wiersz tabelki;)

    1ceman - aby tranzystor Ci się nie grzał musisz dac mu na bramkę minumum 9V, a ten malutki ładunek 63 nC jakim musisz przeładowac bramkę to jest prąd ok. 2-3 A !, wtedy dopiero osiągniesz krótkie czasy przełączania. 10k przy 10V to zaledwie miliamper ... a gdzie te ampery ?.
    Bez specjalnego drivera ... mnóstwo tego na rynku, lub układu na tranzystorach nie osiągniesz wymaganego czasu przełączania, więc nie pozbędziesz sie grzania tranzystora.
    W Twoim wypadku polecam nadal analizę czasów PWM'a ... budowałem podobne regulatory, ale mostkowe i wiele problemów wyjasnia się, jak zobaczysz przebieg prądu na oscyloskopie ... zamiast prostokąta jest u Ciebie prawdopodobnie .. pogięta piła ;), silnik to duża indukcyjność , a prąd potrzebuje w niej czasu, aby nabrać odpowiedniej wartości. W tym celu w sterownikach silników krokowych stosuje się układy dwunapięciowe, lub 'chopper' prądu.

    Ale na razie wypróbuj układ j.w. a tylko zmień rezystor w kolektorze na 470 Ohm, a tranzystor sterujący na stary, dobry BD135. Będzie sie trochę grzał ... ale cóż ;)

    P.S. ... widzę, że się spóźniłem 20 minut ;) - w pełni popieram uwagi postu wyżej.
  • Poziom 12  
    Cześć
    Miałem kilka dni przerwy z powodu wyjazdu, ale już wróciłem do tego ukladu. Poszedłem do sklepu, kupiłem proponowany przez Was tranzystor IRFZ44N N-MOSFET. Połączyłem wszystko, mierze napięcie na wyjściu z układu i działa! Zmienia się od 0-12V (no może od 0.13-11.59V ;) ).
    Cały szczęśliwy wyjmuję silnik z pudełka i podłączam do gniazda na płytce. Nagle wszystko zaczyna się sypać - druciki od silnika całe gorące, tranzystor gorący, zaczyna się dymić 8=O Szybko wyłączyłem, poczekałem do ochłodzenia tranzystora i pomierzyłem jeszcze raz napięcie na wyjściu bez silnika żeby sprawdzić czy się coś nie zepsuło. Na szczęście działa tak jak wcześniej.
    Dlaczego bez silnika wszystko chodzi bez problemu, a kiedy go podłączam od razu się sypie? :(

    Pozdrawiam.
  • Pomocny post
    Poziom 39  
    Cytat:
    Nagle wszystko zaczyna się sypać - druciki od silnika całe gorące,

    a sprawdzałeś sam silnik zasilany bezpośrednio do 12 V jaki faktycznie pobiera prąd
  • Poziom 12  
    bogdan_p napisał:
    a sprawdzałeś sam silnik zasilany bezpośrednio do 12 V jaki faktycznie pobiera prąd

    Cześć
    Pisałem w jednym z pierwszych postów - 4,7A
  • Pomocny post
    Poziom 25  
    Witam.
    Podpisuję się obiema rękami pod tym co napisali mzielin i greg_matrix. Proponuję też sprawdzić czy żyje jeszcze ta biedna diódka 1N4148 - jeśli taką zastosowałeś. Ona wytrzymuje prąd ciągły 200mA, a impulsowy co prawda 4A ale tylko przez 1us (mikrosekundę!). Przy prawidłowo wysterowanym mosfecie impulsy prądu wstecznego będą na pewno większe i dłuższe.
    Przy tak dużych prądach impulsowych i to na indukcyjności, powodów nie działania układu może być naprawdę wiele. Ważny jest na przykład (o czym nikt nie wspomniał) sposób połączenia mas obu obwodów. Jeśli zasilasz układ z jednego zasilacza to proponował bym podłączyć masy dwoma przewodami wyprowadzonymi bezpośrednio z niego.
    I koniecznie sprawdź działanie układu z żarówką. Najpierw z jakąś mniejszą (np. 21W - od kierunkowskazów), a jeśli wszystko będzie ok. to podłącz większą (np. od reflektorów). To może wiele wyjaśnić.
    Pozdrawiam
    Andy
  • Pomocny post
    Poziom 22  
    Potraktuj silnik jak indukcyjność, załóż mu dwójnik RC równolegle do uzwojeń (1 Ohm, 0,1uF), może diodę, ale minimum z 10A, najlepiej szybką (np, z odbiornika TV), bo 1N4148 na pewno się spali ;).
    Zmniejsz częstotliwość PWM'a - 100Hz w zupełności wystarczy.
  • Poziom 12  
    Dziekuje za odpowiedzi, ale boje się że troszke mnie przerastają Wasze propozycje :)

    1. Jak sprawdzić czy dioda jest dobra? Na mierniku, który mam jest chyba coś do sprawdzania diod, ale nigdy nie używałem tej funkcji. Instrukcje do miernika tłumaczył ktoś kto nie słyszał nigdy języka polskiego, także na pewno na jej podstawie nic nie zdziałam.

