Podwójne łączniki schodowe i krzyżowy – za mało przewodów do sterowania 2 lampami?

Cześć Wszystkim!
Zmagam się ostatnio z problemem pozostawionej po "elektrykach" instalacji sterowania oświetleniem. Przejrzałem już wiele zamieszczonych tutaj tematów oraz dostępnych w internecie filmów ale niestety nadal mam problem z podłączeniem. Chodzi o układ dwóch łączników schodowych podwójnych oraz jednego krzyżowego też podwójnego między nimi czyli sterowanie dwóch lamp (grup lamp) z 3 miejsc. Źródło zasilania znajduje się z jednej strony. Według mnie zastosowano zbyt mało przewodów żeby to połączyć ze sobą ale z racji tego, że wyczerpały mi się pomysły i konfiguracje to liczę, że może ktoś z Was będzie miał jakiś pomysł lub wręcz przeciwnie - zapewni mnie, że to nie ma prawa działać. Załączam odwzorowanie dostępnych przewodów.

Schemat z pojedynczą żarówką.

Do sterowania 2 oddzielnymi punktami oświetleniowymi potrzebujesz 4 przewodów + PE.
Można zrealizować takie połączenia jednak jeden przewód 3x1,5mm nie będzie miał ciągłości ochrony PE.

>>21715688
Aby uzyskać sterowanie oświetleniem z trzech miejsc przy użyciu dwóch podwójnych łączników schodowych i jednego podwójnego krzyżowego, należy podłączyć je według odpowiedniego schematu, który pozwala niezależnie sterować dwiema grupami lamp z trzech różnych lokalizacji.[1][2][3]

### Podłączenie schodowe i krzyżowe – wyjaśnienie

- **Łączniki schodowe podwójne** sterują dwoma obwodami (np. dwoma grupami lamp), dają możliwość załączania i wyłączania światła z dwóch lokalizacji. Każdy klawisz działa niezależnie dla konkretnego obwodu.[2][1]
- **Łącznik krzyżowy podwójny** można wpiąć pomiędzy łącznikami schodowymi, dzięki czemu uzyskasz trzeci punkt sterowania – to rozwiązanie pozwala przełączać dowolny obwód światła z każdego z trzech miejsc.[3][4]

### Schemat podłączenia

1. **Zasilanie (fazowy przewód L)** powinno być podłączone do pierwszego łącznika schodowego podwójnego.
2. **Dwa przewody korespondencyjne** z pierwszego łącznika schodowego prowadzi się do łącznika krzyżowego, a kolejne dwa do drugiego łącznika schodowego – oddzielnie dla każdej grupy lamp.
3. Wyjścia z drugiego łącznika schodowego (osobno dla dwóch obwodów, czyli obu grup lamp) prowadzi się do źródeł światła.
4. Przewód neutralny (N) i ochronny (PE) podłącza się bezpośrednio do lamp, najlepiej poprzez złączki montażowe w puszce.
5. Schemat przewodów wygląda w uproszczeniu następująco:
- Pierwszy schodowy (wejście L, wyjście: dwa korespondencyjne ×2)
- Krzyżowy (wejścia/wyjścia ×2 dla każdej grupy lamp)
- Drugi schodowy (dwa wejścia korespondencyjne ×2, wyjście na lampy)

Schematy i zdjęcia przedstawione w wątku są poprawne – wykonanie takiego układu wymaga odpowiedniej liczby żył przewodów (co najmniej sześciożyłowy kabel na segment). Jeśli przewodów jest za mało, niestety układ nie będzie działał – należy trasować przewody tak, by obsłużyć oba obwody.[5][2][3]

### Najważniejsze punkty do sprawdzenia

- Sprawdź, czy masz wystarczającą liczbę żył – dla dwóch obwodów powinno być sześć żył komunikacyjnych pomiędzy przełącznikami.[3]
- Zachowaj osobne przewody dla korespondencji i przewody neutralne/ochronne dla lamp.
- Jeśli układ przewodów jest niekompletny (np. brakuje przewodów korespondencyjnych), układ nie będzie działał zgodnie z zamierzeniem.

