Awaria tranzystora KD 503 w wzmacniaczu Altus V-600 - jak naprawić?

Witam,
mam problem ze wzmacniaczem Altus V-600 (WHS-205).
Jakiś czas temu wygrzebałem go z zapomnianego magazynu bez oznak życia.
Po wyczyszczeniu płytek, poręczyłem, przełączników, wymianie bezpieczników oraz elektrolitów ożył i chodził dobrze przez jakieś 6 miesięcy.
Po tym czasie uległ awarii, albo samoczynnie w wyniku intensywnego obciążenia albo na skutek zwarcia kabli od głośników (tego nie jestem pewien, ale zestaw był ruszany i kable się wypięły).

W wyniku awarii spaliła się końcówka mocy w kanale prawym wraz z głośnikiem. Poszły 2 tranzystory, w tym KD 503.
Wymieniłem uszkodzone tranzystory i posprawdzałem większość podejrzanych elementów na płytce mocy oraz końcówce mocy kanału prawego. Wszystko wyglądało ok. Podłączyłem ponownie wzmacniacz bez obciążenia oraz źródła i tranzystor KD 503 (T705) ponownie się spalił. W wyniku zwarcia na tranzystorze przez rezystory płynął spory prąd i się osmaliły, ale wygląda że nadal działają.



Posprawdzałem wszystkie elementy zaznaczone kolorem różowym, wszystkie są ok. Niektóre odbiegają od schematu ale odpowiadają parametrom komponentom z kanału lewego który działa (a przynajmniej nie robi zwarcia i prąd spoczynkowy wygląda na ok).


Transformator oraz napięcie stałe wyglądają na ok, jest niby wyższe niż na schemacie +/-40V (vs +/- 30V), ale tak było od zawsze i jest też takie w kanale lewym.

Prośba o informacje na co jeszcze mogę zwrócić uwagę, co sprawdzić.

Z góry dzięki za pomoc,
Krzysztof

Największy problem to będą żarówki dwie samochodowe, połączone włókna szeregowo montowane zamiast bezpieczników, wtedy można wymierzyć winowajcę bez uszkodzenia końcówki.

A te tranzystory KD 503 z pewnego źródła nie malowanki przypadkiem?

Ciężko powiedzieć... z Allegro.
Zamówiłem 2 i zamontowałem oba, z nadzieją, że będą miały zbliżone parametry.
Potestowałem wcześniej multimetrem, to zachowywały się poprawnie - a teraz jeden jest spalony.
Wcześniej ewidentnie nie miał przebicia.

Ale dziwne jest też to, że włączyłem wzmacniacz dosłownie na kilka sekund i z rezystorów od razu poleciał dym i były gorące.
Natomiast tranzystor był zimny.

Wymieniłbym dla pewności tranzystory sterujące BD1... i ten od stabilizacji termicznej BD1... umieszczony na radiatorze. Potem uruchom ten kanał bez tranzystorów końcowych - na wyjściu powinno być 0V DC +/- 30mV bez wysterowania. Po wysterowaniu na wyjściu powinien pojawić się sygnał który można odsłuchać za pomocą słuchawki albo nawet głośnika lnie wysterowując jednak zbytnio.. Pomierz wtedy napięcia w układzie, jeżeli bez wysterowania są zgodne ze schematem i stabilne można wlutować tranzystory końcowe. Dla pewności właściwej regulacji prądu spoczynkowego wymień także PRek do tego przeznaczony. No i warto ten kanał uruchomić nie zasilając sprawnego a naprawiany przez żarówki samochodowe 12V/21W łaczone szeregowo po trzy na każdej gałęzi zasilania. Co do malowanek KD503 to jeszcze takich nie napotkałem ale to jeszcze nie świadczy o tym że ich nie ma. Z uwagi na niezbyt typową obudowę (stosowana chyba tylko przez Tesle i Motorolę) nie są chyba podrabiane. Chyba, że ktoś wpadł na pomysł przemalowania KD501 na KD503..... .

PS. ten oznaczony na schemacie na pomarańczowo tranzystot to nie KD503 a sterujący BD140. Czy na pewno wszystko pomierzyłeś jak trzeba?

Telo napisał:

A te tranzystory KD 503 z pewnego źródła nie malowanki przypadkiem?

