pagefile.sys to plik wymiany, który jest elementem pamięci wirtualnej, służy do zwalniania pamięci RAM. Gdy uruchomisz np. dużo programów, w pamięci RAM może zabraknąć miejsca na otwarcie nowych programów lub plików, co uniemożliwiłoby dalsze działanie systemu. W takiej sytuacji system zacznie zwalniać pamięć RAM przepisując jej zawartość do pliku wymiany (pagefile.sys),. System przepisze do pliku wymiany to czego aktualnie nie używasz. Gdy będzie to znów potrzebne, przepisze to ponownie do pamięci RAM.
Rozmiar pliku wymiany odpowiada z reguły rozmiarowi pamięci RAM. Można go tak ustawić, by jego rozmiar zawsze był taki sam, lub by zmieniał się dynamicznie w zależności od tego ile pamięci będzie zwalniane z RAM.
Plik wymiany domyślnie jest na partycji systemowej, ale najlepiej jest go umieścić na najszybszym dysku. Jeżeli masz jeden dysk z dwiema partycjami, to na której znajduje się plik wymiany nie ma większego znaczenia. Jeżeli jednak masz dwa dyski to plik wymiany najlepiej umieścić na drugim dysku, czyli na tym, na którym nie ma systemu - będzie działał szybciej. Możesz też mieć kilka plików wymiany, ale tylko wtedy, gdy masz kilka partycji, bo możesz przypisać do każdej partycji jeden taki plik.
Plik wymiany dobrze jest umieścić np. na partycji FAT32 a nie NTFS bo będzie po prostu działał szybciej. Na partycji FAT32 nie da się jednak stworzyć pliku wymiany większego niż 4 GB.
Rozmiar pliku wymiany powinien wynosić 1.5 x RAM, czyli jeżeli masz 2 GB RAM to plik wymiany powinien mieć co najmniej 3 GB (1.5 x 2 GB = 3 GB).
Plik wymiany podobnie jak inne pliku ulega naturalnej fragmentacji, nie da się go jednak zdefragmentować, bo w czasie działania systemu zawsze jest w użyciu. Systemowy defragmentator nie poradzi sobie z tym. Poradzi sobie jednak z tym program PageDefrag dostępny na stronie Microsoftu:
https://docs.microsoft.com/pl-pl/sysinternals/downloads/pagedefrag
Plik wymiany jest element pamięci systemowej, gwarantującym, że nigdy nie zabraknie ci pamięci. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy jakiś pamięciożerny program potrzebuje dużo pamięci, ale tylko w RAM. Jeżeli zasoby pamięci RAM będą mniejsze niż zapotrzebowanie na nią programu, to plik wymiany nic tutaj nie pomoże.