Czy pamiętacie telewizory kineskopowe? Oto prezentacja odbiornika Sony Trinitron, wyróżniającego się wielkim 29-calowym ekranem, dwoma wbudowanymi 20-watowymi głośnikami i ważącego dobre ponad 40 kilogramów. Pełna specyfikacja poniżej:
KV-29X5K charakteryzuje się poborem mocy na poziomie 108 W i opiera się na kineskopie Super Trinitron o widocznej przekątnej ok. 68 cm (kąt odchylania wiązki to 110 stopni). Telewizor wyposażono w bogaty zestaw złączy: z tyłu posiada dwa gniazda SCART (z obsługą RGB i S-Video), a z przodu wejście kompozytowe (cinch), S-Video oraz gniazdo słuchawkowe. Całość dopełnia wbudowane nagłośnienie o mocy 2x20 W. Imponujące są też gabaryty - przy głębokości ponad 52 cm, ten odbiornik waży aż 43.5 kg.
Załączony do tematu manual nie omawia tylko rzeczy ze strony użytkownika - są też tam informacje dla serwisanta, w tym opis demontażu telewizora. W nim zaciekawiła mnie możliwość zamocowania płytki w pozycji serwisowej. Widać, że całość była tworzona z myślą o naprawach.
Demontaż kineskopu też jest opisany. UWAGA: Wnętrze telewizora CRT jest niebezpieczne! Kineskop pełni rolę kondensatora i w okolicach "przyssawki" (anody) może utrzymywać się niebezpieczne, wysokie napięcie (rzędu 25-30 kV) jeszcze bardzo długo po odłączeniu zasilania sieciowego. Ponadto uderzenie lub złamanie szyjki kineskopu grozi groźną implozją. Należy zachować bezpieczeństwo przy wszelkich eksperymentach z tego typu sprzętem i wykonywać je tylko na własną odpowiedzialność.
U mnie wyglądało to bardzo podobnie. Przy okazji można zwrócić uwagę na naklejkę reklamującą atuty tego odbiornika, czyli standard NICAM (cyfrowe stereo), 10-stronicowy teletekst, timer sleep, złącza AV dostępne z przodu i dwa złącza SCART dostępne z tyłu.
Plomba gwarancyjna - nikt wcześniej do środka nie zaglądał?
A więc "będziemy tu pierwsi". Jeszcze rzut oka na tabliczkę znamionową i można zdejmować obudowę.
Na szyjce kineskopu mamy płytkę (tzw. PK), a pod nią umieszczono zespół cewek odchylania. Zadaniem cewek jest tworzenie zmiennego pola magnetycznego, które odchyla (omiata) wiązki elektronów w pionie i poziomie po całej szerokości ekranu pokrytego luminoforem. Z kolei za "sterowanie" intensywnością wiązek dla podstawowych kolorów (czerwony, zielony i niebieski) odpowiadają sygnały ze wzmacniaczy wizji, podawane z płytki PK bezpośrednio na katody. Cały proces omiatania przebiega tak szybko, że ludzkie oko nie widzi ruchu pojedynczego punktu, a my uzyskujemy iluzję płynnego obrazu.
Oznaczenie kineskopu:
Wcześniej pokazywałem stary Telewizor Trinitron KV-21FT1K z jednym małym głośniczkiem w środku. Najwyraźniej dźwięk mono był naturalną konsekwencją niskiej ceny. Tutaj mamy wręcz przeciwnie - pełne stereo, a głośniki są jeszcze obudowane tak, by miały polepszone właściwości akustyczne. Może ktoś z dziedziny audio się wypowie dokładniej, na co taki zabieg wpływa, bo ja osobiście mam tylko pierwszy poziom muzykalności - rozróżniam kiedy grają i kiedy nie...
Wedle wytłoczonego oznaczenia na plastiku tą część wyprodukowano w lipcu 1998...
Jest to jeden z nowszych odbiorników, więc wiele obwodów jest uproszczonych i w środku są dedykowane układy scalone do pracy w CRT, ale i tak surowców na odzysk jest dużo. Przede wszystkim cewki, czyli miedź, ale radiatory (aluminium) też są dość spore, próżno szukać takich we współczesnych telewizorach LCD z podświetleniem LED:
Główny przycisk odłącza telewizor całkowicie z sieci - odcinane są zarówno faza, jak i przewód neutralny. Osobno mamy standby, w standby można telewizor już wybudzić pilotem. W nowoczesnych telewizorach nikt nie bawiłby się w takie włączniki.
Na płycie frontowej mamy przyciski (to nie te czasy, gdzie jest problem z dostępem do podstawowych opcji gdy zgubi się pilot), gniazda RCA (audio - kanał prawy i lewy, video), RGB, a nawet i słuchawkowe.
