logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
REKLAMA
REKLAMA
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

Końcówka mocy - para BD135/BD136 - czy ten schemat ma jakiś sens?

predom 06 Maj 2012 13:27 4927 13
REKLAMA
  • #1 10866383
    predom
    Poziom 26  
    Posty: 1099
    Pomógł: 84
    Ocena: 64
    Witam. Bazując na paru schematach z internetu, zaprojektowałem swój własny. Jako, że jestem w temacie wzmacniaczy bardzo "cienki", prosiłbym o sprawdzenie schematu i ewentualne wprowadzenie poprawek (o ile w ogóle to się do czegoś nadaje...). Oto i on:

    Końcówka mocy - para BD135/BD136 - czy ten schemat ma jakiś sens?

    Ze wzoru Pskut=(Uz-3)^2/8R policzyłem, że moc tego wzmacniacza przy tym zasilaniu (24V) wyniesie 14W...wydaje mi się to jednak nieco niemożliwe - tranzystory pary końcowej mają po 12.5W mocy... Gdzie tkwi błąd?
  • REKLAMA
  • #3 10867177
    predom
    Poziom 26  
    Posty: 1099
    Pomógł: 84
    Ocena: 64
    Widziałem już tą stronę - jest tam parę fajnych wzmacniaczy, ale nie o to chodzi. Jeśli będę wiecznie kopiował czyjeś projekty, niczego się nie nauczę.
  • Pomocny post
    #4 10867999
    mkpl
    Poziom 37  
    Posty: 5650
    Pomógł: 306
    Ocena: 849
    Zasymuluj w LTspice i będzie wszystko wiadomo :)
  • REKLAMA
  • #5 10868591
    predom
    Poziom 26  
    Posty: 1099
    Pomógł: 84
    Ocena: 64
    Łatwo powiedzieć...ten program mnie przerasta...
  • Pomocny post
    #6 10869577
    marekhab
    Poziom 33  
    Posty: 1349
    Pomógł: 251
    Ocena: 267
    Znalazłem coś co Cię powinno zainteresować.
    Instrukcja do projektowania i symulowania wzmacniacza plus wszystkie wyliczenia.
    http://grafit.mchtr.pw.edu.pl/~hawlas/pze/ProjektowanieZespolowElektronicznych.pdf
    Sam kiedyś robiłem taką symulację nie jest to aż tak trudne mając instrukcję krok po kroku.
  • #7 10871249
    mkpl
    Poziom 37  
    Posty: 5650
    Pomógł: 306
    Ocena: 849
    Trochę inne pytanie. Schemat wygląda jak kopia wzmacniacza na tej samej końcówce zasilaniu 15V i mocy 2W. Jeśli kolega przeliczył elementy zadziała jeśli nie to nawet nie ma co symulowac
  • #8 10871992
    predom
    Poziom 26  
    Posty: 1099
    Pomógł: 84
    Ocena: 64
    No tak - na tej końcówce się wzorowałem. Nic nie przeliczałem - zmieniłem tylko układ regulacji prądu spoczynkowego... Poza tym, niestety, nie potrafię obliczać wzmacniaczy...
  • REKLAMA
  • Pomocny post
    #9 10872374
    mkpl
    Poziom 37  
    Posty: 5650
    Pomógł: 306
    Ocena: 849
    Wzoruj sie na końcówce GML 026 lub jej odpowiednika w wersji stk (choć nie wiem czy znajdziesz schemat) gra całkiem przyjemnie i zgodnie z Twoimi założeniami
  • #10 10872746
    predom
    Poziom 26  
    Posty: 1099
    Pomógł: 84
    Ocena: 64
    Dziękuję za radę - faktycznie, bardzo ciekawa końcówka. Schemat mam ten. Teraz od początku - po co emiter T1 jest połączony do punktu pomiędzy rezystorami 70k i 92Ω przez kondensator 220uF? Dalej - mogę zamienić BCE177 na BC560C, BCE107 na BC550C a BC147 na BC239C? Zamiast R10 zamontować jakiś rezystor...powiedzmy 470Ω szeregowo z potencjometrem 2.2k? Jaką rolę pełni R11? Czy jako R14/R15 mogę dać 1Ω?
  • #11 10873413
    Dar.El
    Poziom 41  
    Posty: 5450
    Pomógł: 750
    Ocena: 888
    Witam
    Cytat:
    Jako, że jestem w temacie wzmacniaczy bardzo "cienki"

