logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

Strojenie toru p.cz. w tunerze UKF FM Unitra lata 80. - sposób, pomiar oscyloskopem C1-118A, SDR

lenuskalenuskaxd 09 Maj 2023 09:12 1665 11
  • #1 20573138
    lenuskalenuskaxd
    Poziom 3  
    Posty: 23
    Ocena: 1
    Dzień dobry

    W jaki najłatwiejszy sposób mogę nastroić tor p.cz. tunera UKF FM (Unitra lata 80.) ?

    Chcę wykorzystać to, co mam, lub zrobić jakiś projekt.

    Wyposażenie pomiarowe:
    - oscyloskop analogowy C1-118A (2 kanały, 20 MHz),
    - odbiornik SDR (używałem go do strojenia heterodyny),
    - transmiter UKF FM (samochodowy),
    - miernik uniwersalny cyfrowy (multimetr UNI-T).

    Do tej pory zajmowałem się przestrajaniem z OIRT na CCIR. Z powodzeniem przestroiłem ponad 20 odbiorników. Chciałem rozszerzyć moje umiejętności o strojenie reszty toru. Jestem początkującym "radiowcem", więc nie wszystko jeszcze rozumiem i proszę o wyrozumiałość.

    Dziękuję.
  • #2 20573153
    JacekCz
    Poziom 42  
    Posty: 8670
    Pomógł: 760
    Ocena: 1462
    1. P.cz. stroi(ło) się tylko w sytuacjach awaryjnych, podczas tzw. przestrajania OIRT nie. Skąd taka wizja?
    2. To o wiele subtelniejsze niż dwa obwody w głowicy, których ruszanie daje wyrazisty efekt (wręcz niektórzy robili na słuch) - to kilka sekwencyjnych elementów strojonych plus sam dekoder FM zależnie od generacji/wykonania. Efekty kręcenia każdym z nich oddzielnie są mało wyraziste, a w sumie popsuć łatwo.
    3. Do każdego była w swoim czasie instrukcja serwisowa.

    Dodano po 4 [minuty]:

    Wydaje się, że bez generatora 10,7 MHz się nie uda.
  • #3 20573170
    lenuskalenuskaxd
    Poziom 3  
    Posty: 23
    Ocena: 1
    Nie działa mi wskaźnik detektora. Chciałem sprawdzić, czy jest wszystko dobrze zestrojone. Instrukcja pokazuje strojenie za pomocą wobuloskopu, którego nie mam.
  • #4 20573423
    JacekCz
    Poziom 42  
    Posty: 8670
    Pomógł: 760
    Ocena: 1462
    lenuskalenuskaxd napisał:
    Nie działa mi wskaźnik detektora.
    Jeśli pamiętam, w tym i owym radiu to był sygnał uboczny z dekodera FM, o ile dźwięk to składowa zmienna, to wskaźnik napędza składowa stała. A detekcję dźwięku masz OK, z dobrą jakością, bez zakłóceń? Woltomierz napięcia stałego co pokazuje w miarę wstrajania się w stację?

    To jakie radio i jaki detektor? Z układem scalonym 14 nóżek, koincydencyjny, numer zapomniałem, czy starszy na elementach dyskretnych?
  • #5 20573428
    MDD
    Poziom 31  
    Posty: 1065
    Pomógł: 178
    Ocena: 541
    Tuner Unitra lata 80., ale jaki?
  • #6 20573619
    lenuskalenuskaxd
    Poziom 3  
    Posty: 23
    Ocena: 1
    T9015

