Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Elektroda.pl
PCIM Europe 2019
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Przetwornica do świetlówki, co mogło się stać?

DjExit 02 Maj 2006 00:26 4758 24
  • #1 02 Maj 2006 00:26
    DjExit
    Poziom 23  

    Witam!
    Wczoraj postanowiłem zbudować prostą przetwornice do zasilania super-energooszczędnej neonówki o mocy 1W której to zwykle używam jako lampka nocna do czytania. W założeniu miała to być najprostrza przetwornica z 12V stałego na 220V przemienny która miała napędzić tę neonóweczkę i chciałem użyć jak najmniejszej liczby niedrogich elementów. Znalazłem w sieci oto taki projekt: http://www.elb.vectranet.pl/~krzysztofg/projekty/timer_555_swietlowka.htm Układ wręcz idealny a margines dodatkowej mocy (8W - 1W(neonówka) = 7W rezerwy) pozwalał na jednoczesne podłączenie neonówki i ładowarki do telefonu. Wykonałem układ, do tranzystora BD243C dokręciłem spory radiator a transformator wlutowałem ze spalonego zasilacza ATX. Poza irytującym piskiem z transformatora przetwornica sprawowała się znakomicie. Jednak dzisiaj popołudniu kiedy włączyłem przetwornice po chwili pracy zgasła nagle świetlówka. Odczekałem chwilę i nadal nic. Słychać tylko cichutki pisk z transformatora ale świetlówka nie zapala się. Tranzystor był gorący ale nie pażył (maksymalna temperatura tego układu to 150°C czego na pewno nie osiągną). Zmienłem timer ne555 na inną kostkę (dysponuje zapasem 7 tych kości) i nadal nic. Po zmianie transformatora również nic. Tranzystorem BD243C dysponowałem tylko 1 sztuką więc nie miałem jak sprawdzić. Bardzo proszę o pomoc
    Pozdrawiam!

    0 24
  • #2 02 Maj 2006 00:33
    k4be
    Poziom 31  

    Układ nadaje się TYLKO do świetlówki, podłączonej bez żadnych dodatkowych elementów do transformatora (sama bańka). I nikt nie powiedział, że to daje 220V.

    0
  • #4 02 Maj 2006 11:34
    krzkomar
    Poziom 25  

    Tranzystor masz uszkodzonyi to tak na 90%, kolejne 10% to transformator i przebite uzwojenie. Zobacz zresztą, czy jak odłączysz mu bazę to czy prąd przez trafo będzie płynąć, jesli tak to masz pewność że tranzystor uszkodzony.

    0
  • #5 02 Maj 2006 12:23
    lechoo
    Poziom 39  

    Ten układ nadaje się do transformatorów sieciowych. Aby mógł współpracować z transformatorem na rdzeniu ferrytowym należy zwiększyć częstotliwość pracy do ponad 20kHz. Ponadto jest to flyback, więc transformator musi mieć rdzeń ze szczeliną.

    0
  • #6 02 Maj 2006 14:09
    DjExit
    Poziom 23  

    krzkomar - Jak odłączam baze to tranzystor jest zatkany. Ale jeszcze powiem że jak widzicie na schemacie jest dioda LED, która się nie świeciła jak działała przetwornica, a po uszkodzeniu nagle zaczęła lekko świecić.

    lechoo - Jak próbowałem podłączyć zwykły sieciowy to niska efektywność była (może ja mam jakiś słaby trafo), grzał się mocniej tranzystor a świetlówka świeciła słabiej.

    0
  • #7 02 Maj 2006 17:00
    Fajfer2
    Poziom 20  

    Tak mi się wydaje że w układzie nie ma żadnego obwodu
    zamykającego prąd cewki transf. (po wył. tranzystora prąd musi
    nadal płynąć - w chwili wył. cewka zamiena się w źródło prądowe
    - oczywiście na bardzo krótki czas)

    0
  • #8 02 Maj 2006 20:42
    fotonn
    Poziom 28  

    Fajfer2 napisał:
    Tak mi się wydaje że w układzie nie ma żadnego obwodu
    zamykającego prąd cewki transf. (po wył. tranzystora prąd musi
    nadal płynąć - w chwili wył. cewka zamiena się w źródło prądowe
    - oczywiście na bardzo krótki czas)

    Cały wic polega na tym, że się zamyka - przez świetlówkę.

