[Rozwiązano] Budowa radia detektorowego z części Mariola: dioda DOG-52 czy DOG-53 + inne pytania

Dzień dobry,

Chciałbym zrobić z moim nastoletnim synem proste radyjko bez zasilania wg schematu pokazanego na tym filmie: https://www.youtube.com/watch?v=v2QmAIMCtC8. Cel - odbiór jedynie fal długich w okolicach Warszawy. Chciałbym wykorzystać cewkę, kondensator nastawny oraz diodę germanową wymontowane z radyjka „Mariola” (tu schemat tego radia: https://www.radiomuseum.org/r/eltra_mariola.html ). Jako głośnik – wkładkę słuchawkową Tonsil W66 (260Ω).
Nie jestem elektronikiem a jedynie amatorem lutowania oporników, więc bardzo będę wdzięczny, jeśli któryś z Kolegów zechce podzielić się radą w temacie. Na razie mam kilka takich oto pytań:

Pytanie 1 – Czy dioda germanowa DOG-52 lub DOG-53 da radę? Znalazłem na stronie https://delibra.bg.polsl.pl/Content/6825/Elementy%20polprzewodnikowe_diody%20germanowe.pdf charakterystykę tych diod i wydaje mi się, że każda z nich byłaby ok, ale z tych dwóch DOG-52 byłaby chyba lepsza, bo przepuszcza więcej prądu przy niższym napięciu. Czy dobrze myślę?

Pytanie 2 – Wymontowana cewka na ferrycie składa się z 2 części i ma łącznie 6 „wyjść”. Nie mam pojęcia do których pól przylutować się, żeby ściągać tylko fale długie. Załączam zdjęcia cewki (nr 1, 2 i 3). Czy dobrze zakładam, że polaryzacja połączenia cewki nie ma znaczenia (tzn, które pole cewki będzie podłączone do masy)?

Pytanie 3 – Wymontowany kondensator nastawny też ma kilka pól i niestety nie mam pojęcia które dwa z nich wykorzystać i które pole podłączyć do masy? Do niego przylutowany jest też jakiś element – jeszcze nie sprawdziłem czy to opornik czy dioda, ale zakładam, że będę musiał to odlutować (?) Załączam zdjęcia (nr 4 i 5)

Pytanie 4 – z jakiego drutu (średnica, długość) polecacie zrobić antenę? Mam też oryginalną antenę wyciągniętą z radyjka, ale coś mi się wydaje, że ona nie będzie najlepszym rozwiązaniem.

Pytanie 5 – czy dobrze zakładam, że polaryzacja wkładki słuchawkowej W66 nie ma znaczenia?

Pytanie 6 – jak praktycznie wykonać uziemienie? czy faktycznie wykorzystać jakiś uziom np. zbrojenie fundamentu (akurat mam łatwo dostępne)

Pytanie 7 – no i ogólnie czy to wszystko ma szansę na powodzenie i ewentualnie na co jeszcze zwrócić uwagę, żeby zadziałało? 😊

Bardzo wszystkim dziękuję za ewentualną pomoc i serdecznie pozdrawiam!
Marek

Aby nie blokować Ci zapału i prób podpowiadam co mogę:
1. Dobrze myślisz, ale doświadczenie uzupełni teorię...
2. Obejrzyj dokładnie cewkę i zastosuj największą ilość zwojów jednej z cewek (tej z 5 sekcjami) ale lepsza byłaby zrobiona po swojemu jak w zalinkowanym filmie... Omomierzem można znaleźć końcówki cewki...
3. Część wspólna jednej z okładek kondensatorów regulacyjnych to środek tam gdzie zbocznikowane dwa pola drucikiem. Druga "okładka" kondensatorów bo tam jest chyba ich 4 czyli 4 sekcje jest na pozostałych polach po obwodzie, a więc możesz wykorzystać dowolny lub lepiej wszystkie połączyć równolegle a wtedy największa pojemność czyli największy zakres regulacji... Przed połączeniem sprawdzić omomierzem, czy faktycznie tak jest (brak zwarcia to znaczy jest OK czyli to kondensator).
4. Antenę najlepiej rozwieś kilka (naście) metrów przewodu na zewnątrz mieszkania i badaj jakie rozwieszenie daje maksymalną słyszalność. Uziemienie próbuj... Poczytaj: Link
5. Polaryzacja nie ma znaczenia...
6. Jak wyżej - próbuj...
7. Przy cewce nawiniętej ręcznie zwój przy zwoju na całej długości ferrytu uzyskiwałem lepsze rezultaty - może gdzieś znajdę parametry drutu nawojowego i ilość zwojów...


