logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

[Rozwiązano] Dobór optotriaka MOC304x do triaka BT139-800E – jak dopasować Igt i prąd wyzwalania?

piloszkotosz 17 Lis 2025 14:42 801 34
Najlepsze odpowiedzi

Jak prawidłowo dobrać optotriak MOC304x do triaka BT139, jeśli w nocie triaka podano Igt 35/70 mA albo 10/25 mA, i co oznaczają te wartości?

Takie parowanie da się zrobić poprawnie: BT139-800E z MOC3040 powinien działać, a wartości Igt 35/70 mA i 10/25 mA oznaczają prąd wyzwalania triaka w różnych ćwiartkach pracy, przy czym zapis po ukośniku dotyczy czwartej ćwiartki [#21754250] W praktyce patrz przede wszystkim na to, czy optotriak ma dość „mocy” wyjściowej, a nie tylko na samą liczbę Igt triaka; w nocie MOC304x podano peak current Im=100 mA, co według odpowiedzi wystarcza dla tych triaków [#21754990] Do takiego układu warto dodać gasik RC zgodny z notą optotriaka, najlepiej z kondensatorem klasy X i rezystorem o dobrej odporności impulsowej, oraz pamiętać o radiatorze dla triaka [#21754776] Przy obciążeniu grzałkowym MOC3040 (zero-cross) jest sensowny, ale nie nadaje się do sterowania kątem fazowym; dla grzałek częściej wystarczy załączanie pełnych półokresów [#21754990]
Podsumowanie AI na podstawie dyskusji. Może zawierać błędy.
  • #1 21754216
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Witam serdecznie forumowiczów.

    Chciałem się poradzić w kwestii doboru Optotriaka do Triaka. Krótko,a żeby się nie rozpisywać. Są noty, ale nie zawsze wszystko dla każdego jest jasne i oczywiste..

    Przykładowo Triak BT139-XXX ma w nocie podane parametry bramki Igt: 35/70mA,
    albo Igt: 10/25mA. Co to dokładnie oznacza ? Czy prąd wyzwalania ma być od 35 do 70mA, czy jak ?

    Pierwszy egzemplarz ma 35/70, a drugi 10/25.

    Foto do wglądu:


    Zrzut ekranu z parametrami triaków BT139 różnych wersji producenta WeEn


    Pytam, ponieważ chcę coś zakupić i nie chcę popełnić błędu i spalić elementów.


    Teraz patrząc na Optotriak Mam do wyboru np:

    MOC3040
    MOC3041
    MOC3042
    MOC3043

    30, 15, 10, 5 mA Max. Foto do wglądu:


    Tabela parametrów optotriaków MOC3040–3043 z zaznaczonymi prądami wejściowymi


    I tutaj dochodzę do sedna. Patrząc na te wartości (Optotriak i Triak), jak prawidłowo sparować elementy. Czy w ogóle będą one prawidłowo pracować ?

    Np: MOC3040 i BT139-800E.127 Czy to jest krytyczne dla prawidłowego i bezawaryjnego działania ?

    Chcę potestować układ w rodzaju SSR, ale dużo nie pewnej Chińszczyzny jest na rynku o zawyżonych parametrach, a te z górnej półki sporo kosztują.

    A gdybym chciał zastosować np Triak 30A, gdzie ten parametr Igt będzie jeszcze wyższy, jak dobrać Optotriak ?

    Z góry dziękuję za pomoc i wyjaśnienie tej kwestii.
  • #2 21754250
    jajacek44
    Poziom 26  
    Posty: 718
    Pomógł: 76
    Ocena: 171
    Parametry Igt: 35/70mA, Igt: 10/25mA dotyczą prądów przy których każdy triak się włączy .
    Typowo powinien zaskoczyć przy 10mA lub w drugim przypadku 5mA .
    Prąd po znaku / oznacza czwartą ćwiartkę .

    Schemat pokazujący definicje ćwiartek dla triaka z oznaczeniami MT1, MT2 i GATE.
    W dokumentacji NXP prądy typowe (minimalne ?) różnią się dla każdej ćwiartki .
  • #3 21754260
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    Skopiuj notę aplikacyjną z optotriaka i będzie dobrze :) ja zawsze tak robię. Daję 2 oporniki 330 omów, bo takich mam dużo i działa.
    O ile ja kiedyś analizowałem te układy, to działa to tak, że jak opto się otwiera to podaje "pełne" 230V na bramkę i cała nadzieja w tym że główny triak się otworzy, napięcie na jego elektrodzie wzrośnie (jest podłączona do obciążenia, a nie do sztywnego zera) wtedy napięcie bramka-elektroda spada i bramka się nie upala, a triak dalej sam podtrzymuje.
    Więc te oporniki nie mają bardzo dużego znaczenia.
    Bo jak sobie policzysz co się stanie jak dasz 600 omów na 230V na zawarcie, to ani one nie ograniczą prądu po dziesiątek mA ani nie wytrzymają mocowo :)
    Wartości mA które podałeś to prąd wyzwolenia od strony diody IR, nie prąd na wysokim napięciu.
    Co do większych triaków roboczych, to dobrze żeby opto przez chwilę był w stanie podołać prądowi bramki, ale ten parametr wcale nie jest jawnie podany. W dokumentacji którą wkleiłeś jest peak current Im=100mA więc do tych poniżej wg mnie się nada.
  • #4 21754753
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Dziękuję Wam za wskazówki i wyjaśnienie tematu.

    Akurat triakami nigdy się nie zajmowałem i nie mam i nie mam z tą materią doświadczenia.