    0
  • #9 02 Maj 2006 20:59
    Fajfer2
    Poziom 20  

    No ale tylko na uzw. wtórnym i tylko od momentu zapłonu
    W podobnych przetwornicach dają elementy RCD

    0
  • #10 02 Maj 2006 21:11
    DjExit
    Poziom 23  

    No więc naprawiłem ten problem i wnet pojawił się następny.. Wymianiłem transformator na taki z mocniejszwego atx-a i wstawiłem ciekawy tranzystor o niezwykłej efektywności! Zamiast tego BD243C zastosowałem wymontowany z zasilacza atx tranzystor E13007, co ciekawe wogóle się nie nagrzewa! Nawet radiator nie jest potrzebny. Ale jak już napisałem pjawił się kolejny problem.. Teraz największym źródłem ciepła jest timer NE555. I powidzcie jak odprowadzić z niej ciepło? Układ jest delikatny, a z powodu rozmiarów i braku otworu lub jakiegoś punktu zaczepienia dla radiatora nie mam jak przyczepić coś do niego co by odprowadzało ciepło :/

    0
  • #11 02 Maj 2006 21:19
    Fajfer2
    Poziom 20  

    Jakie tam masz napięcie zasilania podczas pracy układu ?

    0
  • #13 03 Maj 2006 00:48
    fotonn
    Poziom 28  

    Fajfer2 napisał:
    No ale tylko na uzw. wtórnym i tylko od momentu zapłonu
    W podobnych przetwornicach dają elementy RCD

    No i o to chodzi. Nieważne, że w uzwojeniu wtórnym - pomijając subtelności typu indukcyjność rozproszenia, strumień magnetyczny w rdzeniu trafo jest jeden, niezależnie od tego, gdzie się go wywołuje. Obejmuje też wszystkie zwoje.
    Gdyby zastosować elementy przejmujące przepływ prądu któregoś z uzwojeń, w momencie wyłączania tranzystora, napięcie na świetlówce mogłoby nie osiągnąć wartości wystraczającej do jej zapłonu.
    "Dają Elementy RCD" dla ochrony tranzystora - klucza, dostrojenia do którejś tam harmonicznej impulsu SEM samiondukcji (to w stopniach końcowych wizji, aby na ekranie nie było widać pionowych pasów) itd. Ogólnie zmniejszają one sprawność przekazywania energii, choć niektóre umożliwiają zwrot jej nadmiaru do źródła, jeśli nie zostanie w danym cyklu "przejęta" przez obciążenie. Tutaj tranzystor nie pracuje w skrajnie ciężkich warunkach napięciowych, więc nie trzeba go ekstra osłaniać. Raczej prądowo jest przeciążany, o czym niżej.

    :arrow: djexit
    Być może masz uwalony stopień wyjściowy tego egzemplarza NE555.
    Wymień i zanim włączysz ponownie, zrób dwie proste rzeczy:
    - do końcówek 1 i 4 (zasilanie) podepnij kondensator - jakieś 100 - 220 nF (najlepiej ceramiczny),
    - poprowadź osobno: przewody zasilające układ scalony oraz stopień mocy, czyli "+" do trafa i "-" z emitera tranzystora. Złącz je tuż przy akumulatorze.

    Jeśli to nie pomoże i układ dalej będzie sie grzał, na plusie zasilania trafo daj szeregową diodę ok. 5-8 A (szybką).

    I jeszcze pytanko: R3 ma rzeczywiście 1,5 kΩ?

    A tak w ogóle, zastanów się poważnie nad zwiększeniem częstotliwości generatora. Pisano o tym wyżej. Przy ok. dwóch kHz (tak wynika z wartości R1, R2 i C2), tranzystor, przy tak małej indukcyjności uzwojenia trafo, zmuszony jest wyłączać niezły prąd i tylko jego względnie nieduże wzmocnienie powoduje, że nie pali się zaraz po włączeniu.
    Częstotliwość zwiększaj przez zmniejszanie R1 i R2 (nawet do 20 kΩ, zmieniaj je jednocześnie, tak aby były mniej więcej równe), do czasu, aż zauważysz spadek jasności świecenia lampy.

    0
  • #14 03 Maj 2006 01:05
    DjExit
    Poziom 23  

    fotonn - Chryste Panie :D Jestem raczej skrajnym chobbistą i połowy nie kumam z tego co napiałeś, ale dobra jakoś sobie poradze. Więc R3 dałem 1kΩ. A co do grzania to problem rozwiązałem inaczej. Poprowadziłem osobno zasialnie układu ale przez stasbilizator ustawiony na 10V. I takie proste rozwiązanie zdało egzamin, układ teraz nagrzewa się minimalnie. A co do zwiększenia częstotliwości to spróbuje zmniejszyć te R1 i R2 i powiem co to dało. Pozdrawiam!