Oryginalne KD503 mają tak specyficzną i charakterystyczną obudowę że raczej łatwo byłoby rozpoznać w nich malowankę. Zresztą nie spotkałem się jeszcze z podrabianymi KD503. Chińczykom chyba nie opłaca się ich podrabiać bo więcej zapłaciliby za wykonanie odpowiedniej, solidnej a zarazem fejkowej obudowy tych tranzystorów niż zarobiliby na ich sprzedaży. Zresztą to już mało popularny tranzystor, zwłaszcza na światowych rynkach.
To już prędzej 2N3055 podrobią.

ml napisał:

PS. ten oznaczony na schemacie na pomarańczowo tranzystot to nie KD503 a sterujący BD140. Czy na pewno wszystko pomierzyłeś jak trzeba?

Tak, źle mi się zaznaczyło na schemacie. W samym opisie było już ok - chodziło o tranzystor T705.

W związku z twoim pomiarem zasilania zwróć uwagę na dopuszczalne napięcie pracy kondensatorów 4700uF.
40v to za mało.

remot napisał:

W związku z twoim pomiarem zasilania zwróć uwagę na dopuszczalne napięcie pracy kondensatorów 4700uF.
40v to za mało.

Ok, sprawdze to.

A co do tego pomysłu wpięcia żarówek jako bezpieczników? To w którym miejscu się najlepiej wpiąć? Już na samym wyjściu z trafo?

kzagrodny napisał:

W wyniku zwarcia na tranzystorze przez rezystory płynął spory prąd i się osmaliły, ale wygląda że nadal działają.

Rezystory emiterowe bezwzględnie do wymiany. Wrzuć zdjęcia tych KD503 z allegro.

kzagrodny napisał:

A co do tego pomysłu wpięcia żarówek jako bezpieczników? To w którym miejscu się najlepiej wpiąć? Już na samym wyjściu z trafo?

Tak, chociaż moim zdaniem lepiej wpiąć się żarówką 230V po stronie pierwotnej.

Kondensatory filtrujące 4700uF na razie zostaw w spokoju, one na pewno nie są przyczyną usterki. Wylutuj tranzystory końcowe i w miejsce ich złącz B-E wylutuj tymczasowo dowolne diody krzemowe małej mocy (na prąd do 1A). Ostatecznie zamiast diod możesz wstawić tymczasowo rezystory 1k. Sprawdź wówczas napięcie na wyjściu wzmacniacza oraz czy w trakcie regulacji prądu spoczynkowego zmienia się napięcie na złączu C-E tranzystora T703 (w jakich granicach). Podaj jakie jest napięcie na bazie tranzystora T503 z wejściowej pary różnicowej. Sprawdź też przy okazji tranzystor T509 bo tego jeszcze nie sprawdzałeś.
Podaj wyniki pomiarów z tych testów.

remot napisał:

W związku z twoim pomiarem zasilania zwróć uwagę na dopuszczalne napięcie pracy kondensatorów 4700uF.
40v to za mało.

Zgadza się max dla tych kondensatorów to 40V, ale to są originalne kondensatory. Pytanie raczej dlaczego DC jest na poziomie 40V. Ciężko się sugerować schematem, bo jest on do WSH-205, a nie Altus V-600. Znalazłem sporo rozjazdów między schematem a faktyczną implementacją. Poczynając na sporych różnicach na rezystorach, pojemnościach kondensatorów jak i brakujących tranzystorach.
Najlepszy przykład:

Nie wiem tylko czy to tak fabrycznie było czy ktoś tu grzebał.

Dodano po 9 [minuty]:

miecho18 napisał:

Rezystory emiterowe bezwzględnie do wymiany. Wrzuć zdjęcia tych KD503 z allegro.

kzagrodny napisał:

A co do tego pomysłu wpięcia żarówek jako bezpieczników? To w którym miejscu się najlepiej wpiąć? Już na samym wyjściu z trafo?

Tak, chociaż moim zdaniem lepiej wpiąć się żarówką 230V po stronie pierwotnej.

1) Zdjęcia tranzystorów


2) Ma to sens jeżeli na to jest osobny zestaw bezpieczników i one nie zareagowały na zwarcie?