    Układ A225
  • #7 20574185
    lechm56
    VIP Zasłużony dla elektroda
    Posty: 3036
    Pomógł: 112
    Ocena: 367
    Temat odblokowano na wniosek autora.
  • #8 20574194
    lenuskalenuskaxd
    Poziom 3  
    Posty: 23
    Ocena: 1
    Okazało się, że mam zwarcie cynowe bezpośrednio pinu nr 5 układu TDA1047. Wskaźnik ruszył.
    Po jego usunięciu częstotliwość heterodyny poszła w górę, i zaczęła niestabilnie pracować. (Sprawdzałem pod SDR - lekko pływa, prążek jest słaby, niesymetryczny, zmienia się, nie ma idealnego kształtu igły)
  • #9 20574826
    kris8888
    Poziom 41  
    Posty: 6868
    Pomógł: 532
    Ocena: 1878
    Częstotliwość heterodyny poszła w górę bo nóżka 5 odpowiada też za ARCz i steruje dodatkową diodą pojemnościową w głowicy. A jakie masz teraz napięcie na tej nóżce względem masy?
    Heterodyna może niestabilnie pracować pomiędzy stacjami, właśnie pośrednio przez to działanie ARCz, który nie ma w tym momencie żadnego napięcia z detektora FM. Natomiast po dostrojeniu do dowolnej stacji częstotliwość powinna być już stabilna i utrzymywana na stałej wartości przez układ ARCz. Jeśli tak się nie dzieje to przyczyną mogą być rozstrojone filtry dyskryminatora FM w torze p.cz., czyli F5 i F6 na schemacie. Niestety bez wobuloskopu a najlepiej jeszcze miernika zniekształceń m.cz. nie zestroisz tego poprawnie. A przynajmniej potrzebny byłby generator 10,7MHz z modulacją FM.
    Możesz próbować na słuch ustawiając częstotliwość heterodyny na zgodną z daną stacją (plus 10,7MHz, masz SDR więc możesz to precyzyjnie zrobić) a następnie ustawiając F5 na maksimum sygnału m.cz. a F6 na minimum zniekształceń m.cz. po czym ponownie przestroić heterodynę (bo na pewno lekko "ucieknie") i powtórzyć procedurę. I tak w kilku krokach może dostroisz zero dyskryminatora, ale na pewno nie będzie to optymalne.
    To uciekanie w górę częstototliwości heterodyny po uruchomieniu ARCz może też wynikać z niewłaściwie przeprowadzonego przestrojenia tunera z pasma OIRT na CCIR. Dlatego może ktoś specjalnie zwarł nóżkę 5 do masy bo nie mógł sobie poradzić z tym, żeby tuner dobrze pracował po przestrojeniu i z włączonym ARCz. Przy przestrojeniu konieczna jest też odpowiednia modyfikacja pojemności w obrębie warikapu odpowiadającego za ARCz w głowicy.
  • #10 20577634
    Andrzej L.
    Poziom 33  
    Posty: 1500
    Pomógł: 280
    Ocena: 484
    Przecudowany ten tuner to i pływa. Heterodyna za mocno wyżyłowana, pracująca z prądem kolektora ponad 6mA przy Uce zbliżonym do 10V i napływanie mamy na zamówienie. Już taki pozornie niby niewielki prąd nagrzewa na tyle strukturę krzemową tranzystora, że ten zaczyna pięknie wraz z nagrzewaniem płynąć, aby za jakieś pół godziny dopłynąć i się zatrzymać jak nie będzie tam jakichś przeciągów w pomiesczeniu.
    Tego typy generatory LC przy stałej temperaturze pokojowej, zachowują przyzwoitą stałość częstotliwości jak nie wychodzimy z prądem kolektora powyżej 1mA.
    Zastosowano mieszacz na mosfecie, a ten do pracy wymaga sygnału heterodyny nie mniej niż 5Vp.p. (bo inaczej licho miesza i słabsze stacje znikają w szumie, radio głuchnie) to projektant nadrobił prądem kolektora generatora i sygnał dodatkowo odebrał z kolektora, by był jeszcze dodatkowo wzmocniony, a przy okazji pogorszył wpływ zmian kolejnych stopni na stałość częstotliwości heterodyny.
    Dobrze mechanicznie i termicznie poskładany generator LC przy 100MHz, nie żyłowany prądem kolektora, nie stojący w przeciągu, z przyzwoitym separatorem (by minimalizować rozstrajający wpływ kolejnych bloków tranzystorowych, które pobierają te drgania z heterodyny i z czasem też coś się tam nagrzewają i pojemności wejść też im płyną o te np. 0,5pF) da się uzyskać stałość nie gorszą niż +/-30kHz w czasie 30 minut. Do szczęścia dochodzi lichy sort UL1550 (kiedyś mityczny synonim wysokiej klasy napięcia dla warikapów) a dziś widać, że to lipa, wystarczy go (jak już się nagrzeje) mocno podmuchać przy tych swoich 30-33V, by odpłynął od dmuchania na niego nawet 50mV. Napływanie pogarsza też sytuacja gdy taka "Zenera" pracuje z większym niż typowy prąd 5mA (uwzględniając dodatkowy prąd który potencjometry strojenia pobierają tam wpięte), a w wielu konstrukcjach przecudowali (bo za mały opornik szeregowy przez którego zasilają ten układ dali) i grzeją tego UL-a tak, że wręcz gorący jest - robi za lokalny piec. Jaki tam w układzie jest R117? Bo na schemacie nie widać jego wartości oporu, dali tylko przy nim wykrzyknik jako strategiczny element.
    A na początku pasma w okolicy 88MHz, w typowym bloku heterodyny LC strojonym napięciem 3-25V, już zmiana napięcia warikapowego przy 3V o 2mV powoduje odpłynięcie heterodyny o ~20kHz. Zmiana o 30mV to już ponad 100kHz odpłynięcia heterodyny. Linia 16V też lichy stabilizator na najprostszej Zenerce 5V1, a takie Zenerki bez kompensacji termicznej to piękne pływaki, pływające napięcie zasilania i heterodyna też równie pięknie pływa w takt tego napięcia. Ziarnko do ziarnka pływania i mamy piękną łódkę w głowicy :)
  • #11 20578459
    lenuskalenuskaxd
    Poziom 3  
    Posty: 23
    Ocena: 1
    Nie, nie ma tam tranzystorów MOSFET
  • #12 20578596
    kris8888
    Poziom 41  
    Posty: 6868
    Pomógł: 532
    Ocena: 1878
    lenuskalenuskaxd napisał:
    Nie, nie ma tam tranzystorów MOSFET