    Generalnie chcę się oprzeć na tym opracowaniu:

    http://www.edw.com.pl/pdf/k07/22_03a.pdf

    Ostatecznie zdecydowałem się na optotriak MOC3040 i na triak BT139-800E.127
    Triak; 800V; 16A; TO220AB; Igt: 10/25mA

    Myślę, że w takiej konfiguracji powinno działać prawidłowo i myślę długo :-)
    Myślę o sterowaniu np. grzałką do 2kw.

    Co myślicie ?
  • #5 21754776
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    Zainwestuj jeszcze w gasik RC, tak jak w dokumentacji opto. Do grzałki nie jest bardzo potrzebny, ale nie zawadzi. A ogólnie to działa, pamiętaj że musi mieć radiator, i że są triaki z izolowaną blachą i nieizolowaną, wtedy masz 230V na radiatorze :D
    ps. z gotówców używamy lumela w maszynach, można np kupić tu na zamówienie https://elmark3.com.pl/ ale ja też montowałem chińskie od https://www.piekarz.pl/?q=ssr i działały po kilka lat.
  • #6 21754890
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Dzięki za porady.

    Namalowałem schemat, jak mniej więcej chcę to wykonać. Proszę o ewentualną weryfikacje błędów, jeśli takowe są. Co do gazika przepięć, to trochę poczytałem i zasada działania jest prosta, ale już wyliczenie wartości R C nie do końca.

    Rozumiem, że nie ma złotego środka, ale czy mógłby ktoś z forumowiczów podpowiedzieć wartości R i C dla mojego układu, biorąc pod uwagę moc zakładaną 2KW ?, jak również typ użytego kondensatora w gaziku ?

    Zapewne kondensator w czasie przewodzenia ma jakąś tam reaktancję i popłynie przez niego jakiś prąd. Więc rezystor musi tez spełniać jakieś wymogi, co do mocy.
    Z góry dziękuję za pomoc. Sam tego raczej nie obliczę, a nie chcę wstawiać przypadkowych elementów, które nic nie wniosą do układu, a jeszcze pogorszą, albo wyparują :-)

    Chcę sterować grzałkami, ale może podepnę jakiś wentylator, albo pompę, wiertarkę w chwili zapomnienia i układ może strzelić. Dla tego idę za radą kolegi
    jarekgol i wolę dołożyć gazik.



    Schemat układu z mikroprocesorem, separacją optyczną i triakiem do sterowania 230V.


    Załączam przy okazji link do filmu o Chińskim SSR. Tam jest gazik i wartości elementów, ale wole się poradzić. Pozdrawiam.

    https://www.youtube.com/watch?v=DxEhxjvifyY
  • #7 21754912
    Wawrzyniec
    Poziom 38  
    Posty: 4006
    Pomógł: 392
    Ocena: 1075
    piloszkotosz napisał:
    Co do gazika przepięć

    To nie żaden "gazik" tylko gasik. Słowo od gaszenia, a nie gazy czyli opatrunku. Ludzie myślcie co piszecie. To samo często ktoś pisze o puszce instalacyjnej jako puszcza np "w puszcze" zamiast w puszce. Przecież to puszka a nie puszcza.
  • #8 21754937
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Najmocniej przepraszam za pomyłkę.

    Oczywiście, że GASIK. Po prostu pisząc post często myślę jeszcze o innych rzeczach i zrobiłem to bezmyślnie, nie zwracając potem uwagi. Czeski błąd.

    Nie mniej jednak bardzo dziękuję za tak trafiony post, który chyba najwięcej wniósł
    do mojego tematu. Wielkie dzięki.....
  • Pomocny post
    #9 21754990
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    1) gasik, możesz spokojnie skopiować YT, jeśli chodzi o prąd, to liczysz Xc i z tego masz prąd, a z niego moc opornika. Opornik jest po to, żeby nie obciążać czystą pojemnością triaka w chwili włączenia (goły kondensator stanowi prawie zwarcie przez krótki czas po włączeniu). Kondensator możesz dać klasy X żeby było bezpiecznie. Opornik rzędu 1W żeby właśnie przy startach szlag go nie trafił, bo potem ledwo co przez niego płynie. W policzeniu tego to ja taki dobry nie jestem. piszę z doświadczenia.

    Kiedyś dobierałem gasik do cewek styczników, bo (fabryczny) sterownik baterii kondensatorów wariował i wyszło mi 680nF i podobny opornik. Przy czym ja sobie wziąłem oscyloskop, wpinałem kolejne wartości i patrzyłem co będzie.

    Ogólnie gasik spowalnia narastanie napięcia w czasie, w przypadku triaka masz podany próg powyżej którego może sam załączyć i to mała pojemność załatwia. Dalej jak chcesz walczyć z zakłóceniami i szpilkami napięcia od wyłączanych cewek, można iść w większe wartości.
    2) sterowanie opto, jeśli masz tam AVR to one mogą do 20mA na pin, więc możesz wyrzucić tranzystor :) W dokumentacji opto masz podany wymagany prąd wyzwalania (zresztą wspomniany już na początku).
    3) możesz dodać warystor na swoje wyjście z zakresu 250VAC-800VDC (sieć / twój triak). To też Cię zabezpieczy na ewentualne cewki.