Na obwód zasilacza sieciowego składają się zasadniczo dwa układy. Mamy tu malutką przetwornicę od standby, opiera się ona o TOP209P. Jest to zintegrowany sterownik PWM z wbudowanym kluczem MOSFET (rodzina TOPSwitch), chętnie stosowany w zasilaczach rezerwowych ze względu na znikomą liczbę wymaganych elementów zewnętrznych:
Główna przetwornica jest włączona przez przekaźnik widoczny na zdjęciu. Opiera się o F6654 STR (Sanken STR-F6654). To grubowarstwowy układ hybrydowy integrujący kontroler i potężny tranzystor MOSFET, dedykowany do budowy zasilaczy impulsowych w telewizorach o dużych przekątnych:
W telewizorze CRT mamy jeszcze osobno układ służący do odchylania poziomego oraz generowania wysokiego napięcia na transformatorze flyback (trafopowielaczu). Na zdjęciu widać osobno jego tranzystor kluczujący D2539 (właściwie 2SD2539). Jest to wysokonapięciowy tranzystor bipolarny NPN ze zintegrowaną diodą tłumiącą:
Sercem przetwarzania sygnałów zdaje się być SONY CXA2060S
CXA2060S to zaawansowany procesor sygnałowy TV od Sony. Dekoduje on kolory w standardach PAL/NTSC/SECAM i generuje sygnały dla układów odchylania, a jego pracą cyfrowo steruje mikrokontroler po magistrali I2C.
Za audio odpowiada TDA7495. Jest to scalony wzmacniacz audio klasy AB od STMicroelectronics, zdolny oddać 2x11W mocy. Posiada zintegrowaną, sterowaną napięciowo kontrolę głośności oraz sprzętową funkcję wyciszenia (mute).
Na dodatkowej płytce widać TDA9875A, pełni on rolę zaawansowanego procesora dźwięku (DSP). Dekoduje on i przetwarza sygnał audio z anteny, zapewniając m.in. obsługę wspomnianego na początku standardu cyfrowego dźwięku stereofonicznego NICAM.
Można to również wywnioskować z oznaczeń sygnałów - obok zasilania mamy L OUT/R OUT (prawy i lewy kanał) oraz magistralę I2C (SDA/SCL) do sterowania.
Przy wejściu antenowym widać TDA9817. Jest to układ pętli fazowej (PLL) do demodulacji sygnałów pośredniej częstotliwości wizji (VIF) oraz fonii (SIF). W praktyce: oddziela i przygotowuje on sygnał wideo i audio z tego, co odbiera głowica.
Sama głowica kryje w sobie zapewne układ z rodziny TUA6014. To syntezer częstotliwości (PLL) firmy Siemens/Infineon dla tunerów TV. Dzięki komunikacji I2C pozwala on procesorowi głównemu na precyzyjne dostrojenie telewizora do wybranego pasma i kanału.
Ogółem, PCB jest jednostronne i zdecydowana większość elementów jest montowana w sposób przewlekany. Na spodzie można tylko dostrzec nieliczne układy elementy SMD, takie jak rezystory, kondensatory, tranzystory lub pojedyncze układy scalone.
Należą do nich m. in. 24W086 (pamięć EEPROM o pojemności 1 KB z interfejsem I2C, która przechowuje ustawienia użytkownika oraz wartości dla trybu serwisowego) i CD4052 (podwójny, 4-kanałowy analogowy multiplekser, prawdopodobnie używany do przełączania sygnałów audio i wideo między wejściami):
Tak z kolei wygląda płytka z szyjki kineskopu - widzę na niej trzy BF871 oraz układy LM358 i LM393N.
Zostały jeszcze cewki odchylania, jak zwykle nieco poklejone, odzysk drutu byłby dość trudny:
Na koniec można jeszcze zajrzeć do instrukcji serwisowej. Jest to coś zupełnie odmiennego od dzisiejszych standardów dostępnej dokumentacji sprzętów. Mamy tam wszystko, począwszy od widoku "exploded" z opisanym każdym elementem:
Poprzez widoki płytek i osobno schematy:
Przykładowo, pokazana na obrazku płytka niemalże idealnie zgadza się z tym, co dałem na zdjęciach, choć jest mała różnica w wersji - 1-715-005-12 a 1-715-005-11. Naprawdę bardzo ułatwia to diagnozę i naprawę usterek.
Dokumentacja opisuje też napięcia na poszczególnych punktach i elementach - przykładowo, dla tranzystorów mamy wyróżnione wartości na kolektorze, emiterze i bazie. Również w niektórych miejscach pokazane są oczekiwane przebiegi, czyli czego można spodziewać się na oscyloskopie.
Dla wygody poświecono również jedną stronę samym rysunkom elementów, wraz z opisanymi wyprowadzeniami.
Podsumowując, to było wnętrze 29-calowego telewizora Sony Trinitron, model KV-29X5K. Sam niestety ledwo co pamiętam wielkie kineskopowce, chyba jedynie na wczesnym etapie dzieciństwa mieliśmy podobny telewizor, potem szybko został zastąpiony płaskim ekranem. Mój komputer to w ogóle już zaczął od LCD (chyba marki Flatron), więc CRT zawsze było dla mnie ciekawostką, z tego samego powodu też postanowiłem go tutaj przedstawić. Ciężki to był sprzęt do wniesienia, ale chyba było dla tych kilku fotek. Jak wspominacie telewizory CRT, wygodę ich użytkowania i awaryjność? Czy też mieliście jakieś egzemplarze z rodziny Sony Trinitron?
Fajne? Ranking DIY Pomogłem? Kup mi kawę.
Kupiłem wtedy żonie do szpitala, bo trochę czasu tam spędziła.
