Elektroda.pl
Elektroda.pl
X

Search our partners

Find the latest content on electronic components. Datasheets.com
Elektroda.pl
Please add exception to AdBlock for elektroda.pl.
If you watch the ads, you support portal and users.

Radmor FM5412 - końcówka mocy

excray 30 Aug 2004 18:13 33307 57
  • Jestem posiadaczem wzmacniacza Radmor FM5412. Uważam go za jeden z najlepszych wzmacniaczy polskiej konstrukcji. Niestety ma on pewne "niedoróbki" od strony elektronicznej. I tak między innymi końcówka mocy nie jest najlepiej wykonana. Objawia się to średnia jakością dźwięku i różnymi problemami. na przykład napięcie na wyjściach w stanie spoczynku jest różne na obydwu stopniach i do tego dość wysokie. Aby pozbyć się tych wad postanowiłem zaprojektować własną końcówkę mocy. Poniżej przedstawiam Wam jej schemat. Urządzenie wykonałem i sprawdziłem w praktyce. Niestety gdzieś zaginął mi plik z projektem płytki drukowanej, ale jak się spotkam z większym odzewem, to postaram się ponownie zrobić projekt na podstawie istniejącej płytki. Różnice względem starego układu są znaczne i na plus:
    1. Napięcie na końcówkach w stanie spoczynku wynosi teraz u mnie okolo 20mV i jest jednkowe na obydwu kanałach
    2. Po odłączeniu wtyczki z sygnałem wzmacniacz nie buczy, ani nie rozbiega się (tak było wcześniej), do tego nie słychać dosłownie żadnego szumu (wcześniej szumiał).
    3. Jest znaczna poprawa dźwięku, szczególnie w paśmie niskich częstotliwości, i nie ma obecnie nieprzyjemnego "metalicznego" dźwięku.

    Aha, płytka przeze mnie wykonana była przystosowana do gniazda pod starą końcówkę.

    Być może niedługo przedstawię schemat zmodyfikowanego korektora do tego wzmacniacza.

    Zamiast BD911/912 powinny być BDW93C - npn i BDW94C - pnp. Ewentualnie BDV64B - pnp i BDV65B - npn.

    UWAGA!!! Na płytce jest kilka błędów - czytaj niżej.

