Rozprawa na temat transformatora sieciowego
1. Wiadomości ogólne
Transformatory stosowane w zasilaczach sieciowych można podzielić na transformatory żarzeniowe, anodowe i anodowo-żarzeniowe. W urządzeniach natury lampowej najczęściej używane są transformatory anodowo-żarzeniowe. Stosowane są dwa rodzaje tych transformatorów:
a) transformatory płaszczowe – są złożone z trzech kolumn, przy czym karkas (szpula, na której są nawijane uzwojenia) umieszczony jest na środkowej kolumnie rdzenia transformatora,
b) transformatory rdzeniowe – posiadają rdzenie w kształcie ramy, na której karkas lub karkasy umieszczone są na jednym z czterech boków rdzenia lub na dwóch przeciwległych bokach rdzenia transformatora.
Rdzenie transformatorów konstruowane są z blachy krzemowej o różnej zawartości krzemu, np. 2,8% lub 4 % i inne. Wykorzystuje się również blachy anizotropowe o zwiększonej przenikalności, głównie do budowy transformatorów toroidalnych, którymi się nie będziemy zajmować
Uzwojenia wykonuje się miedzianym drutem emaliowanym drutem typu DNE. Ostatnim krzykiem mody stały się druty z podwójną warstwą emalii, co zwiększa odporność przebicia izolacji, zwłaszcza przy dużych napięciach anodowych.
Jako izolację uzwojeń transformatorów stosuje się papier olejowy (nieco już archaiczny), preszpan oraz różnego rodzaju i maści, folie. Podczas nawijania transformatorów drutem z jedną warstwą emalii należy uważać by nie przekraczać wartości 30V napięcia pomiędzy sąsiadującymi zwojami. Jeśli jednak jest to nie uniknione stosuje się wówczas drut w podwójnej izolacji, co zwiększa wartość napięcia międzyzwojowego do 50V, ewentualnie przekładki foliowe lub inne.
Przy nawijaniu transformatorów o niskich napięciach wtórnych okno (wolna przestrzeń między kolumnami) można wypełniać całkowicie, pamiętając jednak o odizolowaniu uzwojenia od rdzenia za pomocą przekładki. Obliczenia transformatorów dotyczą: przekroju rdzenia, liczby zwojów strony pierwotnej i wtórnej oraz średnicy drutu nawojowego tychże uzwojeń. Do obliczeń poszczególnych uzwojeń konieczna jest znajomość napięć i prądów płynących przez te uzwojenia. Z powodu największej popularności transformatorów, składających się z dzielonego uzwojenia anodowego, czyli z wyprowadzonym środkiem, dlatego omówimy ten typ transformatorów.
2. Obliczanie transformatorów sieciowych można ująć w czterech zasadniczych punktach:
a) obliczanie mocy całkowitej transformatora, na którą składają się wszystkie moce pobierane z uzwojeń wtórnych
Pc = P1 + P2 + P3 +...
Dodano po 57 [sekundy]:
b) obliczanie przekroju rdzenia
S = √Pc
Gdzie: S = przekrój rdzenia [cm2]
Pc = moc całkowita [W]
Jeżeli dysponujemy rdzeniem o większym przekroju niż to wynika ze wzoru, nic nie stoi na przeszkodzie aby go zastosować. Broń Boże odwrotnie, gdyż transformator będzie zbyt słaby i ulegnie zniszczeniu.
c) obliczanie liczby zwojów
Do tego celu potrzebna jest wiedza na temat budowy rdzenia, a mianowicie jego dopuszczalnej indukcji. Przy obliczaniu liczby zwojów uzwojenia wtórnego wstawiamy do wzoru wartości znamionowe lecz przy obliczaniu uzwojenia pierwotnego wartości napięcia sieci ulegają zmniejszeniu w następującym stopniu:
Dla mocy transformatora do 20 W – o 20 %
Dla mocy transformatora do 100 W – o 10 %
Dla mocy transformatora powyżej 100 W – o 5 %
Liczby zwojów obliczamy posługując się wzorami z poniższej tabelki:
Indukcja
rdzenia[Gs] Własności Wzór do obliczania liczby zwojów
10000 Przy małych prądach jałowych Z= 45U/S
12000 Dla transformatorów do 100 W Z= 38U/S
13000 Dla transformatorów powyżej 100 W Z=35U/S
14000 Przy dużych prądach jałowych Z=32U/S
Liczbę zwojów uzwojenia wtórnego można również wyznaczyć za pomocą tzw. przekładni transformatora.
υ=U1/U2=Z1/Z2=I1/I2=P1/P2
Dodano po 56 [sekundy]:
d) obliczanie średnicy drutu
Do tego celu wykorzystuje się następujący wzór, przy czym należy wtedy znać natężenie prądu, który będzie przepływał przez dane uzwojenie.
d = 0,65 √I
Natężenie w uzwojeniu pierwotnym oblicza się ze wzoru:
Ip= Pc/Up
Rdzenie transformatorów, które spotyka się w praktyce są tak zwymiarowane, że jeżeli uzwojenie obliczamy posługując się tymi wzorami i będziemy je nawijać racjonalnie, wówczas całe uzwojenie powinno się zmieścić.
W następnym odcinku pokaże przykład obliczania transformatora sieciowego oraz metodę obliczania transformatorów sieciowych, przy użyciu nomogramu.
PS. Podziękowania dla Dominiki za przepisanie tekstu...
