logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

[BitLocker] Dell OptiPlex 7480 AIO z BitLocker-em - zmiany na dysku co ~2h, czy to normalne?

_jta_ 02 Cze 2026 18:14 387 7
  • #1 21914411
    _jta_
    Specjalista elektronik
    Posty: 49148
    Pomógł: 3212
    Ocena: 4260
    Testując dysk (HDD 2,5" 500 GB) komputera Dell OptiPlex 7480 AIO wykryłem, że od czasu do czasu (co ~ 2 godziny) coś się na nim zmienia, choć system, który wystartowałem (SystemRescue) z założenia nic nie zapisuje. Udało mi się ustalić, że te zmiany dotyczą głównej partycji Windows (około 96% całego dysku), która jest zaszyfrowana BitLockerem (z domyślnym hasłem). Ten komputer prawdopodobnie ma to szyfrowanie zrobione sprzętowo - czy jest możliwe, że sprzęt szyfrujący dokonuje zapisów na dysku, i jest to zachowanie prawidłowe, czy też świadczy to o wadliwym działaniu dysku, bądź komputera? Zapewne sprawdzanie, czy zdarzają się zmiany na pozostałych 4% dysku (nie wykryłem takich przez kilka godzin testów) ułatwiłoby rozstrzygnięcie tej kwestii, ale jeśli te zmiany występują losowo, to w te 4% mogą trafiać raz na parę dni, więc ich wykrycie wymagałoby długiego testowania. Aha: na tym komputerze Windows nie startują, więc coś jest nie w porządku - potrzebuję ustalić, co.
  • #2 21914637
    pidar
    Poziom 43  
    Posty: 11363
    Pomógł: 1569
    Ocena: 3592
    Co za problem "chwycić za nogi" to, co powoduje te zapisy?
    Załączniki:
    • AppReadWriteCounter v1.43.zip (122.55 KB) Musisz być zalogowany, aby pobrać ten załącznik.
  • #3 21914640
    _jta_
    Specjalista elektronik
    Posty: 49148
    Pomógł: 3212
    Ocena: 4260
    AppReadWriteCounter v1.43 readme.txt napisał:
    AppReadWriteCounter is a tool for Windows that counts and displays the
    current file read/write operations of every application running on your system

    _jta_ napisał:
    na tym komputerze Windows nie startują

    No i oczywiście nie działa żadna aplikacja, która mogłaby pisać na tym dysku, więc ten program, choćby i działał, nie miałby czego śledzić.

    Dyski SSD zwykle mają liczniki zapisów, ale HDD na ogół ich nie mają, więc nawet atrybuty SMART nie podadzą, czy był wykonywany jakiś zapis - szkoda, bo to może być błąd w firmware, i może brak wykrywania zapisów powiedziałby, że to firmware dysku je generuje (i nie zlicza ich SMART), a wykrywanie mogłoby sugerować, że może generuje je firmware płyty głównej komputera. A tak... chyba podłączyć jakiś analizator do kabla SATA... ale nie mam, to nie jest kabel PATA z oddzielną linią włączającą zapis, na SATA trzeba by dekodować komunikaty, i to z zegarem 6GHz (a jest ich sporo, bo testuję odczyt dysku).
  • #4 21914646
    pidar
    Poziom 43  
    Posty: 11363
    Pomógł: 1569
    Ocena: 3592
    To przeczytaj teraz podpowiedź AI:
    Spoiler:
    To zachowanie jest niezwykle ciekawe, zwłaszcza w kontekście faktu, że system Windows na tym komputerze nie uruchamia się. Skoro odpalasz SystemRescue (czysty Linux) i z założenia nic nie zapisujesz, regularne zmiany w strukturze danych (co ~2 godziny) naprowadzają na kilka konkretnych tropów.

    Samo sprzętowe szyfrowanie (SED / OPAL) nie zmienia losowo zawartości sektorów użytkownika bez wyraźnego polecenia zapisu (WRITE) ze strony kontrolera.

