logo elektroda
logo elektroda
X
logo elektroda
Adblock/uBlockOrigin/AdGuard mogą powodować znikanie niektórych postów z powodu nowej reguły.

Refleksowy odbiornik AM na 2 tranzystorach germanowych

acctr 14 Paź 2025 13:49 7365 43

TL;DR LABEL_AI_GENERATED

  • Zbudowano refleksowy odbiornik AM na dwóch tranzystorach germanowych PNP i jednej diodzie ostrzowej, zgodny ze schematem z „Radioamatorstwa w szkole”.
  • Układ oparto na transformatorku „w. cz.”, ferrytowej antenie i pojedynczym stopniu mocy TG50 z wyjściem na głośnik lub słuchawki.
  • Zamiast TG5 użyto AF428, zastosowano głośnik 50 Ω oraz zasilanie z trzech baterii AA.
  • Radio okazało się bardzo czułe; 300 km od nadajnika RCN w Solcu Kujawskim odbiera program na słuchawkach w dobrej jakości.
  • Germanowe elementy wymagają ostrożnego montażu, a niektóre diody powodowały wzbudzanie; zakłócała je też ładowarka indukcyjna stojąca kilka metrów dalej.
Podsumowanie AI na podstawie dyskusji. Może zawierać błędy.
Słuchaj:
  • Zbliżenie na płytkę radia AM z toroidem, tranzystorami i elementami pasywnymi Wnętrze amatorskiego radia z widocznymi bateriami AA, głośnikiem i elementami elektronicznymi

    Ponieważ proste odbiorniki radiowe niezmiennie cieszą się zainteresowaniem, postanowiłem zaprezentować dosyć ciekawą konstrukcję, jak na obecne realia techniczne. Jest to jeden z pierwszych układów elektronicznych, jakie miałem przyjemność budować, ale niestety, z różnych względów przez długie lata leżał niedokończony. Niedawno przeglądając swoje elektroniczne szpargały stwierdziłem, że posiadam wszystko co trzeba, żeby go ukończyć.
    Schemat radia pochodzi z książki "Radioamatorstwo w szkole" autorstwa W. Kozaka, którą poleciła mi pani bibliotekarka w szkole podstawowej, gdy chodziłem do 3 klasy.
    Już wtedy materiał w niej zawarty był nieco przestarzały, gdyż lampy i półprzewodniki germanowe od wielu lat były wyparte przez krzem. Ponadto nie można było już dostać elementów przedstawianych w książce a elektronika (radiotechnika) tam przedstawiona dawno odeszła. Udało mi się jednak zgromadzić trochę germanowych półprzewodników, demontując ze starych sprzętów i innych źródeł. Zacząłem montować radio z użyciem lutownicy kolbowej, ale postęp zatrzymał ze względu na pewne przeszkody z wykonaniem elementów indukcyjnych.

    Skan schematu radia widoczny jest poniżej. Krótko pisząc jest to odbiornik AM refleksowy, na germanowych półprzewodnikach: dwóch tranzystorach PNP i jednej diodzie ostrzowej.

    Okładka książki Radioamatorstwo w szkole z ilustracją radia i narzędzi. Schemat ideowy kieszonkowego odbiornika AM z dwoma tranzystorami PNP. Schemat montażowy prostego odbiornika radiowego z dwoma tranzystorami. Tabela pokazująca oznaczenia elektrod i wymiary tranzystorów germanowych p-n-p.

    Jak widać, obwód refleksowy opiera się na transformatorku "w. cz.", z którym miałem największy kłopot, bo nie miałem odpowiedniego rdzenia a próby wykonania z pręta ferrytowego, zgodnie z opisem autora, zakończyły się niepowodzeniem.
    Obecnie nazbierało mi się wiele rdzeni, w tym toroidalne, które idealnie się nadają do tego celu. Największym wyzwaniem było nawinięcie odpowiedniej liczby zwojów, co udało mi się zrobić, stosując odpowiedni sposób nawijania
    Dwa rdzenie na cewki nawinięte drutem miedzianym: ferrytowy i toroidalny

    Tranzystory TG5 na przestrzeni lat niestety gdzieś przepadły. Zamist TG5 użyłem odpowiednika AF428. Na końcu książki były tabelki, gdzie można było się dowiedzieć o rodzajach obudów i zamiennikach.

