Elektroda.pl
Elektroda.pl
X
Proszę, dodaj wyjątek www.elektroda.pl do Adblock.
Dzięki temu, że oglądasz reklamy, wspierasz portal i użytkowników.

Prosty wzmacniacz, super triode, EF80+ECL86

studisat 19 Paź 2003 22:11 15100 12
  • #1 19 Paź 2003 22:11
    studisat
    Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe

    Podam na poczatek link do pierwowzoru: http://www.ne.jp/asahi/evo/amp/6bm8/zu1.gif

    Wiec tak ECL82 i EF80. Chodzi to super. Dobra czulosc, dobre wysterowanie poentody mocy. Duza glosnosc nawet na 8 omowej kolumnie typu Altus (zaraz oberwe od audiofilow ;) ).
    Ale ECL82 jest trudniejsza do zdobycia od ECL86. Powod. Jak zachod stosowal ECL82 to my jeszcze uzywalismy EBL21/UBL21. Telewizory czesciej korzystaly z PL84 we wzmacniaczu m.cz w tamtych czasach. ECL86 pojawila w okresie gdy ledwo co zaczelismy uzywac w radiach lamp novalowych. I ta ECL86 w Polscie krolowala.
    Ponadto Niemcy lubili w tanich radiach raczej kombinacje EABC80 i EL95 zamiast lamp typu ECL...
    Jesli juz je polubili to juz w okresie panowania ECL86.

    Wiec zlapalem za lutownice. Nie, najpierw za charakterystyki. Niestety i tak mozna bylo tylko szacowac .... Wyszlo niby ze R2 = 2k4, R3 + R4 = 1k3, R6 = 1k2.

    Ale po zmontowaniu musialem zrewidowac swoje oblicznia. R2 trzeba bylo zmiejszyc aby uzyskac swoje zalozone napiecie ujemne siatki triody EC(L)86. A i prad pentody E(C)L86 byl daleki od zalozen, ponadto napiecie na R6 bylo wtedy powyzej 80V ....

    A czulosc okazala sie mizerna. Co sie okazalo, krytyczny jest opornik R2!!!.
    Powyzej wartosci 5k6 nie zauwaza sie wiekszego wzmocnienia wzmacniacza. Ponizej 3k3 czulosc bez C2 jest wyjatkowo kiepska. Ale wieksze wartosci R2 przekladaja sie na coraz miejszy prad katody pentody E(C)L86. Hmmm nie daje rady osiagnac punktu pracy zalecanego w katalogu. Eksperymenty zaowocowaly pewnym kompromisem. Wyjsciem jest sprobowanie uzycia lampy EF184 zamiast EF80 (niestety nie mailem pod reka :( ). Zastosowanie lamp z regulowana charakterystyka jak EF89 czy EF183 - dalo praktycznie cisze na glosniku .... Wiec jedyna droga to wieksza transkoduktancja pentody V1.

    Schemat zawiera sprzezenie zwrotne. Dobralem je na zasadzie kompromisu jesli chodzi czulosc. Oryginal nie ma takiej petli sprzezenia zwrotnego jaka ja zastosowalem. Dolozylem kondesator C2 - wzrost czulosci.

    Wzmacniacz doskonale pracuje bez sprzezenia zwrotnego. Czyli nie ma reztystora R5 (przerwa) a R4 zastpeujemy zwora. Ew. R3 zwiekszamy do 2k4 (nie jest to konieczne ... R3 nie musi byc tak dokladnie dobrany i tak wszystko wymusi trioda EC(L)86!!!).

    Na schemacie jest moj blad. Napiecia 31V i 36V sa zamienione miejscami.
    Jesli juz o tych napieciach... mierzylem je tanim cyfrowym multimetrem.
    I co - i chyba ma chcec wyrzucic ten multimetr. Wedlug pomierzonych napiec wzgledem masy napiecie siatka katoda pentody E(C)L86 wynosi 7V. Ale jak podepne multimetr do elektrod tejze pentdy to pomiar daje 8,7V.

    Ponadto spadek napiecia na R2 to 5V. Czyli napiecie ujemne siatki -5,0V.




    Prad to niby prawie 1mA. Ale w katodzie mamy 1,3V/2k4 = 0,54mA. A dochodzi jeszcze prad siatki drugiej. Ponadto przy napieciu anoda = katoda dla triody EC(L)86 = okolo 250V jak to wynika ze zmierzonych napiec to naiecie siatki drugiej powinno miec okolo -2V!!!. Ale chyba tak rzeczywiscie jest biorac pod uwage spodzeiwany prad anody EF80 okolo 0,35-0,4mA i wartosc rezystora 5k6.

