logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

Obowiązek uziemiania słupów oświetleniowych - jakie normy i przepisy?

strfind 11 Mar 2025 15:11 2781 12
  • #1 21475332
    strfind
    Poziom 17  
    Posty: 589
    Pomógł: 25
    Ocena: 82
    Cześć. Czy jest ktoś w stanie podać w której normie/rozporządzeniu szukać informacji na temat obowiązku uziemiania słupów oświetleniowych (latarnie parkowe na osiedlu). Przeglądałem w czytelni normy PN-HD 60364-5-54:2011P, PN-EN 60598-2-3:2006P, PN-EN IEC 60598-1:2021-07E ale nie znalazłem tego czego szukam albo nie umiem czytać ze zrozumieniem. Chodzi o latarnie parkowe na osiedlu które nie mają doprowadzonej bednarki wzdłuż Linii kablowej. Zasilane są przewodem YAKY 4x25mm² w układzie TN-C. I teraz się rozchodzi o to czy trzeba wkopywać bednarkę dla tych latarni czy wystarczy PEN przyłączyć do zacisku w latarni. I nie chodzi tutaj o uziemienie odgromowe bo latarnie są blisko budynków 6 piętrowych tylko o ochronę przeciwporażeniową.
  • #2 21475543
    domsat
    Poziom 23  
    Posty: 739
    Pomógł: 45
    Ocena: 176
    Czy ta latarnia ma fabryczny zacisk ochronny ?
  • #4 21475593
    matbarczak
    Poziom 9  
    Posty: 14
    Pomógł: 3
    Ocena: 3
    >>21475562 To, że w pobliżu są 6-io piętowe budynki, nie ma najmniejszego znaczenia. Latarnia ma zacisk do połączenia ochronnego i musi być to wykonane.
    Na przykład ja pracuję na obiekcie gazowym, gdzie teoretycznie wszystko jest w stożku ochrony odgromowej wysokich iglic, a piorun i tak uderzył w gazociągi.
    A jeżeli szukałeś norm, które cię zwolnią z obowiązku uziemienia latarni, to nic dziwnego, że go nie znalazłeś, bo tego nie będzie.
    Jeżeli rozłożenie uziomu poziomego jest bardzo trudne ze względu na warunki panujące na miejscu, to można zdecydować się na uziom pionowy.
    Jeżeli jest to oświetlenie terenu publicznego, to zapewne jest projekt, który powinien mieć informacje o uziemieniu latarni.
    A tak z ciekawości, co mówi projekt na ten temat?
  • #5 21476168
    strfind
    Poziom 17  
    Posty: 589
    Pomógł: 25
    Ocena: 82
    Nie wiem co mówi projekt bo nikt nie wie gdzie on jest. Układając to uziemienie to jakiej wartości mam oczekiwać? 10 Omów? 30 Omów? Obecnie latarnia przez fundament ma 62 Omy (mierzone impedancją pętli zwarcia). Radzisz wykonać uziemienie i nie podłączać PEN? Takie TT będzie skuteczniejsze?
  • #6 21476251
    cz4rnypan
    Poziom 18  
    Posty: 195
    Pomógł: 27
    Ocena: 83
    Autor nie znajdzie obowiązku uziemienia słupów w przepisach techniczno-budowlanych czy w normach branżowych.
    Przynajmniej nie dosłownie.

    Pomijając ochronę odgromową - uziemienie słupa może być wymagane ze względu na ochronę przeciwporażeniową.
    W sytuacji, gdy mamy do czynienia z oprawami I klasy ochronności, w sytuacji, gdy nie mamy spełnionego warunku samoczynnego wyłączenia zasilania w wymaganym czasie możemy skutecznie obniżyć napięcia dotykowe dopuszczalne długotrwale. W takich sytuacjach norma mówi o tym (60364-4-41:2017, Załącznik D.3), aby wykonać dodatkowe ochronne połączenie wyrównawcze. W takiej sytuacji przy słupach odległych wykonuje się uziomy wyrównawcze.
    Nie ma potrzeby ciągnąć bednarki wzdłuż wykopu między słupami, uziom wyrównawczy wykonujemy możliwie blisko obiektu i tam ma on znaczenie.
    Jako, że zalecane jest wielokrotne uziemienie PEN/PE w układzie TN, dobrze by było wykonywać uziomy wyrównawcze nawet jeżeli mamy spełniony warunek samoczynnego wyłączenia zasilania (oprawy I klasy ochronności, słupy metalowe). Poprawi to bezpieczeństwo instalacji np. w sytuacji przerwania przewodu PEN.
    O miejscach, w których takie uziomy należy wykonać decydować powinien projektant, i może to być przykładowo wymóg uziemienia słupa co 200m lub np. uziemienie słupa ostatniego.