    Cool! Ranking DIY
    Can you write similar article? Send message to me and you will get SD card 64GB.
    About Author
    excray
    Level 40  
    Offline 
    excray wrote 5022 posts with rating 431, helped 675 times. Live in city Wołomin. Been with us since 2003 year.
  • Computer ControlsComputer Controls
  • #2
    vard
    Level 13  
    mnie spaliła sie końcówka i właśnie myślałem by czymś to zastąpić może na układach scalonych bo skąd wziąć pary komplementarne na końcówke
    jak płytka twojego wzmacniacza pasowała by zamiennie zamiast oryginalnej to był bym zainteresowany
  • #3
    janek11389
    Level 42  
    Witam! No muszę przyznać że Rad morek z taką końcówką to już śmiało może stanąć koło tej najwyższej pułki. Dokładając mu lustro prądowe w wzmacniaczu różnicowym z dwóch tranzystorów zamiast tego jednego rezystora, faktycznie poprawia jego parametry. Zmienione źródło prądowe wzmacniaca różnicowego też najwyższej klasy, bardzo ładnie jest ono opisane w książce Wzmacniacze elektroakustyczne, jako najwyższej klasy w emiterach wzmacniacza różnicowego nie zaszkodziły by jeszcze dwa oporniczki zwiększające ujemne sprzężenie zwrotne tego stopnia zwiększając mu szybkość narastania sygnału, ale to już pryszcz. Jak by mu jeszcze zmienić stopień napięciowy na kaskadę, co by zmniejszyło zjawisko szerokości bazy, to już nic dodać ni ująć. Zmiana stopnia prądowego na pełen stopień komplementarny zamyka w całości temat bez żadnych komentarzy. I czy to nie szło tak od razu zrobić w fabryce?
    Pełne uznania za pomysł dl autora.
    Pozdrawiam
  • #4
    kazik_j
    Level 22  
    Wszystko jest dobrze tylko czy zachowuje się moc taką jaka powinna być i małe zniekształcenia przy graniu na wypasie?
  • #5
    janek11389
    Level 42  
    Witam! Moc bardzo w nie wielkim stopniu się podniesie, związane jest to ze zmianą z przejścia ,,kła si” na komplemeny stopień prądowy. W tradycyjnym rozwiązaniu przy maksymalnym wysterowaniu jedna z połówek sinusoidy zawsze wcześniej jest obcinania, po zmianie tej wady już nie ma. Natomiast co do parametrów, to na pewno ulegną znacznej poprawie tak jak pisze konstruktor.
    Pozdrawiam
  • #6
    ArekS
    Level 16  
    Czy jest już może rysunek płytki drukowanej do nowej końcówki?
    Jestem bardzo zainteresowany!!!
  • Computer ControlsComputer Controls
  • #7
    janek11389
    Level 42  
    Witam! No faktycznie szkoda, bo projekt nie zły, kolega na robił smaka na porządny tuningi i zapomniał o tych maluśkich!
    Pozdrawiam
  • #8
    Placek
    Level 15  
    Zainteresowanie jest , schemacik cacy, ale prosimy o projekt płytki o którym wspominasz :) , po co mamy się sami meczyc i projektować, jak możemy napisać nowe wiadomości chwalace twój geniusz techniczny :wink:
  • #9
    Placek
    Level 15  
    Zainteresowanie jest , schemacik cacy, ale prosimy o projekt płytki o którym wspominasz :) , po co mamy się sami meczyc i projektować, jak możemy napisać nowe wiadomości chwalące twój geniusz techniczny :wink:
  • #10
    polakk
    Level 18  
    No ja dołączam się do listy zaintersowanych tym faktycznie ciekawym projektem, i również czekam na rysunek druku...
  • #11
    excray
    Level 40  
    W związku ze znacznym odzewem postanowiłem zająć się projektem. Przy okazji światło dzienne ujrzało wiele błędów i niedociągnięć. Na początek - najgorsze - para tranzystorów T1, T2. Nie są to tranzystory
    npn tylko pnp. Następnie diody D3 i D4 - nie są przylutowane do wyjścia
    tylko do masy, i oczywiście brak kondensatora C13 - 220u/16V. Poza tym pominąłem (celowo) na poprzednim schemacie rezystory Z1, Z2. Można zamiast nich dać zworki, ale u mnie są tam rezystory 22R. Jeszcze kondensatory C9 i C10.
    Poza kondensatorami C9 i C10 (63V) i kondensatorami C5 i C13 (16V)
    wszystkie pozostałe są na 25V. Elementy które są nie oznaczone na schemacie po prostu nie znajdują się na płytce B5. Tranzystory T1 i T2 są to BC560C.Jak widać w celu złożenia tej płytki trzeba wylutować z oryginalnej płytki złącze i piny pod wejście sygnału. Jak widać we wtyczce sygnałowej trzeba będzie wyłamać plastikowy bolec. Zdjęcia przedstawiają starą wersję płytki (ta wykonana). Nowa jest trochę inna. Płytka została wykonana w programie Eagle 3.55, ale jest też kompatybilna z nowszymi wersjami. Na płytce jedna ścieżka jest koloru czerwonego - w tym miejscu należy poprowadzić zworkę. Diody D1 - D4 są to oczywiście zwykłe diody a nie Zenera mimo symbolu na płytce. Płytka jest chyba o ok 1 cm wyższa od oryginalnej ale to nie stanowi problemu. Elektroniką zajmuję się tylko i wyłącznie hobbistycznie a więc proszę nie mieć do mnie pretensji o ewentualne błędy w sztuce, zresztą o tej porze każdemu może się coś pomylić. Ewentualne pytania wysyłać na maila to postaram się odpisać.