    Montaż półprzewodników germanowych wymaga uwagi, bo są one bardzo wrażliwe na ciepło. Z tego powodu zostawiłem jak najdłuższe "odnóża" tranzystorów. Z diodą było nieco więcej zabawy bo okazało się, że różne typy germanowej diody dają różne efekty działania radia. Krajowe DOG sprawiały kłopot bo radio się wzbudzało, takiego problemu nie było z diodą radziecką wygrzebaną dawno temu z Rubina, którą ostatecznie zostawiłem.


    Germanowy tranzystor AF428 zamontowany na płytce drukowanej z widocznymi przewodami Zbliżenie na elementy elektroniczne, w tym diodę germanową DOG 56 na płytce drukowanej Widok dolnej strony płytki drukowanej z przylutowanymi elementami radia AM

    Transformatorek oczywiście wymaga właściwego podłączenia zwojów oraz ich końcówek (czego brak na schemacie).

    Nie chciałem modyfikować oryginalnego układu, dlatego brak jest dodatkowego wzmacniacza, pozostając przy pojedyńczym TG50 zasilającym głośnik albo słuchawki. Jest to jeden z najprostszych wzmacniaczy klasy A, ze sporą składową stałą przepływającym przez przetwornik. Zastosowałem wysokoomowy głośnik 50 Ω oraz gniazdo słuchawkowe Jack stereo 3,5mm. Słuchawki połączone są szeregowo, co powoduje, że działają w przeciwfazie, dlatego odwróciłem polaryzację jednej z nich. O ile głośnik nie gra zbyt głośno to słuchawki są dobrze wysterowane. Moc jest na tyle duża, że musiałem zastosować regulator poziomu dźwięku. Jest nim przełącznik 4-pozycyjny, który przełącza zasilanie radia poprzez rezystory 30 Ω i 100 Ω.

    Zbliżenie na 4-pozycyjny przełącznik obrotowy w obudowie radia

    Odbiornik zasilany jest trzema bateriami AA w specjalnie dorobionym miejscu w obudowie. Taka konfiguracja dobrze ustala punkt ciężkości; z drugiej strony jest głośnik.

    Zbliżenie na komorę baterii w amatorskim odbiorniku radiowym z trzema bateriami AA. Zbliżenie na wnętrze radia AM z głośnikiem 50 Ω i elementami elektronicznymi. Zbliżenie na głośnik i plastikowy wspornik z zamocowaną śrubą wewnątrz obudowy radia

    Jak radio gra z głośnikiem prezentuje film z jednym z ostatnich tegorocznych wydań "Lata z Radiem".



    Radio jest bardzo czułe, 300 km od nadajnika RCN w Solcu Kujawskim pozwala słuchać na słuchawkach w całkiem dobrej jakości. Jest w tym zasługa dosyć długiej anteny ferrytowej. Początkowo, gdy uruchamiałem, nie słyszałem w głośniku nic oprócz terkotania, które nie było dobrym zwiastunem. Przyczyną okazała się ładowarka indukcyjna pracująca parę metrów dalej.

    Fajne? Ranking DIY
    Pomogłem? Kup mi kawę.
    O autorze
    acctr
    Poziom 39  
    Offline 
    acctr napisał 4554 postów o ocenie 2025, pomógł 389 razy. Jest z nami od 2022 roku.
  • #2 21720012
    gps79
    Poziom 37  
    Posty: 2212
    Pomógł: 495
    Ocena: 798
    Fajny projekt. Szacunek za podzielenie się w czasach, w których w internecie dostępnych są tysiące schematów, a tylko niektóre z nich działają.

    acctr napisał:
    Słuchawki połączone są szeregowo, co powoduje, że działają w przeciwfazie, dlatego odwróciłem polaryzację jednej z nich.

    Działanie jednej słuchawki w przeciwfazie odbiornika mono zwykle traktuję jako dodatkową funkcję, a nie jako wadę, ponieważ wprowadza to pseudo surround do odbieranego dźwięku. Wtedy dźwięk dochodzi z różnych kierunków, a nie jak w mono z czubka głowy. Wiem, że nie wszystkim to odpowiada, ale warto wiedzieć, że i tak można.
  • #3 21720421
    efi222
    Poziom 22  
    Posty: 779
    Pomógł: 12
    Ocena: 1220
    Dla mnie super. Jak na odbiornik na dwóch tranzystorach całkiem fajnie gra. Z germanowych zostały mi chyba tylko słynne ASY37.
    Do nawinięcia tego toroida lepsze by były chyba podłużne dwustronne widełki.
  • #4 21720834
    _ACeK_
    Poziom 15  
    Posty: 204
    Pomógł: 7
    Ocena: 222
    :smile: Napisałeś że w opisie brakuje informacji na temat transformatora. Za to w Twoim opisie z książki brakuje dwóch stron :wink:

    :idea: Nie trzymasz się twardo standardów lat 60tych (PCB), to proponuję użycia baterii Li-ion zamiast AA :idea:

    Zbliżenie na zestaw różnych ogniw litowo-jonowych na kolorowym tle

    ✅ Zaletą jest że są darmowe z dawcy po papierosie elektrycznym. Jeśli na jednym 3.7V nie chciałoby grać, to można dać dwa szeregowo 7.4V pewnie jeszcze będzie grało głośniej :lol:

    Btw Jeśli nie masz nic przeciwko usunąłem papier ze stron 😇

    Schemat kieszonkowego odbiornika radiowego z dwoma tranzystorami i opis techniczny Schemat montażowy prostego radia z dwoma tranzystorami i elementami elektronicznymiTabela z oznaczeniami elektrod i wymiarami tranzystorów krajowych
  • #5 21720841
    ArturAVS
    Moderator
    Posty: 26430
    Pomógł: 2303
    Ocena: 7845
    W dzisiejszych czasach to niestety raczej ciekawostka.
  • #6 21721198
    Zvirek
    Poziom 27  
    Posty: 1055
    Pomógł: 81
    Ocena: 340
    _ACeK_ napisał:
    Btw Jeśli nie masz nic przeciwko usunąłem papier ze stron 😇

    No i właśnie zniszczyłeś klimat starych książek :(
  • #7 21721399
    acctr
    Poziom 39  
    Posty: 4554
    Pomógł: 389
    Ocena: 2025
    @gps79, @efi222 dzięki, fajnie że się komuś podoba.
    Nawijanie trafka pewnie można by ulepszyć, jakoś specjalnie nie przykładałem do tego uwagi tylko wziąłem to co miałem pod ręką, czyli plastikowy patyczek, który łatwo nawinąłem drutem z jakiejś cewki z pomocą wiertarki.
    Tranzystory germanowe to obecnie dobra lokata; jak taki klasyk TG50 NOS jest w cenie poniżej 10 zł za sztukę to jest dobra okazja. We wspomnianej książce są podane również parametry najpopularniejszych wówczas tranzystorów, można porównać do obecnych.
    Jak już ktoś wspomniał o brakującym opisie to dodaję. Jest tam w miarę dokładnie opisane działanie odbiornika, liczba zwojów anteny i transformatorka, itd. Można znaleźć, że tranzystor w pierwszym stopniu jest TG20 (7 MHz) a nie jak pisałem TG5 (0,8 MHz), który był w innym odbiorniku z tej książki i jest w takiej samej obudowie. Obwód refleksowy wymaga szybszych tranzystorów, ze względu na konieczność wzmacniania dwóch częstotliwości.

    Strona książki technicznej opisująca dwutranzystorowy odbiornik radiowy Strona książki opisująca wykonanie transformatora wielkiej częstotliwości Tabela parametrów technicznych germanowych tranzystorów TG2–TG72

    @_ACeK_ utrzymanie samej elektroniki w klimacie lat 60-tych zupełnie mi wystarcza, gdyby całość robić według opisu, obudowa musiałaby być z drewna a montaż elementów przestrzenny - nie zależało mi na tym szczególnie. Stosowanie akumulatora nie ma raczej sensu, za niskie napięcie, jest konieczność ładowania, przy dwóch trzeba dodać balanser. Pewnie po jakimś czasie nieużywania by spuchł, i trzeba by go wymieniać, przewidywana eksploatacja to i tak godzina grania na miesiąc a baterie wystarczą na lata.

    Więcej o tranzystorach germanowych i odbiornikach refleksowych
    RiK_1964-10, strona 242
    https://publikacje.r-kobus.eu/TEWA/TG5.pdf
    https://publikacje.r-kobus.eu/TEWA/TG2.pdf
    Pomogłem? Kup mi kawę.
  • #8 21721651
    _ACeK_
    Poziom 15  
    Posty: 204
    Pomógł: 7
    Ocena: 222
    :smile: Dziękuję za dodatkowe strony 👏

    🤔 Jeśli byłoby to możliwe, czy mógłbyś na próbę zamiast germanowej diody wstawić szybką diodę Shockleya :idea:

    Zbliżenie na diodę SMD B340A na tle płytki drukowanej

    :arrow: Taka jak na zdjęciu wylutowałem z tunera sat, napięcie przewodzenia ma 0.178V 😎 Ciekawe, czy byłaby lepsza od germanowej 🧐

    🤔 Czy wszystkie cewki nawinięte są drutem o tej samej średnicy?

