Pamiętacie telewizory kineskopowe? Oto krótka prezentacja egzemplarza wyprodukowanego w 2002 roku - model Sony Trinitron KV-21FT1K oferujący przekątną ekranu wynoszącą 21 cali i zgodność z systemami B/G/H oraz D/K i standardem kolorów PAL, SECAM, NTSC. Przenieśmy się w przeszłość i przejrzyjmy jego instrukcję, poczytajmy, co takiego on oferuje, a potem zajrzyjmy do jego wnętrza.
Rozpoczynamy lekturę. Na początku mamy podstawowe ostrzeżenia mówiące o tym, czego nie powinno się z takim odbiornikiem robić:
Potem mamy opis pilota od tego telewizora. Przycisków jest dość mało, ale i tak nie jest to najbardziej uboga opcja jaką widziałem. Mamy już możliwość przełączania źródeł obrazu, obsługę teletekstu, a nawet powrót do poprzedniego kanału oraz zmianę formatu ekranu i nawigację po menu.
Telewizor ma z przodu złącza audio/video oraz przyciski, można przykładowo podłączyć konsolę do gier. Instrukcja opisuje też sposób podłączenia videoodtwarzacza poprzez złącze antenowe lub SCART.
Menu telewizora wspiera wybór języka oraz potrafi automatycznie wyszukiwać kanały analogowe:
Dodatkowo mamy tu różne inne poboczne funkcje, takie jak dopasowanie obrazu, sleep timer, zabezpieczenie rodzicielskie, rotację obrazu, a nawet redukcję szumu i automatyczną kontrolę głosności.
Instrukcja podłączenia peryferiów - ciekawe, że wprost wspominają PlayStation i podkreślają, że to znak handlowy.
To była instrukcja dla klientów. Teraz pora na instrukcję serwisową dla osób naprawiających tego typu sprzęty. Tak, tu też jest pełna dokumentacja:
Podział na modele - różnią się chociażby systemem audio - mono lub stereo:
Opis złącza SCART:
"Sekretne" menu serwisowe wywoływane kombinacją klawiszy:
Instrukcja demontażu, wraz z uwzględnieniem dystansu radiatorów od przewodów:
Szczegółowy opis demontażu kineskopu wraz z uwzględnieniem ostrzeżeń na temat wysokiego napięcia i metodą "rozładowania" kineskopu:
Odradzają użycia śrubokrętu do zdjęcia ssawki.
Kalibracja nowego kineskopu:
Widoki "exploded", czyli telewizor w częściach:
Schemat też jest, ale na koniec go pokażę.
Teraz rzut oka na sam telewizor. Mój egzemplarz już jest uszkodzony i po prostu go złomowałem, bo w piwnicy mam odłożony jeden sprawny podobny model. Klapka od przycisków jest już zagubiona, choć logo Trinitron wciąż się w lewym górnym rogu dumnie trzyma.
Tabliczka znamionowa, data produkcji:
Ten telewizor jest już na tyle nowy, że większość obwodów jest wysoko zintegrowana. W środku mamy jedną płytę główną, która znajduje się na wysuwanej tacy z zaczepami, a drugą płytką jest jedynie kontroler kineskopu.
Zdjąłem płytkę kontrolującą działa elektronowe z cokołu lampy kineskopowej:
W takiej lampie jest próżnia - zalecana jest duża ostrożność, choć niektórzy decydują się ją "rozbroić" uderzając właśnie w jej szyjkę, wcześniej oczywiście zabezpieczając całość starymi tkaninami:
Takie zabawy zdecydowanie odradzam. Teraz widzimy z kolei pierścienie magnetyczne do dostrojenia obrazu:
Tak się prezentują po zdjęciu:
Potem są cewki odchylania, czyli rarytas dla złomiarzy. Dość dużo można z nich miedzi odzyskać. Z odzyskiem drutu jest gorzej, bo często są klejone.
Potem mamy podłączenie anody wysokiego napięcia i kolejny problem - kineskop trzyma te napięcie jak kondensator i może porazić prądem. Należy zachować ostrożność, ja to rozbrajam uziemionym śrubokrętem z rezystorem. Przeskakuje mała iskierka.
Oznaczenie kineskopu: SCC-Q51A-A:
Demontaż prawie gotowy, ale zwróciłem uwagę, że choć obudowa przewiduje dwa głośniki, to w środku był tylko jeden. Czyżby cięcia kosztów? Aż tyle na tym oszczędzili, że było warto skazać klientów na dźwięk mono?