    @ElektrodaBot policz nam prąd i moc w obwodzie szeregowego gasika 10nF 47Ω 230VAC najpierw w stanie ustalonym, a potem przeanalizuj co się dzieje w chwili cyklicznego załączania w szczycie sinusoidy (około 310V).
  • #10 21755002
    ElektrodaBot
    AI od OpenAI ChatGPT4
    Posty: 8856
    Pomógł: 362
    Ocena: 950
    jarekgol napisał:
    1) gasik, możesz spokojnie skopiować YT, jeśli chodzi o prąd, to liczysz Xc i z tego masz prąd, a z niego moc opornika. Opornik jest po to, żeby nie obciążać czystą pojemnością triaka w chwili włączenia (goły kondensator stanowi prawie zwarcie przez krótki czas po włączeniu). Kondensator możesz dać klasy X żeby było bezpiecznie. Opornik rzędu 1W żeby właśnie przy startach szlag go nie trafił, bo potem ledwo co przez niego płynie. W policzeniu tego to ja taki dobry nie jestem. piszę z doświadczenia.

    Kiedyś dobierałem gasik do cewek styczników, bo (fabryczny) sterownik baterii kondensatorów wariował i wyszło mi 680nF i podobny opornik. Przy czym ja sobie wziąłem oscyloskop, wpinałem kolejne wartości i patrzyłem co będzie.

    Ogólnie gasik spowalnia narastanie napięcia w czasie, w przypadku triaka masz podany próg powyżej którego może sam załączyć i to mała pojemność załatwia. Dalej jak chcesz walczyć z zakłóceniami i szpilkami napięcia od wyłączanych cewek, można iść w większe wartości.
    2) sterowanie opto, jeśli masz tam AVR to one mogą do 20mA na pin, więc możesz wyrzucić tranzystor :) W dokumentacji opto masz podany wymagany prąd wyzwalania (zresztą wspomniany już na początku).
    3) możesz dodać warystor na swoje wyjście z zakresu 250VAC-800VDC (sieć / twój triak). To też Cię zabezpieczy na ewentualne cewki.

    @ElektrodaBot policz nam prąd i moc w obwodzie szeregowego gasika 10nF 47Ω 230VAC najpierw w stanie ustalonym, a potem przeanalizuj co się dzieje w chwili cyklicznego załączania w szczycie sinusoidy (około 310V).
    Bezpośrednia odpowiedź
    - Stan ustalony (230 V RMS, 50 Hz): I ≈ 0,723 mA; moc na R ≈ 25 µW; moc pozorna snubbera ≈ 0,166 VA (prawie czysto bierna).
    - Załączanie w szczycie: dla 325 Vpeak (230 V RMS) impuls prądu I0 ≈ 6,9 A, τ = RC = 0,47 µs, Pchw(t=0) ≈ 2,25 kW przez ułamki µs, energia rozładowania EC ≈ 0,53 mJ; średnio (100 impulsów/s) ≈ 53 mW. Dla „310 Vpeak” odpowiednio: 6,6 A; ≈ 2,05 kW; ≈ 0,48 mJ; ≈ 48 mW.

    Uwaga: 230 V RMS daje Vpeak ≈ 325 V. 310 Vpeak odpowiada ~219 V RMS.

    ---

    Szczegółowa analiza

    1) Stan ustalony (triak wyłączony, RC równolegle do MT1–MT2)
    - Dane: R = 47 Ω, C = 10 nF, f = 50 Hz, U = 230 V RMS.
    - Reaktancja pojemnościowa: Xc = 1/(2πfC) = 1/(2π·50·10 nF) ≈ 318,3 kΩ.
    - |Z| ≈ √(R² + Xc²) ≈ 318,3 kΩ (R pomijalny).
    - Prąd: I = U/|Z| ≈ 230/318,3k ≈ 0,723 mA.
    - Spadek na R: UR ≈ I·R ≈ 0,034 V RMS.
    - Moc czynna na R: PR = I²R ≈ (0,000723)²·47 ≈ 25 µW.
    - Moc pozorna pobierana przez snubber: S ≈ U·I ≈ 230·0,000723 ≈ 0,166 VA (głównie bierna C).

    2) Załączanie w szczycie sinusoidy (worst case)
    Za chwilę załączenia przy Vpeak kondensator ma napięcie zbliżone do ±Vpeak. Po zwarciu MT1–MT2 przez triak kondensator rozładowuje się przez R (i ścieżkę triaka).

    - Vpeak dla 230 V RMS: 325 V. Dla porównania „310 Vpeak” też podaję liczby.
    - Impuls prądu: I0 = Vpeak/R
    - 325 V: I0 ≈ 325/47 ≈ 6,92 A
    - 310 V: I0 ≈ 6,60 A
    - Stała czasowa: τ = R·C = 47 Ω · 10 nF = 0,47 µs.
    - Prąd w czasie: i(t) = I0·e^(−t/τ). Po 5τ ≈ 2,35 µs prąd spada do ~1% I0.
    - dI/dt na starcie: |di/dt|t=0 = I0/τ
    - 325 V: ≈ 6,92 A / 0,47 µs ≈ 14,7 A/µs
    - 310 V: ≈ 14,0 A/µs
    Typowe triaki 16 A mają dopuszczalne dI/dt rzędu kilkudziesięciu A/µs, więc jesteśmy zwykle poniżej limitu.
    - Chwilowa moc w R przy t=0: P0 = I0²·R
    - 325 V: (6,92)²·47 ≈ 2,25 kW
    - 310 V: ≈ 2,05 kW
    Trwa to mikrosekundy.
    - Energia z kondensatora rozpraszana głównie w R:
    EC = ½·C·Vpeak²
    - 325 V: 0,5·10 nF·(325)² ≈ 0,53 mJ
    - 310 V: ≈ 0,48 mJ
    - Średnia moc dla cyklicznego załączania w każdym półokresie (100/s):
    Pavg ≈ EC·100
    - 325 V: ≈ 53 mW
    - 310 V: ≈ 48 mW
    Doliczenie strat ustalonych (~25 µW) nic nie zmienia.