    Czyli z doza nieufnosci i podejrzliwosci traktujmy wskazania popularnych miernikow ze sklepow elektronicznych.

    A teraz wskazowki praktyczne. Rezystor R8 dobrac na maskimum wskazan gdy zaczynamy odczuwac znieksztalcenia. Owszme uklad sterowaia oczka magicznego jest nieco dziwaczny ale nie jestem zwolennikiem potencjometrow regulacyjnych.
    Na pewno wartosc rezystora R8 miesci sie w zakresie od 390k do 1M0.
    I wieksza wartosc rezystora tym niejsza czulosc oczka magicznego.

    Kondesator C4 moze miec wartosc mniejsza np. 10n.
    Kondesator C5 - kwestia gustu: 47n nieco szybszy, ale jeszcze ostre konce paskow, 22n konce paskow zaczynaja sie rozmazywac. 150n wskazania juz sa zbyt leniwe. 100n wg mnie odbre optimum. Ale moze byc 68n, 82n. To wedlug wlasnych upodoban.

    Oczywiscie obwod z oczkiem magicznym nie jest konieczny do pracy wzmacniacza.

    I jeszcze jedno - dlaczego napiecie pracy C3 to 250V? Przeciez 63V wystarczy.
    Tak ale jak lampy sie nagrzeja. Podczas rozruchu przez krotki czas mamy na nim napiecie ponad 150V!!!. W ogole smioesznie sie zachowuje podczas nagrzewania.
    Najpier zaczyna czysto grac, potem chrypi i znow dzwiek sie klaruje przy jednoczesmy wzroscie sily dzwieku.

    Wszystkie rezystorym jesli nie podalem inaczej moga byc mocy 0,125W.

    Uzylem popularnego trafa glosnikowego z radiodbiornikow. Numeracja koncowek trafa. Jesli uzywac bedziecie sprzezenia zwrotnego to jesli sie wam wzbudzi to zamienicie miejscami koncowki wtornego uzwojenia. Ale przy podanym typie trafa glosnikowego laczym tak jak podalem na schemacia.

    Zasilanie - trafo od odbiornika np. Relaks II. daje na mostku krzemowym 1A/250V napiecie okolo 290V. Drugi kanal - napiecie nieco spadnie gdzie o okolo 10V.
    Mozna zasialc bez filtru w zasilaczu. Kondesator filtrujacy - 330u/350V powinien dac czysty dzwiek. Ale mozna dac filtr zasilania C-R-C - dwa kondesatory 330u/350V i rezystor okolo 200-300 omow (2W).
    Napiecie zasilania nieco sie obnizy (do 260V) ale nie zauwazy sie spadku sily glosu.

    Testowane - na parze kolumn Altus (8 omowe polaczone rownolegle). Zrodlo sygnalu - tuner sat Nokia 9600S. Czulosc ze sprzezeniem zwrotnym w tym przypadku okazala sie wystarczajaca (na kanalach XtraMusic).

    Jak wroce z wygnania sluzbowego w opolskie sprobuje zdobyc EF184 i popracowac nad tym ukladem.

    Na koniec mam pytanie - ECL82 - rezystancja anodowa pentody to okolo 8 k wedlug katalogow. Pierwowzor sugeruje rezystancje 5 k. Prosze o komentarz w tej sprawie.

    Ten sam post umiescilem u konkurencji: http://www.ecc.cidernet.pl/php/display.php3?ID=1837&INDEXSTART=0

    Prosze o wyrozumialosc za tego linka, ale zaineteresowani beda mieli dostep do innych komentarzy.

    1 12
  • #2 20 Paź 2003 01:16
    AlekZ
    Specjalista - lampy próżniowe

    grzech główny:pentoda w stopniu wejściowym-powiedziałby audiofil. Ale ja nie krytykuję tego rozwiązania. Faktem jest, że pentoda silnie szumi. Może by dać EF86?

    0
  • #3 20 Paź 2003 07:44
    studisat
    Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe

    Szum. nie slychac. Ponadto konfiguracja ukladu zaklada ze pentoda pracuje jako zrodlo pradowe sterowane napieciem. Trioda nie da tego efektu. W zamian stosowane sa tam tranzystory FET.