    Oto najbardziej prawdopodobne przyczyny tego zjawiska:

    1. Pozorny zapis – "niestabilny odczyt" (Najbardziej prawdopodobne)
    Skoro Windows nie startuje, dysk HDD może być uszkodzony. Jeśli weryfikujesz "zmiany" na dysku poprzez cykliczne liczenie sum kontrolnych (np. MD5/SHA256) całej partycji lub sektorów podczas ich ciągłego odczytu, wcale nie musi dochodzić do zapisu.

    Jak to działa: Dysk posiada sektory niestabilne (tzw. Pending Sectors). Przy każdej próbie odczytu takiego sektora, zaawansowane algorytmy korekcji błędów (ECC) w firmware dysku mogą zwrócić inną zawartość (część bitów zostanie losowo przekłamana) lub po przekroczeniu czasu oczekiwania (timeout) kontroler zwraca same zera.

    Skutek: Suma kontrolna bloku danych się zmienia, co wygląda jakby ktoś zmodyfikował dysk, podczas gdy fizycznie uszkodzony nośnik po prostu za każdym razem zwraca co innego.

    2. Metadane Intel RST (RAID On w BIOSie)
    Komputery Dell OptiPlex mają domyślnie ustawiony kontroler SATA w tryb RAID On zamiast AHCI (nawet z jednym dyskiem), korzystając z technologii Intel Rapid Storage Technology (RST).

    Jak to działa: Linux po zbootowaniu może wykryć strukturę Intel Matrix RAID (IMSM) przez mechanizmy takie jak mdadm lub dmraid.

    Skutek: Jeśli Linux rozpozna dysk jako "zdegradowaną macierz jedno-dyskową", może cyklicznie próbować oznaczać status dysku w metadanych RAID lub zapisywać logi błędów bezpośrednio w sektorach zarezerwowanych dla kontrolera (często na samym początku lub końcu przestrzeni dyskowej).

    3. Aktywność udisks2 lub automatyczne montowanie partycji wymiany (Swap)
    Choć SystemRescue z zasady nie dotyka dysków bez wiedzy użytkownika, nowoczesne demony systemowe (np. udisks2 zarządzający pamięciami masowymi) potrafią co jakiś czas "odpytywać" partycje o ich status.

    Jeśli na dysku znajduje się stara, linuksowa partycja wymiany (Swap) lub system plików, który Linux spróbował zamontować w trybie Read-Write (np. jakaś ukryta partycja diagnostyczna Della), może dochodzić do automatycznej aktualizacji metadanych (np. znacznika czasu ostatniego montowania – atime).

    4. Wewnętrzny firmware dysku (Background Media Scan)
    Większość nowoczesnych dysków HDD posiada wbudowane w firmware mechanizmy autonomicznego dbania o spójność danych (np. Background Media Scan). Jeśli firmware dysku wykryje podczas bezczynności słaby sektor, może podjąć próbę jego remapowania (relokacji do puli rezerwowej) lub odświeżenia sygnału magnetycznego. Podczas tego procesu dane są fizycznie nadpisywane w nowym miejscu.

    Jak to zweryfikować?
    Sprawdź SMART dysku: Uruchom w konsoli SystemRescue polecenie:

    Bash
    smartctl -a /dev/sdX
    (gdzie sdX to Twój dysk). Zwróć szczególną uwagę na parametry: Current Pending Sector Count, Offline Uncorrectable oraz Reallocated Sectors Count. Jeśli wartości są niezerowe, masz winnego – dysk po prostu "zdycha" i fałszuje odczyty.