    2. mzielin czy mógłbyś mi narysować jak to podłączyć? Może byc w paincie byle bylo widać w jaki sposób podpiąć dwójnik RC, o którym piszesz.
    0,1uF czyli 100pF?
  • Pomocny post
    Poziom 39  
    napisz jak zachowuje się układ po obciążeniu go żarówką i prądzie podobnym do pobieranego przez silnik , o połaczeniu masy ( minusa ) nie wspomnę bo myślę że to dokładnie sprawdziłeś , jest jeszcze sprawa zasilania uC czy jest to z jednego źródła zasilania , jeżeli zastosowałeś 7805 czy masz kondensatory na wejściu i wyjściu , warto dodać również kondensatory jak najbliżej nóżek zasilania uC
    jeżeli układ przy obciążeniu żarówką i prądzie ok 5 A działa poprawnie to spróbuj może z jakimś małym silnkiem będziesz miał pewność czy współpracuje dobrze przy obciążeniu indukcyjnym
  • Poziom 12  
    bogdan_p napisał:
    napisz jak zachowuje się układ po obciążeniu go żarówką i prądzie podobnym do pobieranego przez silnik

    Jak mam zrobić to żeby prąd był taki sam jak przy silniku? Nie mogę dowolnej żarówki podłączyć? Tak w ogóle to co się ma dziać z tą żarówką? Będzie przygasać przy zmniejszaniu wypełnienia PWM?

    bogdan_p napisał:
    jest jeszcze sprawa zasilania uC czy jest to z jednego źródła zasilania , jeżeli zastosowałeś 7805 czy masz kondensatory na wejściu i wyjściu , warto dodać również kondensatory jak najbliżej nóżek zasilania uC

    Zasilanie jest wszystko z zasilacza komputerowego - do silnika 12V, a do uC 5V.
    Nie mam układu 7805, nie mam kondensatorów.
  • Pomocny post
    Poziom 22  
    0,1 uF to 100nF :)
    Spróbuj tak jak na obrazku, dioda likwiduje przepięcia na silniku, a dwójnik RC z MOSFETA.
  • Pomocny post
    Poziom 39  
    Cytat:
    Jak mam zrobić to żeby prąd był taki sam jak przy silniku? Nie mogę dowolnej żarówki podłączyć? Tak w ogóle to co się ma dziać z tą żarówką? Będzie przygasać przy zmniejszaniu wypełnienia PWM?

    zastosuj żarówkę samochodową włącz ją zamiast silnika np od kierunkowskazów 21 W to prąd 1,75 A , reflektorowa 45W to 3,75 A
    przy prawidłowej pracy żarówka będzie przygasać i rozjaśniać się

    Cytat:
    Zasilanie jest wszystko z zasilacza komputerowego - do silnika 12V, a do uC 5V.
    Nie mam układu 7805, nie mam kondensatorów.

    dodaj kondesatory na zasilaniu uC 100uF i 100 nF
    zasilacze impulsowe nie są najlepsze do zasilania silników , może masz możliwość zasilić to z innego źródła
    z tego co piszesz to układ może się wzbudzać i dlatego tak się wszystko grzeje i nie działa
    sprawdź z żarówką i napisz co się dzieje
  • Pomocny post
    Poziom 25  
    Co do sprawdzania diod:
    Podłączasz miernik ustawiony na zakres "diode test" czerwonym przewodem do końcówki przy której nie ma paska (anody), a czarnym do tej drugiej (z paskiem) i odczytujesz wartość z wyświetlacza. Dla 1N4148 wskazanie powinno być w zakresie 600÷700 mV. Przy podłączeniu odwrotnym (czerwony do paska) nie powinno być żadnego przejścia (wskazanie poza zakresem). Do testów najlepiej odłączyć jedną z końcówek diody od układu (wylutować). Myślę jednak że nie ma co się bawić w testowanie, bo 1N4148 jest na 100% za słaba do tego układu. Najlepiej ją od razu wymienić na np. BY229. Zastosowanie dodatkowo filtra według opisu mzielin-a to też dobry pomysł.
    Pozdrawiam
    Andy
  • Pomocny post
    Poziom 16  
    Moim zdaniem można by spróbować wykorzystać przepięcia zamiast z nimi walczyć. Silnik to obrazowo ujmując cewka- przeciwstawia się zmianom prądu. Zamykamy FETa, prąd rośnie -> cewka wytwarza napięcie w drugą stronę żeby trochę poprzeszkadzać, no ale w końcu prąd zaczyna płynąć. Przy wyłączaniu prądu to samo- no ale prąd już płynął i teraz chce maleć- cewka znowu się przeciwstawia, ale indukowane napięcie jest odwrotne niż przedtem. W tym momencie w cewce jest energia z którą coś trzeba zrobić. Gdyby napięcie wyindukowane na cewce zewrzeć do masy to prąd przepłynąłby między "+" a masą, czyli tak jak byśmy chcięli. W ten sposób enegria zmagazynowana w cewce zostanie wykorzystana.
    Można użyć takiej diody: http://mse.beep.pl/i/mbr1545.gif
    To jest dioda Shottky 15A prądu ciągłego, 150A w impulsie (8ms), cena 1,29+VAT :-)