    Wygląd nowej płytki:
    Radmor FM5412 - końcówka mocy

    Zdjęcie starej wersji płytki:
    Radmor FM5412 - końcówka mocy


    Wszelkie prawa zastrzeżone. Czerpanie jakichkolwiek zysków z poniższych
    materiałów zabronione. Wykorzystywanie na innych stronach tylko pod
    warunkiem podania źródła.
  • #12
    akor
    Level 11  
    Jak dla mnie trochę chaotyczny ten projekt. Nie wiadomo co, jak i gdzie, jakieś błędy, niedoróbki, skąd mam wiedzieć, że jak wogóle to złożę i podłącze pod zasilanie, to mój wzmak nie pojdzie z dymem? Na dodatek, Eagle? Nie można tego było w Protelu jak normalni ludzie zrobić? Co to za diody zenera na płytce? Na schemacie nie ma żadnych diod zenera. Kolejny bug!
  • #13
    Dydek
    Level 11  
    Witam :-)
    Chciałem się dowiedzieć gdzie mogę znaleść opis elementów do tego wzmaciacza bo na pierwszy rzut oka wydaje mi się on bardzo interesujący i zamierzam sobie w ten sposób mojego poddać takiemu tuningowi. A tak wogóle poza nawiasem chciałem się dowiedzieć gdzie można dostać tranzystory BDW93 i 94C bez diody zabezpieczającej bo nigdzie nie mogę takich spotkać a obecie w moim Radmorku pracują takie właśnie tranzystory z diodami i jest straszna lipa. Proszę o pomoc.
    Dziękuję i pozdrawiam :-)

    Dodano po 1 [godziny] 7 [minuty]:

    Przepraszam bardzo ale już znalazłem poprzedni schemat (poprostu stronka mi się otworzyła nie w pełni), ale nadal chcę się dowiedzieć gdzie można dostać tranzystory BDW93 i 94C bez wbudowanej diody zabezpieczającej.
  • #14
    Dydek
    Level 11  
    Witam :-)
    Zmontowałem już płytki do tego wzmacniacza i muszę przyznać, że natknąłem sie na poważny błąd w projekcie tej płytki, a mianowicie tranzystory T5 i T6 zgodnie ze schematem mają zamienione bazy z emiterami. Po prostu należy je wlutować odwrotnie niż jest to pokazane na projekcie płytki.
    Pozdrawiam :-)
  • #15
    polakk
    Level 18  
    Ja też w wolnych chwilach powoli montuje ten układ, i wykryłem kolejne poważne błędy w druku i schemacie:

    -Baza T2 jest zwarta z jego kolektorem zarówno na schemacie jak i na płytce, !!! Chyba między te złącza powinien być wpięty kondensator C4, a nie tak jak jest, szeregowo z rezystorem R6

    -Rezystor R6 wraz z kondensatorem C4 zamiast tak jak na schemacie być włączony między kolektory T1 i T2 na płytce jest podłączony między baze a emiter T1

    -Kondensator C3 na płytce podłączony jest między bazy T3 i T4, a według schematu powinien być podłączony miedzy ich kolektory

    Sczerze to w obecnej formie gdyby włożyć płytkę do amplitunera to kilka części by sie spaliło,

    Mam też pewne wątpliwości:

    -Czy pozostałe tranzystory mają być z grupy B?
    -Co z przeciwzakłuceniowymi kondensatorami 68nF podłączonymi do kolektorów darlingtonów? Czy ich pominięcie jest celowe?
    -Czy prąd spoczynkowy również należy ustawić na 50mA?
  • #16
    syrzk
    Level 13  
    Witam już się pogubiłem w tych zmianach czy autor nie zebrał by te wszystkie zmiany i poprawki w jedną całość tak aby laik poradził sobie bez problemów.pozdrawiam.
  • #17
    K100
    Level 11  
    Witam!

    Excray czy moglbys zamiescic rysunek plytki w skali 1:1 bez zaznaczonych elementow??

    I czy moglbys odpowiedziec na poprzednie posty??

    Co myslisz o tranzystorach BDW 83,84: 15A, 150W, >1MHz, B>750, maja duzy prad kolektora i moc. Obciazenia o niskich impedancjach nie bylyby chyba problemem dla koncowki mocy??