    Pozostają jeszcze wymagania zawarte w instrukcjach producentów słupów (metalowych) - gdzieś na forum widziałem informację o konieczności podłączenia przewodów uziemiających ze względu na ochronę katodową - sam się nie spotkałem z takim wymaganiem.

    Dla wszystkich powyższych uziemień nie ma znaczenia ich rezystancja uziemienia.

    W ramach ciekawostki, przy większych Inwestycjach (PZP) można spotkać się z wymaganiami dotyczącymi uziemień słupów w OPZ (opis przedmiotu zamówienia - takie wymagania techniczne tego czego oczekuje Zamawiający). Widziałem różne wymagania i często z wymaganą przez Inwestora określoną rezystancją uziemienia (np. 10 omów, 30 omów). Dodatkowo zdarza się, że narzucony jest właśnie obowiązek prowadzenia taśmy stalowej wzdłuż linii kablowej - więc automatycznie obliguje to to zaprojektowania/wykonania takiego wymysłu, bo potem Inspektor będzie tego pilnował.
  • #7 21476283
    matbarczak
    Poziom 9  
    Posty: 14
    Pomógł: 3
    Ocena: 3
    >>21476251 Chyba jednak nie do końca pan rozumie układy sieci. Osobne uziemienie słupa oświetlenia nie oznacza, że tworzymy układ TT.
    Słupy oświetleniowe zasilone w układzie TNC, czyli PEN, już zostały w którymś miejscu uziemione. Dołożenie ochrony przeciwodgromowej w postaci dodatkowych uziomów nie spowoduje zmiany na układ TT, cały czas nadal będziemy zasilani układem TNC.
    Jak się tak czyta pana posty, to można odnieść wrażenie, że szuka pan tylko pretekstu, aby nie uziemiać słupów oświetlenia, z powodów tylko znanych panu. Może jest to próba maksymalizacji zysków lub złej wyceny prac.
    Ale podsumowując, jeżeli producent przewidział złącze do podłączenia systemu uziemień lub połączeń wyrównawczych, to MUSI pan to zrobić i tak naprawdę to można zakończyć, bo nikt nic innego panu nie napisze.
    A co pan zrobi, to tylko pana sprawa, lecz prokurator tylko czeka na takie sprawy, a biegły na pewno znajdzie zacisk do połączeń uziemiających.
  • #8 21476325
    stomat
    Poziom 39  
    Posty: 5694
    Pomógł: 257
    Ocena: 1971
    matbarczak napisał:
    Dołożenie ochrony przeciw odgromowej w postaci dodatkowych uziomów nie spowoduje zmiany na układ TT

    To prawda, ale czy to uziemienie o którym rozmawiamy ma być ochroną odgromową czy przeciwporażeniową? Oto jest pytanie.
    Pytanie dodatkowe: czy jest obowiązek uziemiania metalowych masztów flagowych? Czym grozi uderzenie pioruna w latarnię parkową?
  • #9 21476376
    matbarczak
    Poziom 9  
    Posty: 14
    Pomógł: 3
    Ocena: 3
    >>21476325 Nasza konwersacja nie ma już sensu. Pozdrawiam pana i żegnam.
    Mam ten komfort, że już nie będę wykonawcą i nie będę musiał bać się konsekwencji nieuziemienia słupów oświetleniowych.
    W ogóle zastanawiam się, dlaczego podejmuje pan temat, skoro i tak już podjął decyzję o nieuziemieniu.
    Oczywiście nie odczuję odpowiedzi.
  • #10 21476394
    tyqva
    Poziom 36  
    Posty: 2758
    Pomógł: 332
    Ocena: 1150
    matbarczak napisał:
    >>21476251 Chyba jednak nie do końca pan rozumie układy sieci.....
    Oj, mylisz się ze swoją oceną.

    matbarczak napisał:
    >>21476251 ...
    Jak się tak czyta pana posty, to można odnieść wrażenie, że szuka pan tylko pretekstu, aby nie uziemiać słupów oświetlenia, z powodów tylko znanych panu. ....
    Słupy uziemia się z jakichś powodów, a te powody nie zawsze występują.
    Powody - patrz w projekcie czy są.

