Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Proszę, dodaj wyjątek dla www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Początkujący, projekt komputera pokładowego

16 Wrz 2007 20:47 7207 37
  • Poziom 10  
    Witam serdecznie, mam kilka pytań odnośnie mojego pomysłu, niekoniecznie może mądrego ale jako początkujący nie bardzo wiem jakie są możliwości mikrokontrolerów.

    Mianowicie mam zamiar zbudować coś na zasadzie komputera pokładowego do samochodu, od podstaw.

    Chciałbym cały układ od strony sprzętowej zbudować sam i tutaj kilka moich pytań.

    Planuję zrobić to na Atmega8 - tutaj moje pytanie czy to wystarczy czy może na zapas (przy dodawaniu nowych funkcji) wziąć coś więcej ?

    Płytkę chce wykorzystać uniwersalną - z racji jak najtańszej opcji, czy może kupić gotową ?

    W sumie nie mam żadnego schematu bo praktycznie nie wiem od czego zacząć ale myślę że elementy dodatkowe do układu problemem nie będą, z racji iż posiadam dużo niepotrzebnego sprzętu elektronicznego (podzespoły PC; Audio; Telefoniczne ; Monitory; itp)

    Intrygowały mnie gotowe zestawy uruchomieniowe, ale ich ceny są jakie są a zawsze będzie ta satysfakcja ze zbudowania czegoś samemu (szczególnie dla takiego laika jakim jestem ja no i trochę $ zostanie w kieszeni)

    Przewertowałem już dość znaczną ilość tematów ale żaden nie wyczerpał moich pytań, więc proszę o jakieś naprowadzenie na właściwy tor, co zakupić, czego szukać w częściach, czego unikać, i najważniejsze od czego zacząć. Programowaniem chcę zająć się później bo fakt faktem najpierw muszę mieć co programować, a poza tym już co nieco potrafię i myślę że sprostam akurat tej stronie.

    Zapomniałem dodać :] Jako że sprzętowa strona jest dość mocno powiązana z programową planuję w "komputerku" umieścić funkcje takie jak: pomiar prędkości obrotowej(na osobnym czujniku halla); pomiar temperatur(in, out), zegarek, coś na zasadzie alarmu (impuls z czujnika uruchamia określone urządzenie zewnętrzne), do tego oczywiście z hardware dojdzie wyświetlacz i jakaś klawiatura .

    Cały układ chciałbym żeby można było bez problemu programować "w całości" bez zewnętrznych programatorów.

    Trochę tego dużo ale mam nadzieje że nie skrytykujecie mnie odrazu "mocno" :]
    Darmowe szkolenie: Ethernet w przemyśle dziś i jutro. Zarejestruj się za darmo.
  • Poziom 17  
    Ambitnie...
    Jednak nie jest to takie "hop siup" jak się wydaje i czeka Cię bardzo dużo pracy...
    Najpierw sporządź sobie schemat ideowy, programowanie (jako chyba najtrudniejsze) zostaw na sam koniec.
    Na początku testuj każda rzecz z osobna, później zaporjktuj płytkę, zoptymalizuj i zrób jako jedną, jednolita całość.
    Czeka Cię wiele problemów, ale powodzenia. Myślę, że wykonanie takiego urządzenia wymaga już niemałej wiedzy (u mnie były podbne rzeczy na tematy mgr), więc może być to bardzo pracochłonne.
    Pozdrwiam.
  • Poziom 23  
    Proponuję zacząć od wyboru procka. M8 w zupełności do tego wystarczy, należy pamiętać aby była to wersja przemysłowa - z literką I (industrial), np ATmega8-16PI. Kolejną kwestią jest programator: najprościej i skutecznie jest zbudować STK200 - tani i pozwala programować procka w układzie (ISP). https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic429963.html
    Jako czujniki temperatury polecam nieśmiertelne DS1820 (DS18B20). Zegar RTC to PCF8583. Zaletą wymienionych peryferiów jest fakt, że na elce zostały juz oprogramowane we wszystkich językach i na wiele sposobów - przykładów Ci nie zabraknie. LCD musi pracować w rozszerzonym zakresie temperatur (-20 ÷ +70) ponieważ to nie Kalifornia... Bardzo istotną rzeczą jest sposób zasilania procesora i właściwe filtrowanie napięcia, ale o tym było już dziesiątki razy, więc użyj 'szukaj'. Osobną kwestią pozostaje wybór środowiska w którym napiszesz oprogramowanie, ale jestem daleki od wskazywania czegokolwiek, z tym, że dla początkujących najprostrzy jest Bascom, chociaż podobno uczy złych nawyków :D.
    Pzdr.
  • Poziom 10  
    Zakręciłem się chyba jeszcze bardziej niż wczoraj po czytaniu o mikrokontrolerach, za bardzo nie wiem na czym bazować swoją płytkę, zacząłem od Atmega8.