Głośniczek:
To teraz można obejrzeć elektronikę ze środka. Najpierw płyta główna:
Płytka jest jednostronna i zbudowana montażem przewlekanym. Dużo elementów nie jest obsadzonych, widzę też mnóstwo zworek. Zaciekawiły mnie te dwa czarne przewody od tunera RF do przyłącza zasilacza.
Do czego one służą i czemu są dwa, jak razem się zaczynają i razem kończą?
Podpisane są: lightning, wygląda na to, że to uziemienie i zabezpieczenie przed wyładowaniami przewodzie antenowym?
Patrzymy dalej. Długość przewodu zasilającego mnie zaskoczyła:
Teraz można zacząć analizę samego układu. Na wejściu mamy pełne filtry przeciwzakłóceniowe, mamy pozystor ograniczający prąd rozruchowy (nagrzewa się i wzrasta jego rezystancja), oczywiście bezpiecznik, główny włącznik sieciowy (odcina zasilanie), a dalej są dwa mostki prostownicze i dwa zasilacze impulsowe. Widzę też przekaźnik.
Zasilacz od standby oparty jest o TOP209P:
Prosty kontroler flyback ze zintegrowanym tranzystorem kluczującym:
Drugi zasilacz opiera się o MCZ3001D:
To też kontroler przetwornicy, ale nieco bardziej złożony. Steruje zewnętrznym tranzystorem, który ma swój radiator. Ta przetwornica generuje wyższe napięcia, w tym te 100-ileś voltów dla trafopowielacza dla generatora WN.
W okolicy rzucił mi się w oczy rezystor dużej mocy o małej rezystancji - może on się nam przydać do testowania innych zasilaczy jako obciążenie.
Trafopowielacz - generator napięcia około kilkanaście tysięcy voltów. Tu niestety dioda prostownicza jest zintegrowana, więc nie zrobimy lampy plazmowej wymagającej napięcia zmiennego.
BU4508DX - to pewnie ten tranzystor załącza uzwojenie pierwotne trafopowielacza:
TDA7494 - wzmacniacz audio, jednokanałowy.
Brak tego układu mnie zaciekawił - bo co w takim razie przetwarza całe audio i video, steruje tunerem?
Pora zdjąć płytę z ramki:
Made in Slovakia - typ plastiku PPE+PS-GF5-FR40.
Uwolniona płyta:
Widok na spód - wszystko się wyjaśnia.
A więc wszystkim zajmuje się TDA9393H, który tutaj jest jednym z nielicznych układów zamontowanych powierzchniowo. Oprócz tego od strony ścieżek widzę tylko kilka innych układów w obudowach SO8.
Zostaje jeszcze tuner rf - wymaga on do pracy wyższego napięcia (jakieś 33V) i sterowany jest przez I2C.
Sprawdźmy, na czym jest zbudowany:
TDA9885TS - demodulator PAL/NTSC PLL:
Została jeszcze płytka od działa elektronowego:
TDA6107Q - wzmacniacz video - odwracający, potrójny, do wysterowania katod.
I to chyba tyle...
Zostaje pokazać schemat - też z serwisówki:
Szczegółowy opis punktów testowych wraz z oczekiwanymi napięciami i nawet przebiegami z pewnością ułatwiał diagnozę i naprawę tego typu sprzętów.
Na koniec ciekawostka - ktoś miał takie narzędzie? Może zaprezentuje wnętrze? To pewnie jeszcze na jakimś 8051 jest zrealizowane?
Podsumowując, to była ciekawostka na weekend - wnętrze starego telewizora kineskopowego Sony Trinitron KV-21FT1K z 2002 roku. Dziś w domach raczej tego typu sprzętu nie znajdziemy, chyba, że u miłośników retro bądź retrogamingu. Konsole przeznaczona do telewizorów kineskopowych nie dają już takiego samego efektu na "płaskich" ekranach. Sam osobiście telewizory kineskopowe ledwo co pamiętam - z najwcześniejszego dzieciństwa, bo potem zaczęły popularyzować się płaskie modele. Jeśli macie coś do dodania co do schematu, rozwiązań konstrukcyjnych, itd, to gorąco zapraszam.
W tym konkretnym przypadku zainteresowało mnie nie tylko wnętrze prezentowanego sprzętu, lecz jego dokumentacja - przy takich pełnych schematach, rysunkach płytek, a nawet pokazanych przebiegach z punktów testowych to można było to z przyjemnością serwisować. Można odczuć, że wtedy jeszcze produkowano sprzęty z myślą o tym, by były naprawialne, a nie o tym, by klient wrócił po dwóch latach.
Czy korzystacie jeszcze z telewizorów CRT, czy macie jakieś ciekawe egzemplarze? Zapraszam do podzielenia się zdjęciami.
Fajne? Ranking DIY Pomogłem? Kup mi kawę.