    Zrób na początek na gotowym scalaku, też będą problemy i będziesz mógł się czegoś nauczyć. Jak opanujesz już budowę wzmacniaczy na gotowych scalakach, wtedy możesz zabrać się za tranzystorowe.
  • REKLAMA
  • #12 10903938
    predom
    Poziom 26  
    Posty: 1099
    Pomógł: 84
    Ocena: 64
    Budowałem już...TDA2822, TDA2003... Kostki są nudne - przylutować 5 elementów, podłączyć głośnik, sygnał, zasilanie i koniec roboty... Chciałem zacząć teraz zabawę z tranzystorami...
  • Pomocny post
    #13 10905819
    _jta_
    Specjalista elektronik
    Posty: 48841
    Pomógł: 3198
    Ocena: 4187
    Uwagi do schematu podanego na początku:

    (1) należałoby sprawdzić, na jaki prąd są tranzystory BD135/BD136, i do jakiego mają rozsądne wzmocnienie
    (powiedzmy, połowę maksymalnego) - bo przy pełnej mocy, jaką da się uzyskać przy zasilaniu 24V, powinien
    przez nie popłynąć prąd ponad 2A - podejrzewam, że to dla nich jest dużo za dużo;

    (2) ocena mocy jest trochę przesadzona: żeby uzyskać tylko 10W, potrzebna jest amplituda napięcia na głośniku
    9V, do tego dojdzie 2.25V na oporniku emiterowym tranzystora mocy, trochę na tranzystorze... i już jest użyte
    całe napięcie zasilania; odrobinę większą moc można by było uzyskać zmniejszając oporniki emiterowe, ale to
    pogorszy stabilność termiczną, albo zwiększając napięcie zasilania - o ile tranzystory mocy się wyrobią;

    (3) opornik 1k8 przy BD136 ma dawać mu prąd bazy - a wtedy, kiedy BD136 ma przewodzić największy prąd,
    na tym oporniku jest najmniejsze napięcie; można to poprawić podłączając ten opornik do głośnika, zamiast
    wprost do masy, ale pewnie prąd 6mA przez opornik (a baza BD136 może z niego dostać może 4mA) to nieco
    za mało - należy sprawdzić, jakie wzmocnienie ma BD136 przy dużych prądach, wyliczyć potrzebny prąd bazy,
    i tak dobrać ten opornik, żeby przez niego płynęło 1.5-2 razy więcej - i podłączyć go do głośnika; może 180R?

    (4) po tej zmianie opornika trzeba BC560C zastąpić tranzystorem większej mocy, bo ponad 0.7W to za dużo
    na ten tranzystor (może BD136?) - chyba, że tranzystory mocy mają tak duże wzmocnienie, że opornik przy
    BD136 może być ponad 400R (ale do tego musi być wzmocnienie ponad 150 przy dużych prądach);

    (5) potrzebny prąd bazy tranzystora użytego zamiast tego "BC560C" może być około 0.5mA - a on płynie przez
    opornik 22k, i daje na nim 11V - trochę dużo, trzeba to zmniejszyć, np. dodając opornik 33k między emiterem
    BC550C a głośnikiem; ale wtedy zmaleje wzmocnienie, a ono i tak jest małe (takie, jak stosunek oporników
    w emiterze BC550C, dołączenie dodatkowego opornika 33k do głośnika spowoduje, że 22k i 33k będą działać
    pod względem wzmocnienia jak połączone równolegle - wypada 1k zastąpić znacznie mniejszym);