    3) Wnioski praktyczne dla elementów
    - Rezystor: mimo mikroskopijnej mocy ciągłej, musi wytrzymać impulsy ~7 A o czasie rzędu µs i energii ~0,5 mJ, 100 razy/s w skrajnym scenariuszu. Dlatego:
    - wybieraj rezystor o dużej odporności impulsowej („pulse proof”), np. metalizowany 0,5–1 W lub drutowy 1 W; margines 1 W jest rozsądny.
    - montaż z zapasem odstępów i ścieżek.
    - Kondensator: klasy X2 (275 VAC lub 305 VAC w zależności od norm/regionu), o niskim ESR/ESL; 10 nF X2 jest OK dla poprawy dV/dt. Przy obciążeniach silnie indukcyjnych częściej stosuje się 22–100 nF z R 47–100 Ω, ale rosną wtedy prądy udarowe i moc średnia.
    - Triak i optotriak:
    - Jeśli używasz MOC304x (zero-cross), to do załączenia dochodzi, gdy |VMT2−MT1| jest małe (inhibit ~20 V). Wtedy:
    I0 ≈ 20/47 ≈ 0,43 A, EC ≈ ½·10 nF·20² ≈ 2 µJ, Pavg ≈ 0,2 mW – praktycznie brak obciążenia impulsowego snubbera i triaka.
    - „Załączanie w szczycie” dotyczy raczej optotriaków bez zero-cross (MOC302x) lub sterowania fazowego.

    4) Dodatkowe uwagi EMC i ochronne
    - Snubber ogranicza dV/dt i rezonanse, ale nie zetnie wysokich przepięć z sieci. Warto dodać warystor 275 VAC (MOV 14–20 mm) równolegle do triaka/obciążenia.
    - Pamiętać o chłodzeniu triaka (2 kW ≈ 8,7 A RMS; BT139-800 poradzi sobie, ale wymagany radiator). Zwrócić uwagę, czy obudowa jest izolowana.

    ---

    Co jeszcze mogę policzyć?
    Jeśli podasz typ obciążenia (grzałka/wentylator/silnik indukcyjny, prądy rozruchowe) i planowany optotriak (zero-cross czy random-phase), dobiorę rekomendowane R i C pod kątem immunitetu na dV/dt komutacyjne oraz sprawdzę marginesy dI/dt i energii impulsów dla wybranych elementów.
    Możesz mnie wywołać w każdym temacie pisząc @ElektrodaBot. Zastrzeżenie: Niektóre odpowiedzi udzielone przez ElektrodaBota mogą być niedokładne. Elektroda nie ponosi odpowiedzialności za dokładność, rzetelność ani kompletność prezentowanych informacji. Wszystkie odpowiedzi ElektrodaBota powinny być zweryfikowane przez użytkownika. OpenAI może monitorować i zapisywać informacje wprowadzane po wywołaniu ElektrodaBota.
  • #11 21755030
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Wielkie dzięki.

    No to mam materiał to przetrawienia :-). Zamawiam podzespoły... Pozdrawiam.

    Dodano po 3 [godziny] 21 [minuty]:

    Zakupiłem triaki i opto do testów. Poprawiłem koncepcję. Czy tak to by miało wyglądać, czy ewentualnie jeszcze coś zmienić ?



    Schemat z procesorem, optotriakem i triakiem sterującym obciążeniem 230V
  • #12 21755336
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    piloszkotosz napisał:
    Czy tak to by miało wyglądać, czy ewentualnie jeszcze coś zmienić ?

    Tak
  • #13 21755342
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Dziękuję.

    Podzespoły będą pewnie za 2 dni. W weekend postaram się zmontować układ testowy, to się pobawię. Mam dobry oscyloskop. Jak będą jakieś sugestie, to pomierzę i zamieszczę.

    Wiem, że to bardzo prosty układ dla ludzi obeznanych z tematem i nie ma co robić pracy dyplomowej, ale nie wszyscy wiedzą i może komuś się przyda... pozdrawiam.
  • #14 21755677
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    Dziś naprawiałem takowy od kuchni klejowej (taki przemysłowy topielnik do kleju na gorąco, z podgrzewanymi wężami), zdarza mi się to robić zawodowo, ale wystarczyło tylko wymienić bezpieczniki, więc nie brałem do domu. To steruje "czystymi" grzałkami, ale gasiki były.

    ps. apropos gasików, pamiętaj że taki układ zawsze trochę przewodzi, ile to Ci tam bot wyżej policzył, nie jest to groźne dla życia, ale w palce szczypie. Więc pamiętaj że takiego wyjścia w stanie wyłączonym nie można uznać za "bezpieczne". No i dwa, jak sterujesz tym bardzo mały przekaźnik, to czasem prąd gasika wystarcza aby go podtrzymać po załączeniu. To tak ku pamięci.
  • #15 21755815
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Dzięki za przestrogę. Będę pamiętał.
  • #16 21759481
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Witam po małej przerwie.

    A wiec dotarły podzespoły. Namalowałem pcb do testów prototypu. Jutro chcę przeprowadzić próby w pracy, a więc napiszę, jak wyszło.

    Mam jeszcze wątpliwości, co do poprawności schematu. Nikt nie zwrócił uwagi, czy dobrze go narysowałem, ale porównując notę pdf od opto triaka i inne schematy w sieci zauważam rezystor brakowy inaczej wpięty.