    Jeśli popisałem tu jakieś głupoty to proszę o sprostowanie- elektronika to nie mój zawód tylko hobby :-) Z takim rozwiązaniem jak na rysunku spotkałem się w wysoko wydajnych zasilaczach impulsowych, idea pewnie jest ta sama.

    Co do filtrowania napięcia- spróbuj to zrobić tak jak na rysuknu i będziesz miał ten problem z głowy. Jeśli coś nie będzie działało to przynajmniej będize wiadomo, że to nie przez zasilanie. Kondensatory elektrolityczne możesz użyć większe, choć taki powinny wystarczyć.

    A jeśli chodzi o częstotliwość PWM- są dwie strony medalu:
    1. To o czym już wspomniano- większa częstotliwość to większe problemy związane z indukcyjnością uzwojenia. W tym ujęciu im mniejsza częstotliwość tym lepiej.
    2. Mniejsza częstotliwość to większy czas trwania pojedynczego impulsu. To się bezpośrednio wiąże z energią tego impulsu. Dla każdego tranzystora określona jest jakaś maksymalna energia impulsu, który tranzystor bez szwanku wytrzyma. Potem może się przepalić, choć na dotyk będzie zimny! W tym ujęciu im większa częstotliwość tym lepiej.

    No ale jeśli prąd ciągły płynący przy całkowicie zwartym FET jest mniejszy niż jego dopuszczalny prąd ciągły, to punkt 2 i tak nie ma znaczenia.
  • Pomocny post
    Poziom 20  
    Czy po podłączeniu silnika od razu takie coś się dzieje,
    tzn. czy jest jakakolwiek regulacja (w połączeniu z silnikiem) ?
    Problemem może być właśnie sterowanie bramki -
    tranzystor chyba ani nie wchodzi w nasycenie ani też
    nie wyłącza się -- zastosuj specjalizowany driver
    Takie bezpośrednie podłączenie do µC może powodować
    nieprawidłową pracę samego µC - z powodu pojemności
    G-D (nie mówiąc o możliwości uszkodzenia procesorka z
    powodu przebicia tego mosfeta )
  • Poziom 12  
    Podłączyłem wszystko według podanego przez mzielin rysunku. Kiedy układ RC był podłączony napięcie się zmieniało od ok. 0V do 2V, a później od razu przeskakiwało na 11V i wzrastało do 11.65V.
    Odłączyłem RC i napięcie zmieniało się płynnie. Podłączylem żarówke, po chwili przestało w ogóle wszystko chodzić. Odłączyłem żarówke, podpiąłem LCD żeby zobaczyć czy zmienia się wypełnienie PWM, a na LCD pusto. Wyjąłem z układu mikrokontroler, włożyłem do programatora i nic. Bascom go nie widzi :| Czy mógł się spalić?
    Mam do Was prośbę, bo już mnie to powoli wykańcza :( Może ktoś miałby chwilkę czasu i wprowadził poprawki w schemacie całego układu a nie tylko takie wycinki. Może ja coś źle robie że to nie chodzi. W załączniku dodałem schemat zrobiony w protelu tego co mam do tej pory. Będę bardzo, bardzo wdzięczny :)
    Drugi plik to rysunek tej części tego układu, w której jest podłączenie silnika - to dla tych którzy nie mają programu do otwarcia schematu z protela :)
  • Poziom 12  
    Fajfer2 napisał:
    Czy po podłączeniu silnika od razu takie coś się dzieje,
    tzn. czy jest jakakolwiek regulacja (w połączeniu z silnikiem) ?
    Problemem może być właśnie sterowanie bramki -
    tranzystor chyba ani nie wchodzi w nasycenie ani też
    nie wyłącza się -- zastosuj specjalizowany driver
    Takie bezpośrednie podłączenie do µC może powodować
    nieprawidłową pracę samego µC - z powodu pojemności
    G-D (nie mówiąc o możliwości uszkodzenia procesorka z
    powodu przebicia tego mosfeta )


    Chyba wykrakałeś ;) Wydaje mi się że uC właśnie uległ uszkodzeniu.
    Co znaczy "specjalizowany driver"?