@CosteC Ja miałem nauczyciela który uczył że to prawie to samo, tylko wyjściem się różni, czyli też o kompensacji częstotliwościowej nie wiedział. A to najważniejsza różnica. Wzmacniacz skompensowany do pracy liniowej jest powolny.
Bardzo podobne układy LM393 i LM358 różnią się tym że pierwszy (komparator) ma wyjście OC i zareaguje w 0,3us a drugi (wzmacniacz) na zmianę stanu potrzebuje kilkadziesiąt us (SR 0,5V/us)
@CosteC Ja miałem nauczyciela który uczył że to prawie to samo, tylko wyjściem się różni, czyli też o kompensacji częstotliwościowej nie wiedział. A to najważniejsza różnica. Wzmacniacz skompensowany do pracy liniowej jest powolny.
Bardzo podobne układy LM393 i LM358 różnią się tym że pierwszy (komparator) ma wyjście OC i zareaguje w 0,3us a drugi (wzmacniacz) na zmianę stanu potrzebuje kilkadziesiąt us (SR 0,5V/us)
A no właśnie... To co twój nauczyciel twierdził to dosyć popularny pogląd. Tyle, że różnic jest więcej.
[postid:1f8b521018][/postid:1f8b521018]
Ja to słyszę a nastolatkiem nie jestem. 16 kHz to żaden wyczyn.
Dawno temu wzmacniacze były wkładane zamiast komparatorów, bo ich było mało. Kto ma dostęp do literatury z takimi protezami, ten używa wzmacniacza jako kompatatora. Być może w podstawach elektroniki takie opisy były, że wzmacniacz może być komparatorem, ale bez szczegółów, które podał Jarek. Inżynier je zna, amator pcha się w protezę i jego układ kuleje.
Nareszcie jakaś konstruktywna krytyka o wartościach edukacyjnych dla takich jak ja, amatorów – hobbystów, z której czegoś się dowiedziałem.
Kolego jarek_lnx , amatorzy używają (chcą użyć) WO jako komparatora, bo brak im wiedzy - jak wspomniałem, bo na czymś się wzorują, co zostało opracowane.
https://serwis.avt.pl/manuals/AVT1829.pdf z forum elektroda.pl, z pierwszego postu:
https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic1047137.html#5295680 Bo sam robiłem wcześniej regulator paneli PV i działa.
https://www.elektroda.pl/rtvforum/topic2948683-360.html#18131895 Wszystkie pracują na niższych częstotliwościach i skąd miałem wiedzieć, że na wyższych nie poradzą sobie.
Dziękuję Ci, za podanie schematu. Link znalazłem, choć mój angielski jest ubogi.
https://bestengineeringprojects.com/pwm-dc-motor-speed-controller-circuit/#google_vignette Jeśli dam radę przestroić go na zakres wyższej częstotliwości (by nie słyszeć przydźwięków) to będzie super. Resztę już mam rozpracowaną. W przypływie wolnego czasu na pewno zajmę się tym projektem. Będzie to jedna kostka LM393, regulacja wypełnienia PWM do 0 do 100% i Soft Start. Zależy mi na soft starcie, ponieważ nie blokuje zasilacza ATX gwałtownymi wzrostami pobieranego prądu.
Dziękuję kolegom: jarek_lnx , CosteC , LEDówki za „wykłady”. Sądzę, że jeśli jakiś amator dotrwa w lekturze wątku do tego momentu, to sporo nauczy się.
Dzięki
Pozdrawiam
Heniek
Układ ze schematu powyżej będzie miał czasy narastania i opadania ok. 25 µs, czyli nadaje się do ok. 1 kHz. Zmiana LM358 na LM393 poprawi zbocza, ale wymaga rezystora podciągającego każde wyjście OC do plusa i dodania drivera MOSFET-a. I tym głównie różni się schemat z bestengineeringprojects.com
Na linkowanej stronie bestengineeringprojects.com driver MOSFET-a z T1 i T2 jest, jeśli nie błędny, to co najmniej nieoptymalny (mała wydajność, prądy skrośne).
jarek_lnx, na razie na szybko do swojego rozwiazania dorysowałem tylko drugą połowę LM393. Ze wstepnych obliczeń powinien generować ok. 18 kHz.
Co do driver-a MOSFET-a, dla niefachowca też wydał się jakiś dziwny - nie spotkałem takiego jeszcze w necie. W moim działającym na rezystorze kolektorowym R1 (5 ohm) mierzyłem oscyloskopem spadek napięcia. Po przeliczeniu dawał w ipulsie prąd ok. 0,3 A. Tak pozostawie lub lekko przerobię.