    Zbliżenie na płytkę drukowaną z cewkami, kondensatorami i przewodami

    :idea: W elektronice od świetlówek czasem są rdzenie toroidalne, czy one się nadają?

    😊 W załączniku PDF książki bez papieru 🙃
    Załączniki:
    • Kieszonkowe odbiorniki dwutranzystorowe.pdf (3.57 MB) Musisz być zalogowany, aby pobrać ten załącznik.
  • #10 21721817
    ArturAVS
    Moderator
    Posty: 26430
    Pomógł: 2303
    Ocena: 7845
    E8600 napisał:
    Program 1 polskiego radia nadaje na AM?

    W AM. To modulacja amplitudy, nie zakres (pasmo). Nadaje i ma się dobrze, chyba jako jedna z nielicznych stacji w Polsce. Wczoraj słuchałem, PRI ma się całkiem dobrze z nadajnika w Solcu Kujawskim;


    Lista aktywnych emisji AM z czterema stacjami radiowymi w Polsce
  • #11 21721856
    gps79
    Poziom 37  
    Posty: 2212
    Pomógł: 495
    Ocena: 798
    _ACeK_ napisał:
    Ciekawe, czy byłaby lepsza od germanowej

    Robiłem doświadczenia na kilku odbiornikach z podmianą diody germanowej na Schottky (bo raczej o taką Tobie chodziło). Schottky działało w detektorze, ale niestety gorzej od diod germanowych (a szkoda, bo są bardziej dostępne). Z braku laku możesz wykorzystać diody Schottky, ale ze świadomością, że odbiornik mógłby grać lepiej.

    Co do zdjęcia sterownika świetlówki kompaktowej, to wylutowuję z nich cewkę na rdzeniu ferrytowym prostym, która ma zwykle od 2 do 5mH, co idealnie nadaje się na dławik blokujący w.cz. w odbiornikach superreakcyjnych.

    E8600 napisał:
    Program 1 polskiego radia nadaje na AM?

    Nadaje i na AM i na FM, ale jest jedyną ogólnopolską stacją nadającą na falach długich (225kHz).
  • #12 21721859
    acctr
    Poziom 39  
    Posty: 4554
    Pomógł: 389
    Ocena: 2025
    _ACeK_ napisał:
    zamiast germanowej diody wstawić szybką diodę Shockleya

    Obawiam się, że na diodę Shockley'a są to zbyt niskie napięcia, chyba, że miałeś na myśli diodę Schottky'ego. Nie próbowałem nigdy, może w wolnym czasie to sprawdzę, choć łatwiej będzie sprawdzić na odbiorniku detektorowym, który też mogę zaprezentować.
    E8600 napisał:
    Program 1 polskiego radia nadaje na AM?

    Tak, prawie niezmiennie i prawie bez przerwy od prawie 100 lat, dzięki czemu można budować działające odbiorniki według projektów z lat 20,30, 50 czy 60 i z zadowoleniem słuchać audycji Programu I Polskiego Radia S.A. w likwidacji :D
    Pomogłem? Kup mi kawę.
  • #13 21721884
    gps79
    Poziom 37  
    Posty: 2212
    Pomógł: 495
    Ocena: 798
    _ACeK_ napisał:
    W elektronice od świetlówek czasem są rdzenie toroidalne, czy one się nadają?
    przynajmniej część z nich będzie się nadawała. Czy wszystkie? Nie wiem. Warto spróbować.

    Zrobiłem kiedyś eksperyment i sprawdziłem, czy zamiast zwykłej anteny ferrytowej mogę użyć innego rdzenia znalezionego w "przydasiach" i okazało się, że tak. Nawinąłem cewkę na rdzeń przeciwzakłóceniowy od taśmy danych z drukarki i o dziwo odbierałem na tym Program 1 PR. Odbiór był gorszy niż na dłuższej antenie ferrytowej, ale był.
    Improwizowana antena z rdzeniem przeciwzakłóceniowym obok pudełka zapałek
  • #14 21721901
    acctr
    Poziom 39  
    Posty: 4554
    Pomógł: 389
    Ocena: 2025
    _ACeK_ napisał:
    W elektronice od świetlówek czasem są rdzenie toroidalne, czy one się nadają?