    0
  • #15 03 Maj 2006 07:54
    Fajfer2
    Poziom 20  

    A "po co" ta dioda ?
    Zdaje mi się że czas zapłonu i napięcie zapłonu
    mają największy wpływ na powstające napięcie na CE
    (Do czasu zapłonu prąd powinien płynąć przez uzwojenie -
    masz rację że niezbyt istotne przez które)

    0
  • #16 03 Maj 2006 22:09
    lechoo
    Poziom 39  

    Zobacz moje posty na 2, 3 i 5 stronie tego wątka:
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/moja-swietlowka-ytt324149.html
    Układ tam zaproponowany z wykorzystaniem głównego transformatora od zasilacza AT/ATX jest dosyć uniwersalny, np. dając do świetlówki dławik 1,2mH i kondensator 8,2nF można zasilać nim (z pełną jasnością oczywiście) dużą lampę 36 lub 40W - częstotliwość pozostaje bez zmian, tj. 50kHz. Natomiast na 8 stronie powyższego wątka jest małe uzupełnienie do schematu - zapłon świetlówki z podgrzewaniem skrętek.
    Temat przetwornic do świetlówek znam na wylot, sporo nad tym siedziałem, ogólnie nie polecam tych najprostszych, są to konstrukcje mało powtarzalne i dosyć upierdliwe. Może o tym nie wiesz - układ do którego link podałeś w 1 poście jest tak wspaniały, że ulegnie uszkodzeniu jeśli włączy się go bez podłączonej świetlówki...

    0
  • #17 03 Maj 2006 22:50
    fotonn
    Poziom 28  

    Po co dioda?
    Zdziwiło mnie i chyba nie tylko mnie, że taki układ w ogóle działał. Przy wydajnym prądowo źródle, tranzystor powinien spalić się od razu. Dioda miała być na wypadek, gdyby okazało się, że akumulator jest już nie pierwszej młodości i wskutek dużej rezystancji wewnętrznej, wprawdzie pozwala tranzystorowi przeżyć jakiś czas, ale nie blokuje impulsów przepięciowych.

    Masz rację, co do napięcia na CE tranzystora, ale w tym układzie nie przekracza ono chyba jego watrości dopuszczalnej, więc element ten nie potrzebuje ochrony przeciwprzepięciowej.
    Zgodzisz się, że w tej przetwornicy chodzi o możliwie szybkie wytworzenie impulsu napięcia wystarczającego do zapłonu świetlówki.
    Napięcie narasta zaś tak szybko i wysoko, jak szybko zanika strumień w rdzeniu transformatora. Zależy to od szybkości wyłączania tranzystora i wielu innych czynników. Wszystkie elementy podłączone do uzwojeń transformatora i wywołujące przepływ prądu w nich, tylko zmniejszają stromość zbocza impulsu. Część zgromadzonej w polu energii jest wówczas tracona i sprawność maleje.
    Do momentu zapłonu lampy, prąd nie tylko powinien, ale i płynie przez uzwojenia transformatora i to niezależnie od tego, czy coś do nich podłączymy, czy nie.
    W momencie rozpoczęcia procesu wyłączania tranzystora, napięcie na jego kolektorze rośnie i to jest czynnik, który na chwilę podtrzymuje przepływ prądu kolektora (a więc i uzwojenia pierwotnego) pomimo spadku prądu bazy. Drugą składową jest prąd wywołany pojemnością międzyzwojową transformatora. Pojemność ta wraz z indukcyjnością rozproszenia wywołują gasnące oscylacje.
    Mówiąc, że bez podłączenia elementów zewnętrznych, prąd w uzwojeniach nie płynie, to tak jakby stwierdzić, że impuls SEM samoindukcji, w chwili wyłączenia tranzystora jest nieskończenie wielka.

    0
  • #18 04 Maj 2006 15:39
    DjExit
    Poziom 23  

    A co powiecie na projekt "Zasilanie żarówki energooszczędnej z akumulatora" z nowego Elektronika Czerwiec/Lipiec 2004 ? Niestety nie mam skanera, ba tak to bym umiaścił schemat. Układ jest zrealizowany na NE555. Pisze że podczas pracy (nie licząc zapłonu) układ pobiera tylko 0,6A (!!!) 12V. Miał ktoś może styczność z tą konstrukcją? Czy rzeczywiście jest ona taka idealna? Dodam że jest to to też zestaw do samodzielnego montażu z oferty Nowy Elektronik 370-K.

    0
  • #19 04 Maj 2006 15:48
    lechoo
    Poziom 39  

    Nie znam tego układu z NE, ale działający podobnie układ znajduje się w tym pliku:
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/download.php?id=50741
    Ważne jest, aby użyty tam transformator pochodził z przetwornicy typu flyback - czyli MUSI mieć rdzeń ze szczeliną! W przypadku zasilaczy ATX może to być transformator od przetwornicy pomocniczej, dostarczającej napięcia +5V Stand-by.