Ten element przy kondensatorze regulacyjnym to kondensator kilku chyba pikofaradów możesz spróbować nie odlutowywać go - do własnego uznania...
Jeden koniec cewki zaznaczyłem strzałką a drugi koniec cewki zapewne może być z tyłu - bo nie widzę pola lutowniczego drugiego końca grubszej licy (grubszego końca cewki)... Do weryfikacji końcówek użyj omomierza: tak kondensatora jak i cewki albowiem pamięć już nie ta...
Gdy zaliczysz w/w odbiornik to kolejnym etapem mogą być takie: (sprawdzone i działały:

Niestety wkładka słuchawkowa W66 się nie nadaje, bo ma za małą rezystancję. Albo poszukaj słuchawek o oporności 1500, 2000 lub 4000 omów, albo zastosuj transformatorek, może być sieciowy o pierwotnym uzwojeniu mającym podobną rezystancję.

Sposób nawinięcia cewki znajdziesz tu: Link
lub w złączniku.
Link

elktrod napisał:

podpowiadam co mogę:

Bardzo dziękuję za poświęcony czas, zaangażowanie i bezinteresowną pomoc!!!

elktrod napisał:

zastosuj największą ilość zwojów jednej z cewek (tej z 5 sekcjami)

Wydaje mi się, że najwięcej zwojów ma ta pojedyncza cewka po drugiej stronie ferrytu (na zdjęciu #2 w moim pierwotnym poście) i sądziłem, że to ona odpowiada za fale długie. Czy jesteś pewien, że to nie ona?

elktrod napisał:

Poczytaj: Link

Przydatny link - dzięki!

elktrod napisał:

może gdzieś znajdę parametry drutu nawojowego i ilość zwojów...

Może na razie specjalnie dla mnie nie szukaj, spróbuję pokombinować z tym co mam. Gdyby mi się nie udało, to pewnie wrócę tu z prośbą o pomoc. Tak na marginesie, żałuję tylko, że nie dysponuję miernikiem do pomiaru impedancji cewek.

elktrod napisał:

Gdy zaliczysz w/w odbiornik to kolejnym etapem mogą być takie: (sprawdzone i działały:

Super! dzięki! Próbuję mojego Młodego zachęcić do zabawy z lutownicą. Czasem mi się udaję

Jeszcze raz wieeeelkie dzięki za pomoc!
Jutro mi się chyba nie uda tego poskładać, może za tydzień. Ale jak już coś wyjdzie, to obiecuję dać znać

Tak jak Młody_Zdolny Ci napisał wyżej - poszukaj starej słuchawki telefonicznej z dużą opornością cewki ok 2000 omów lub ponad...

elktrod napisał:

Poczytaj też to: Link

Ło kurde, przypomniały mi się przygody z Machefim i Kalejdoskop Techniki. Ech, ciekawe czasy to były...
Jeszcze raz wielkie dzięki! Tego nie znałem!

Dodano po 8 [minuty]:

elktrod napisał:

Tak jak Młody_Zdolny Ci napisał wyżej - poszukaj starej słuchawki telefonicznej z dużą opornością cewki około 2000 omów lub ponad...