    To zależy jaką pełnił funkcję, jeśli dławik przeciwzakłóceniowy to by znaczyło, że trafko będzie miało większą indukcyjność, a jeżeli byłby to rdzeń z przetwornicy znaczyć może, że jest to rdzeń proszkowy przeznaczony do magazynowania energii.
    Czy by to wpłynęło na sprzężenie w obwodzie refleksowym trudno powiedzieć, ale może być tak jak napisał @gps79.
    W swoim odbiorniku użyłem rdzenia z jakiegoś urządzenia telekomunikacyjnego, gdzie pracował w transformatorku sygnałowym.
    Pomogłem? Kup mi kawę.
  • #15 21721907
    E8600
    Poziom 41  
    Posty: 8995
    Pomógł: 529
    Ocena: 2525
    ArturAVS napisał:
    To modulacja amplitudy, nie zakres

    Wiem, że chodzi o modulację, ale czy ten odbiór w AM jest akceptowalny/porównywalny do FM? Pytam, bo mam 2 radia tylko z zakresem AM: jedno to jakaś przenośna, bateryjna Unitra, a drugie to rosyjski Sokół w oryginalnej obudowie z dykty.
  • #16 21721946
    gps79
    Poziom 37  
    Posty: 2212
    Pomógł: 495
    Ocena: 798
    E8600 napisał:
    czy ten odbiór w AM jest akceptowalny/porównywalny do FM?

    Niestety bardzo się różnią.
    Sygnał FM UKF jest nadawany na dużo wyższej częstotliwości, wymaga innego układu do demodulacji, niż AM, oraz, co najważniejsze, sygnał UKF dociera do odbiornika nawet z 1000x mniejszą mocą, niż sygnał AM fal długich.
    Wynika to z faktu, że nadajniki UKF nadają z mocą kilku kW, a np. nadajnik AM Programu 1 PR nadaje z mocą 1MW, jak i to, że fale UKF są szybciej tłumione w atmosferze od fal długich, średnich, czy krótkich.

    Dodano po 5 [minuty]:

    Dodam jeszcze, że do odbioru PR1 na falach długich da się zrobić odbiornik na 1 tranzystorze, natomiast dla odbioru UKFu trzeba już przynajmniej 2-3 tranzystorów. Oczywiście trzeba mieć dobry sprawdzony schemat, bo tych niedziałających jest w necie wiele.
  • #17 21721953
    AdamC
    Poziom 29  
    Posty: 1010
    Pomógł: 140
    Ocena: 246
    E8600 napisał:

    Wiem, że chodzi o modulację, ale czy ten odbiór w AM jest akceptowalny/porównywalny do FM?


    Zależy jaką jakość dźwięku akceptujesz. Do komfortowego zrozumienia mowy wystarczy pasmo ok. 2,3 kHz ( np. modulacja SSB,, można rzec odmiana AM ). 1 program P.R. nadawany w modulacji AM ma pasmo ok. 6 kHz , a tenże sam program nadawany w modulacji FM ma pasmo ok 15 kHz.
    Chyba masz radio z ukf 88 - 108 MHz FM i te które wymieniłeś, ustawić do tej stacji i porównać.
    Reszta zależy od wykonania odbiornika, głośnika, obudowy.
  • #18 21721982
    acctr
    Poziom 39  
    Posty: 4554
    Pomógł: 389
    Ocena: 2025
    E8600 napisał:
    Wiem, że chodzi o modulację, ale czy ten odbiór w AM jest akceptowalny/porównywalny do FM?

    Tak jak piszą inni, jakość dźwięku jest gorsza od FM, f nośnej jest znacznie niższa, właściwości AM też robią swoje. Za to zaletą jest zasięg - jak jadę przez pół Polski i mam nastawione 225 kHz w radiu, odbiór w ogóle się nie zmienia, tak jak w przypadku FM czy DAB.
    Zresztą, co za problem sprawdzić? Napisałeś, że masz radio z zakresem LW.
    E8600 napisał:
    drugie to rosyjski Sokół w oryginalnej obudowie z dyktky

    Też mam Sokoła, ale raczej w solidnej obudowie z plasticzku.
    gps79 napisał:
    natomiast dla odbioru UKFu trzeba już przynajmniej 2-3 tranzystorów. Oczywiście trzeba mieć dobry sprawdzony schemat, bo tych niedziałających jest w necie wiele.

