logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
REKLAMA
REKLAMA
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

Najprostszy driver obrotow wentylatora.

HeloMelo 22 Kwi 2008 19:52 64308 151
REKLAMA
  • Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    Witam!!!

    Chcialbym wam przedstawic bardzo proste i bardzo przydatne urzadzenie jakim jest sterownik obrotow wentylatora za pomoca temperatury :).

    A wiec owy sterownik sklada sie z tranzystora mocy, potencjometru, termistora i nieobowiazkowego kondenstatora. Prawda ze straszna mala ilosc elementow jak na taki sterownik ktory ma wielka zalete? Ta wielka zaleta tego sterownika jest to ze termistor "odkreca" stopniowo tranzystor wraz ze wzrostem temperatury.
    W innych sterownikach jakie widzialem, za zalaczanie wentylatora odpowiadal przekaznik ktory zalaczal wentylator odrazu na maksymalne obroty przy czym robil troche halasu i gdy temp opadla przekaznik odlaczal calkowicie wentylator przez co temperatura znow sie podnosila, wentylator zostawal ponownie zalaczany... i tak w kolko :)
    A tutaj jest troche inaczej :) Za pomoca potencjometru ustawiamy sobie tak jakby temperature ktora musi osiagnac termistor aby wentylator mogl sie zaczac powoli rozkrecac. Jesli obroty wentylatora nie wystarczaja to temperatura ciagle rosnie przez co termistor sie nagrzewa i dalej odkreca tranzystor mocy dzieki czemu nasz wentylator dostaje coraz wiecej "V" i corasz szybciej sie kreci za czym idzie mocniejsze chlodzenie :)

    Ten sterownik szczegolnie polecam do wzmacniaczy gdzie im wiecej sie watuje to tym bardziej temperatura rosnie :) Oczywiscie taki sterownik moze znalesc zastosowanie nie tylko w szprzecie audio. (Moj ojciec chce uzyc taki do chlodzenia chlodnicy w samochodzie a dziadek mial wizje takiego sterownika w lazience co by podczas kapania uruchamial wentylator wyciagajacy cieplo do komina...)

    Tak wyglada ten sterownik:
    Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    A tak dziala (potencjometr byl tak ustawiony ze cieplo oddawane przez moje palce na termistor rozkrecalo pomalu wentylator):
    Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    Wentylator nie kreci sie, poniewaz temperatura minimalna nie zostala osiagnieta:
    Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    Przykładowe zastosowanie:
    Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    Płytka od strony druku:
    Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    Pozdrawiam :)

    Fajne? Ranking DIY
    O autorze
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Offline 
    HeloMelo napisał 359 postów o ocenie 53, pomógł 12 razy. Mieszka w mieście Polkowice. Jest z nami od 2008 roku.
  • REKLAMA
  • #2 5066001
    luke666
    Poziom 33  
    Posty: 2445
    Pomógł: 182
    Ocena: 119
    Witam. Napisz co się dzieje gdy temperatura jest na granicy załączenia, czy jest tak, że wentylator na pzremian włącza się i wyłącza, czy może schładza element o kilka 'C poniżej temperatury załączania i dopiero się wyłącza?
    Prostota układu jest chyba jego największa zaletą :)
  • #3 5066038
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Tak prostota jest najwieksza zaleta :) Gdy temp jest na granicy zalaczenia, to wentylator kreci sie strasznie powoli lub wcale. Jesli jest na granicy, to na wyjsciu tranzystora zaczyna pojawiac sie napiecie i teraz wszystko zależy od wentylatora ( w moim przypadku rozkreca sie dopiero przy okolo 2,5V-3V)
  • REKLAMA
  • #4 5066779
    Konto nie istnieje
    Konto nie istnieje  
  • #5 5066798
    Maticool
    Poziom 20  
    Posty: 391
    Pomógł: 8
    Ocena: 19
    Witam. Ten tranzystor to FET czy zwykły bipolarny?
  • #6 5066845
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Tranzystor to mosfet n. Steruje on minusem zasilania i to mala wada ale sa tranzystory co steruja plusem zasilania lecz ja takiego w szafie nie mialem :P

    Dokladniej to jest IRFP450 i mozna go obciazyc do 12A 400V :)
  • #7 5066885
    pipinet

    Poziom 18  
    Posty: 354
    Pomógł: 13
    Ocena: 14
    Witam!
    Projekt bardzo prosty i myślę żę można było by wrzucić coś takiego w układ z wentylatorkiem w kompie :D
    Zastanawiam się po co ten kondensator?
    Konto firmowe:
    Aktywny Ozon
    Usługi świadczone u klienta, Kraków, 30-233 | Strona WWW: https://www.aktywnyozon.pl
  • #8 5067005
    brian9292
    Poziom 11  
    Posty: 28
    Cześć zastanawiam jaki ma zakres temperatury i czy dobre było by to do kontrolowania temperatury cieczy chłodzącej cylinder motorka który by regulował temperaturę pomiędzy 65oC a 75oC
  • REKLAMA
  • #10 5067053
    WkSA
    Poziom 11  
    Posty: 12
    pipinet napisał:
    Witam!
    Projekt bardzo prosty i myślę żę można było by wrzucić coś takiego w układ z wentylatorkiem w kompie :D
    Zastanawiam się po co ten kondensator?