Dziekuję.
na razie na szybko do swojego rozwiazania dorysowałem tylko drugą połowę LM393
Dobrze
Jakbyś chciał to można jeszcze modyfikować softstart bo tak jak teraz jest zależny od nastawy potencjometru prędkości i daje opóźnienie.
heniek07 napisał:
Po przeliczeniu dawał w ipulsie prąd ok. 0,3 A. Tak pozostawie lub lekko przerobię.
Możesz obejrzeć zbocza na bramce i na wyjściu, czasy narastania i opadania nie powinny być dłuższe niż 5% okresu żeby nie zwiększać strat mocy w T3, ale też nie ma sensu robić ultra szybkich bo zwiększa to emisję zakłóceń.
1. Dziękuję jarek_lnx za informację. Jeśli masz jakiś link do prostego rozwiązania soft startu, to bardzo proszę podeślij. Istniejące rozwiązanie mnie zadowala. Chodziło mi bardziej o to by przy przełączaniu prawo – lewo zasilacz ATX nie wyłączał się, co osiągnąłem. Silnik wycieraczek ma przekładnię ślimakową i rozpędzanie się całego mechanizmu jest mało widoczne.
2. Dziś była testowana częstotliwość mego rozwiązania ok. 17 kHz. Testerem był Filipek w wieku 3+. Nie słyszał niczego poza szumkiem wentylatorów. Na wizytę starszych wnuków muszę jeszcze trochę poczekać. Jeśli coś przeszkadzającego usłyszą poinformuję społeczność forum.
Pozdrawiam
Heniek
29. 10. 2025 r.
Na koniec wakacji pracy silniczka przysłuchiwały się wnuczęta moje i sasiada w wieku 6+, 10, 13 oraz mama 30+. Nikt przykrych dzwięków nie słyszał.
Ultradźwiękowy PWM z miękkim startem do regulowania obrotów silnika DC.
Wersja 2. - dzięki radom kolegów. Jeszcze nie lutowany i nie sprawdzony.
Krótki opis na podstawie:
https://bestengineeringprojects.com/pwm-dc-motor-speed-controller-circuit/ Lewy komparator pełni rolę generatora przebiegu prawie piłokształtnego (o nieliniowych zboczach, tak jak na wykresie ładowania i rozładowania kondensatora przez opornik).
https://bestengineeringprojects.com/wp-content/uploads/2022/05/pulse-width-modulation.jpg W tym zastosowaniu ma to mało istotne znaczenie.
Rezystory R5, R6 i R8 mają być sobie równe (R5 = R6 = R8).
Częstotliwość zależy od C7 i R7. Można ją obliczyć ze wzoru:
f = 1/(1,388•C7•R7). Dla C7 = 2 nF i R7 = 20 kΩ – f = 18011 Hz
Napięcie na kondensatorze C7 waha się od 1/3 do 2/3 VCC.
Jeśli ktoś z inżynierów elektroników może coś jeszcze pomóc – będę wdzięczny.
Płytka:
Rozmieszczenie elementów:
Kondensator miękkiego startu C4 będzie wpływał również na szybkość reakcji na zmianę obrotów. Poza tym, krótka przerwa w zasilaniu spowoduje, że miękki start nie zadziała.
Wystarczy dodać wtórnik PNP z obwodem RC i diodą, cztery elementy i masz niezależny obwód miękkiego startu.
Kolego acctr, dziękuję za radę - na pewno skorzystam. Jeśli możesz to nakreśl mi ołówkiem na papierze układ soft startu i i wrzuć fotkę, zanim znajde sobie schemat lub rozpracuje to minie mi pół dnia lub cały. Płytki tak jak wcześniej napisałem:
Płytki sa zrobione w zwykłym Paint-cie. Dawno temu zrobiłem na szybko mały projekt i tak pozostało. Potem już tylko kopiuj wklej. Wiem, że są dedykowane programy, ale moja przedostatnia płytka była zrobiona w 2022 r.
Pozdrawiam
Heniek
Mam na myśli coś takiego:
Napięcie na emiterze jest większe około 0,7 V od napięcia na bazie. Rezystancja wejściowa wtórnika jest duża, więc zmiany w dzielniku z potencjometrami nie wpływają znacząco na działanie obwodu czasowego RC.
Obecność diody przyśpiesza rozładowanie kondensatora po zaniku zasilania.
Tak, wygląda dobrze. Możesz jeszcze rozważyć zmniejszenie górnego rezystora 30 k do 2,2-4,7 k oraz dodanie szeregowych rezystorów do potencjometrów PR3, PR4 i zmniejszenie rezystancji tych potenjometrów, żebyś miał możliwość dokładniejszej regulacji. Bo np. może się okazać, że wymagane parametry uzyskasz w wąskim zakresie obrotu potencjometrów montażowych PR przy obecnych wartościach.
Przykładowo najlepsze wartości uzyskasz dla górnego PR4=4k a dolnego PR3=6k, wtedy na górze dajesz rezystor 3k3 i PR 2k2, na dole 5k1 i PR 2k2.