    Na jednym też da się zrobić (nie licząc wzmacniacza cz. akustycznej), robiłem na BF214 i normalnie grało, inny przykład A. Janeczka (T2 i T3 to wzmacniacz cz. akustycznej)
    Schemat prostego radia AM z tranzystorami BF199, BC557 i BC547
    Pomogłem? Kup mi kawę.
  • #19 21722001
    gps79
    Poziom 37  
    Posty: 2212
    Pomógł: 495
    Ocena: 798
    acctr napisał:
    Na jednym też da się zrobić (nie licząc wzmacniacza cz. akustycznej), robiłem na BF214 i normalnie grało, inny przykład A. Janeczka (T2 i T3 to wzmacniacz cz. akustycznej)

    Nie bardzo rozumiem tę licytację. Równie dobrze można powiedzieć, że AM nie wymaga żadnego tranzystora, jedynie diody. Jak nie da się słuchać, to nie jest to pełnowartościowe radio. Sam pokazałeś schemat radia z 3 tranzystorami.

    Dodano po 22 [minuty]:

    Z anteny UKF wychodzi sygnał rzędu 50uV, a z anteny AM rzędu 50mV, stąd konieczność zastosowania przynajmniej jednego stopnia wzmocnienia więcej do odbioru UKFu.
  • #20 21722158
    ArturAVS
    Moderator
    Posty: 26430
    Pomógł: 2303
    Ocena: 7845
    @E8600 Takie porównanie, to bliżej magnetofonu drutowego vel kasetowego. Całkowicie inne pasma przenoszenia.
  • #21 21722162
    LEDówki
    Poziom 43  
    Posty: 9636
    Pomógł: 1321
    Ocena: 2600
    Nadajniki AM na falach długich i średnich obcinają pasmo m.cz. do 4,5 kHz. Nadajniki UKF z modulacją FM (innej u nas nie ma na tym zakresie jeśli chodzi o radiofonie) mają pasmo do 12 kHz, więc siłą rzeczy jest więcej wysokich tonów. Ponadto wyższa częstotliwość i modulacja FM odsuwają zakłócenia od audycji. Niestety chińskie wyroby sieją zakłócaniami również w zakresie UKF. Zakresy z modulacją AM ( długie, średnie, krótkie) są bardziej podatne na zakłócenia wytwarzane przez przetwornice. Szczęście w nieszczęściu, że te pracują na coraz wyższych częstotliwościach odsuwając się zakłóceniami od fal długich. Nikt bubli nie zgłasza, więc są sprowadzane z dalekiego wschodu i zakłócają.
  • #22 21722381
    acctr
    Poziom 39  
    Posty: 4554
    Pomógł: 389
    Ocena: 2025
    gps79 napisał:
    Nie bardzo rozumiem tę licytację. Równie dobrze można powiedzieć, że AM nie wymaga żadnego tranzystora, jedynie diody. Jak nie da się słuchać, to nie jest to pełnowartościowe radio. Sam pokazałeś schemat radia z 3 tranzystorami.

    Mógłbym przytaknąć albo zaprzeczyć, że "dla odbioru UKFu trzeba już przynajmniej 2-3 tranzystorów", ale wykonałem niejeden odbiornik reakcyjny, który składał się tylko z jednego tranzystora, więc nie ma tutaj żadnej licytacji, tylko fakty. Zresztą w poście >>21721982 wstawiłem schemat, gdzie jest odbiornik na jednym tranzystorze, T2 i T3 tworzą wzmacniacz akustyczny, bez których odbiornik też by działał.
    gps79 napisał:
    Z anteny UKF wychodzi sygnał rzędu 50uV, a z anteny AM rzędu 50mV, stąd konieczność zastosowania przynajmniej jednego stopnia wzmocnienia więcej do odbioru UKFu.

    Jaki sygnał dostajemy z anteny zależy od anteny i odległości od nadajnika.
    W ogóle twierdzenie, że taka a taka modulacja wymaga tyle a tyle tranzystorów nie ma sensu, bo znajdą się tacy, którzy udowodnią, że tak nie jest, np. słynny przypadek gdy radziecka szpiegownia używała kawałka metalu jako podsłuchu w obcej ambasadzie.
    Poniżej przykłady radia FM na jednym tranzystorze i bez tranzystorów









    Tutaj wyjaśnienie tego rodzaju demodulacji FM



    Pomogłem? Kup mi kawę.
  • #23 21722967
    coderemover
    Poziom 6  
    Posty: 57
    Pomógł: 1
    Ocena: 11
    acctr napisał:
    Jaki sygnał dostajemy z anteny zależy od anteny i odległości od nadajnika.