    (6) BC550C sam z siebie daje sporą impedancję wejściową wzmacniacza - nawet po wymianie BC560C na
    BD136 będzie to około 1M - ale bocznikują ją oporniki w bazie; zmniejszysz to podłączając kondensator między
    opornikami 27k do emitera BC550C zamiast do masy, a potem jeszcze bardziej - podłączając opornik 100k do
    połączenia oporników 27k zamiast do bazy BC550C; te oporniki 27k i 100k trzeba będzie dobierać tak, żeby
    uzyskać na wyjściu około połowy napięcia zasilania (może lepiej połowa - 0.1-0.2V, mierzone po nagrzaniu).

    Zajrzałem do karty katalogowej BD136 - dopuszczalny szczytowy prąd kolektora 2A - za mało, ograniczy moc
    do 8W (a i to z ryzykiem, i jest to parametr dopuszczalny - nie zapewnia wystarczającego wzmocnienia);
    wzmocnienie spada do połowy przy prądzie 800mA, i jest wtedy 70... jak chcesz tego użyć do głośnika
    4R przy zasilaniu 24V, to 3 takie tranzystory połącz równolegle (każdy z własnym opornikiem emiterowym);
    potrzebny prąd "BC560C" to 45-60mA, co da moc strat ponad 0.5W - musi być tranzystor o większej mocy.
    Pojedyncza para BD135/BD136 i tranzystor sterujący BC560 nadawałyby się do głośnika 8R przy 20V.
  • #14 10981541
    predom
    Poziom 26  
    Posty: 1099
    Pomógł: 84
    Ocena: 64
    Dzięki _jta_ za rady - bardzo się przydały. Wzmacniacz ruszył i grał dużo lepiej, ale zrobił się ogromny bałagan, coś się zwierało co chwilę, więc go rozmontowałem z zamiarem ponownego złożenia w jakiś bardziej poukładany sposób. W międzyczasie znalazłem jednak ten projekt i dzisiaj z ciekawości go złożyłem, stosując się do Twoich rad - R4 dałem 330R, Q2 - BD136-16. Dodatkowo C3 zmieniłem na 1000uF. Jednak wzmacniacz, niezależnie od poziomu głośności, był przesterowany. Wtedy zmieniłem R3 na 330R - problem zupełnie ustał. Do wzmacniacza wsadzałem co było pod ręką: Q1 - BC238B, Q2 - BD136-16 (poprzednio BC557C, ale miał 60°C...), Q3 - BC550C, Q4 - BC560C, Q5 - BD135-16, Q6 - BD136-16. Prąd spoczynkowy ustawiony na 30mA. Zasilanie - TS15/4/676, filtracja 2200uF. Wzmacniacz ma bardzo przyjemny dźwięk, basów nie brakuje, wysokie nie są obcięte. Moc ok. 2-3W - o to mi chodziło. Dziękuję Wam wszystkim za pomoc, a szczególnie koledze _jta_, który, dzięki swoim radom (będącym praktycznie rozwiązaniem problemu...), pokazał mi, co właściwie jaką rolę odgrywa w tym wzmacniaczu. Jako, że problem rozwiązany, temat zamykam.

Podsumowanie tematu

✨ Użytkownik zaprojektował własny schemat wzmacniacza mocy z wykorzystaniem tranzystorów BD135 i BD136, prosząc o jego ocenę i ewentualne poprawki. W dyskusji poruszono kwestie dotyczące obliczeń mocy, stabilności termicznej oraz doboru komponentów. Użytkownicy zasugerowali symulację w LTspice oraz korzystanie z gotowych schematów, aby zdobyć więcej doświadczenia. Wskazano na problemy z prądem bazy oraz zbyt wysoką mocą, co prowadziło do przesterowania. Ostatecznie, po wprowadzeniu poprawek, wzmacniacz uzyskał zadowalający dźwięk, a moc wyniosła około 2-3W.
Wygenerowane przez model językowy.
REKLAMA