    Hmm podstawy elektrotechniki się kłaniają :) kondensatory mają wiele zastosowań łatwo się je wyjaśnia na sposób szkolny "układ RLC" wystarczy poczytać
  • REKLAMA
  • #11 5067124
    skaktus
    Poziom 37  
    Posty: 5385
    Pomógł: 89
    Ocena: 315
    Bajerek - dodaj schemat, dla początkującego będzie to zabawka w sam raz!
  • #12 5067148
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    brian9292 napisał:
    Cześć zastanawiam jaki ma zakres temperatury i czy dobre było by to do kontrolowania temperatury cieczy chłodzącej cylinder motorka który by regulował temperaturę pomiędzy 65oC a 75oC


    Zakres temperatury zalezy tylko i wylacznie od termistora a potencjometrem ustawia sie czulosc. Ja moj termistor wyciagnelem z zasilacza ATX po czym sprawdzilem jego opornosc w kilku temp i zrobilem maly wykres aby dowiedziec sie mniej wiecej przy jakiej temp maksymalniej rezystancja bedzie wynosic okolo 0R. (w rzeczywistosci wynosi okolo 2,5K)

    Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    P.S. jesli na miejsce potencjometru damy termistor uklad bedzie dzialac na odwrot.
  • #13 5067171
    pipinet

    Poziom 18  
    Posty: 354
    Pomógł: 13
    Ocena: 14
    WkSA napisał:

    Hmm podstawy elektrotechniki się kłaniają :) kondensatory mają wiele zastosowań łatwo się je wyjaśnia na sposób szkolny "układ RLC" wystarczy poczytać


    Mimo iż nie zajmuję się elektroniką (elektrotechniką) na co dzień doskonale wiem jak działa kondensator i w jakim celu sie go stosuje.
    Jednak że w tym wypadku uważam że zastosowanie kondensatora niczego nie zmienia szczególnie że tutaj chodzi chyba tylko o prostotę układu...?

    Ja osobiście w wentylatorze w obudowie komputera nie mam auto-regulacji obrotów. Myślę nad zaprojektowaniem sobie panelu przedniego z klkoma "bajerami" i przeglądając ten temat wymyśliłem nowe zastosowanie układu kolegi, sam nie skorzystam, ale może komuś się przyda :D

    HeloMelo napisał:
    Zakres temperatury zalezy tylko i wylacznie od termistora. Ja moj termistor wyciagnelem z zasilacza ATX po czym sprawdzilem jego opornosc w kilku temp i zrobilem maly wykres aby dowiedziec sie mniej wiecej przy jakiej temp maksymalniej rezystancja bedzie wynosic okolo 0R. (w rzeczywistosci wynosi okolo 2,5K)


    Tak, ale zmieniając oporność potencjometra podniesiemy próg napięcia dla "ruszenia" wentylatorem co za tym idzie zmienimy zakres temperatury "minimalnej" oczywiście w pewnych granicach?
    Konto firmowe:
    Aktywny Ozon
    Usługi świadczone u klienta, Kraków, 30-233 | Strona WWW: https://www.aktywnyozon.pl
  • #14 5067200
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Układ ogolnie nadaje sie wszedzie tam gdzie potrzebne jest "ekonomiczne" chlodzenie. Co do schematu to dodam jesli naprawde bedzie dosyc duzo (w co watpie) prosb. Co do kondensatora dalem go tam poprostu po to zeby wyprostowac troche napiecie bo uklad bedzie podpiety bezposrednio pod trafo przez mostek :)
  • #15 5067240
    MiChAś_17
    Poziom 18  
    Posty: 361
    Ocena: 3
    Ale jednakowoż przydała by się ta histereza... nieprawdaż... można by wtedy jakoś w to wkomponować diodę shotkye'go o ile mnie pamięć nie zawodzi ale mniejsza z tym. Ale grunt, że układ śmiga, jest mały i stosunkowo tani:) Mega szacun za ambicje:)
  • #16 5067242
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    pipinet napisał:
    HeloMelo napisał:
    Zakres temperatury zalezy tylko i wylacznie od termistora. Ja moj termistor wyciagnelem z zasilacza ATX po czym sprawdzilem jego opornosc w kilku temp i zrobilem maly wykres aby dowiedziec sie mniej wiecej przy jakiej temp maksymalniej rezystancja bedzie wynosic okolo 0R. (w rzeczywistosci wynosi okolo 2,5K)


    Tak, ale zmieniając oporność potencjometra podniesiemy próg napięcia dla "ruszenia" wentylatorem co za tym idzie zmienimy zakres temperatury "minimalnej" oczywiście w pewnych granicach?