    Teraz tak który z tych projektów wybrać jako bazę wyjściową do swojego projektu, mianowicie skłaniam się w 2 kierunkach,

    1 http://www.kamami.pl/dl/zl4avr.pdf
    Inny proc ale z tego co porównuje układ łatwiejszy, nie wiem tylko jak z możliwościami tej serii procków.

    2 http://www.btc.pl/pdf/zl2avr.pdf
    Bazujący na moich początkowych założeniach, układ trudniejszy ale zawierający kilka nie potrzebnych mi rzeczy jak np wyświetlacz LED, sterowanie po IR, czy diody LED.

    W sumie doszedłem do wniosku że zbudowanie osobnego programatora wg znalezionych tutaj schematów jest prostsze niż implementowanie go w całym układzie więc to też zmienia trochę postać rzeczy.

    Jednym słowem na którym projekcie powinienem bazować ?
  • Poziom 23  
    Cóż ?

    Mam do Ciebie kilka podstawowych pytań :)

    To że jesteś początkujący to super. Czy cokolwiek programowałeś. Chociaż w VisualBasicu lub innych językach , jeśli tak to Bascom chwilowo pozwoli ci na szybkie uzyskanie efektów.

    Na początku odrzałowałbym jednak kilka zł i kupił płytkę uniwersalną Wojarta lub inną , szczególnie jeśli lutowanie nie jest twoją nalepszą stroną - nic tak nie irytuje jak złe połączenia lutowane i "zimne" luty.

    Co do oparcia się o gotowe układy - to mogę ci tylko poradzić , żebyś uważał, ponieważ gotowce wprowadzają często "złe" nawyki w nauce programowania i masz "sztywny" układ narzucony przez twórce układu.

    Z drugiej strony "przetestowany" i "sprawdzony" :)

    Co do samego pomysłu w samochdzie to patrz -
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic824146.html
  • Poziom 10  
    VisualBasic nie powiem że jestem w nim mocny bo nie pamiętam kiedy ostatni raz go używałem, chyba za czasów szkolnych, aktualnie mam styczność w wymiarze podstawowym z C ale programować trzeba mieć co więc tym pomartwię się później. Lutowania się nie boję, nie jedno już robiłem z rzeczy elektronicznych jedyne novum to mikrokontroler w układzie który można programować bo za dużo wspólnego z wzmacniaczami to on nie ma które do tej pory składałem.
  • Poziom 23  
    Masz jeszcze jedną możliwość - uważam że ciekawą :) możesz kupić kilka podstawek i

    Jedną np 40 nóżkową przeznaczasz na Atmegę16 lub 32 , potem bierzesz kolejne 16 nóżkowe i kroisz je na pół :) dla każdego portu Atmegi dajesz pełny zestaw 8 pinów. Gdzieś obok montujesz typowe zabawki pamięć 24C01, jakiś RTC, jakieś przyciski, troszkę diod , może LCD jak będziesz miał kasę i przy każdej z zabawek dajesz podobne szczątki podstawek tylko odpowiednio do ilości nóżek wybranego układu :) :)

    Na koniec bierzesz odcinki drucików telefonicznych ze skrętki takie ),5 mm w isozlacji PE albo coś podobnego i łączysz całą zabawkę "jak tobie jest w danym momencie wygodnie" ;0
    tańsze do szpilek itp. :) a radocha po pachy jak spróbujesz przeportować różne "gotowe" procedurki i podprogramy :) , co to niby miały być uniwersalne :)

    Dodano po 1 [minuty]:

    A i jak ci przyjdzie ochota na zamianę procka na większy :) to nie musisz po szafach składować "starej" płyty głównej :)
  • Poziom 10  
    Czyli taka ekskluzywna forma "na pajączka" fakt jest to jakiś pomysł i chyba jeden z lepszych jak dla mnie, podstawki mam to nie problem (w drukarkach laserowych, moduły pamięci ) tylko teraz co kupić ? Kilka procków to napewno, tylko co prócz tego mi będzie potrzebne a czego mogę szukać w "złomie" elektronicznym ?
  • Poziom 11  
    Zegar czasu rzeczywistego powinieneś znaleźć na płycie głównej.