    Sprawdź, czy coś faktycznie wysyła komendy zapisu: Zamiast analizatora SATA, użyj wbudowanego w Linuksa mechanizmu blktrace. Pozwala on precyzyjnie monitorować każdą niskopoziomową operację (I/O) na blokach:

    Bash
    blktrace -d /dev/sdX -o - | blkparse -i -
    Zostaw to uruchomione na 2 godziny. Jeśli w logu nie pojawi się ani jedna operacja oznaczona jako W (Write), oznacza to, że system operacyjny nic nie zapisuje, a zmiany wynikają wyłącznie z problemów sprzętowych dysku (błędów odczytu).
  • #5 21914705
    _jta_
    Specjalista elektronik
    Posty: 49148
    Pomógł: 3212
    Ocena: 4260
    pidar napisał:
    1. Pozorny zapis – "niestabilny odczyt" (Najbardziej prawdopodobne)

    Rzecz w tym, że liczę wielokrotnie SHA1 z partycji, uzyskuję po kilka razy taki sam wynik, a potem zaczyna być inny, znów kilka razy, potem jeszcze inny - niestabilny odczyt mógłby dawać inny SHA1 raz.

    pidar napisał:
    Jak to działa: Linux po zbootowaniu może wykryć strukturę Intel Matrix RAID (IMSM) przez mechanizmy takie jak mdadm lub dmraid.

    Sprawdzę /proc/mdstat

    pidar napisał:
    3. Aktywność udisks2 lub automatyczne montowanie partycji wymiany (Swap)

    Nie przez SystemRescue dla dysku z Windows - nie ma linux-owej partycji wymiany, udisk2 nie ma prawa nic samowolnie robić.

    pidar napisał:
    Sprawdź SMART dysku: Uruchom w konsoli SystemRescue polecenie:

    Już to robiłem, Current Pending Sector Count i Reallocated Sectors Count są 0; a dysk jest prawie nowy, około 90 godzin przepracowanych... Offline Uncorrectable nie pamiętam, sprawdzę, blktrace też.

    Dodano po 9 [godziny] 50 [minuty]:

    Offline Uncorrectable też było 0. A jak puściłem na parę godzin blktrace z czytaniem dysku, to ani razu nic się na nim nie zmieniło.

    Czy blktrace spowalnia czytanie dysku? Być może przy odczycie z pełną szybkością zdarzają się przekłamania na kablu SATA, i czasem (raz na parę godzin, albo na parę miliardów przeczytanych sektorów), że pakiet z poleceniem czytania dochodzi zniekształcony, dysk go rozpoznaje jako polecenie pisania i tak je wykonuje... A jeśli blktrace spowalnia operacje, to łącze nie jest tak zapchane danymi, i przekłamania nie występują. Ale to hipoteza, trzeba będzie ją zweryfikować - jak będzie na to dość czasu.
  • #6 21915738
    pidar
    Poziom 43  
    Posty: 11363
    Pomógł: 1569
    Ocena: 3592
    Nadal wspomogę się podpowiedzią od AI:
    Spoiler:
    Skoro na komputerze nie startuje system Windows, a testy wykonujesz pod SystemRescue, hipoteza o błędach transmisji na kablu lub problemach z zasilaniem jest bardzo trafna, choć warto wziąć pod uwagę jeszcze kilka sprzętowo-programowych aspektów.

    Oto analiza problemu oraz kroki, które pomogą Ci precyzyjnie zdiagnozować przyczynę zmian sum kontrolnych:

    1. Hipoteza z błędami SATA (Bardzo prawdopodobna)
    Jeżeli przy pełnej prędkości odczytu sumy SHA1 ulegają zmianie, a przy uruchomionym blktrace (który wprowadza narzut na procesor i opóźnienia I/O, przez co spowalnia transfer) problem znika, niemal na pewno winna jest integralność sygnału lub zasilania.

    Przekłamania w locie: Dysk przesyła poprawne dane, ale podczas transmisji przez kontroler/kabel SATA do pamięci RAM pojedyncze bity ulegają zmianie. To tłumaczy, dlaczego uzyskujesz różne sumy SHA1 dla tej samej, teoretycznie niezmienionej partycji.