Tak, wiem, szukałem, ale niestety bezskutecznie. Ale z tej strony, którą poleciłeś wnioskuję, że jednak jest szansa na zadziałanie z wkładką ~250 omów https://elportal.pl/projekty/audio-wideo/910-zapomniane-radio-krysztalkowe-rewizja
"....
4. Dobre słuchawki o wysokiej impedancji i oporności 2000 do 4000 omów prądu stałego, lub słuchawki telefonii stacjonarnej o oporności 150 do 300 omów"

Tak na moje oko ta wielosekcyjna cewka ma cztery sekcje po 20 zwojów i jedną 6 zwojów - w sumie 86 zwojów. To trochę za mało na odbiór fal długich z kondensatorem zmiennym, ta cewka "koszykowa" powinna wystarczyć. Wygląda na to, że ta cewka ma jakiś odczep - pomierz i ustal, który koniec jest bliżej odczepu (mniejszy opór między nim, a odczepem) - ten ma być do masy kondensatora, drugi do "gorącej" końcówki, a antenę i diodę trzeba połączyć z odczepem - pewnie i tak selektywność będzie mizerna z powodu dużego tłumienia obwodu rezonansowego.

Jeżeli chodzi o cewkę na pręcie ferrytowym to najlepiej nawinąć ja na nowo, w taki sposób, żeby była możliwość przesuwania po pręcie. Odczepy cewki na pewnym zakresie dają możliwość wyboru najlepszego sygnału.
Niedawno bawiłem się takim radyjkiem z anteną 50 m I uziemieniem na jakimś 1,5m. Około 350 km od Solca wyraźnie i czysto odbieram PRI.

_admire_ napisał:

Dobre słuchawki o wysokiej impedancji i oporności 2000 do 4000 omów prądu stałego

Tylko ostatnia sztuka na Allegro. Ale dodając dowolny tranzystor np. BC 108 i bateryjkę 9 V możesz już użyć wkładki W66.

Nowoczesne słuchawki z magnesami neodymowymi mają dużo mniejszy opór, ale podobną czułość na prąd, jak stare radiowe - czyli wystarczy dodać szeregowe oporniki, żeby uzyskać zbliżone parametry. A takich 2kΩ jakoś nie mogę znaleźć na Allegro - jak się ich szuka?

Można znaleźć na aledrogo: Link albo taniej w piwnicy...

_jta_ napisał:

Nowoczesne słuchawki z magnesami neodymowymi mają dużo mniejszy opór, ale podobną czułość na prąd jak stare radiowe - czyli wystarczy dodać szeregowe oporniki, żeby uzyskać zbliżone parametry.

Stłumią obwód rezonansowy.

Pierwszy schemat elktroda nie jest prawidłowy podkówka żle wpięta.

_jta_ napisał:

A takich 2kΩ jakoś nie mogę znaleźć na Allegro - jak się ich szuka?

Olx, allegro, bazary. Ja kupowałem w cenie 70 zł ale również w zakupiłem za 10 i za 2 zł bo sprzedający nie wiedział co sprzedaje - jakieś stare pordzewiałe słuchawki - komu toto potrzebne
Jeden ze sprzedających powiedział, że włożył wtyk do gniazdka bo to ruskie słuchawki 1500 omów z regulacją głośności na kablu i mają wtyk z dwoma bolcami pasujący do gniazdek, ale na szczęście przetworniki nie ucierpiały tylko szeregowy potencjometr zadziałał jak bezpiecznik.

Na złomie leżą stare zasilacze antenowe wyciągnij transformator, pierwotne w obwód antenowy, do wtórnego już zwykłe słuchawki.

CYRUS2 napisał:

Sltłumią obwód rezonansowy.

Bez oporników słuchawki niskoomowe stłumią go bardziej.