    Podałeś że masz tuner T9015 a według dostępnych schematów głowica w tym tunerze jest zbudowana na tranzystorach FET BF961, BF964. Jeśli tak nie jest to wrzuć schemat Twojego tunera.
    Andrzej L. napisał:
    Ziarnko do ziarnka pływania i mamy piękną łódkę w głowicy

    Tylko że to powinien załatwiać sprawnie działający układ ARcz, przynajmniej w przypadku odpowiednio silnych stacji. Tyle że ktoś tutaj wcześniej grzebał w tym tunerze i sprytnie "wyłączył" na stałe układ ARCz, bo pewnie po przestrojeniu uciekały mu stacje po włączeniu ARCz.

    A tak przy okazji, mam teraz na biurku tuner Kenwooda KT-31L z początku lat 80-tych, głowica przestrajana jeszcze tradycyjnie agregatem, nie ma tam układu ARCz i idealnie trzyma długoterminowo częstotliwość po dostrojeniu. To świadczy o jakości elementów i projekcie pod kątem stabilności termicznej. I to po 40 latach od produkcji. Heterodyna i mieszacz wspólnie zamknięte w grubowarstwowym układzie scalonym.

Podsumowanie tematu

✨ Dyskusja dotyczy strojenia toru p.cz. w tunerze UKF FM Unitra z lat 80. Użytkownik poszukuje najłatwiejszego sposobu na dostrojenie, korzystając z dostępnych narzędzi, takich jak oscyloskop C1-118A, SDR, transmiter UKF FM oraz multimetr UNI-T. W odpowiedziach podkreślono, że strojenie toru p.cz. jest skomplikowane i wymaga precyzyjnych narzędzi, takich jak generator 10,7 MHz. Użytkownik napotkał problemy z detektorem oraz stabilnością heterodyny, co prowadzi do dalszych dyskusji na temat układów scalonych i ich wpływu na jakość sygnału. Wskazano na konieczność użycia odpowiednich schematów oraz narzędzi pomiarowych do prawidłowego strojenia.
Wygenerowane przez model językowy.
REKLAMA