Porada z SE
,,Problem dotyczy przetwornicy napięcia w odbiorniku Skarp SV2153SCN zbudowanej na układzie IX1148CE. Objawy uszkodzenia: uszkodzony układ IX1148CE. Po wymianie układu IX1148CE na STRD5541 (odpowiednik) i kondensatorów C709, C711, C721 oraz kondensatorów elektrolitycznych C714, C723, C716 układ pracuje, ale po upływie kilku dni uszkodzenie układu scalonego powtarza się. Tym razem uszkodził się układ scalony, tranzystor Q701 oraz dioda D705. Po dłuższej obserwacji zauważyłem, że uszkadzanie układu scalonego następuje w chwili przejścia ze stanu standby do stanu normalnej pracy. W tym momencie w transformatorze przetwornicy słychać odgłosy tzw. ciężkiego startu, nie są one równomierne, tylko przypadkowe i można je porównać do trzasków. Uszkodzenie następuje tylko po dłuższej pracy w stanie standby i dopiero po włączeniu do normalnej pracy następuje uszkodzenie. Odbiornik w stanie normalnej pracy pracuje poprawnie i przetwornica nie ulega uszkodzeniu. Dodatkowo wymieniłem tranzystor Q702, diodę D710, rezystory R711, R712, R714. Być może uszkadzanie układu scalonego jest spowodowane tzw. miękkim startem (n.5), ale nie jestem tego pewien.
Na schemacie odbiornika (korzystam ze schematu OTVC Sharp CV2131SC) nóżka 5 układu IX1148 jest faktycznie opisana jako soft start, jednak z analizy schematu wynika, że na nóżce tej realizowana jest synchronizacja zasilacza z układem (stopniem końcowym) odchylania poziomego (proces ten jest wspomagany obwodem z L707, D707, C718, C722). Jest możliwe (choć mało prawdopodobne) uszkodzenie na skutek błędów w tej pętli. Elementów które należałoby w tym obwodzie sprawdzić jest niewiele: dioda D713, rezystor R734 i kondensator C737. Przede wszystkim jednak należy się przyjrzeć pętli na rdzeniu trafopowielacza (dodatkowe uzwojenie: 1, 2 czasem 3 zwoje), a w szczególności, czy nie występują zimne luty w miejscu podłączenia tej „pętli” do układu zasilacza. Zasilacz bez synchronizacji też będzie pracował poprawnie w stanie ustalonym. Jednak podczas gwałtownych zmian obciążenia jakie występują w momencie przełączenia odbiornika ze stanu standby do pracy mogą wystąpić niekontrolowane wyższe impulsy na tranzystorze wysokonapięciowym zawartym w układzie IX1148. Elementy odpowiedzialne za stłumienie tych impulsów to: kondensatory C739, C709 i układ snubber złożony z elementów D710, C721, R702, R704, L705 i C710. Kilka z nich Czytelnik wymienił - warto sprawdzić resztę. Nie ma potrzeby wymiany, a nawet mierzenia wszystkich tych elementów. Wystarczy po uruchomieniu odbiornika kontrolować temperaturę oporu R702. Jeśli będzie się grzał – jest w porządku (aczkolwiek z przeliczenia wartości elementów wychodzi, że gorący to on nie będzie), jeśli będzie zimny, koniecznie pomierzyć lub wymienić resztę. Takie sprawdzenie nie obejmuje kondensatorów C709 i C739 - kondensator C709 Czytelnik wymienił, ważniejszy jest C739.
Jest jednak bardziej prawdopodobna inna diagnoza opisywanego uszkodzenia. W odbiorniku Sharp SV2153SCN przejście ze stanu standby do stanu pracy ze strony zasilacza jest widziane jedynie jako zmiana obciążenia; napięcia są stabilizowane w oparciu o dodatkowe uzwojenie kontrolne - wyprowadzenia 3-4 trafa (wyłączenie telewizora do stanu standby polega na zablokowaniu impulsów z układu generatora sterującego driver linii). Wystarczy to do wyłączenia wszystkich napięć oprócz napięcia zasilającego 5-cio woltowy stabilizator standby. Zasilanie końcówki fonii, które jest pobierane wprost z zasilacza zostanie również wyłączone, gdyż jest ono warunkowane napięciem zasilającym stopień ramki, a to jest pobierane z trafopowielacza.