Nie można zapominać o podstawowym fakcie z punktu widzenia napięcia sieci zasilającej. W tamtych czasach było 220v co w sumie rzadko się uzyskiwało. Gdy piszę - zmierzyłem u siebie. Mam - 238V. Trzeba o tym pamiętać z uwagi na wartość napięcia wtórnego transformatorów.

Piszesz, że zagrzały się błyskawicznie oba rezystory emiterowe.
Zacząłbym od sprawdzenia połączenia A na poniższym schemacie.

Dalsze prace prowadziłbym po wpięciu rezystorów (22÷100Ω/2W) w zaznaczone przekreśleniami miejsca. To rodzaj bezpieczników.
Mogą też być żarówki, jak kolega ml wyżej proponował. Ogólnie cokolwiek co ograniczy prąd chroniąc tranzystory.

O podwyższone napięcie na kondensatorach nie martw się. Podniosło się z 2 powodów - w dzień fotowoltaika, oraz zmiana nominalnego napięcia w sieci energetycznej na 230V.
Kondensatory uformowały się i nic im nie grozi.

Jak wyżej.
Rezystory koniecznie.

Żarówka po stronie pierwotnej to nieporozumienie. To nie przetwornica lecz zasilacz transformatorowy.
Dla bezpieczeństwa nowych tranzystorów można zrobić tak:
nie podłączać w ogóle KD i porównać wartości napięcia stałego ( 0V oczywiście ) na wyjściach kanałów.

Nie wiem jak dalece chcesz utrzymać oryginalność sprzętu - jeżeli nie - sugerowałbym wymianę wszystkich BC na coś lepszego.

Tak na marginesie to mam chyba gdzieś schowane oryginały "wyluty") 2N3055 Fairchild'a.

Trzeba się naprawdę mocno postarać żeby upalić tranzystory KD503, są wyjątkowo odporne. Dlatego nawet żarówka 60W od strony strony pierwotnej zasilania też powinna skutecznie uchronić przed ich ponownym uszkodzeniem w trakcie naprawy wzmacniacza.

Ja bym go uruchamiał po awarii tylko na tranzystorach sterujących i dopiero, gdy będzie okej, podłączył stopnie końcowe.

kris8888 napisał:

Trzeba się naprawdę mocno postarać żeby upalić tranzystory KD503

Tak też słyszałem i bardzo mnie dziwi, że mógł się uszkodzić dosłownie w 2-3 sec, po załączeniu napięcia.
Rezystory emiterowe zdążyły się mocno nagrzać, a tranzystor był dalej zimny.

kzagrodny napisał:

Tak też słyszałem i bardzo mnie dziwi, że mógł się uszkodzić dosłownie w 2-3 sec, po załączeniu napięcia.
Rezystory emiterowe zdążyły się mocno nagrzać, a tranzystor był dalej zimny.

To skutek problemu w obwodzie ustalania prądu spoczynkowego.
Tranzystory stopnia końcowego przewodziły zwierając praktycznie zasilacz. Energia wydzielana w takim trybie pracy niszczy złącze w kilka sekund i po chwili tranzystor (a właściwie to co po nim zostało) przewodzi jak gwóźdź.
Potem zaczynają świecić rezystory emiterowe.

Przeczytaj jeszcze raz uważnie #14.

kzagrodny napisał:

Tak też słyszałem i bardzo mnie dziwi, że mógł się uszkodzić dosłownie w 2-3 sec, po załączeniu napięcia.
Rezystory emiterowe zdążyły się mocno nagrzać, a tranzystor był dalej zimny.

Oczywiście że przy odpowiednim prądzie (i/lub napięciu) w odpowiednio długim czasie to i KD503 można zniszczyć, jak każdy inny tranzystor. Chodziło mi o to, że KD503 mają dość wysokie, dopuszczalne parametry graniczne w porównaniu z innymi tranzystorami, pozwalające im "przeżyć" takie sytuacje w których większość tranzystorów tego typu uległoby uszkodzeniu.
Dlatego ograniczenie wydajności zasilacza na czas naprawy pozwala na uniknięcie ich uszkodzenia.
Tutaj musiało dojść niemalże do zwarcia zasilania w obwodzie tych tranzystorów, dlatego trzeba posprawdzać wszystko co było wcześniej napisane, przeprowadzić diagnostykę bez wlutowanych tranzystorów mocy a na koniec je wlutować ale nadal ograniczać wydajność zasilacza żeby nie doszło do ponownego uszkodzenia. Dopiero gdy będzie pewność że wszystko działa jak powinno to można usunąć ograniczenie z zasilania.
Sprawdziłbym jeszcze podkładki izolacyjne pod tranzystorami oraz pod śrubami mocującymi, czy nie ma zwarć obudowy któregoś z tranzystorów do radiatora.