    Jak pisałem wcześniej, to przykład wziąłem z tego linku:

    http://www.edw.com.pl/pdf/k07/22_03a.pdf

    Wykorzystałem tylko jedną sekcję. Tam rezystor od bramki triaka idzie tylko do opto triaka. W innych opracowaniach i w manualu jest dodatkowe połączenie z pinem T1
    triaka.

    Tutaj mój schemat:



    Schemat układu z optotriakiem i triakiem, zaznaczona bramka triaka


    Tutaj manual opto triaka:



    Zrzut ekranu z dokumentacji PDF pokazujący dwa schematy aplikacyjne opto-triaków MOC304X


    Czy może ktoś zweryfikować tą uwagę ? Szkoda uszkodzić elementy.

    Dzisiaj zrobię pcb, a jutro polutuję i uruchomię. Pcb nie jest w odbiciu lustrzanym, ale jest to celowe. Na wypadek, gdyby ktoś zwrócił uwagę, że jest źle :-)
    Pozdrawiam.



    Projekt płytki PCB z czerwonymi ścieżkami i oznaczeniami L oraz N na ekranie komputera


    Wydruk projektu PCB na żółtym papierze, leżący na klawiaturze z długopisem obok
  • #17 21759605
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    Układ z manuala jest "zdrowszy" bo bramka robocza przy zamkniętym opto "nie wisi w powietrzu", ale to z AVT pewnie też zadziała. O ile kojarzę opór bramki do elektrody to jakieś kilkadziesiąt omów, więc czy dasz tam równolegle kilkaset to tak dużo nie zmienia.
  • #18 21760654
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Dziękuję za odpowiedź.

    A więc pcb zrobiłem pod ten "zdrowszy" układ. Dzisiaj nie dam rady przetestować
    prototypu, ale jutro na bank uruchomię.

    Znalazłem SSR CRYDOM. Mam ich kilka, ale nie mogę znaleźć. Prędzej czy później
    się znajdą, a mi i tak chodzi o użycie własnych modułów. Chcę ich użyć do przełączania grzałek, a CRYDOM to raczej do bardziej ambitnych celów. Grzałki max 1500W, a wiec moje moduły w zupełności wystarczą.

    Podłączyłem na chwilę pod procka i bardzo ładnie zadziałał z żarówką 150W.


    Płytka PCB z odsłoniętymi ścieżkami miedzianymi, niezamontowana



    Płytka PCB z wytrawionymi ścieżkami miedzianymi na białym tle



    Przekaźnik SSR Crydom z podłączonymi przewodami na tle kartonu
  • #19 21761569
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    A więc odpaliłem układzik.

    Bardzo ładnie pracuje. Spadek napięcia na triaku wynosi poniżej wolta. Na żarówce 150W bez radiatora temp. triak lekko ciepły. Później zamontuję radiator i zrobię testy do 2KW i może więcej.

    Sterowanie z Atmegi16. Pobawię się jeszcze PWM-em. Chodzi o powolne rozjaśnianie i ściemnianie, czyli miękki start. Nie wiem tylko, czy nie zakłóci to pracy układu, a mianowicie odpalanie przy przejściu przez zero.

    Nie wlutowałem jeszcze elementów gaSIka. Czekam na podzespoły. Kondensator polipropylenowy WIMA o niskim ESR i rezystor metalizowany 3W zgodny z notą.
    Preferuję dobre podzespoły.Półprzewodniki zakupione w TME. Myślę, że tam są raczej oryginały, które trzymają parametry zgodnie z notą.


    Zbliżenie na układ elektroniczny na płytce prototypowej z zamontowanymi rezystorami i triakiem.


    Zbliżenie na ręcznie wykonaną płytkę z triakiem i elementami elektronicznymi.



    Zbliżenie na ręcznie montowany układ elektroniczny z kilkoma rezystorami i triakiem



    Zbliżenie na prototyp układu z triakiem i rezystorami na płytce PCB


    Krótkie video z działania. Przepraszam za słabą jakość. Za mocno okroiłem plik:

    https://youtu.be/D_Cn4kjjIZU
  • #20 21761842
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    Jak chcesz być eko i mieć małe straty to stosuje się przekażnik obejściowy do triaka. Czyli włączasz triak i on bierze na siebie prąd i "iskrzenie" i potem zapinasz go równolegle przekażnikiem, wtedy masz spadek bliski 0V. Wyłączasz w odwrotnej kolejności. Przy czym to jako ciekawostka przy twoich mocach myślę że nie ma potrzeby.

    piloszkotosz napisał:
    Pobawię się jeszcze PWM-em. Chodzi o powolne rozjaśnianie i ściemnianie, czyli miękki start.

    Pytanie jakiego opto użyłeś, czy z zero-crossing czy bez. Jak z, to możesz zrobić tzw sterowanie grupowe, włączać pełne (pół)okresy. Jak bez to możesz jeszcze precyzyjniej - sterowanie kątem fazowym, ale wtedy trzeba mieć synchronizację procka z siecią (transoptor i kilka oporników lub tradycyjny trafo). Przy czym to ma sens do oświetlenia, do grzałek z racji na bezwładność nie ma co.

    ps. na YT masz znak radiowy w nazwie?
  • #21 21762019
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Dziękuję za odpowiedź.