    Powiem więcej – od mocy nadajnika, odległości/propagacji oraz anteny będzie zależeć *moc* sygnału, jaki antena może dostarczyć do odbiornika. Natomiast napięcie, jakie uzyskamy na antenie, zależy jeszcze dodatkowo od impedancji wejściowej odbiornika. Odbiornik, którego stopień wejściowy zbudowany jest w oparciu o równoległy obwód rezonansowy LC, ma bardzo wysoką impedancję wejściową przy dostrojeniu, stąd napięcie z anteny może być całkiem duże – rzędów setek mV (i dlatego w ogóle da się demodulować to na diodzie). BTW: szacunek za działający projekt!

    acctr napisał:
    W ogóle twierdzenie, że taka a taka modulacja wymaga tyle a tyle tranzystorów nie ma sensu, bo znajdą się tacy, którzy udowodnią, że tak nie jest, np. słynny przypadek gdy radziecka szpiegownia używała kawałka metalu jako podsłuchu w obcej ambasadzie.


    Zgadza się. Buduję już któryś odbiornik AM i paradoksalnie mam wrażenie, że o ile AM jest banalne do zdemodulowania byle-jak (na diodzie), to taki prosty demodulator jest bardzo słaby – ma fatalną liniowość, duże straty sygnału i do tego nie radzi sobie z selektywnym zanikiem nośnej (ma znaczenie raczej bardziej w HF przy korzystaniu z fali odbitej). Zbudowanie dobrego detektora AM jest paradoksalnie może nawet bardziej skomplikowane niż detektora FM i wymaga choćby zastosowania pętli sprzężenia fazowego do wyłuskania nośnej.

    LEDówki napisał:
    Ponadto wyższa częstotliwość i modulacja FM odsuwają zakłócenia od audycji.

    Masz rację, że w paśmie radiofonii FM generalnie zakłócenia są mniejsze niż w pasmach niższych – te wszystkie ładowarki impulsowe tak wysoko nie dochodzą. Natomiast z tą modulacją to niezupełnie tak – modulacja FM jest w radiofonii nieco mniej podatna na zakłócenia, ponieważ używa znacznie szerszego pasma – i te same informacje są kodowane redundantnie na wielu częstotliwościach (widmo sygnału zmodulowanego jednym tonem ma wiele szeroko rozłożonych prążków, w AM są tylko dwa). W paśmie radiofonii FM mógłbyś zmieścić 2000 stacji AM w standardowej szerokości pasma audio 4,5 kHz lub około 500 stacji, zakładając pełne pasmo przenoszenia do 16 kHz. Jeśli jednak by ustalić równe zasady gry i porównać AM i FM przy tej samej szerokości pasma, to już mam spore wątpliwości, czy FM byłoby lepsze.

    Jest też jeszcze drugi powód: wiele popularnych przenośnych odbiorników ma pasmo AM potraktowane po macoszemu. Np. sam fakt używania prostego detektora obwiedniowego już powoduje, że masz SNR o 3 dB gorsze niż przy detektorze synchronicznym. Bardzo dużo też zależy od charakterystyki filtrów.

    Np. w lotnictwie używa się masowo AM w paśmie UKF ze względu na *większą* odporność tej modulacji na zakłócenia.
    AM wyłuskasz nawet jak masz szum mocniejszy niż sygnał i coś tam usłyszysz. Jak dwóch nadaje na AM równocześnie, to też usłyszysz obu. FM ma tę wadę, że jak masz sygnał za słaby, to nie usłyszysz nic, a z dwóch nałożonych transmisji usłyszysz tylko jedną.

    LEDówki napisał:
    Nadajniki UKF z modulacją FM (innej u nas nie ma na tym zakresie jeśli chodzi o radiofonie) mają pasmo do 12 kHz

    Co najmniej 16 kHz. Ograniczenie pasma do 12 kHz byłoby głupotą i tylko marnowałoby pasmo, bo i tak na 19 kHz masz sygnał pilota stereo. Tak naprawdę możesz dobić do 19 kHz na tyle blisko, na ile pozwolą Ci filtry antyaliasingowe. Dopóki nie zakłócisz samego pilota oraz nic nie przejdzie ponad 19 kHz, to jest ok.

    gps79 napisał:
    oraz, co najważniejsze, sygnał UKF dociera do odbiornika nawet z 1000x mniejszą mocą, niż sygnał AM fal długich.
    Wynika to z faktu, że nadajniki UKF nadają z mocą kilku kW, a np. nadajnik AM Programu 1 PR nadaje z mocą 1MW, jak i to, że fale UKF są szybciej tłumione w atmosferze od fal długich, średnich, czy krótkich.