    Pozdrawiam.
  • #18
    kazik_j
    Level 22  
    Hej!!
    Projekt ciekawy, ale przydałby się rysunek płytki od strony druku. I jeśli można, to poświęcić trochę czasu na zebranie poprawek w jedną całość i ostateczną weryfikację. Czy ktoś już testował te płytki?
  • #19
    ArekS
    Level 16  
    Dobrze by było zamieścić projekt płytki drukowanej. ale samych ścieżek, oczywiście z poprawkami. Zreszta już na pierwszy rzut oka jest parę błędów na schemacie.
    A tak nawiasem mówiąc: czy ktoś to zrobił i u niego to działa?
    Może ktoś robił inne ciekawe przeróbki?
    Nie chodzi mi tu o wielkie modyfikacje typu: RDS czy synteza częstotliwości ale jakieś raczej poprawki. Może ktoś robił zupełnie inną końcówkę mocy?
  • #20
    excray
    Level 40  
    Quote:
    Zmontowałem już płytki do tego wzmacniacza i muszę przyznać, że natknąłem się na poważny błąd w projekcie tej płytki, a mianowicie tranzystory T5 i T6 zgodnie ze schematem mają zamienione bazy z emiterami. Po prostu należy je wlutować odwrotnie niż jest to pokazane na projekcie płytki.

    Tak to prawda. Jest to źle zrobione. Nawet jednak tak wykonany wzmacniacz będzie działał prawidłowo (mój tak ma)

    Quote:
    -Baza T2 jest zwarta z jego kolektorem zarówno na schemacie jak i na płytce, !!! Chyba między te złącza powinien być wpięty kondensator C4, a nie tak jak jest, szeregowo z rezystorem R6

    I tak ma być.

    Quote:
    -Rezystor R6 wraz z kondensatorem C4 zamiast tak jak na schemacie być włączony między kolektory T1 i T2 na płytce jest podłączony między baze a emiter T1

    Niech się kolega jeszcze raz dobrze przyjrzy.

    Quote:

    -Kondensator C3 na płytce podłączony jest między bazy T3 i T4, a według schematu powinien być podłączony miedzy ich kolektory

    To prawda. Można tak zostawić. Trzeba tylko dać mniejjszy kondensator n.p. 22pF. Jeśli ktoś chce poprawiać to 2 minuty roboty.

    Quote:
    Sczerze to w obecnej formie gdyby włożyć płytkę do amplitunera to kilka części by się spaliło,

    Nic by się nie spaliło. Wzmacniacz pracowałby normalnie mimo tych drobnych błędów.

    O co chodzi z tym rysunkiem płytki od strony druku? Przecież wszystko jest w załączniku! Instalujesz program Eagle i wczytujesz pliki z załącznika i masz rysunek płytki od każdej styrony, z elementami, bez czy jak Wam się podoba. rzy opkazji możecie wprowadzić poprawki.

    Quote:
    I jeśli można, to poświęcić trochę czasu na zebranie poprawek w jedną całość i ostateczną weryfikację.

    Jeśli chcecie to zróbcie poprawki. Ja nie mam na to czasu. Mam sesję, pracę magisterską i wiele wiele innych spraw na głowie. Wybaczcie, że tak rzadko tutaj zaglądam ale raczej to się nie zmieni.
  • #21
    kazik_j
    Level 22  
    Ja ściągnąłem Eagle. Odpaliłem, no i jest tam rysunek płytki od strony elementów i schemat, ale niestety od strony druku nie uświadczyłem.
  • #22
    excray
    Level 40  
    File/Print i zaznacz opcję mirror. Oczywiście jeśli chcesz mieć zdjęcie to musisz drukować do pliku, a nie na drukarkę. Przwedtem jednak w opcji Display zaznacz co chcesz żeby było widoczne na zdjęciu:
    Top - ścieżki od strony elementów
    Bottom - ścieżki od drugiej strony
    tPlace, bPlace - elementy
    Pads, Vias - punkty i otwory
    i tak dalej

    W załączniku (new.zip) jest już poprawiona wersja schematu (new.brd).