    Reszta raczej do kupienia lub zamówienia jako sample(czujniki temp i zegar).
  • Poziom 10  
    Czyli tak z rzeczy potrzebnych mi odrazu:

    1.procki (jakieś konkretne polecacie ?)
    2.podstawki (mam)
    3.LCD (tutaj chyba za dużego wyboru nie ma 2*16)
    4.zegar czasu rzeczywistego (powinienem znaleźć)
    5.czujniki temp (jakieś konkretne ?)
    6.stabilizatory (mam)
    7.płytka uniwersalna

    Co jeszcze dopisać do tej listy ?
  • Poziom 17  
    Procek to np. AT89S52, bardzo dobry do nauki prgoramowania, można zrobić na nim podstawowy system mikroprocesorowy, polecam także procki rodziny ADuC, mnie takie polecano, wzłaszcza, że można je mieć za friko jako próbki.
    Czujnik to DS1820.
    Noi diody, najpierw na nich badaj sobie sygnały wyjściowe, zanim podłączysz urządzenie zewnętrzne.
    Ale to tylko podstawy.
    Powodzenia.
    Pozdrawiam.
  • Pomocny post
    Poziom 23  
    Cytat:
    Czyli tak z rzeczy potrzebnych mi odrazu:

    1.procki (jakieś konkretne polecacie ?)
    2.podstawki (mam)
    3.LCD (tutaj chyba za dużego wyboru nie ma 2*16)
    4.zegar czasu rzeczywistego (powinienem znaleźć)
    5.czujniki temp (jakieś konkretne ?)
    6.stabilizatory (mam)
    7.płytka uniwersalna

    Co jeszcze dopisać do tej listy ?


    Od początku :) najwięcej prostego oprogramowania znajdziesz na starą rodzinę 8051 ; więc
    1. Procek z wyjmowaniem z podstawki -AT89C2051, bez wyjmowania z podstawki i "duży" AT89S52 - 40 pinów din ;

    2. Podstawki jak wyżej, jak cię stać to pomyśl jeszcze o adapterach DIL-SOP lub innych :)

    3. LCD :) jak wyjąłem jeden ze starego Sagem RC 712 i ma 4 linie po 12 znaków , a zgodny jest z HD4....;

    4. RTC masz w nowych płytach od razu kwarc obok 32, coś tam kHz

    5. Czujnik temp, najtaniej 1 tranzytor, lub termistor, drożej DS;

    6. Zasilanie :) twoja decyzja 5V, czy od razu 3,3V zgodnie z nową modą :)

    7. Polecam możliwie Dużą płytę matkę i potem mniejsze wysepki :) takie płytki wtykane w gniazda na matce :) wlutujesz podstawkę w matkę połączysz jak chcesz ,a w wysepkę dasz goldpiny i jak wtykasz to masz peryferium, a jak go nie chcesz to wysepka pa pa i np. diody LED do sprawdzenia co tam nie działało. A na wysepce co zamontujesz to twoja broszka :) docelowo wysepka może mieć wszystko co ci się wymarzy :)

    W tedy masz dość tanią modularyazcję układu i możesz się bawić magistralą , a jak dojdziesz do wprawy do jeszcze na wysepce możesz powtórzyć podstawkę i nałożyć kolejną wysepkę etc.

    Tak jest zbudowana magistrala w Rabitach i 106 :)
  • Poziom 10  
    W jedynym biednym sklepie 20km od mojego domu dostałem to i owo, mianowicie:

    1. Atmega8.
    2. LCD 2.16 linii z podświetlaniem.
    3. Płytkę uniwersalną.

    Wszystko już mam zamontowane na płytce i w miarę rozplanowane połączenia, (złącze programatora, zasilanie, kilka diod).