    Jesli damy minus zasilania na 3go pina tranzystorka, zostaje on "przykrecony" tak ze na wyjsciu (pin nr2) napiecie jest rowne 0V natomiast jesli podamy plus zasilania na 3iego pina, zostaje on "odkrecony" i napiecie na 2gim pinie jest rowne napieciu ktore podamy na wejscie tranzystora (1szy pin) czyli w tym wypadku 12V. Teraz jesli minus puscimy (przykladowo) przez rezystor 10K na bramke (3 pin) i potem podlaczymy plus zasilania przez termistor a temp otoczenia wynosi okolo 21C (czyli opornosc jego wynosi wg wykresu 13K)- wentylator nie bedzie sie krecic, poniewaz minus jest dostarczany z mniejsza opornoscia jak plus zasilania (jak wczesniej pisalem gdy minus zostanie dostarczony na 3iego pina, napiecie na 2gim pinie wynosi 0V) Teraz dla przykladu temp otoczenia wynosi 31C czyli termistor wg wykresu stawaia opor ok 6K wiec opor jest mniejszy od tego gdzie jest rezystancja 10K - wentylator sie kreci :)

    Byl to najprostrzy sposob jakim moglem wytlumaczyc dzialanie "ukladu"

    Dodano po 13 [minuty]:

    Napiecie wplywajace na 3iego pina nie moze przekraczac 20V (wg noty katalogowej tranzystora mocy) jesli przekroczy ono te 20V - tranzystor zostaje uszkodzony.
  • #17 5067280
    adass
    Poziom 25  
    Posty: 1232
    Pomógł: 6
    Ocena: 119
    Co powiecie na takie rozwiązanie regulacji dwóch wentylatorów:
    Najprostszy driver obrotow wentylatora.
  • #18 5067291
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Do ukladu ktory pokazalem mozna podlaczyc nawet i 10 wentylatorow (max obciazenie tranzystora mocy ktory zastosowalem = 14A) i beda one sterowane za pomoca jednego termistora :) Nie wspominajac juz o ilosci elementow :)
  • #19 5067564
    matylda
    Poziom 11  
    Posty: 10
    Pomógł: 1
    HeloMelo napisał:
    Tak prostota jest najwieksza zaleta :) Gdy temp jest na graniczy zalaczenia to wentylator kreci sie strasznie powoli lub wcale. Jesli jest na granicy to na wyjsciu tranzystora zaczyna pojawiac sie napiecie i teraz wszystko zależy od wentylatora ( w moim przypadku rozkreca sie dopiero przy okolo 2,5V-3V)


    Trzeba też niestety przewidzieć, że wentylatorek który stoi ale dostaje 2-3V może się przegrzać i spalić. Bo on chłodzi też samego siebie.
  • #20 5067846
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    matylda napisał:
    HeloMelo napisał:
    Tak prostota jest najwieksza zaleta :) Gdy temp jest na graniczy zalaczenia to wentylator kreci sie strasznie powoli lub wcale. Jesli jest na granicy to na wyjsciu tranzystora zaczyna pojawiac sie napiecie i teraz wszystko zależy od wentylatora ( w moim przypadku rozkreca sie dopiero przy okolo 2,5V-3V)


    Trzeba też niestety przewidzieć, że wentylatorek który stoi ale dostaje 2-3V może się przegrzać i spalić. Bo on chłodzi też samego siebie.


    Nie ma prawa sie spalic. Gdyby dostal 12V a Ty bys do zatrzymal palcem to wtedy ma prawo sie spalic. Pozatym jesli masz wentylatorek ktory zaczyna machac przy 3V a na wyjsciu tranzystora jest okolo 2,5V to nic nie szkodzi ;) bo temp zaraz se wzrosnie o kilka stopni (nawet dziesietne stopni) i wentylatorek dostanie te 3V dzieki czemu bedzie sie krecic i juz nie ma obawy do spalenia... Zaraz podlacze swoj pod napiecie graniczne i zobaczymy czy sie grzeje :)

    Schemat:
    Najprostszy driver obrotow wentylatora.