### Podstawowy wzór schematu połączeń
(Przykład dla jednej grupy oświetlenia – druga jest analogiczna)
- Wejście L → Schodowy 1 → (dwa korespondencyjne) → Krzyżowy → (dwa korespondencyjne) → Schodowy 2 → Lampa
- N, PE – bezpośrednio do lampy[6][7][5]

Jeżeli potrzebujesz bardziej szczegółowy rysunek lub opis krok po kroku, warto posiłkować się materiałami wideo oraz artykułami dla elektryków – są tam schematy i praktyczne porady dotyczące instalacji układów schodowych i krzyżowych.[8][9][10][11]

Jeżeli instalacja zawiera zbyt mało przewodów, należy ją niestety uzupełnić – nie ma prostego "obejścia" dla układów podwójnych sterowanych z trzech miejsc.[3]

W takim układzie to nie ma prawa działać.
Od strony praktycznej, żeby to zadziałało, to potrzebny byłby jeszcze jeden przewód lub po prostu doprowadzenie przewodu lamp 10 i 11 do puszki, w której jest zasilanie (skrajna, prawa).
Napisałem praktycznej, bo żył żółto-zielonych nie powinno się używać jako żył fazowych. Tak mówią przepisy (teoria).
Ale jest to do ogarnięcia przy pomocy podwójnego przekaźnika bistabilnego, np. Zamel PBP-05.
Jeden z przewodów łączysz w puszkach jako zasilający lampy.
Drugi przewód będzie pełnił rolę sterowania beznapięciowego, ponieważ moduł ww. przekaźnika można sterować, zwierając na chwilę wejście sterujące danego kanału z przewodem neutralnym.
Jedynie co trzeba będzie zmienić, to łączniki. Zamiast łączników schodowych i jednego krzyżowego trzeba będzie użyć trzech podwójnych łączników chwilowych, np. żaluzjowych/dzwonkowych.
Tylko w ten sposób można to teraz ogarnąć.
Pamiętaj też, aby sobie dobrze oznaczyć żyły tego przewodu sterującego. Pomalować lub naciągnąć koszulki termokurczliwe. Chodzi o to, żeby kiedyś ktoś ich nie pomylił, wymieniając łączniki czy moduł przekaźnika.

Dziękuję za przesłane rozwiązania. Układ z przekaźnikiem wydaje się być idealną opcją z tym, że ciężko będzie go upakować ze względu na to, że zastosowali dość płytkie puszki. Próbowałem rysować też schemat według tego co napisał Kolega @techlock czyli niestety bez ciągłości PE ale nadal brakowało mi dwóch żył. Czy ewentualnie mógłbym prosić o połączenie na tym schemacie z tym niedozwolonym wykorzystaniem PE?

Tak łączysz zostają 4 żyły do połączenia między włącznikami. Zaznaczam jednak, że nie będzie ochrony na jednym przewodzie, żyła PE będzie wykorzystana jako fazowa. Gdyby był to jeden przewód 5x1,5mm2 to wszystko byłoby zgodne z przepisami (byłyby 2 przewody czarne). Kwestia koloru przewodu.

bartas858 napisał:

...
Czy ewentualnie mógłbym prosić o połączenie na tym schemacie z tym niedozwolonym wykorzystaniem PE?

Faktycznie, tak się nie da, brakuje 1 żyły.
Zostaje połączyć żarówki 10 i 11 bez ochrony lub zrezygnować z włącznika krzyżowego.

Dziękuję bardzo Kolegom za wszystkie rozwiązania. Ze względów bezpieczeństwa zastosuję pomysł Kolegi @Plumpi z przekaźnikiem i jakoś go tam wcisnę. Mam jeszcze jedno pytanie - układ może podobny ale wolę się upewnić. Mam dwa łączniki schodowe podwójne po obu stronach łóżka (jeden klawisz do górnego, drugi do bocznych przy łóżku) oraz łącznik krzyżowy pojedynyczy do wyłączania tylko górnego oświetlenia. Przerobiłem już klika konfiguracji i zawsze któryś z nich nie działa. Czy mógłbym prosić o pomoc w postaci np takiego schematu jak kolega @tyqva zrobił? Załączam aktualne odwzorowanie przewodów w puszkach. Oczywiście te boczne przy łóżkach wiem jak połączyć - chodzi mi głównie o ten układ schodowe-krzyżowy.

Musisz mieć pośrodku albo jeden krzyżowy + jeden łącznik świecznikowy lub dwa krzyżowe (może być podwójny krzyżowy).

Lewe skrajne natomiast jeden schodowy + jeden świecznikowy lub dwa schodowe (może być podwójny schodowy).

Natomiast w prawej puszce jeden schodowy do oświetlenia górnego.