    0
  • #20 04 Maj 2006 16:13
    tommy 112
    Poziom 23  

    lechoo napisał:
    Nie znam tego układu z NE, ale działający podobnie układ znajduje się w tym pliku:
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/download.php?id=50741
    Ważne jest, aby użyty tam transformator pochodził z przetwornicy typu flyback - czyli MUSI mieć rdzeń ze szczeliną! W przypadku zasilaczy ATX może to być transformator od przetwornicy pomocniczej, dostarczającej napięcia +5V Stand-by.


    mam pytanie-czy ten transformatorek musze przewinać ? czy moge podłączyć tak jak jest ? i czy zamiast tego mosa moge zastosować irfz44n lub buz11 ?

    0
  • #21 04 Maj 2006 19:56
    lechoo
    Poziom 39  

    Ja nie wymyśliłem tego układu, również go nie sprawdzałem, ale powinno dać się zastosować transformator bez przewijania - oczywiście podłączony odwrotnie. Autor w swoim prototypie użył transformatora od tunera satelitarnego.
    Możesz użyć podanych tranzystorów, chociaż zależnie od użytego transformatora dopuszczalne napięcie Ugs może zostać przekroczone.
    Moje dodatkowe sugestie są następujące - kondensator na wyjściu może mieć mniejszą pojemność, wystarczy 4,7uF/400V, oraz nie należy włączać tej przetwornicy bez podłączonego obciążenia (żarówki energooszczędnej) gdyż ulegnie uszkodzeniu ten kondensator.
    Jak pewnie zauważyłeś - ja wolę przetwornice do zwykłych świetlówek, a nie kompaktowych :)

    0
  • #22 04 Maj 2006 20:51
    DjExit
    Poziom 23  

    No jak już temat się rozkręcił to mogę Wam pokazać moje dzieło ;) Zmontowane na prowizorycznej plastikowej płytce. Dadałem ten stabilizator do zasilania układu NE555 i Ogromny rezystor 10W 3,3Ω przeds zasilaniem całej przetwornicy żeby ograniczyć prąd. Po zamontowaniu tego rezystora transformator nieco ciszej chodzi a neonówka świeci jaśniej (Może mi ktoś powiedzieć dlaczego? :D)
    PS: Przepraszam ze te tragiczne zdjęcia, robione dołącznym aparatem do Siemensa C60 :|

    0
  • #23 04 Maj 2006 21:40
    tommy 112
    Poziom 23  

    lechoo napisał:
    Ja nie wymyśliłem tego układu, również go nie sprawdzałem, ale powinno dać się zastosować transformator bez przewijania - oczywiście podłączony odwrotnie. Autor w swoim prototypie użył transformatora od tunera satelitarnego.
    Możesz użyć podanych tranzystorów, chociaż zależnie od użytego transformatora dopuszczalne napięcie Ugs może zostać przekroczone.
    Moje dodatkowe sugestie są następujące - kondensator na wyjściu może mieć mniejszą pojemność, wystarczy 4,7uF/400V, oraz nie należy włączać tej przetwornicy bez podłączonego obciążenia (żarówki energooszczędnej) gdyż ulegnie uszkodzeniu ten kondensator.
    Jak pewnie zauważyłeś - ja wolę przetwornice do zwykłych świetlówek, a nie kompaktowych :)


    ale czy moge tego irfz44n zastosować zamiast tego irf-a ? bo mam 2 irfz44n a irf-ów nie mam wcale... :(


    co do tego układu w fotkach to jestem zaskoczony bo ja go robiłem na trafie sieciowym i padaczka tylko piszczał a świetlówka tak słabo świeciła mam jeszcze pytanie czy częstotliwość podnosiłeś ? czy chodzi na takiej jak oryginał ?

    0
  • #24 04 Maj 2006 22:11
    DjExit
    Poziom 23  

    Tak, jeszcze nie podniosłem częstotliwości, ale zamierzam bo ten pisk troche irytuje ;) Naisałem już wcześniej że jak próbowałem na sieciowym trafie to słabiutko świeciło.

    Dodano po 21 [minuty]:

    OO.. Wpadłem na ciekawy pomysł.. Wykożystałem małą neonóweczkę dającą czyste, białe, mocne światło, A pochodzi ona z wyświetlacza od starej kamery :D Ma średnice około 5mm i długość 50mm a daje nieźle, lepiej niż ta z poprzednich fotek. Nie wprowadzałem żadnych zmian w układzie, poprostu zamiast tej poprzedniej wstawiłem tą od kamery. Efekt zobaczcie sami ;)

    0
  • #25 05 Maj 2006 19:39
    lechoo
    Poziom 39  

    Bardzo ciekawa koncepcja ograniczania prądu przy użyciu rezystora dużej mocy... Prąd płynący przez świetlówkę ogranicza się przy użyciu dławika włączonego w szereg z lampą, ten sam dławik jest też wykorzystywany jako element układu zapłonowego.
    Sporą dawkę teorii nt. świetlówek i ich zasilania znajdziesz w tym dokumencie:
    http://www.ep.com.pl/pobierz.php?id=11614

    0