    Teraz mam pytanie, od czego zacząć, chodzi mi o to czy odrazu montować i łączyć wszystko czy zacząć np od prostych rzeczy ala zapalanie diod itp, i pytanie na przyszłość, jak podpiąć LCD do procka bo o ile z programatorem problemów nie miałem to LCD i jego wyprowadzenia podniosło poprzeczkę, i ewentualnie kolejne pytanie może trochę głupie, jak podłączyć czujnik halla, konkretnie ma on zwierać do masy czy do VCC i czy jakoś go specjalnie odseparować (filtry itp)?

    A i jeszcze jedno nie dostałem RTC a w złomie niestety też go nigdzie nie było, i czy bez niego da rade jakoś zrealizować owy zegarek czy nie bardzo ?
  • Poziom 17  
    Pomigaj diodami ale zaraz potem zabierz się do 'bootloader'a
    Cytat:
    Cały układ chciałbym żeby można było bez problemu programować "w całości" bez zewnętrznych programatorów.

    Spełniłoby to założenia projektu i przyspieszyłoby kolejne prace. Do tego komunikacja, o ile możliwe to w podczerwieni.
    Niestety nie mam doświadczenia z 'bootloader'em w avr, potrzeba postów Innych
  • Poziom 10  
    No i pojawił się tutaj wszechobecnie panujący problem, przy próbie programowania cały czas dostaję komunikat że nie rozpoznano chipu ID:fffff, co zrobiłem:

    1. wymiana bufora 74HC244 na 74f244 na 74ls244

    2. prosty filtr RC na SCK

    3. dioda na pin 16 buforu (miga przy próbie identyfikacji.

    4. Sprawdzałem w sumie 3 procki na każdym to samo.

    Byłbym zapomniał, testowałem programator na ISPProg, AVR Studio, Bascom AVR, Pony Prog, wszystkie w/w programy poustawiane odpowiednio wg forum.
  • Poziom 23  
    Cześć!!!

    Atmega8 to bardzo dobry, chociaż dziwny wybór :(

    Z tego co pamiętam rozmawialiśmy do tej pory o rodzinie 8051, a ty kupiłeś AVR-ka :o.

    Co do programowania AVR to jeśli chcesz skorzytać z programu do programowania przez port LPT pod Windows XP musisz najpierw odblokować dostęp do portu:) tutaj masz opis jak to się robi :)

    http://freefm.pluton.one.pl/mike/avr/programowanie.html
  • Poziom 33  
    Cytat:
    prosty filtr RC na SCK


    No i co masz na tym pinie, "pseudosinusa" czy "pseudoprostokąt" ? :wink:.
    Gdzie wyczytałeś o tym filtrze? :shocked!:
  • Poziom 17  
    z tymi programatorami( z wykonaniem) zawsze są jakieś problemy
    w tutorialu z 'proton'a było połączenie na żywca z 'lpt' i działało
    przy 'isp' problemem były zbyt duże rezystory między 'lpt' a buforem( nie ściągało do ziemi) zadziałało przy 100 ohm i bez rez. na RST
    klon 'wiggler'a całkiem cudował na buforze( 5V lpt, 3.3V jtag-> 5V jtag). Pomogła 'led'ka ściągająca z buforu trochę prądu( świeci cały czas)
  • Poziom 33  
    Cytat:
    z tymi programatorami( z wykonaniem) zawsze są jakieś problemy


    To jest tak prosta konstrukcja że problemy wynikają tylko i wyłącznie z niewiedzy wykonującego (jak to działa) oraz niedbalstwa przy montażu (lutowaniu). Programator to urządzenie które ma być wielokrotnie wykorzystywane więc jeżeli nie poświęci mu się trochę więcej uwagi to są z nim problemy. Błędy jakie wynikają przy jego użyciu (STK200) nie zawsze dotyczą jego samego (jest jeszcze LPT oraz uC programowany no i samo połączenie ISP) ale są bardzo proste sposoby żeby to sprawdzić, wystarczy poszukać i poczytać.
  • Poziom 17  
    Poczytać elektryczne specyfikacje bufora, programowanego chip'a, producenta driver'a portu równoległego?
    wychodzi w praniu. drugi programator ruszy za pierwszym razem :)
  • Poziom 10  
    Problem rozwiązany co prawda trochę to trwało ale nie spodziewałem się że nowy kabel LPT będzie uszkodzony, więc mogę rozpocząć zabawę w Programowanie więc powracam do poprzednich pytań.
  • Poziom 33  
    Cytat:
    Cały układ chciałbym żeby można było bez problemu programować "w całości" bez zewnętrznych programatorów


    A więc Bootloader ?
    Polecam http://www.microsyl.com/ -> MegaLoad
    Bardzo dobre i sprawdzone rozwiazanie :wink:
  • Poziom 10  
    Bootloader narazie poczeka w międzyczasie mam kilka prostych pytań.