    Generalnie uklad odbiega od klasycznych ukladow. Gdyby usunac pnetode to pozostalal czesc ukladu to konwerter prad-napiecie. Tyle ze majacy sporo ograniczen. Wspolczynnik przetwarzania zalezy od rezystancji triody. Ta nie dokonca jest rezystancja liniowa. Ale sumarycznie przy pewnym punkcie pracy mozemy uzyskac male znieksztalcenia. Zreszta prponuje przyjrzec sie innym ukladom japonczykow zazywanych jako super-triode. Jesli potrafia bez dodatkowego sprzezenia zwrotnego zejsc ze zneiksztalceniami do poziomu 0,1% to widac jaki ukryte zalety ma ten uklad. Ale niestety ma tez swoje wady - lub inaczej mowic koniecznosci kompromisow.

    Tak wiec tu nie kopiujmy doswiadczen z klasycznych ukladow. To co tam sie spraedza tutaj moze okazac sie klapa.

    Wspomniana EF86 (czy tez EF804S) - ma zbyt niska tanskonduktancje. Efekt koncowy male wzmocnienie i niestety tez mala wysterowalnosc.

    W takim ukladnie prad anodowy jest niewielki. PRzy takim pradie EF80 ma juz transkonduktancje mniejsza od 1mA/V. W przypakdu EF86 bedzie to jeszcze mniejsza wartosc.

    Jeszcze jedno - stopien wejsciowy na pnetodzie i tak wzmacnia sygnaly juz o sporej apmlitudzie. Tu mowimy juz o setkach milowoltow. Do tego wzmacnicza trzeba podac sygnal o dosc duzej amplitudzie. nie moge pomierzyc ale wg szacunkow przynajmniej 0,5V napiecia skutecznego.
    Tak wiec szumy pentody mozna smialo pominac.

    A to ze tez ta pentoda nieliniowa - spoko - trioda nad nia tez nie jest liniowym rezystorem. Trioda nad pentoda to faktycznie nieliniowa rezystancja sprzezenia zwrotnego o charakterze pradowym. Przy odpowiednim doborze punktu pracy mozna uzyskac minimalizacje znieksztalcen (co nie zawsze musi sie pokryc np. z max efektywnoscia pracy pentody mocy).

    Inny sposob zwiekszeinia czulosci to zwiekszenie napiecia zasilania, ale trioda pracujaca nad pentoda musi miec mniejsza opornosc. Dlaczego - no bo praktyka pokazuje ze jednoczesnie trudno jest uzyskac duzy prad anodowy pentody mocy.

    Poniewaz nie chce stosowac dodatkowej lampy to jedyna droga jest uzycie pentod o wiekszej transkopnduktacji. Na poczatek EF184. Potem mamy E180F. To moze byc faworyt - ze wzgledu na zarowno wysoka transkonduktancje, ale i dostosowanie do pracy przy dodatnich napieciach siatki sterujacej. W tym przypadku zyskujemy wieksza wysterowalnosc.

    Ostatecznosc tranzystor FET, ale tego nie chcemy przeciez ;).

    Mozna zrobic tak - sopien dodatkowy na triodzie z ECL86 (i to zamykamy koniecznie petle sprzezenia zwrotnego), a nad pentoda triode o malej rezystancji i duzym stosunkowo pradzie anodowym. Idealem bylaby ECC88, ale napiecia anoda-katoda nie moze przekraczac 170V i w tym ukladzie ta lamapa odpada. Mozna sprobowac z ECC85 (ew. rownolegle poalczyc obie triody).

    Ale to w pozniejszym terminie.

    W oryginale uzyto EF94:
    Ug1 = -1,0V, Ug2 = 150V, Ua = 250V, Ia = 10,8mA, g = 5,2mA/V, ra = 1MOhm
    EF80:
    Ug1 = -2,0V, Ug2 = 170V, Ua = 170V, Ia = 10mA, g = 7,4mA/V, ra = 500kOhm
    EF184:
    Ug1 = -2,5V, Ug2 = 200V, Ua = 200V, Ia = 10mA, g = 15mA/V, ra = 380kOhm
    E180F:
    Ug1 = -1,0V, Ug2 = 160V, Ua = 190V, Ia = 13mA, g = 16,5mA/V, ra = 38kOhm
    EF86:
    Ug1 = -2,0V, Ug2 = 140V, Ua = 250V, Ia = 3mA, g = 2mA/V, ra = 2,5MOhm.