Kolego acctr, raz jeszcze dziękuję za podpowiedzi. Rezystor (teraz R10) dałem jeszcze mniejszy. Nie wiem czy dobrze myślę, ale po to by ostatni wzrostowy skok napięcia był niewielki. Co do precyzyjnych PR. W jedynym w okolicy sklepie z częściami, w chwili zakupu nie było interesujących mnie wartości: 4,7 – 5k, nawet 10k. Kupiłem więc to co było. PR 20k poustawiałem na ok. 10k, by na każdym z kaskady odkładała się 1/3 napięcia zasilającego, potem dostroiłem do potrzeb i tak zostało. Dokładność wystarczyła i nie przewidziałem dodatkowych rezystorów na płytce. Kiedy przeprojektuje płytkę i zrobię doświadczenia – nie wiem. (Ogrom wakacyjnych prac remontowych i brak czasu.) Pierwsza opisana wersja działa i nic nie nagli by przerabiać. Zamieszczam schemat po zmianach.
Pozdrawiam
[Nie rozumiem dlaczego ludzie próbują używać wzmacniaczy jako komparatorów. Jaki w tym sens?
Ja do jednego ze swoich niedawnych projektów szukałem komparatora z tym, że z podwójnym wyjściem komplementarnym push-pull. Umożliwiłoby mi to zrobienie eleganckiej symetrycznej histerezy. Ale okazało się, że przemysł półprzewodnikowy nie zauważył do tej pory potrzeby produkowania takich elementów... (poza bardzo specjalistycznymi - high speed - lvds - DROGICH i słabo dostępnych)
Skończyło się na popularnym wzmacniaczu operacyjnym i bramce negującej.
A na temat:
Ekstremalna szybkość włączania i wyłączania tranzystora nie jest aż tak koniecznie potrzebna bo ograniczeniem i tak jest szybkość narastania i opadania prądu w dość dużej indykcyjności silnika.
Np. w motoryzacji do sterowania uzwojeniem pierwotnym cewki zapłonowej stosuje się rezystor 1K w bramce trazystora...
Ekstremalna szybkość włączania i wyłączania tranzystora nie jest aż tak koniecznie potrzebna bo ograniczeniem i tak jest szybkość narastania i opadania prądu w dość dużej indykcyjności silnika.
Np. w motoryzacji do sterowania uzwojeniem pierwotnym cewki zapłonowej stosuje się rezystor 1K w bramce trazystora...
Ekstremalna na poziomie nanosekund, jest szkodliwa bo generuje większe zakłócenia radiowe, ale z rezystorem 1k w obwodzie bramki i częstotliwością ~20kHz tranzystor by pracował by głównie w obszarze liniowym i pewnie by się spalił.
Teraz w nowych rozwiązaniach stosuje się raczej specjalizowany IGBT.
Np. STGB18N40LZT4 ma wbudowany rezystor szeregowy o wartości 1,6k, a w rzeczywistej aplikacji występuje jeszcze jeden zewnętrzny.
NGD8201B - ten nie ma wbudowanego rezystora szeregowego, ale domyślną jego aplikacją jest rezystor Rg 1k i dla takiego podawane są parametry czasowe. Oczywiście nie są one imponujące bo to tranzystor specjalizowany i są tylko takie jakie być muszą.
A wiadomo jeszcze, że napięcie samoindukcji cewki zależy od szybkości zaniku prądu w cewce, a jednak nie dąży się do stosowania jak najszybszych tranzystorów bo to nie tranzystor jest tutaj ograniczeniem. Ograniczeniem jest indukcyjność i pojemność mędzy uzwojeniowa po stronie wtórnej.
Tutaj jednak zwiększyłbym ten rezystor bramkowy Do jakichś 47-100Ω.
Kondensator można przepiąć za rezystor - zaznaczyłem strzałką. Nie będzie tak szarpało linią zasilania.
Dzięki, chłopaki! Niestety nie wiem, czy w ogóle będę coś przerabiał. Zgodnie z zasadą: jak coś dobrze działa, to nie trza psuć. Układ z pierwszej wersji zachowuje się poprawnie i mnie to zadowala. Działał, MOSFET nie grzeje się. Pstrykałem przełącznikiem prawo-lewo z minutę na różnych prędkościach silnika, około minuty, i ani razu nie zadziałało zabezpieczenie przeciwzwarciowe zasilacza ATX. Teraz w dodatku brak czasu. Korci mnie jeszcze trochę sprawdzenie nowego rozwiązania soft startu, ale to przyszłość.