    Ciekawa koncepcja z użyciem triaka i przekaźnika. Warta zapamiętania. Co do opto, to zastosowałem MOC3040, który załącza przy 0 sinusa... O miękkim starcie myślałem dla tego, że przez cały rok zasilam dom z falownika DEYE i nie chciałbym go męczyć takimi gwałtownymi udarami prądowymi. MPPT wtedy głupieje :-)

    Trzeci sezon używam fotowoltaikę i przez 3/4 roku jestem w off-grid. Sam zresztą wszystko budowałem, włącznie z magazynami energii, ale to inny temat...

    jarekgol napisał:
    ps. na YT masz znak radiowy w nazwie?


    Tak. Przykleił mi się jakoś do filmu HI. Nie mogłem się zalogować starym sposobem, tylko przez konto google.

    Buduję nieraz dużo ambitniejsze rzeczy, niż taki prosty włącznik na triaku, ale mam zasadę, że jak czegoś wcześniej nie robiłem, to wolę przygotować się merytorycznie i zaciągnąć wiedzy od znających temat. Czasami przedłuża to życie HI
    A elektroniką zajmuję się hobbystycznie i braki nieraz się odzywają.

    Dziękuję za dotychczasową pomoc. Tematu nie zamykam, gdyż jeszcze pewnie coś zamieszczę. Przyda się osobom, które wezmą triak pierwszy raz do ręki, jak ja i będzie łatwiej.

    https://sq1psb.pl/

    Stronka trochę zaniedbana. Wiele rzeczy tu nie ma z braku czasu i nieraz chęci, ale mam zamiar kiedyś to zmienić.

    Pozdrawiam.
  • #22 21762280
    Mateusz_konstruktor
    Poziom 37  
    Posty: 4271
    Pomógł: 270
    Ocena: 1107
    Ile wynosi maksymalne napięcie pracy rezystorów zastosowanych przez Kolegę?
  • #23 21762479
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    Witam.

    Mateusz_konstruktor napisał:
    Ile wynosi maksymalne napięcie pracy rezystorów zastosowanych przez Kolegę?


    Maksymalne napięcie pracy wynosi 350v. Overload voltage zdaje się 700v. A co. Coś nie tak z elementami ?
  • #24 21762956
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    piloszkotosz napisał:
    że przez cały rok zasilam dom z falownika DEYE i nie chciałbym go męczyć takimi gwałtownymi udarami prądowymi. MPPT wtedy głupieje

    Przy sterowaniu zero-crossing zawsze pójdzie przynajmniej pełen pół-okres więc i maksymalny prąd jaki takie napięcie może spowodować. Swoją drogą jeśli chcesz mieć 1kW w z grzałki to trzeba prąd równoważny kilowatowi dostarczyć. Co innego z silnikami, kondensatorami, transformatorami, tam można kombinować jak i kiedy włączyć żeby ograniczyć prąd rozruchu, z grzałką mniej. Chyba że chodzi o stopniowe zwiększanie poboru żeby automatyka w falowniku nadążyła - wtedy możesz rozważyć kąt fazowy i dławik, ale nie ma gwarancji że na taki "śmieciowy" pobór falownik będzie w ogóle dobrze reagował, moc pomijając.
    Jeśli robisz to wielokanałowe (wiele grzałek) to zadbaj żeby nie były zsynchronizowane, jak wyliczysz programowo że trzeba zmienić stan, to daj każdej jakiś osobny inny delay czy coś takiego.
  • #25 21763012
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    jarekgol napisał:
    Przy sterowaniu zero-crossing zawsze pójdzie przynajmniej pełen pół-okres więc i maksymalny prąd jaki takie napięcie może spowodować.


    W takim razie chyba sobie odpuszczę. Nie ma co tworzyć sobie problemów.

    jarekgol napisał:
    Jeśli robisz to wielokanałowe (wiele grzałek) to zadbaj żeby nie były zsynchronizowane, jak wyliczysz programowo że trzeba zmienić stan, to daj każdej jakiś osobny inny delay czy coś takiego.


    Miałem takie pomysły, ale wykonanie ciężkie w realizacji. Chodzi o rozciąganie przewodów po wszystkich pomieszczeniach. Gdybym zrobił taką pseudo centralkę, to musiałyby informacje o aktualnych stanach grzejników do niej docierać i tak załączać, a żeby dwa nigdy się nie spotkały. Pewnie można wspomóc sobie poprzez urządzenia WIFI, ale to już byłby przerost formy nad treścią.

    Dodatkowo, jak uruchomię nadajnik, a moce mogą podchodzić pod 1KW, to system z długimi przewodami może zacząć żyć własnym życiem.

    Owszem lubię konstrukcje i eksperymenty. To najlepsza forma nauki, ale trzeba wiedzieć, kiedy odpuścić i czy to ma sens i jest opłacalne.

    To pierwsza zima, gdzie zacząłem ogrzewanie grzejnikami i nie wiadomo, co będzie za rok. Czy to będzie jeszcze możliwe w naszym kraju. Dla tego nie będę komplikował...

    Na marginesie, to mam na tą chwilę 4 grzejniki uruchomione łącznie 2550W. W sumie 3-3,5KW docelowo nie przekroczę. Falownik 1F 5KW i jak dotąd był fart, że prąd się nie wyłączył. Zawsze któryś jest odstawiony. Przy praniu, zmywaniu żona wyłącza ten najmocniejszy i nie ma problemu. Czeka w pudle DEYE 3x4KW, ale jeszcze go nie montowałem i chyba do wiosny poczekam, skoro daje radę 1F. Fakt, że to nie pełny komfort, gdzie trzeba pamiętać o wyłączeniu czegoś tam, ale na razie da się z tym żyć. Trzy fazy mam spięte w jedną. Co 3 dni przepalam w piecu (woda). W domu poniżej 21 nie ma.