Ten link do wyszukiwania na Allegro znalazł 3 oferty, wszystkie od tego samego sprzedawcy, w cenach od 135 do 170zł (za jedną słuchawkę, nie za parę), w opisie najdroższej jest "do DETEFONU , itp. znawcy tematu wiedzą o czym puszę".

Miałem słuchawki tego typu, ale czułość miały mizerną, nowe miniaturowe (dużo, dużo tańsze) są znacznie czulsze. Problemem były słabe magnesy, ale w tych słuchawkach sama konstrukcja wyklucza dobre działanie, bo ten sam rdzeń jest i magnesem stałym, i przenosi zmienne pole cewek - żeby taka słuchawka mogła dobrze działać, są potrzebne dwa odrębne obwody magnetyczne. Nowsze i lepsze są magnetoelektryczne.

A w tym rozmontowanym radiu nie było żadnych transformatorków w torze fonii? Kiedyś były modne. Na schemacie widać - do sterowania tranzystorami końcowymi (2xTG50) wzmacniacza m.cz. Poza tym są jakieś filtry... Tak w ogóle to był fajny odbiornik, odbierał fale długie i UKF.

_jta_ napisał:

Problemem były słabe magnesy, ale w tych słuchawkach sama konstrukcja wyklucza dobre działanie, bo ten sam rdzeń jest i magnesem stałym

Nowoczesne słuchawki są efektywniejsze ale chodzi tutaj o dopasowanie impedancji, dioda germanowa ma napięcie progowe, większą impedancja to mniejszy prąd i wyższe napięcie.

_jta_ napisał:

Ta cewka "koszykowa" powinna wystarczyć. Wygląda na to, że ta cewka ma jakiś odczep - pomierz i ustal, który koniec jest bliżej odczepu (mniejszy opór między nim, a odczepem) - ten ma być do masy kondensatora, drugi do "gorącej" końcówki, a antenę i diodę trzeba połączyć z odczepem

Pomierzyłem, rozpisałem i rozrysowałem. Nie bardzo rozumiem sugestię, żeby antenę i diodę połączyć z odczepem. Wydawało mi się, że dioda powinna być na drugim końcu cewki, zrobiłem rysunek - zdjęcie #6, czy o to chodzi? Trochę dziwne mi się wydaje, że antena jest tak blisko masy, a tak będzie w tej sytuacji.

elktrod napisał:

3. Część wspólna jednej z okładek kondensatorów regulacyjnych to środek tam gdzie zbocznikowane dwa pola drucikiem. Druga "okładka" kondensatorów bo tam jest chyba ich 4 czyli 4 sekcje jest na pozostałych polach po obwodzie, a więc możesz wykorzystać dowolny lub lepiej wszystkie połączyć równolegle a wtedy największa pojemność czyli największy zakres regulacji... Przed połączeniem sprawdzić omomierzem, czy faktycznie tak jest (brak zwarcia to znaczy jest OK czyli to kondensator).

Pomierzyłem i rozrysowałem na załączonym zdjęciu #6 - czy powinienem zatem połączyć pola oznaczone jako SW i PT? Mam trochę wątpliwość czy coś robić z polami T, U, W, czy zostawić jak jest?

Gdy masz wątpliwości to rób "na pająka" i w czasie prób wyjdzie Ci jak jest / będzie najlepiej...
Według mnie połącz równolegle największe pojemności wtedy się zsumują i może taki zakres regulacji Ci wystarczy:

Po takim połączeniu jak wyżej dla pewności sprawdź skoro masz jakiś tester pojemności, czy te pojemności się sumują czy też znoszą wzajemnie w czasie regulacji czyli jak wygląda zakres regulacyjny dla "C"?
Z cewkami także próbuj doświadczalnie na różne sposoby, na przykład antenę przenieś z A do C: nic się nie stanie i niczego nie zepsujesz, nie bój się...