1. Wiadomości ogólne
Transformatory stosowane w zasilaczach sieciowych można podzielić na transformatory żarzeniowe, anodowe i anodowo-żarzeniowe. W urządzeniach natury lampowej najczęściej używane są transformatory anodowo-żarzeniowe. Stosowane są dwa rodzaje tych transformatorów:
a) transformatory płaszczowe – są złożone z trzech kolumn, przy czym karkas (szpula, na której są nawijane uzwojenia) umieszczony jest na środkowej kolumnie rdzenia transformatora,
b) transformatory rdzeniowe – posiadają rdzenie w kształcie ramy, na której karkas lub karkasy umieszczone są na jednym z czterech boków rdzenia lub na dwóch przeciwległych bokach rdzenia transformatora.
Rdzenie transformatorów konstruowane są z blachy krzemowej o różnej zawartości krzemu, np. 2,8% lub 4 % i inne. Wykorzystuje się również blachy anizotropowe o zwiększonej przenikalności, głównie do budowy transformatorów toroidalnych, którymi się nie będziemy zajmować
Uzwojenia wykonuje się miedzianym drutem emaliowanym drutem typu DNE. Ostatnim krzykiem mody stały się druty z podwójną warstwą emalii, co zwiększa odporność przebicia izolacji, zwłaszcza przy dużych napięciach anodowych.
Jako izolację uzwojeń transformatorów stosuje się papier olejowy (nieco już archaiczny), preszpan oraz różnego rodzaju i maści, folie. Podczas nawijania transformatorów drutem z jedną warstwą emalii należy uważać by nie przekraczać wartości 30V napięcia pomiędzy sąsiadującymi zwojami. Jeśli jednak jest to nie uniknione stosuje się wówczas drut w podwójnej izolacji, co zwiększa wartość napięcia międzyzwojowego do 50V, ewentualnie przekładki foliowe lub inne.
Przy nawijaniu transformatorów o niskich napięciach wtórnych okno (wolna przestrzeń między kolumnami) można wypełniać całkowicie, pamiętając jednak o odizolowaniu uzwojenia od rdzenia za pomocą przekładki. Obliczenia transformatorów dotyczą: przekroju rdzenia, liczby zwojów strony pierwotnej i wtórnej oraz średnicy drutu nawojowego tychże uzwojeń. Do obliczeń poszczególnych uzwojeń konieczna jest znajomość napięć i prądów płynących przez te uzwojenia. Z powodu największej popularności transformatorów, składających się z dzielonego uzwojenia anodowego, czyli z wyprowadzonym środkiem, dlatego omówimy ten typ transformatorów.
2. Obliczanie transformatorów sieciowych można ująć w czterech zasadniczych punktach:
a) obliczanie mocy całkowitej transformatora, na którą składają się wszystkie moce pobierane z uzwojeń wtórnych
Pc = P1 + P2 + P3 +...
Dodano po 57 [sekundy]:
b) obliczanie przekroju rdzenia
S = √Pc
Gdzie: S = przekrój rdzenia [cm2]
Pc = moc całkowita [W]
Jeżeli dysponujemy rdzeniem o większym przekroju niż to wynika ze wzoru, nic nie stoi na przeszkodzie aby go zastosować. Broń Boże odwrotnie, gdyż transformator będzie zbyt słaby i ulegnie zniszczeniu.
c) obliczanie liczby zwojów
Do tego celu potrzebna jest wiedza na temat budowy rdzenia, a mianowicie jego dopuszczalnej indukcji. Przy obliczaniu liczby zwojów uzwojenia wtórnego wstawiamy do wzoru wartości znamionowe lecz przy obliczaniu uzwojenia pierwotnego wartości napięcia sieci ulegają zmniejszeniu w następującym stopniu:
Dla mocy transformatora do 20 W – o 20 %
Dla mocy transformatora do 100 W – o 10 %
Dla mocy transformatora powyżej 100 W – o 5 %
Liczby zwojów obliczamy posługując się wzorami z poniższej tabelki:
Indukcja
rdzenia[Gs] Własności Wzór do obliczania liczby zwojów
10000 Przy małych prądach jałowych Z= 45U/S
12000 Dla transformatorów do 100 W Z= 38U/S
13000 Dla transformatorów powyżej 100 W Z=35U/S
14000 Przy dużych prądach jałowych Z=32U/S
Liczbę zwojów uzwojenia wtórnego można również wyznaczyć za pomocą tzw. przekładni transformatora.
υ=U1/U2=Z1/Z2=I1/I2=P1/P2
Dodano po 56 [sekundy]:
d) obliczanie średnicy drutu
Do tego celu wykorzystuje się następujący wzór, przy czym należy wtedy znać natężenie prądu, który będzie przepływał przez dane uzwojenie.
d = 0,65 √I
Natężenie w uzwojeniu pierwotnym oblicza się ze wzoru:
Ip= Pc/Up
Rdzenie transformatorów, które spotyka się w praktyce są tak zwymiarowane, że jeżeli uzwojenie obliczamy posługując się tymi wzorami i będziemy je nawijać racjonalnie, wówczas całe uzwojenie powinno się zmieścić.
W następnym odcinku pokaże przykład obliczania transformatora sieciowego oraz metodę obliczania transformatorów sieciowych, przy użyciu nomogramu.
PS. Podziękowania dla Dominiki za przepisanie tekstu...