    Dlaczego akurat co ok. 2 godziny? Może to wynikać z cyklicznego nagrzewania się mostka na płycie głównej, kontrolera dysku lub procesora w Dell AIO (konstrukcje All-in-One mają bardzo gęstą zabudowę i tendencję do thermal throttlingu/problemów ze stabilnością napięć pod wpływem temperatury).

    2. Szyfrowanie sprzętowe (BitLocker / SED / OPAL)
    Komputery Dell OptiPlex 7480 AIO bardzo często korzystają z dysków samoszyfrujących (SED – Self-Encrypting Drive zgodnych ze standardem TCG Opal). W takim scenariuszu:

    BitLocker w Windows nie szyfruje danych programowo, a jedynie zarządza kluczem sprzętowym wbudowanym w dysk i TPM.

    Sam kontroler dysku (firmware) wykonuje operacje kryptograficzne w locie. Dysk pracujący autonomicznie pod SystemRescue nie dokonuje samowolnych zapisów danych użytkownika na talerzach. Firmware może jedynie relokować sektory lub wykonywać wewnętrzne testy (wtedy SMART odnotowałby aktywność w logach), ale nie zmienia to zawartości logicznej sektorów zwracanej do systemu operacyjnego. Zmiana sumy SHA1 oznacza błąd odczytu lub faktyczną modyfikację danych przez system operacyjny.

    3. Czy SystemRescue na pewno nic nie zapisuje?
    Choć SystemRescue działa w trybie "read-only" dla obrazu ISO, domyślne mechanizmy jądra Linux mogą próbować modyfikować stan urządzeń blokowych:

    LVM / Device Mapper / Multipath: Linux po wykryciu struktur dyskowych może próbować zaktualizować metadane. Jeśli sprawdzisz /proc/mdstat i okaże się, że jądro próbuje synchronizować domniemaną macierz RAID (Intel RST / Matrix RAID), może dochodzić do prób zapisu.

    Montowanie automatyczne: Upewnij się, że żadna usługa nie montuje partycji. Nawet montowanie w trybie tylko do odczytu (mount -o ro) systemu plików NTFS z uszkodzoną flagą "dirty bit" (która na pewno występuje, skoro Windows nie startuje) potrafi wymusić na sterowniku próby naprawy struktur dziennika, co Linux czasami realizuje, omijając restrykcje blokady zapisu na poziomie block-device.

    Jak jednoznacznie rozstrzygnąć problem?
    Blokada zapisu na poziomie jądra (Write Blocker):
    Przed wykonaniem kolejnego testu SHA1, całkowicie zablokuj możliwość zapisu na dysku z poziomu Linuksa za pomocą polecenia:

    Bash
    blockdev --setro /dev/sdX
    (gdzie sdX to Twój dysk). Jeśli po tym zabiegu sumy SHA1 nadal będą się zmieniać przy pełnej prędkości, wykluczysz jakikolwiek wpływ oprogramowania (zapisów z Linuksa) i potwierdzisz błąd sprzętowy transmisji/pamięci.

    Weryfikacja pamięci RAM:
    Skoro sumy SHA1 liczone są w pamięci RAM, uszkodzona kość pamięci w OptiPlexie może losowo przekłamywać bity podczas kalkulacji tak dużego wolumenu danych. Koniecznie uruchom wbudowaną diagnostykę Dell (klawisz F12 podczas uruchamiania komputera -> Diagnostics) i wykonaj pełny test RAM-u oraz test interfejsu napędów.

    Logi błędów interfejsu (SMART):
    Sprawdź w parametrach SMART atrybut ID 199 (0xC7) – UltraDMA CRC Error Count.

    Jeśli jego wartość jest większa niż 0 lub rośnie w trakcie testów SHA1, masz stuprocentową pewność, że winny jest kabel SATA, złącze wewnątrz AIO lub kontroler na płycie głównej.