kris8888 napisał:

Sprawdziłbym jeszcze podkładki izolacyjne pod tranzystorami oraz pod śrubami mocującymi, czy nie ma zwarć obudowy któregoś z tranzystorów do radiatora.

To sprawdzałem dokładnie kilka razy, przy pierwszej wymianie. Na 100% było ok.

Zrób tak jak piszemy wyżej.
Taki "zabytek" trzeba uratować. Gdy zobaczyłem w 70-tych latach WSH205 ( a miałem Meluzynę ) to mi się oczy zaświeciły. Był niesamowicie trudno dostępny na rynku.

kris8888 napisał:

Kondensatory filtrujące 4700uF na razie zostaw w spokoju, one na pewno nie są przyczyną usterki. Wylutuj tranzystory końcowe i w miejsce ich złącz B-E wylutuj tymczasowo dowolne diody krzemowe małej mocy (na prąd do 1A). Ostatecznie zamiast diod możesz wstawić tymczasowo rezystory 1k. Sprawdź wówczas napięcie na wyjściu wzmacniacza oraz czy w trakcie regulacji prądu spoczynkowego zmienia się napięcie na złączu C-E tranzystora T703 (w jakich granicach). Podaj jakie jest napięcie na bazie tranzystora T503 z wejściowej pary różnicowej. Sprawdź też przy okazji tranzystor T509 bo tego jeszcze nie sprawdzałeś.
Podaj wyniki pomiarów z tych testów.

Wmontowałem rezytory 1k w miejsca tranzystorów mocy (B-E).
Napięcie na złączu CE tranzystora T703 w granicach 110mV-160mV. (w kanale prawym wartości od 1V-2.3V, tam również wlutowane rezystory 1k w miejsca tranzystorów)
Napięcia na tranzystorze T503:
B:-8V, C:40V, E:-0.8.

@kzagrodny Czy ten schemat dokładnie odpowiada rzeczywistemu wzmacniaczowi który naprawiasz?

SlawekKedra napisał:

@kzagrodny Czy ten schemat dokładnie odpowiada rzeczywistemu wzmacniaczowi który naprawiasz?

Nie, zobacz post #12

Ok, aby cokolwiek sensownego podpowiedzieć, schemat musiałby ściśle odpowiadać rzeczywistości.
Jeśli zweryfikowałbyś schemat wzmacniaczy mocy na podstawie rzeczywistego urządzenia wówczas byłoby możliwe działanie w oparciu o rzeczywisty schemat.

Miarodajny byłby tutaj pomiar napięcia pomiędzy bazą T702 a bazą T703 oraz informacja jak w/w napięcie zależy od regulacji potencjometrem w obwodzie bazy T701 (trudno odczytać numerację).

W identycznej puszce jak KD503 mam 2N3055 od Fairchild. Mam trochę kiludziesięcioletnich KD i do tego parowane ale przez ponad tydzień nie ma mnie w domu a leżą i się kurzą.

W.P. napisał:

Miarodajny byłby tutaj pomiar napięcia pomiędzy bazą T702 a bazą T703 oraz informacja, jak w/w napięcie zależy od regulacji potencjometrem w obwodzie bazy T701 (trudno odczytać numerację).

Zakres: 110 mV-160 mV

W.P. napisał:

Miarodajny byłby tutaj pomiar napięcia pomiędzy bazą T702 a bazą T703 oraz informacja jak w/w napięcie zależy od regulacji potencjometrem w obwodzie bazy T701 (trudno odczytać numerację).

kzagrodny napisał:

Napięcie na złączu CE tranzystora T703 w granicach 110mV-160mV.

kzagrodny napisał:

Zakres: 110 mV-160 mV

Nie pomyliłeś czegoś?
T701 to BD135, natomiast T703 to BD140.