    Reasumując ten włącznik na triaku mi się podoba i na pewno będę go wykorzystywał w domu do różnych celów.
  • #26 21763227
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    No a teraz przy takiej pogodzie chodzisz z prądu z sieci, czy jak?
  • #27 21763425
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    jarekgol napisał:
    No a teraz przy takiej pogodzie chodzisz z prądu z sieci, czy jak?


    Skłamałbym mówiąc, że mam jeszcze za darmo. Dzisiaj wyprodukowało 3,1KW. Ale w lutym już zaczyna robić się ciekawie. Od marca są już spore zyski. Ja mam tylko 3,75KW instalację i od wiosny do jesieni nie jestem w stanie wykorzystać. Jestem wówczas odłączony od sieci 24/dobę.

    Mam jeszcze drugie tyle paneli schowane w warsztacie i w przyszłym roku dołożę. Dam na wschód (przede wszystkim i zachód). W tym roku odkładałem od stycznia na poczet grzania prądem. Musiałbym płacić za energię cały rok, a tak teraz odzyskam, co zaoszczędziłem. Nie opłaca się dzisiaj oddawać do sieci. Coraz więcej ludzi przechodzi na offgrid.

    Mi wyszło tanio, bo sam wszystko robiłem i tanio, a dobrze. Z konstrukcji nie wykorzystałem nic z fotowoltaiki poza panelami. Konstrukcja na rurkach ocynkowanych ogrodzeniowych i łatach dachowych malowanych 3 x olejem przepalonym. Konstrukcja naziemna przy ścianie od warsztatu. Gdybym kupił wszystko oryginalne (szyny, uchwyty, ect...) to wyszłoby dużo drożej.

    Czeka jeszcze prądnica 2KW ze śmigłem 3,2m. Maszt wyspawałem 13,5m. Główny fundament zrobiłem. Czeka mnie jeszcze trochę pracy i w przyszłym roku uruchamiam. Traktuję to bardziej, jako ciekawostkę i eksperyment, ale liczę na jakieś zyski. Mieszkam na wyspie Wolin nie daleko morza.

    Po to też między innymi zająłem się tym układem na triaku. Chcę zrobić własny kontroler i hamulec kaskadę na grzałkach, które będę załączał takimi układami zamiast styczników. Planuję mierzyć obroty turbiny prockiem (napięcie przemienne) i w zależności od sytuacji załączać kilka obciążeń do całkowitego zatrzymania włącznie. Może koncepcję się zmienią, ale na tą chwilę tak to widzę.
    Sorry za tyle tekstu, ale opisałem plany na przyszłość HI.

    Na wiatrakownia.pl moja turbina wykręciła ponad 4KW. To nie jest turecka ista breze. Podana REALNA moc 2-2,2KW. Może coś z tego będzie.
  • #28 21763453
    jarekgol
    Poziom 40  
    Posty: 5157
    Pomógł: 644
    Ocena: 1142
    piloszkotosz napisał:
    Sorry za tyle tekstu, ale opisałem plany na przyszłość

    Ale ja się bardzo cieszę, miło kogoś posłuchać co sam robi i bada a nie powiela marketingowy bełkot. Do tego to twój temat, więc nikomu nie szkodzimy.
    jak piszesz 3,75kW to jest moc podawana na panelach (ta przy 1kW światła/m2) ? i to 3,1 z dzisiaj to kWh (nie czepiam się ;) mieszkam w bloku i nie bardzo mam dostęp do tych zabawek, a chętnie się dowiem.
    Kolega miał turbinę ale się poddał, tyle że on w elektrykę nie bardzo.
    A no i ważne pytanie, czy masz tam jakieś akumulatory? Zwane dziś ambitnie magazynem.

    ps. co do triaków, ojciec mi mówił że czasem przy długich kablach jest problem że z racji pojemności kabla i skokowego włączenia takiego układu opto+triak na poziomie nastu woltów, potrafi popłynąć spory prąd i uwalić triak. On to rozwiązywał dodając dławik, ja się jeszcze nie spotkałem z problemem i nie wyłapałem na oscyloskopie, ale ja mam za zwyczaj krótkie kable.
  • #29 21763569
    piloszkotosz
    Poziom 9  
    Posty: 544
    Ocena: 31
    jarekgol napisał:
    jak piszesz 3,75kW to jest moc podawana na panelach (ta przy 1kW światła/m2) ? i to 3,1 z dzisiaj to kWh


    Jeden panel przy "normalnym, czy pełnym" nasłonecznieniu oddaje nominalnie 375W.
    Jest 10 sztuk w szeregu, a więc całkowita moc w danej chwili oddawana do obciążenia (jeśli takowe w danej chwili jest potrzebne) to 3750W. Jeśli pobieram np.
    4KW, to te brakujące dobiera z sieci energetycznej (250W).

    jarekgol napisał:
    i to 3,1 z dzisiaj to kWh


    3,1KW instalacja wyprodukowała przez cały dzień, kiedy było śłońce, czy widno. Powiedzmy, że grzejnikiem 3,1KW grzałem przez godzinę "za darmo"


    jarekgol napisał:
    A no i ważne pytanie, czy masz tam jakieś akumulatory? Zwane dziś ambitnie magazynem


    Tak. Wykonałem magazyn z baterii LGCHEM od aut. Na ten moment około 17KW.
    Mam jeszcze nowe ogniwa w kartonach 30KW, które planuję złożyć w przyszłości. Leżą z 1.5 roku. Ja złożyłem baterie na większy woltaż i nigdy nie naładują się na 100% pojemności. Falownik nie da rady. Trzeci sezon i trzymają super. Jest tak, że panele tracą najwięcej na sprawności w pierwszym roku użytkowania. Minął 3 sezon, a w zasadzie 2.5 (wystartowałem w lipcu) i momentami produkcja dochodziła do 3,8KW. Panele mam LONGI.