    Podsumowując: Sprzęt szyfrujący BitLockera nie dokonuje prawidłowych, cyklicznych zapisów co 2 godziny, które zmieniałyby strukturę logiczną danych. Najbardziej prawdopodobną przyczyną niestabilnych sum SHA1 są błędy transmisji danych na magistrali SATA (wywołane np. temperaturą) lub uszkodzenie pamięci RAM komputera, co bezpośrednio uniemożliwia również poprawne zbootowanie systemu Windows.
  • #7 21921074
    soltyk
    Poziom 27  
    Posty: 1013
    Pomógł: 105
    Ocena: 216
    Proponowałbym podłączyć inny dysk i wtedy powtórzyć test, a ten HDD testować w innym komputerze. Możesz zajrzeć do tematu o moim starym Optiplexie: https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic3919044.html (uwaga, długi temat). On czasami robi przekłamania i na 100% nie jest to wina HDD, zasilacza ani RAMu. Przypuszczalne robi to z powodu wysokiej temperatury, lecz wciąż nie mam twardego dowodu.

    _jta_ napisał:
    Dyski SSD zwykle mają liczniki zapisów, ale HDD na ogół ich nie mają, więc nawet atrybuty SMART nie podadzą, czy był wykonywany jakiś zapis - szkoda, bo to może być błąd w firmware, i może brak wykrywania zapisów powiedziałby, że to firmware dysku je generuje (i nie zlicza ich SMART), a wykrywanie mogłoby sugerować, że może generuje je firmware płyty głównej komputera.


    Pewnie masz Western Digital, wszystkie Seagate i Toshiba mają liczniki.
  • #8 21922892
    _jta_
    Specjalista elektronik
    Posty: 49148
    Pomógł: 3212
    Ocena: 4260
    Od czasu, jak spróbowałem ustawić dysk w tryb read-only przez blockdev -setro, zmiany nie występują, choć przestawiłem go później w tryb read-write i testuję już trzy dni. Być może to sprawa disklockera i argumentów, z jakimi go użyłem (w tej chwili dislocker jest włączony, a zmiany zawartości dysku nie występują), a może to był problem sprzętowy, który zniknął - jeszcze będę to testował. Obecnie używam "dislocker <dysk> -- -r <punkt-montowania>", przedtem chyba nie wpisywałem "--".

    soltyk napisał:
    Pewnie masz Western Digital, wszystkie Seagate i Toshiba mają liczniki.

    Ten jest Seagate i rzeczywiście ma 241 Total_LBAs_Written - jak znów wystąpi zmiana, to sprawdzę. Ale zmieniłem argumenty disklockera - teraz jest "dislocker /dev/sda3 -r a3/", w /proc/mount jest informacja, że a3/ jest zamontowany r/w (z "--" był r/o), a suma kontrolna nie chce się teraz zmieniać. Wypada jeszcze poczekać...

Podsumowanie tematu

LABEL_AI_GENERATED
Dyskusja dotyczy niestabilnych zmian zawartości partycji Windows na dysku HDD 2,5" 500 GB w Dell OptiPlex 7480 AIO z BitLockerem, obserwowanych co około 2 godziny mimo uruchomienia SystemRescue bez zapisu. Autor sprawdzał sumy SHA1 i zauważył okresowo różne wyniki, wykluczając błędy SMART typu Current Pending Sector Count, Reallocated Sectors Count i Offline Uncorrectable oraz brak aktywności innych aplikacji. Rozważano możliwość, że zmiany generuje firmware dysku, płyta główna lub sprzętowe szyfrowanie BitLocker, a także wpływ błędów transmisji na kablu SATA przy dużej szybkości odczytu. Test z blktrace nie wykazał zmian podczas odczytu, a w odpowiedziach zasugerowano sprawdzenie dysku w innym komputerze oraz podmianę nośnika, ponieważ podobne przekłamania mogą wynikać z problemu platformy, temperatury lub konkretnego dysku.
Podsumowanie AI na podstawie dyskusji. Może zawierać błędy.
REKLAMA