    Porownanie lamp nalezy uzupelnic o to ze pracowac maja przy malym pradzie anody, pracowac beda przy dosc duzej amplitdzie sygnalu wejsciowego, ponadto napiecie anodowe bedzie niskie (<60V) takze napiecie staki drugiej.

    Dodatkowo podaje parametry triody lamp ECL86 i ECL82

    ECL86:
    Ug1 = -1,9V, Ua = 250V, Ia = 1,2mA, g = 1,6mA/V, ra = 62,5kOhm
    ECL82:
    ECL82:
    Ug1 = ????, Ua = 100V, Ia = 3,5mA, g = 2,5mA, ra = 28kOhm.

    Porownujac dane lamp oraz zachowanie sie oryginalu i opisywanego ukladu nalezy dazyc tez do mozliwie malej wartosci ilorazu ra triody / ra pentody.

    0
  • #4 20 Paź 2003 10:38
    AlekZ
    Specjalista - lampy próżniowe

    Ach, racja! Wczoraj byłem już tak zmęczony, że bliżej się temu nie przyglądałem :? Ale teraz widzę, że EF80 + E(C)L86 to coś innego do czego przywykłem. Ok. Masz rację- EF86 tu się nie nada.

    0
  • #5 20 Paź 2003 19:24
    Vault Dweller
    Poziom 29  

    Koncepcja ciekawa :) i wiele pomysłów na ich serwisie (szczególnie ten wzmacniacz na EL509) też jest fajne :) tylko nie potrafię odczytać tych wszystkich "krzaczków" i jest ich tyle, że głowa mnie rozbolała...

    0
  • #6 23 Paź 2003 15:50
    studisat
    Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe

    Teraz troszke teorii. Ten uklad zachowuje sie inaczej od klasycznych ukladow. PRzede wszysatkim NIE WOLNO POMYLIC go z klasycznym ukladem wzmacnicza napieciowe z aktywnym obciazeniem. STOPIEN WEJSCIOWY TO NIE JEST SRPP.

    Jest mala roznica. zasilanie anody triody bierzemy z anody pentody a nie z napiecia zasilania. Pentoda na wejsciu jest konwerterem napiecie - prad.
    Jesli triode zastapimy rezystorem pomiedzy anoda i katoda to mamy w przypadku lamp V2a i V2b typowy przetwornik prad napiecie (prawie --- to tylko podobienstwo). Male ale tak to wyglada po pobieznej analizie. Ale tak naprwde to jest uklad wzmacniacza pradowego!!!!. Natomiast wlasciwosci triody w tym sprzezeniu powoduja ze calosc zachowuje sie jako trioda o bardzo wyokiej transkonduktancji rownej transkonduktancji pentody pomnozonej przez mu triody. Mu calego ukladu rowne jest mu triody.

    Charekterystyki wmacniacza przypominaja charakterystyki triody!!!!.

    Stopien wejsciowy nie moze byc zbudowany na triodzie. One sie do tego nie nadaja. Pentody albo FET'y (MOSFET'y nie za bardzo). Najlepsze sa pentody!!!.

    Co zamierzam zmienic. Dodac dwie diody nazywane stopping diode. Beda pmiedzy zasilaczem a doprowadzeniem do trafa glosnikowego. A druga w szerego pomiedzy zasilanem a siatka druga pentody mocy. Ponoic w przypadku uzywani malych traf glosnikowych jest znaczna poprawa odtwarzania niskich czestotliwosci.

    Kolejna dioda pojedzie pomiedzy katoda pentody mocy a siatka druga pentody wejsciowej. Jej funkcja jest owiana tajemnica....

    Nastepny krok to linearizer. Bedzie on pomiedzy anoda pentody EF80 a p\unktem gdzie rezystor R2 ma punkt wspolny z siatka triody.
    Albo tranzystor FET albo trioda. Katoda do anody EF80, siatka i anoda polaczone ze soba i polaczone dalej z rezystorem R2 i siatka triody.
    Koncepcja powstala w elektronice satelitarnej. Ktos wpadl na pomysl aby poprzez element o nieliniowej charakterystyce linearyzowac caly stopien wzmocnienia..