    Radmor FM5412 - końcówka mocy
    Z boku macie skalę 1cm na 1cm, zresztą jest tak ustawione aby drukowało w skali 1:1 do oryginału. Gdyby jednak były jakieś problemy, to wydrukujcie sobie z tego pdf-a co jest w załączniku.
  • #23
    Jogesh
    Level 28  
    Witam. Czy mógłbyś mi wyjaśnić po co są elementy: C6, C5,C3,C11, C12,R17, R16, R9? Ja zrobiłemwzmacniacz bardzo podobny, tylko, że na wejściu mamy parę PNP, a nie NPN. Za jakiś czas zamieszcze jego projekt.
    Pozdr.
  • #24
    marcin_marcepan
    Level 18  
    kto z was mógłby dla mnie wykonać 4 takie płytki (do dwóch wzmacniaczy)oczywiście uruchomione i sprawdzone?
  • #25
    K100
    Level 11  
    janek11389 wrote:
    ... nie zaszkodziły by jeszcze dwa oporniczki zwiększające ujemne sprzężenie zwrotne tego stopnia zwiększając mu szybkość narastania sygnału, ale to już pryszcz. Jak by mu jeszcze zmienić stopień napięciowy na kaskadę, co by zmniejszyło zjawisko szerokości bazy, to już nic dodać ni ująć. Zmiana stopnia prądowego na pełen stopień komplementarny zamyka w całości temat bez żadnych komentarzy...


    Może spróbował byś to "udoskonalić"?

    Tak wogóle to może by ktoś, uaktualnił projekt i usunął by z niego błędy? :-)
    I jeszcze jedno... Wykonał już ktoś tą płytkę? Jeżeli tak to jakie wrażenia?
    Pozdrawiam.
  • #26
    kazik_j
    Level 22  
    Zainwestowałem pochopnie w elementy do tych płytek 26zł, w związku z tym chciałbym je zrobić. Mogę podjąć się próby zebrania błędów, przeanalizowania projektu i poprawienia tego, w związku z tym mam pytanie do wszystkich, czy mam poprawić płytkę na wzór schematu, czy schemat na wzór płytki.
  • #27
    K100
    Level 11  
    Popraw wszystko tak, żeby było dobrze, jedno i drugie, no bo po co nam płytka ze złym schematem?
    A jak tam mają się prace nad ukończeniem projektu? :)
  • #28
    kazik_j
    Level 22  
    Nad zebraniem tego projektu do kupy jeszcze nie poczyniłem żadnych kroków, ponieważ nie mam się kiedy za to zabrać. Dziś na allegro znalazłem aukcję 5412 z takim opisem:
    Quote:
    Opis konstrukcji:

    Wzmacniacz ma przede wszystkim wymienione orginalne tranzystory darlingtona BD649/650 na 2SB1560/2SD2390 znane chociaż by z DENONA PMA725R. Tranzystory posiadają większą moc i lepsze parametry w tym pasmo przenoszenia umożliwiając zbudowanie wzmacniacza o lepszym brzmieniu. Stopnie sterujące zostały zmodyfikowane w ramach istniejącej konstrukcji i rozwiązania układowego. Zaowocowało to większą stabilnością klasy pracy końcówki, oraz zmniejszeniem zniekształceń. Para różnicowa na wejściu wzmacniacza zbudowana została na niskoszumowych tranzystorach 2SC2631 i polaryzowana jest źródłem prądowym o wydajności ok. 8mA. Spowodowało to zmniejszeniem zniekształceń intermodulacyjnych (TIM), oraz bardziej miękkim brzmieniem. Zastosowałem szybkie tranzystory sterujące 2SA1124 w drugiej parze różnicowej oraz 2SC2362 w źródle prądowym aby poszerzyć pasmo przenoszenia wzmacniacza i zminiejszyć zniekształcenia. Szybsze tranzystory pozwoliły zmniejszyć pojemnośći kompensujące. Na wejściu i w sprzężeniu zwrotnym zastosowałem kondensatory elektrolityczne ELNA DUOREX II. Zastosowałem rezystory 1% w większości miejsc na płytce, w tym wysokiej jakości precyzyjne na wejściu i w sprzężeniu zwrotnym. Zapewnia to zminimalizowanie różnic między kanałami i poprawę samego brzmienia wzmacniacza. W zasilaczu zastosowałem wysokiej jakości kondensatory ELNA FOR AUDIO o łacznej pojemności 24000uF, oraz wysokoprądowy mostek Greatez'a. W przedwzmacniaczu w torze sygnałowym zastorowałem kondensatory ELNA DUOREX II a jako odsprzęgające Panasonic FC. Tranzystory na wejściu wzmacniacza korekcyjnego wymieniłem na 2SC1775A a wyjściowe na 2SC2631. Są to tranzystory niskoszumowe o bardzo dobrych parametrach. Większość rezystorów została wymieniona na jednoprocentowe a potencjometry i przełączniki zostały zregenerowane. Nic nie trzeszczy i nic nie szumi. Równie gruntownym zabiegom został poddany przdwzmacniacz do gramofonu magnetycznego - wymienione kondensatory elektrolityczne na ELNA DUOREX II i Panasonic FC, a rezystory na jednoprocentowe. Na życzenie mogę zamontować wysokiej jakości terminale głośnikowe obsługujące wtyki bananowe.