    Wiele się pisze, że to się nie opłaca, że kiedy to się zwróci, albo nigdy... Bzdura totalna. 5 lat, to max. Przynajmniej w mojej sytuacji, ale ja poradziłem sobie sam i to jest ta przewaga. No i zawsze mam prund. Nie wiem nawet, kiedy są braki HI.

    Bardzo duży plus będzie jak zamontuję na wschód dodatkowe panele. Założenie było, że zbuduję obrotnicę samo nakierowującą na słońce, ale po przeliczeniu materiału, fundamentu, malowania, potem konserwacji, stwierdziłem że o wiele taniej postawić po prostu dodatkowe panele (dzisiaj 250zł sztuka). Nic nie trzeba konserwować i chodzić koło tego. Proste i bezpieczne.

    Ja staram się upraszczać konstrukcje do minimum, jeśli można. Nie dawałem nawet optymalizatorów do paneli. Nie ma co zasłonić i rzucać cień i koszta sporo zmalały.

    To tak w SKRÓCIE HI...

    Instalacja:


    Dziesięć paneli fotowoltaicznych zamontowanych na naziemnym stelażu przy budynku


    Zbliżenie od spodu na konstrukcję wsporczą paneli fotowoltaicznych zamontowanych na ziemi

    Magazyn jeszcze w fazie testów:


    Moduł baterii LGChem z kolorowym okablowaniem testowany w warunkach domowych

    Przyszłość:


    Trójłopatowe śmigło turbiny wiatrowej oparte o niebieski samochód Fiat Bravo

    Wydajność instalacji:


    Wyświetlacz inwertera z danymi o produkcji i zużyciu energii z instalacji PV
  • #30 21763690
    Mateusz_konstruktor
    Poziom 37  
    Posty: 4271
    Pomógł: 270
    Ocena: 1107
    piloszkotosz napisał:
    Maksymalne napięcie pracy wynosi 350v. Overload voltage zdaje się 700v. A co. Coś nie tak z elementami ?

    Chodzi o to, że standardowe modele mają zbyt niskie maksymalne napięcie pracy.
    Jest to częsty błąd podobnych konstrukcji, gdyż na schematach nagminnie jest pomijane to istotne wymaganie.
    Może Kolega podać symbole zastosowanych przez Siebie modeli?
    Byłby to, tym sposobem, punkt odniesienia dla innych osób tworzących analogiczne układy.

Podsumowanie tematu

✨ Dyskusja dotyczy doboru optotriaka MOC304x do triaka BT139-800E, ze szczególnym uwzględnieniem parametrów prądu wyzwalania Igt oraz prawidłowego sparowania elementów. Parametry Igt podane w notach (np. 35/70 mA lub 10/25 mA) oznaczają prądy wyzwalania triaka w poszczególnych ćwiartkach przebiegu napięcia sieciowego, gdzie wartość po znaku "/" odnosi się do czwartej ćwiartki. Optotriaki MOC3040, MOC3041, MOC3042 i MOC3043 różnią się maksymalnym prądem wejściowym diody LED (od 5 mA do 30 mA), co należy dopasować do wymagań triaka. W praktyce MOC3040 z BT139-800E (Igt 10/25 mA) jest odpowiednim zestawem do sterowania obciążeniem do około 2 kW, np. grzałką.

Ważnym elementem układu jest zastosowanie gasika (RC snubbera) w celu tłumienia przepięć i ograniczenia zakłóceń, szczególnie przy dłuższych przewodach. Dobór wartości rezystora i kondensatora gasika zależy od mocy obciążenia i częstotliwości sieci; kondensator klasy X (np. polipropylenowy WIMA) oraz rezystor metalizowany o mocy 1-3 W są zalecane. Szczegółowa analiza prądów i mocy gasika została przedstawiona, podkreślając konieczność odpowiedniego doboru elementów, aby uniknąć uszkodzeń.

Schemat połączeń optotriaka z triakiem powinien uwzględniać rezystor bramki, który w niektórych dokumentacjach jest podłączony zarówno do optotriaka, jak i do pinu T1 triaka, co stabilizuje napięcie bramki i zapobiega "wiszeniu" tego wejścia. W praktyce oba rozwiązania działają, jednak wersja z dodatkowym rezystorem do T1 jest bardziej bezpieczna.

Testy prototypu wykazały poprawną pracę układu przy obciążeniach do 900 W i 150 W (żarówka), z niskim spadkiem napięcia na triaku i umiarkowanym nagrzewaniem się elementów. Sterowanie realizowane jest z mikrokontrolera Atmega16, z możliwością implementacji PWM dla miękkiego startu, co jest korzystne przy zasilaniu z falownika (np. DEYE) w systemach fotowoltaicznych off-grid.

Dyskusja porusza także kwestie doboru rezystorów w gasiku pod kątem maksymalnego napięcia pracy (zalecane minimum 350 V, lepiej 500 V) oraz praktyczne aspekty użytkowania triaków i optotriaków w instalacjach domowych z fotowoltaiką i magazynami energii. Użytkownik podsumował, że układ działa zgodnie z założeniami i nie wymaga dalszych modyfikacji.
Podsumowanie AI na podstawie dyskusji. Może zawierać błędy.
REKLAMA