    Czy ten schemat jest poprawny jeżeli chodzi o LCD ?http://n64emu.republika.pl/schemat.jpg

    Czy na wewnętrznym Oscylatorze można dobrze zrobić zegarek czy trzeba coś kombinować z innym, bo niestety RTC nie jestem w stanie dorwać.

    I ponawiam pytanie na przyszłość dotyczące czujnika Halla.


    Cytat:
    Cześć!!!

    Atmega8 to bardzo dobry, chociaż dziwny wybór Sad

    Z tego co pamiętam rozmawialiśmy do tej pory o rodzinie 8051, a ty kupiłeś AVR-ka Surprised.


    Atmega8 była jedynym uC jaki mogłem dostać w sklepie bo zbyt mało kupowałem żeby opłacalne było zamawianie przez internet, niestety mieszkanie na wsi ma swoje minusy jeżeli chodzi o dostęp do rzeczy mało popularnych.
  • Poziom 23  
    Schemat jest ok. Jest to sterowanie LCD 4-bitowe z odczytem zajętości wyświetlacza. Czyli wiesz kiedy LCD jest zajęty (linia RW).
    Możesz zrobić na wewnętrznym oscylatorze za pomocą timera, ale będzie to miało jednak jakąś niedokładność, do tego odpada jeden timer na tą funkcję.
    Kup na Allegro PFC8583 i będziesz miał luks zegarek zajmujący tylko jedną linię (przerwanie) i TWI (Atmega 8 to ma).

    Piszesz, że nie masz gdzie kupić. Na Allegro jest koleś, który ma procki (od razu do takiego projektu kup Atmegę 32, ja mam Atmegę 128), PCF za 5zł, termometry DS18B20 za 5zł i kupę innego ciekawego sprzętu. Wysyłka to tylko 5zł, więc nie tak dużo, zważywszy na to że te części są o wiele tańsze niż w sklepach.

    Ja mam sklep pod nosem a i tak kupuje takie rzeczy przez neta bo jest taniej i "bezstresowo" :)

    Ja mam podobny projekt, tyle że na LCD graficznym 240x128, do tego kupę osobnego sprzętu typu zegarek, termometry, odbiornik IR dla kodów RC5 i SIRC, magistrala do komunikacji z ECU mojego auta, JtagICE itp.
    Zainstaluj sobie AVR Studio+WinAVR i do działa :-) Polecam pisanie wszystkiego od początku opierając się o gotowe procedury. Ja robie podobnie, wnikając i próbując zrozumieć każdą linijkę. Trochę to trwa, ale rozumiem ok 99% gotowych kodów. Dzięki takiemu podejściu już sam pisze procedury do dodatkowych rzeczy i zabieram się za transformaty fouriera (do analizatora spektrum audio) ;)
  • Poziom 10  
    Po testowałem układ z wyświetlaczem, ala zegarki, teksty i reakcje na np przyciśnięcie przycisku.

    Pozostała mi więc kwestia wykończenia układu.

    Prosiłbym o jakiś prosty schemat podłączenia czujnika halla do uC (obrotomierz), orak kilka prostych wskazówek co do układu między innymi jak rozwiązać kwestię sygnalizacji włączonych/wyłączonych świateł, podłączenia czujników temp DS18B20 (3 szt, temp wewnętrzna, temp zewnętrzna, temp silnika).

    Z kwestii programowej puki co korzystałem tylko z Bascom'a i mam pytanie , czy można na nim zrealizować moje założenia czy jednak zacząć myśleć o C ?
  • Poziom 23  
    Jeśli interesuje cię sprawa włączonych świateł jako funkcji położenia włącznika - to rezystor + Dioda zenera 5V1 wystarczy na ok.