    Ostania modyfikacja to zmiana petli zewnetrznej sprzezenia zwrotnego. Kondesator C2 eliminuje zalety sprzezenia prdowego triody. Ale zwieksza czulosc. Wiec dodajemy dodatkowe spzezenie podobne to tego triodowego w tym ukaldzie laczonego do punktu gdzie sie spotykaja R3,R4,C2. Drugi koniec z anoda pentody mocy!!!!. Rezygnujemy z rezystora R5. Uklad sprzezenie to od anody pentody mocy kolejno: rezystor o oporze rzedu 500-1000 kOhm. POtem anoda triody. Katoda zwarta z siatka i polaczona z punktem polacznei R3, R4 i C2. R4 zmniejszone do okolo 47-68 omow. Zamiast tej triody mozna uzyc FET'a. To sprzezenie ponoc przywraca wplyw sprzezenia realizowanego przez triode lampy ECL86. Jednoczesnie eliminujac zly wplyw kondesatora C2 na ogolna jakosc dzwieku.

    Teoria jest tutaj:

    http://www2u.biglobe.ne.jp/~hu_amp/amput3e.htm
    http://www.gem.hi-ho.ne.jp/katsu-san/audio/what_STC1_english.html

    Warto sie przyjrzec tej konfiguracji!!!

    1
  • #7 24 Paź 2003 15:55
    studisat
    Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe

    Zapowiadane zmiany. Lineryzacja za pmoca triody. Kolejne ekpserymenty to uzycie FET'ow. Niestety trioda nie przypomina w swoim zachowaniu tranzystorow. Przedzej pentoda.

    Punkt pracy pentody mocy ECL86:
    Ia=23mA, Ig2=7mA, ra=9,4kOhm.
    Gra naprawde super. moze nie ma maksymalnej mocy jaka da sie wydusic z ECL86. Ale brzmienie super. Mile jestem zaskoczony basami.

    Inny punkt pracy:
    Ia=31mA, Ig2=5mA, ra=6,5kOhm

    R3=3k3, R5=10k.
    Napiecia:
    katoda pentody mocy zamiast 43V -> 57V
    siatka pentody mocy zamiast 36V -> 52V
    siatka triody ECL86 zamiast 29V -> 45V
    katoda EF80 zamiast 1,5V -> 1,7V

    Gra nieco glosniej. Ale trudno mi ocenic czy lepiej. Lagodniej wchodzi w znieksztalcenia. Poniewaz nie mam jak pomierzyc mocy wyjsciwej ani tym bardziej znieksztalcen nie moge obiektywnie ocenic roznic.

    0
  • #9 27 Paź 2008 19:54
    geek_83
    Poziom 11  

    Witam
    Czy zamiast lampy ECC83 dało by się zastosować jakiś rosyjski odpowiednik ?

    0
  • #10 27 Paź 2008 20:51
    Futrzaczek
    Admin Grupy Retro

    geek_83 napisał:
    Witam
    Czy zamiast lampy ECC83 dało by się zastosować jakiś rosyjski odpowiednik ?
    6N2P ( 6H2Π cyrylicą) w wersji cywilnej, aczkolwiek krążą o niej złe opinie w postaci wysokiego mikrofonowania i szumu. Równie łatwodostępna jest wersja wojskowa, 6N2P-EW ( 6H2Π-EB cyrylicą) która to jest już dużo lepsza. Regularnie pojawia się na Allegro.

    0
  • #11 29 Paź 2008 10:21
    studisat
    Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe

    Można ją nawet pominąć. Jej użycie było chęcią sprawdzenia patentów w postaci linearyzatorów. W zasadzie różnicy takiej na słuch brak.


    Do przejrzenia:
    https://www.elektroda.pl/rtvforum/download.php?id=228207

    Oraz - narażę się moderatorowi - http://www.trioda.com/forum/viewtopic.php?f=8&t=10786&hilit=STC

    0
  • #12 31 Paź 2008 11:36
    geek_83
    Poziom 11  

    Chciałbym prosić autora o dodanie układu do regulacji barwy dźwięku jeśli jest to możliwe.

    0
  • #13 03 Lis 2008 09:24
    studisat
    Specjalista - lampowe odbiorniki radiowe

    Klasyczny bierny układ wymaga dodatkowego stopnia wzmocnienia. Można ew. modyfikować układ globalnego USZ.
    tylko jedno ale - podbijanie basu odpada - za mała moc, za mała indukcyjność tych transformatorów.

    0
  Szukaj w 5mln produktów