Klasyczny dzwonek - pozytywka przez 18 lat

Historia tego układu sięga końca lat 80 XX wieku , gdy zaczęły się w sklepach elektronicznych pojawiać pierwsze zachodnie układy scalone. Były to jeszcze czasy gdy o mikroprocesorach nikt nie marzył a wszelkie układy realizowane przez amatorów elektroników opierały się na elementach analogowych bądź elementarnej technice cyfrowej. W tych „ciekawych” czasach udało mi się dostać jak na owe czasy bardzo interesujący układ scalony UM34811A, do którego wówczas nawet schemat dostawało się „spod lady”. W tym czasie byłem już nieco zrażony różnymi konstrukcjami dzwonków opartych na układach analogowych. Mój pierwszy układ tego typu który ponoć miał być „elektronicznym słowikiem” opartym o sztandarowy produkt polskiej myśli technicznej, czyli układ scalony UL1111 produkcji Naukowo-Produkcyjnego Centrum Półprzewodników Unitra CEMI, był raczej elektronicznym gawronem w czasie mutacji Nie sposób teraz dojść czy problemy analogowego „słowika” wynikały z mojego braku doświadczenia, czy też z wadliwych elementów, ważne że nowy na ówczesne czasu układ UMC stanowił ogromny krok naprzód. Najważniejsze że do dnia dzisiejszego przerwała pierwsza moja płytka na której wykonałem ten projekt. Zastosowałem wtedy też obudowę od uszkodzonego Intervoxa produkcji Unitra Fonica. Obudowa ta zresztą przetrwała także do dziś z nieco zmienionym wnętrzem. Układ był kilkukrotnie przebudowywany z różnych względów. Na początku układ działał z wyzwalaniem bezpośrednim , czyli przewody przycisku dzwonkowego na klatce wchodziły wprost do układu scalonego. Po jakimś czasie układ oszalał i wygrywał melodyjki jedna za drugą. Najprawdopodobniej wyładowanie statyczne uszkodziło port SL układu. Udało się go jednak „reanimować” łącząc to wyprowadzenie do masy przez rezystor 100Ω. Kolejnym problemem okazała się świetlówka która włączała dzwonek. Wtedy też właśnie dodałem układ z przekaźnikiem który był namiastką ciężko wówczas dostępnych transoptorów.



W połowie lat 90, przyszła pora na pierwszą modernizację tego projektu. Najważniejszą zmianą było wówczas zastąpienie przekaźnika separującego transoptorem, oraz zmodernizowanie układu wzmacniacza. Zmieniłem też układ oscylatora układu scalonego aby był bardziej stabilny i nie pływał w takt zmian temperatury. Pamiętam że w tych modyfikacjach bardzo mi pomógł artykuł w Elektronice Praktycznej opisującej zegar z budzikiem na tym właśnie układzie. Niestety zastosowany układ scalony był nadal ten sam (czyli ten częściowo uszkodzony)gdyż w moim lokalnym sklepie elektronicznym pojawiły się trudności z zamówieniem tego układu. Wykonałem też nową płytkę której projekt jakimś cudem dotrwał do czasów obecnych



Zanim jednak wykonałem tą przeróbkę popełniłem kilka takich dzwonków dla moich znajomych. Większość oparta była na niezbyt poprawnym schemacie, w skutek czego kilka układów scalonych UM poszło z dymem. Szkic tego schematu także się walał po moim archiwum i zdecydowałem się też na jago publikację jako swego rodzaju ciekawostkę. Proszę jednak pamiętać że zawiera on kilka błędów.



Po przeprowadzce do nowego mieszkania w 2005 roku doszedłem jednak do wniosku że ta stara zabytkowa konstrukcja jest po prostu straszna i trzeba zrobić coś nowego. Zacząłem się więc rozglądać za jakimś układem który by realizował podobne funkcje. Okazało się jednak że układy te są już od wielu lat wycofane z produkcji a innych konkurencyjnych rozwiązań po prostu brak (nie licząc procesorów programowalnych które w zasadzie też można zmusić do generowania dźwięku lub układów ISD) Nie chciałem też budować kolejnej płytki do układu scalonego który tak nie do końca działał i po prostu zasłużył już na odpoczynek. Przez przypadek pomogło mi Allegro, gdzie od użytkownika „Remyc” zakupiłem dwie nowiutkie sztuki starej znajomej pozytywki UM34811A. Dlaczego dwie – dlatego że mając na względzie wcześniejsze problemy z ładunkami statycznymi liczyłem się z możliwością uszkodzenia jednej z kości w czasie montażu. Dodatkowo określiłem sobie założenia tego projektu:

- miała to być moja OSTATNIA wersja tego dzwonka !! Już więcej się nie chcę tykać tego tematu
- chciałem ją wykonać w oparciu o jakiś program komputerowy wspomagający projektowanie PCB, żeby już nigdy więcej nie projektować ręcznie, a tym samym zdobyć doświadczenie które będzie mi potrzebne przy większych projektach
- płytka miała być najmniejsza z możliwych, przy zachowaniu montażu przewlekanego i jednostronnym druku
- układ miał mieć nowszą i mniej rzucającą się w oczy obudowę

Czy udało mi się to osiągnąć – nie wiem. Nie do końca też uciekłem przed montażem powierzchniowym. Mostek prostowniczy i jeden kondensator są niestety elementami SMD. Na koniec napisze tylko że „niestety” nie udało mi się uszkodzić żadnego z zakupionych układów UM, tak więc mam obecnie dwa dzwonki Jakby ktoś chciał zrobić sobie takie urządzono to poniżej przedstawiam wszystkie potrzebne materiały. Układy scalone tej serii nadal można kupić w internecie bez większego problemu.

Na zakończenie chcę przypomnieć że projekt ten przeznaczony jest dla początkujących majsterkowiczów








Poniżej znajduje się pełen zgrany bank brzmień układu UM34811A - warto posłuchać jak brzmią te starożytne układy scalone.


Nota aplikacyjna producenta dla całej serii układów UM3481
http://www.datasheet4u.com/html/U/M/3/UM3481A_UnicornMicroelectronics.pdf.html

[_P_]