Jeden odczep nic nie da, ale generalnie zasada jest taka, że koniec zostaje niepodłączony gdy korzystamy z odczepow, przykład poniżej

A tu masz kolejną wersję ze ZRÓB TO SAM dla dzieci...

Mlody_Zdolny napisał:

Nowoczesne słuchawki są efektywniejsze ale chodzi tutaj o dopasowanie impedancji

Z tego powodu użyteczny będzie opornik. Albo transformatorek - przecież był w tym odbiorniku.

_admire_ napisał:

Nie bardzo rozumiem sugestię, żeby antenę i diodę połączyć z odczepem.

Zarówno antena, jak i dioda wprowadzają tłumienie obwodu rezonansowego - im ono jest większe, tym gorsza jest selektywność. A przy podłączeniu do odczepu tłumienie jest mniejsze. Można też podłączać antenę do całej cewki, ale poprzez kondensator o małej pojemności, najwyżej kilkadziesiąt pF.

Po drugiej stronie diody: kondensator (kilka nF) do masy, i równolegle do niego albo słuchawki o dużej impedancji, albo opornik kilka kΩ szeregowo ze słuchawkami o małej impedancji.

Można jeszcze użyć (i to czasem daje lepszy odbiór) drugiej cewki albo do podłączenia anteny, albo do podłączenia diody. Wtedy antena nie powinna mieć połączenia z diodą poprzez cewki - to zmniejsza przenikanie zakłóceń.

Do sprawdzania obwodu rezonansowego przydałby się sprawny odbiornik radiowy o małych rozmiarach, z anteną ferrytową, nastawiony np. na Warszawę I (obecnie 225kHz) - dostrojenie do częstotliwości odbieranej stacji obwodu rezonansowego umieszczonego blisko anteny zakłóca odbiór.

Prawdopodobnie do zrobienia obwodu rezonansowego dałoby się wykorzystać jakieś cewki z tego radia - poczytaj ich oznaczenia. O ile pamiętam, litera F oznacza cewki układu UKF, litera A - cewki częstotliwości pośredniej używane dla zakresu fal długich. Trzeba poszukać tych oznaczeń w sieci.

Czy na tym kondensatorze R z U są/były połączone? Wygląda na to, że to jest masa, a P i S to "gorące" końcówki dla zakresu fal długich, pewnie T i W dla UKF.

elktrod napisał:

Tak jak Młody_Zdolny Ci napisał wyżej - poszukaj starej słuchawki telefonicznej z dużą opornością cewki ok 2000 omów lub ponad...

A były takie(?), miałeś w ręku (ja nie) czy tylko radzisz z powietrza. Słuchawki ,,radiowe'' 2000om owszem, nawet bywają jeszcze na Allegro.

_jta_ napisał:

Z tego powodu użyteczny będzie opornik. Albo transformatorek - przecież był w tym odbiorniku.

Opornik do wytracania energii? Bez sensu. Dopasowanie impedancyjne oznacza również dopasowanie energetyczne.
Natomiast transformatorek niekoniecznie musi być o wysokiej impedancji, może to być kilkadziesiąt omów na osiem omów.

Zrób taki układ.

Do tego możesz podłączyć dowolne słuchawki.
Rwe układu to 110kΩ.

Zamiast 220k może być 2x1MΩ (jeszcze większe Rw)

Popatrz na schemat radia "Mariola", z którego autor wątku wziął części - tam jest transformator sterujący tranzystorami końcowymi wzmacniacza m.cz.

A wracając do pytania 1 na początku wątku: dioda przewodząca mniejszy prąd spowoduje mniejsze tłumienie rezonansu i umożliwi lepszy odbiór.

CYRUS2 napisał:

Do tego możesz podłączyć dowolne słuchawki.
Rwe układu to 110kΩ.

Coraz durniejsze pomysły widzę - 741 w roli wzmacniacza mocy do radia detektorowego, którego cały urok to praca bez zasilania.