Układ posiada zabezpieczenie nadprądowe - realizuje je tranzystor Q701. Elementami próbkującymi prąd w obwodzie tranzystora wysokonapięciowego (w układzie scalonym) są równolegle połączone 3 niskoomowe rezystory: R705, R706, R707. Jeden z nich mógł się uszkodzić, trudno to wymierzyć bo ich wypadkowa rezystancja jest poniżej 1R. Zdarza się to czasem w przypadku uszkodzenia układu scalonego STRD5541. Przyczyna pierwszego uszkodzenia mogła być inna, a uszkodzenie rezystora nie zostało wykryte. Tę hipotezę potwierdzałby opisywany przez Czytelnika „ciężki start”. W stanie normalnej pracy odbiornika oporność wypadkowa wspomnianych rezystorów o wartości około 1R wystarcza, natomiast przy przejściu ze stany standby ograniczenie prądowe uaktywnia się powodując stany nieustalone opisywane w liście jako „trzaski”. Wydawałoby się, że ustawienie ograniczenia nadprądowego na niższym poziomie jest bezpieczne. Jednak jeśli układ pracuje na jego granicy, następuje krótkotrwałe włączanie i wyłączanie (układ ten w omawianym odbiorniku jest pozbawiony histerezy, co z reguły jest pożądane), a to powoduje niekontrolowane, wyższe niż normalnie impulsy napięcia na kolektorze tranzystora kluczującego, tu: na n.3 układu scalonego, powodujące jego uszkodzenie.
Jeśli powyższa diagnoza się nie sprawdzi, to należy jeszcze skontrolować obwód dodatniego sprzężenia zwrotnego, ale jego elementy Czytelnik wymieniał (C723, R713, R716).
Uszkodzenie tranzystora Q701 należy traktować jako skutek uszkodzenia układu scalonego, a więc nie płyną z niego praktycznie żadne wnioski.
Na szczególną uwagę zasługuje jeszcze istnienie diody D709 i elementów dołączonych do niej równolegle. Uszkodzenie tej diody nie jest groźne, natomiast elementy R i C dołączone do niej równolegle Czytelnik wymieniał i bardzo słusznie. Istnienie takiej diody w szereg z uzwojeniem pierwotnym transformatora powoduje znaczący wzrost energii w całym układzie przetwornicy, a stłumiony on jest właśnie przez kondensatory równolegle połączone z tą diodą C712 i C717. Problematyka tego mechanizmu jest dość ciekawa, ale znacznie wykracza poza ramy objętościowe rubryki „Listy Czytelników”.
Ponieważ do pełnego opisu działania zasilacza odbiornika Sharp SV2153SCN zostało już niewiele, zwrócę uwagę jeszcze na kilka elementów.
Pętla dodatniego sprzężenia zwrotnego zostaje przerwana po włączeniu tranzystora Q702, o czym decydują elementy R726, C724, R727. Należy zwrócić uwagę, że uzwojenie 3-5 trafa jest włączone względem n.4 układu scalonego (emiter tranzystora wysokonapięciowego) tj. przed rezystory R705, R706, R707, natomiast emiter tranzystora Q702 względem masy (gorącej) układu. Zatem włączenie tego tranzystora jest również uwarunkowane prądem uzwojenia pierwotnego transformatora przetwornicy.
Start układu zasilacza zapewniają rezystory R711, R712, ale przez kondensator C714. Uszkodzenie jednego z tych elementów to jedne z najczęściej występujących uszkodzeń w zasilaczu, a w zasadzie w całym odbiorniku Sharp SV2153SCN.
Często również ulega uszkodzeniu kondensator w obwodzie dodatniego sprzężenia zwrotnego C723, przetwornica wtedy w ogóle nie startuje. Należy zwrócić uwagę, że w to miejsce musi być założony elektrolit niepolaryzowany 3.3µF NP. Istotne jest również istnienie elementów C715 i R735 równolegle do rezystora R713 (również w pętli dodatniego sprzężenia zwrotnego). Uszkodzenie jednego z nich może również prowadzić do tak przykrych uszkodzeń, jak opisano w liście.
Należy również zwrócić uwagę, że dioda D705 musi być włączona w przeciwnym kierunku niż jest to zaznaczone na schemacie. Pozwala ona na przeładowanie ładunku na kondensatorze C723 w fazie pracy przetwornicy odpowiadającej czasowi gromadzenia energii w uzwojeniu pierwotnym transformatora.''