Po jednym z przewodów biegnących od puszki do puszki podajesz zasilanie do lamp O2 i O3.
W puszce lewej i środkowej podłączasz łączniki tak, aby oddzielnie załączały lampy O2 i O3.

Natomiast pozostałe przewody pomiędzy puszkami będą służyły jako korespondencyjne do oświetlenia górnego.

Tyle, że w takim układzie masz załączanie/wyłączanie oświetlenia górnego z każdego z tych 3 miejsc.
Natomiast oświetlenie przy łóżku tylko każde ze swojego łącznika.

Pamiętaj też, że każdy łącznik krzyżowy może pełnić rolę łącznika schodowego oraz świecznikowego.

Ale idąc moim wcześniejszym rozwiązaniem, można wszędzie zamontować łączniki chwilowe 3-klawiszowe lub zastosować podwójne łączniki roletowe i zastosować 2 takie moduły jak wcześniej. Będziesz wtedy mógł załączać i wyłączać każdą lampę z każdego miejsca niezależnie.

Ma to szczególne znaczenie, jak łączniki przy łóżku masz po dwóch stronach łóżka. Małżonka uśnie, a Ty chcesz wyłączyć jej lampę. Przy podłączeniu na łącznikach mechanicznych, aby nie przekraczać małżonki i jej nie budzić, to musisz wstać, obejść łóżko dookoła i wrócić po ciemku na swoją stronę lub pamiętać, aby załączyć wcześniej oświetlenie po swojej stronie.

Rozwiązanie z modułami elektronicznymi pozwala uniknąć tego problemu.
Przy dwóch modułach pozostanie Ci jeszcze jeden, niewykorzystany kanał. Podobnie z podwójnym łącznikiem roletowym pozostanie Ci jedna, wolna pozycja przycisków.
Zawsze sobie możesz jeszcze dorobić jakąś listwę LED wokół łóżka, aby nie załączać oświetlenia lamp i nie budzić partnerki/partnera

Tak jak napisał Plumpi, w środkowej puszce musi być krzyżowy.
Przełożyć wyłącznik to chyba nie problem?

Masz rację, nie jest to problem ale w moim zestawie mam dwa schodowe podwójne i jeden pojedynczy krzyżowy. Patrząc na schemat musiałbym się wyposażyć w np. podwójny krzyżowy po środku, chyba że źle rozumiem?

bartas858 napisał:

Masz rację, nie jest to problem ale w moim zestawie mam dwa schodowe podwójne i jeden pojedynczy krzyżowy. Patrząc na schemat musiałbym się wyposażyć w np. podwójny krzyżowy po środku, chyba że źle rozumiem?

Może zaczniemy od początku, bo może nie rozumiemy się..
Opisz dokładnie sytuację:
1 czy puszki pod wyłączniki są już wykonane,
2 w jakiej odległości puszki są od siebie,
3 czy puszki są pojedyncze lub zespolone,
4 zamieść zdjęcie wyłączników przeznaczonych do użycia,
5 co rozumiesz przez określenie 'zestaw'.

Okej to jeszcze raz - głównym założeniem układu była możliwość załączania/wyłączania TYLKO oświetlenia górnego (jedna lampa) z 3 różnych miejsc (po obu stronach łóżkach oraz przy drzwiach). Drugi klawisz w schodowych do kinkietu przy łóżku po danej stronie (niezależnie, każdy sobie). Ktoś czytaj „elektryk” miał jakiś pomysł na ten układ ale więcej nie przyszedł więc rozkład przewodów w puszkach został taki jak na schemacie, który wysłałem (te puszki są rozmieszczone po pokoju - nie są spięte razem). Obecnie z osprzętu mam dwa łączniki schodowe podwójne oraz jeden krzyżowy pojedynczy. 

1. Puszki są już gotowe
2. Około 2 metrów w linii prostej
3. Puszki są niezależne, pojedyncze
4. Wstawiam tylko zdjęcie schodowego podwójnego (krzyżowy mogę podesłać w piątek ale jest to Karlik seria MINI).
5. Pod pojęciem zestaw rozumiem układ trzech łączników do sterowania jedną lampą z trzech miejsc. 

Moim zdaniem jest to trochę niepotrzebnie pokomplikowane. Jeżeli łóżko jest ustawione głowami pod ścianą to wystarczyło tylko dać pośrodku łóżka jedną schodówkę oraz jeden podwójny łącznik świecznikowy. Albo zestaw 3 puszek i po kolei: łącznik lampa 1, krzyżowy oświetlenie górne, łącznik lampy 2