_jta_ napisał:

Popatrz na schemat radia "Mariola", z którego autor wątku wziął części - tam jest transformator sterujący tranzystorami końcowymi wzmacniacza m.cz.

Kolejny nietrafiony pomysł - ten transformatorek ma przekładnię bliską jedności.
Tu ma być przekładnia 2000 omów / 32 omy.

CYRUS2 - a gdzie ma być dioda detekcyjna? czy układ ma być bez tej diody?

W "Młodym techniku" chyba w 1971 roku były w dwóch numerach w dziale "Na warsztacie" odbiorniki z samozasilaniem.
https://mlodytechnik.pl/zrob-to-sam/archiwum/766-archiwum-dzialu-na-warsztacie-rok-1971 - zobacz lipiec i sierpień.
Rysunki w numerze z lipca: 1 - detektorowy, 2 - z tranzystorem (układ Hollmana), i jeszcze 7 bardziej skomplikowanych.

https://www.oldradio.pl/karta.php?numer=521 - tu nieco informacji o "Marioli" - była zasilana dwiema bateriami 4,5V, głośnik włączony między te baterie - robiłem kiedyś dla znajomego zasilacz do radia i ono miało takie rozwiązanie, dodałem dwa kondensatory (między głośnik, a '+' i '-' zasilania), żeby mogło grać z zasilaniem sieciowym - może to i była "Mariola".

A zatem mogę się już pochwalić - DZIAŁA! Schemat jak w poście #2 powyżej ale działa też bez żadnego kondensatora - ani strojeniowego ani filtrującego. Diody DOG52 i DOG53 - każda z nich działa dobrze, nie dostrzegam różnicy. Wkładka Tonsil W66 (~250 omów) słychać bardzo cicho, ale wyraźnie i bez żadnych zakłóceń. Po przyłożeniu wkładki do ucha można normalnie zrozumieć mowę i rozpoznać muzykę. Antenę zrobiłem z nieizolowanego drutu miedzianego fi=0,8mm dł~17m rozpiętego w powietrzu (na drewnianych elementach) na wys ~1,6m nad ziemią.
Cewka z radia "Mariola" - działa zarówno przy podłączeniu pól cewki BC jak i AC (oznaczenia pól z mojego odręcznego rysunku, który wrzuciłem wcześniej w poście #19) Uziemienie: podłączyłem do bednarki ~40mb wkopanej pod ziemią (akurat miałem coś takiego na działce).

Załączam plik 20 sekund nagrania z telefonu, akurat leciała muzyka (format pliku *.m4a, spakowany zipem). Nagranie wykonałem uruchamiając w telefonie dyktafon i przykładając mikrofon telefonu bezpośrednio do wkładki W66. W zasadzie nie ma na tym nagraniu niczego specjalnego, ale załączam, gdyby ktoś jednak był ciekawy.

Zastanawiam się jeszcze nad dwiema sprawami:
A) jak to się dzieje, że sama cewka odfiltrowuje wszystkie inne fale poza "Jedynką". Sądziłem, że musi to być układ rezonansowy LC dostrojony do częstotliwości fali zgodnie ze wzorem f=1/(2x3,14xpierw(LC)). Być może pomimo kondensatora cały układ ma jakąś swoją pojemność, która akurat z taką cewką idealnie się zestraja. Ale chyba jednak nie, bo podłączałem też kondensator strojeniowy i mogłem nim kręcić w bardzo dużym zakresie od zera do ~300pF i prawie w całym zakresie było słychać ten sam program tak samo wyraźnie (jedynie gdy zbliżałem się do zera, to dźwięki milkły)

B) jak to się dzieje, że radio działa bez filtra końcowego, którego zadaniem była chyba demodulacja, czyli usunięcie fali modulacyjnej o wysokiej częstotliwości? A może fale długie nie są modulowane?

Dziękuję wszystkim Kolegom za wsparcie w tym temacie!
Pozdrawiam,
Marek