    Zamiast rezystorka dajesz se tak jak ja potencjometr :)

    Dodano po 26 [minuty]:

    Zrobilem testy wentylatorka. Podlaczylem go pod wyjscie 3V lecz sie krecil a mniejszego napiecia juz nie posiadam wiec zblokowalem jego smigla i zostawilem na 20min. Wentylatorek ani troche sie nie nagrzal :)
  • #22 5068535
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Jak widzisz przy 32 stopniach osiaga prawie 0R. Jesli chcialbys koltrolowac temp dla tych 32C to sie nada. Natomiast jesli bys chcial zrobic ten uklad dla wiekszej temp. to termistor jest troche nie odpowiedni bo np przy 50C jego rezystancja bedzie wynosic "0R" tak samo jak przy ~35C bo rezystancja ujemna raczej nie istnieje :P

    P.S. Normalnie termostor nie powinien dojsc do 0R bo to jets w sumie logiczne a jesli dojdzie to sie uszkodzi. (ja grzalem zapalniczka az do uzyskania ~0R lecz termistor sie uszkodzil a 0R nie uzyslalem :P )
  • #24 5068877
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Widac kolega nie czytal dokladnie opisu urzadzenia... I tak pozatym nie mozna zastosowac samego potencjometru nochyba ze bedzie miec 1W to wtedy tak ;) i naczej pojdzie z dymem :)

    Podstawowe podstawy elektroniki sie klaniaja... :)
  • #26 5069132
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Tak mozesz dac IRF540. Wartosc rezystora tak jak pisze 472 czyli 4,7K a co do termoistorow to sie nie znam zbytnio ale pisze na nim 103 czyli 10K. Co do potencjometru jak masz inne to mozesz smialo dac tylko ze musisz patrzec sie na to aby opor potencjometru byl zawsze mniejszy od oporu termistora w temp ktorej ma rozkrecac wentyla.
  • #27 5069434
    brofran
    Poziom 41  
    Posty: 6638
    Pomógł: 648
    Ocena: 1401
    Myślę że do komputera też by się ten driver nadawał - i to zarówno do zasilacza jak i do chłodzenia procesora. Tylko problem w którym miejscu umieścić termistor ?
  • #28 5069739
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Normalnie termistor powinien byc przy samym procku czy ukladzie, poniewaz chodzi nam tutaj o kontrole temperatury tego elementu a nie np ostatniego zeberka radiatora...
  • #29 5069800
    polprzewodnikowy
    Poziom 26  
    Posty: 985
    Pomógł: 54
    Ocena: 225
    A z czego wzięłeś ten termistor? Bo ja nie mogę znaleść odpowiedniego.
  • #30 5069833
    HeloMelo
    Użytkownik obserwowany
    Posty: 359
    Pomógł: 12
    Ocena: 53
    Ja swoj wyciagnelem z zasilacza ATX (zaraz przyradiatorze sa) a pierwszy ktory przegrzalem zapalniczna z termometru do samochodu ktorego nie uzywalem :)

Podsumowanie tematu

✨ Przedstawiono prosty sterownik obrotów wentylatora regulowany temperaturą, oparty na tranzystorze MOSFET (głównie IRFP450), termistorze NTC, potencjometrze oraz opcjonalnym kondensatorze. Układ działa na zasadzie zmiany napięcia na wyjściu tranzystora w zależności od rezystancji termistora, co pozwala na płynną regulację prędkości wentylatora bez użycia przekaźnika, eliminując efekt cyklicznego włączania i wyłączania. Potencjometr służy do ustawienia progu czułości, a termistor dobiera się w zależności od zakresu temperatury, którą chce się kontrolować (np. 10kΩ NTC). Kondensator pełni funkcję wygładzania napięcia, szczególnie przy zasilaniu z mostka prostowniczego. Dyskutowano o doborze tranzystora (MOSFET N-Channel preferowany, np. IRFP450, IRF540, IRF530, BUZ40, BUZ32), wartości potencjometru (zwykle 4,7kΩ lub 10kΩ), oraz termistora (np. MF72-5D9 z zasilacza ATX). Poruszono kwestie poprawnego podłączenia tranzystora, znaczenia rezystorów ograniczających prąd bazy i diody LED sygnalizującej pracę wentylatora. Wskazano, że układ nadaje się do zastosowań wymagających cichego i ekonomicznego chłodzenia, np. w komputerach, wzmacniaczach czy jako termostat do grzałek. Omówiono również modyfikacje układu do sterowania grzałką (z użyciem termistora PTC) oraz integrację z optotriakami i triakami do sterowania odbiornikami 230V. Użytkownicy dzielili się doświadczeniami z montażem, problemami z doborem elementów, uszkodzeniami potencjometrów i tranzystorów, a także wskazówkami dotyczącymi wykonania płytki i poprawnego lutowania. Podkreślono, że dobór elementów i poprawne podłączenie są kluczowe dla prawidłowego działania układu.
Podsumowanie wygenerowane przez AI na podstawie treści dyskusji.
REKLAMA