Co do rezystora bramkowego. Na YT facet we wschodnim języku wyliczał ten rezystor i wyszedł mu wynik 22 Ω dla konkretnego tranzystora MOSFET i 22 Ω na rozładowanie przez diodę przyśpieszającą rozładowanie, czyli na rozładowaniu jest 11 Ω. To trochę mniej niż propozycja.
https://www.youtube.com/watch?v=DsVYaysKxss Jak poczynię jakieś doświadczenia, to coś napiszę, ale kiedy to będzie?
Pozdrawiam
Heniek
Dodano po 7 [godziny] 19 [minuty]:
Witam społeczność forum!
Po dłuższym wieczorze, zamieszczam płytkę ostatniej wersji regulatora z miękkim startem realizowanym na wtórniku emiterowym. Jeśli ktoś z Was znajdzie czas na sprawdzenie tej wersji to bardzo proszę.
Są tam też otwory na zmianę położenia kondensatora C2 zgodnie z sugestią kolegi Macosmail. Płytka jest raz sprawdzona wizualnie z rozmieszczeniem elementów i gotowa do termotransferu.
Pozdrawiam
Heniek.
21. 07. 2025.
Przepraszam Kolegów za moją pomyłkę. Do projektowania wziąłem nie ten plik z elementami. Wszystkie płytki były za małe. Zamieniłem wszystkie. Jeśli ktoś ściągnął sobie wcześniej projekt, którejkolwiek płytki to należy ją powiekszyć do 115%.
Witam serdecznie!
Mam jeszcze pytanie do kolegi acctr, autora Soft Start-u na wtórniku emiterowym, lub któregokolwiek z Was, bardziej doświadczonych. Czy można zwiekszyć wartości dzielnika PR4, PR2, PR3 do np. 75k, 50k, 75k. Czy to polepszy działanie miekkiego startu. Ja zrozumiałem, że po wzroście napiecia na bazie T4, przestanie on przewodzić i napięcie troszkę skoczy.
Pozdrawiam
Heniek
Czy można zwiekszyć rartości dzielnika PR4, PR2, PR3 do np. 75k, 50k, 75k. Czy to polepszy działanie miekkiego startu.
Funkcją tego wtórnika jest separacja obwodu czasowego RC miękkiego startu od dzielnika, którym normalnie ustawiasz prędkość silnika.
Możesz więc zmieniać ich rezystancje, ale nie wpłynie to na miękki start.
heniek07 napisał:
Ja zrozumiałem, że po wzroście napiecia na bazie T4, przestanie on przewodzić i napięcie troszkę skoczy.
Napięcie na bazie będzie rosło i na emiterze również, ale nie w sposób skokowy, tylko zgodnie z krzywą ładowania kondensatora.
A gdybyś chciał np żeby rosło liniowo, to zamiast rezystora w miękkim starcie możesz dać źródło prądowe na jednym tranzystorze, diodzie i rezystorze.
✨ Dyskusja dotyczy konstrukcji ultradźwiękowego regulatora PWM z miękkim startem do płynnej regulacji obrotów silnika DC pochodzącego z wycieraczek samochodowych grupy VAG, używanego do napędu wałka opiekacza sękacza. Autor poszukiwał rozwiązania eliminującego słyszalne piski przy częstotliwościach PWM w zakresie słyszalnym (ok. 16-18 kHz), stosując generator trójkątny i komparator (LM358, LM393) z soft startem. Wskazano, że częstotliwości powyżej 20 kHz są pożądane, aby uniknąć uciążliwych dźwięków, choć wyższe częstotliwości mogą powodować straty w rdzeniach silnika. Proponowano użycie typowych układów PWM, takich jak UC3843 czy TL494, oraz filtrów dolnoprzepustowych LC dla redukcji zakłóceń i strat. Dyskutowano o wadach stosowania wzmacniaczy operacyjnych jako komparatorów, zalecając dedykowane komparatory LM393 z wyjściem OC dla lepszej szybkości przełączania. Wprowadzono obwód miękkiego startu oparty na wtórniku emiterowym z układem RC i diodą, który separuje obwód czasowy od dzielnika napięcia, co poprawia stabilność rozruchu i zapobiega wyłączaniu zasilacza ATX przy zmianie kierunku obrotów. Poruszono kwestie doboru rezystorów i kondensatorów w układzie, wpływających na częstotliwość PWM i charakterystykę soft startu. Zwrócono uwagę na ograniczenia elementów konsumenckich w zastosowaniach wymagających niezawodności oraz na konieczność kompromisu między szybkością narastania zboczy a emisją zakłóceń. Wskazano, że przy niskich częstotliwościach PWM można uzyskać przyjemne dźwięki zamiast pisków, ale kosztem szybkości reakcji. Autor potwierdził działanie swojego układu i zadowolenie z efektów, podkreślając edukacyjny charakter projektu i amatorskie podejście do elektroniki. Podsumowanie AI na podstawie dyskusji. Może zawierać błędy.
Do jakichś 47-100Ω.