    matbarczak napisał:
    ..
    Ale podsumowując, jeżeli producent przewidział złącze do podłączenia systemu uziemień lub połączeń wyrównawczych, to MUSI pan to zrobić i tak naprawdę to można zakończyć, bo nikt nic innego panu nie napisze.
    A co pan zrobi, to tylko pana sprawa, lecz prokurator tylko czeka na takie sprawy, a biegły na pewno znajdzie zacisk do połączeń uziemiających.
    Kuriozalny powód konieczności uziemiania - bo jest zacisk do podłączenia.
    Przecież uziemia się wskutek wystąpienia konieczności, a jeśli nie ma tego wymogu, to taki zacisk sobie dynda i już.
    pozdrawiam
  • #11 21476420
    opornik7
    Specjalista elektryk
    Posty: 4505
    Pomógł: 316
    Ocena: 1568
    stomat napisał:
    czy to uziemienie o którym rozmawiamy ma być ochroną odgromową czy przeciwporażeniową?

    I to jest prawidłowo postawione pytanie. Poniżej fotki z życia wzięte. Na jakie potrzeby producent wyposażył je w te śruby? Sprawa kolejna, dla słupa należy wykonać uziom o rezystancji mniejszej od 10Ω na potrzeby ochrony odgromowej. We wnęce słupa żyłę PEN kabla zasilającego należy połączyć metalicznie ze słupem i dokonać jego rozdziału na PE i N. Po podaniu napięcia należy wykonać pomiary SWZ dla zabezpieczenia kabla, zabudowanego "gdzieś tam".
    matbarczak napisał:
    nasza konwersacja nie ma już sensu. Pozdrawiam Pana i żegnam

    Kolego, swojego focha zatrzymaj dla siebie i nie obrażaj adwersarza.


    Podstawa metalowego słupa przymocowana do betonowego chodnika.


    Podstawa metalowego słupa z widocznymi śrubami na trawniku.
  • #12 21482750
    michcio
    Specjalista elektryk
    Posty: 2597
    Pomógł: 145
    Ocena: 481
    opornik7 napisał:
    Poniżej fotki z życia wzięte. Na jakie potrzeby producent wyposażył je w te śruby?

    Sprawa nie jest taka prosta, bo w praktyce z tymi śrubami różnie bywa. Mogą być, a może ich standardowo nie być. Mogą tam być na życzenie zamawiającego - klient chce, to zrobią. A nieraz to są po prostu wiercone na miejscu i wykonawca przykręca do nich bednarkę "na chama".

    opornik7 napisał:
    Sprawa kolejna, dla słupa należy wykonać uziom o rezystancji mniejszej od 10Ω na potrzeby ochrony odgromowej.

    Jesteś pewien co do obligatoryjnego zapewnienia max. 10 omów dla takiego uziomu? Bo wg mojej wiedzy normy wcale takie konkretne nie są. Mówi się głównie o wymogach geometrycznych, a te magiczne 10 omów to wartość fakultatywna, do której warto dążyć, ale jak tyle nie będzie to też nic złego się nie dzieje.
    Nie fetyszyzujmy wartości rezystancji uziomów, bo w większości przypadków dla instalacji w budynkach oraz dla dyskutowanych tu sieci oświetleniowych nie ma ona wielkiego znaczenia. A to niestety powszechne w środowisku elektryków zjawisko.

    No i pytanie czy ta ochrona odgromowa dla parkowej latarni w ogóle jest obligatoryjna? Czemu nie wykonuje się jej dla słupów np. energetycznych, które przecież tak samo narażone są na uderzenie pioruna? Rozumiem np. boiska piłkarskie, ale jaki ma to sens dla latanii pod wieżowcem albo przy zadrzewionej alejce w parku?
    A co ze słupami betonowymi? Są przecież np. żerdzie EOP, masa jest też starych rozwiązań na słupach żelbetowych. Nie widziałem jeszcze żeby ciągnął ktoś bednarkę na wierzchołek takiego słupa żeby chronić go odgromowo. A sieci oświetlenia napowietrznego na żerdziach ŻN czy E? Wykonuje się takie masowo nawet teraz, a nie widziałem jeszcze ani razu aby ktokolwiek zastanawiał się nad kwestią ochrony odgromowej takiego słupa. Uziemia się jedynie końcówki i odgałęzienia obwodów oraz miejsca zainstalowania odgromników. A dziwnym trafem w przypadku słupów metalowych nagle we wszystkich jakby strzelił piorun i od razu przychodzi im do głowy ochrona odgromowa. Dlaczego? Bo jest metalowy? A od kiedy to jedynie w metalowe słupy uderzają pioruny?