    Jeśli jednak chcesz znać stan techniczny żarówek to powinieneś zacząć mierzyć prąd w obwodzie jako całości lub w każdej gałezi osobno, co przy prądzie stałym najczęściej kończy się rezystorem w szereg :(

    Co do 1Wire w samochodzie , możesz spróbować :) dobrze jednak dać instalację trójprzewodową z oddzielnym zasilaniem i masą :).

    Generalnie traktuj samochód jako środowisko skrajnie niekorzystne dla pracy procesora i dbaj o akumulator - minimalizacja poboru energii przez układ w czasie postoju :).

    Powodzenia. A i jeszcze jedno w zimie w Polsce temperatury osiągają nawet -30°C , warto przyjżeć się elementowm składowym pod kątem takich osiągów. No chyba że na zimę sprzęt odłączysz od instalacji :)
  • Poziom 23  
    Zima to poważny problem. Ja już przerzuciłem się na procek Industrial oraz resztę elementów o "lepszych" zakresach temperatury pracy. Problemem czasem są wyświetlacze LCD, bo różnie bywa z ich kontrastem zależnie od temperatury. Ale jak bbędzie z tym problem warto wykorzystać do tego procka i w zależności od temperatury za jego pomocą dostosowywać wysokość ujemnego napięcia na lcd.

    Właśnie z uwagi też na pobór prądu warto zastosować zewnętrzny zegarek, który będzie sobie chodził po zgaszeniu silnika. Resztę elementów uruchamiać (łącznie z zasilaniem procesora) po przekręceniu stacyjki albo otwarci drzwi.
    Wtedy w czasie spoczynku pobór prądu jest minimalny (tylko pcf go potrzebuje do utrzymywania liczenia czasu).
  • Poziom 10  
    RTC chce zasilać z baterii od PC 3,3V myślę że na trochę mi spokojnie wystarczy, co do stanu świateł Włączone/Wyłączone chodzi mi o sam fakt ich działania, nie stanu żarówek. Puki co wszystkie części staram się dobierać z jak największym zakresem temperaturowym, wersje Industrial i LCD Ext. Temp a jak będzie to działać w zimie to sie okaże w praniu. Co do czujnika Halla to z testów przeprowadzonych w domu ten konkretny model generuje ~sinusoidę o średniej wartości nie przekraczającej 3 Volt czy może jednak łatwiej zastosować klasyczny przerywacz mechaniczny ? Chociaż jego zakłócenia i wartości mogą nie być zbyt przyjazne dla układu.
  • Poziom 23  
    Z tym hallem to nie rozumiem, z jakim pojazdem mamy do czynienia Dieslem ??

    Bo jeśli jest to silnik spalinowy to do liczenia obrotów świetnie nadaje się napięcie z okolic cewnik, odpowiednio odseparowane itd oraz znajomość liczby cylindrów w silniku :)

    Przy dieslu, zresztą też jest licznik obrotów więc nie wiem o jaki pomiar ci chodzi :)

    określ model pojazdu i procedurę pomiarową :)

    Od razu uczulam, że trudno jest dotrzeć do części ruchomych silnika w sposób stabilny na dłuższy okres eksploatacji, kwestia montażu czujnika, zmiennych w szerokim zakresie temperatur w przedziale silnika itp. Najlepiej o ile to możliwe skorzystać z istniejących czujników i danych dostępnych w instalacji :) bo ktoś już tą drogę przy projektowaniu przetarł

    Dodano po 2 [minuty]:

    Broń boże nie polecam klejenia czujników oraz wiercenia otworów w bloku silnika, może to doprowadzić nawet do uszkodzenia bloku silnika w wyniku innego niż pierwotny rozkładu naprężeń :(
  • Poziom 23  
    Też nie rozumiem sensu tego czujnika. W EP był kiedyś projekt wskaźnika optymalnego zmieniania biegów i było tam ładnie opisane wysterowanie kompa impulsami z cewki zapłonowej odpowiednio przefiltrowanymii. Było to podane na przykładzie Skody Fabii, ale można tego użyć do każdego silnika z zapłonem iskrowym. Poszukaj w archiwum EP tego materiału. To był jakiś numer z 2004r. o ile dobrze pamiętam.