    Brzmienie

    W efekcie tych zmian brzmienie wzmacniacza zyskało na klarowności. Wysokie tony są czyste i przyjemne dla ucha a bas wyraźny i dobrze rozciągnięty do najniższych rejestrów. Dźwięk jest precyzyjny a głośniki dobrze kontrolowane nawet przy dużym poziomie mocy. Różnica jest rozpoznawalna. Powstał bardzo dobrze grający sprzęt.

    Co wy na to?
  • #29
    excray
    Level 40  
    Pięknie pięknie. Człowiek przyśpi a mu projekt szmalcują :)

    Quote:
    Tak wogóle to może by ktoś, uaktualnił projekt i usunął by z niego błędy?

    Tak ja to zrobiłe o czym napisałem w swoim ostatnim poście. Dziękuję :P

    Quote:
    I jeszcze jedno... Wykonał już ktoś tą płytkę? Jeżeli tak to jakie wrażenia?

    Tak Ja. Pisałem o tym w pierwszym poście. O wrażeniach również. Wybaczcie jeśli dla kogoś opis w stylu - wszystko gra a nawet lepiej jest niewystarczający to właśnie go uaktualniam. Moje wrażenia z odsłuchu nowej płytki:
    "W efekcie tych zmian brzmienie wzmacniacza zyskało na klarowności. Wysokie tony są czyste i przyjemne dla ucha a bas wyraźny i dobrze rozciągnięty do najniższych rejestrów. Dźwięk jest precyzyjny a głośniki dobrze kontrolowane nawet przy dużym poziomie mocy. Różnica jest rozpoznawalna. Powstał bardzo dobrze grający sprzęt.' Hehe. Chciałbym coś jeszcze od siebie dodać o soczystym basie i krystalicznie czystym sopranie ale generalnie zajmuję się elektroniką a nie poezją. Sorki :P

    Quote:
    Zainwestowałem pochopnie w elementy do tych płytek 26zł, w związku z tym chciałbym je zrobić. Mogę podjąć się próby zebrania błędów, przeanalizowania projektu i poprawienia tego, w związku z tym mam pytanie do wszystkich, czy mam poprawić płytkę na wzór schematu, czy schemat na wzór płytki

    Pierwsze Uno - dlaczego pochopnie?!?
    Drugie Uno - projekt już jest poprawiony. Czyżbym o tym nie napisał??? Ależ tak napisałem o tym tylko ktoś tutaj nie czyta!!!

    Quote:
    Popraw wszystko tak, żeby było dobrze, jedno i drugie, no bo po co nam płytka ze złym schematem?
    A jak tam mają się prace nad ukończeniem projektu? Smile

    Już poprawi8łem. Prace ukończone w 100%.

    Dziękuję za uwagę i pozdrawiam.
  • #30
    excray
    Level 40  
    W związku ze sporą listą pytań o ten projekt jeszcze raz podrzucam całość. Tym razem w pliku Radmor.zip jest chyba wszystko co powinniście mieć i mam nadzieję, że już teraz nikt nie będzie miał problwemów z wykonaniem i analizą projektu.

    Radmor FM5412 - końcówka mocy