    W tym temacie z tego co widzę króluje podejście typu "tak się zawsze robiło, więc tak zrobię i będzie spokój". To samo dotyczy zapisujących te wszystkie bednarki wzdłuż kabli oświetleniowych w SWIZ dla zamówień publicznych. Są też miasta wymagające kabli 5-żyłowych w oświetleniu i jeszcze dodatkowo bednarki łączącej słupy ze sobą, co nie ma w zasadzie żadnego sensu. A jeszcze śmieszniej wygląda to w zestawieniu z faktem, że masę sieci buduje się teraz bezwykopowo, tzn. przewiertem sterowanym, więc ta bednarka nawet nie leży w ziemi tylko co najwyżej w polietylenowej rurze osłonowej.
    Mało tego - w praktyce (przynajmniej takie są moje doświadczenia) obecnie w niemal każdym projekcie przyjmuje się stosowanie opraw II klasy izolacji (wymagają tego te same podmioty, które oczekują tych wyżej wspomnianych 5x kabli i bednarek!), tabliczki słupowej II klasy izolacji, oraz przewodu do oprawy w podwójnej/wzmocnionej izolacji, często dodatkowo w peszlu, co jest równoznaczne z założeniem, że do przebicia izolacji powodującego obecność napięcia na słupie nigdy nie dojdzie. W takim wypadku możemy mówić jedynie o odgromowej funkcji ewentualnego uziomu - ocenić trzeba jedynie czy jest ona w ogóle zasadna. A jeśli jest, to trzeba się zastanowić do czego jest w tym zakresie potrzebne kilometry bednarek w wykopach i czy bardziej zdroworozsądkowa nie byłaby zwykła, np. 3-metrowa szpilka przy słupie.
    A jeśli jednak mamy oprawę i osprzęt I klasy izolacji, to warto zastanowić się jakie zadanie ma spełnić ta bednarka gdy słup przyłączony jest do przewodu PE/PEN i zapewniony jest warunek SWZ (a musi być - nie wyobrażam sobie wykonania takiej sieci bez obliczeń w projekcie i późniejszych pomiarów). Czy ma ona zmniejszyć napięcie dotykowe występujące na słupie przez te max. 5 sekund jakie upłynie do zadziałania zabezpieczenia? Jeśli tak, to tu się przecież sprawdzi lepiej okrąg z bednarki wokół fundamentu słupa, a nie 50 m taśmy ciągniętej w nieznanym kierunku - to drugie to raczej sposób na utylizację stali a nie zapewnienie jakiegoś wymiernego efektu. A dodatkowo można nawet rozważyć połączenie wyrównawcze z pobliskimi uziemionymi przez posadowienie obiektami (np. metalowymi ogrodzeniami) - takie rozwiązania przewidują normy np. dla brytyjskich instalacji.
  • #13 21483031
    domsat
    Poziom 23  
    Posty: 739
    Pomógł: 45
    Ocena: 176
    Autorze tematu - otrzymałeś rozsądną odpowiedź od kol. michcio. Z własnych obserwacji dodam, że PEN w linii kablowej oświetlenia ulicznego jest co pewien odcinek uziemiany szpilkami + uziom na ostatniej latarni. To działanie analogiczne jak uziomy w ZK. W mojej okolicy bednarka przy takim kablu nie jest kładziona, a latarnie parkowe są zwykle II kl. ochronności. A kol. opornik7 to hołduje mitowi rezystancji uziemienia = max 10 omów, na marginesie wymaganej w obiektach z I i II kl. LPS.

Podsumowanie tematu

✨ W dyskusji poruszono obowiązek uziemiania słupów oświetleniowych, szczególnie w kontekście latarni parkowych zasilanych przewodem YAKY 4x25mm² w układzie TN-C. Uczestnicy wskazali, że nie ma jednoznacznych przepisów zwalniających z obowiązku uziemienia, a uziemienie jest wymagane dla ochrony przeciwporażeniowej, zwłaszcza w przypadku opraw I klasy ochronności. Zwrócono uwagę na konieczność wykonania dodatkowych połączeń wyrównawczych oraz na znaczenie rezystancji uziomu, która powinna być mniejsza niż 10 Ω. Wskazano również, że w przypadku braku dostępu do projektu, należy kierować się ogólnymi zasadami dotyczącymi uziemienia. Dyskusja zakończyła się stwierdzeniem, że uziemienie jest kluczowe dla bezpieczeństwa, a jego brak może prowadzić do konsekwencji prawnych.
Podsumowanie wygenerowane przez AI na podstawie treści dyskusji.
REKLAMA