    Że jak? Ale wiesz że porównujesz nadajnik nadający na całą Polskę i kawałek Europy ze stacjami o zasięgu jednego dużego miasta?
    Moc sygnału zależy mocno od odległości od nadajnika. Na FM UKF nadaje się małymi mocami, ale odległość jaką masz od nadajnika jest na ogół znacznie mniejsza niż w przypadku tej jednej polskiej stacji nadającej na LW. Sumarycznie moc sygnału docierającego do odbiornika jest podobna, o ile nie mieszkasz tuż obok masztu w Solcu Kujawskim. BTW: Właśnie sprawdziłem - sygnał UKF u mnie w mieście jest akurat bardzo silny - często na poziomie -50 do -70 dBm. FM jest tak silne, że dopóki nie zamontowałem w swoim odbiorniku AM odpowiednich porządnych filtrów wejściowych, to mi stacje FM się magicznie materializowały na falach krótkich (poprzez harmoniczne heterodyny).

    Druga rzecz, to UKF nie jest tłumione w atmosferze, bo jakby tak było to lotnictwo nie działałoby na UKF ;)
    UKF ma krótki zasięg bo:
    - gorzej przenika przez przeszkody terenowe (domy, drzewa)
    - nie ugina się na krzywiźnie ziemi; w praktyce musisz widzieć nadajnik aby odbierać sygnał - antena nadawcza za horyzontem oznacza brak sygnału - to
  • #24 21723810
    _ACeK_
    Poziom 15  
    Posty: 204
    Pomógł: 7
    Ocena: 222
    :smile: W Practical Electronics 11 2025 ⬇️

    Okładka magazynu Practical Electronics z projektami radiowymi i obwodami

    :idea: Zaczyna się seria o nowych technologiach radiowych 🧐 Jest tam opis nowoczesnego "detektora kryształkowego" bez diody :wink:

    Schemat nowoczesnego detektora kryształkowego na układzie TA7642 i tranzystorach BC548
    Załączniki:
    • ta7642.pdf (1.09 MB) Musisz być zalogowany, aby pobrać ten załącznik.
    • TA7642-1.PDF (521.81 KB) Musisz być zalogowany, aby pobrać ten załącznik.
  • #25 21723863
    acctr
    Poziom 39  
    Posty: 4554
    Pomógł: 389
    Ocena: 2025
    _ACeK_ napisał:
    Jest tam opis nowoczesnego "detektora kryształkowego" bez diody

    Widać, że solidna antena ferrytowa to i odbiór dobry.
    Ostatnio wziąłem na warsztat wieżę z przełomu wieków z zakresami LW i MW, bez wewnętrznej anteny ferrytowej ale z wejściem na zewnętrzną antenę ramową. Czy odbiór jest lepszy, tego nie wiem.
    Pomogłem? Kup mi kawę.
  • #26 21724570
    efi222
    Poziom 22  
    Posty: 779
    Pomógł: 12
    Ocena: 1220
    acctr napisał:
    Widać, że solidna antena ferrytowa to i odbiór dobry.

    Warto jeszcze dodać, że antena ferrytowa to antena kierunkowa i powinna być ustawiona prostopadłe w kierunku nadajnika.
  • #27 21725271
    _ACeK_
    Poziom 15  
    Posty: 204
    Pomógł: 7
    Ocena: 222
    :smile: Zamieszczony schemat wyżej ⬆️ z Practical Electronics może się komuś nie spodobać z powodu :arrow: © 🤔
    :oops: To na wszelki wypadek zrobiłem kopię :idea: W USA nie wolno w sądzie robić zdjęć 👀 ale nikt nie zabrania robić rysunków :lol:
    ✅ Aby zadowolić wszystkich cyklistów, retrowców, użytkowników komputerów są dwie wersje 🙃

    ⬇️ Pierwsza z papierem 😇

    Schemat odbiornika AM z układem TA7642 i tranzystorami BC548

    ⬇️ Druga kolorowa 😎
    Schemat radioodbiornika AM z układem TA7642, tranzystorami BC548 i cewką L1
    :idea: Samo radio jest na fale średnie 700 kHz do 1.6 MHz ⚠️ Cewka L1 ma 54 zwoje drutu o średnicy 0.55 mm 🧐

    Kolorowy schemat PCB z oznaczeniami elementów elektronicznych i ścieżkami

    Czarny schemat ścieżek obwodu drukowanego na białym tle

    :smile: PCB :evil:


    😊 Wracając do pytania o diodę Schottky'ego 🙃
    ⬇️ Ta ze zdjęcia

    Zbliżenie na diodę SMD B340A na tle płytki drukowanej

    :idea: Jest dioda prostownicza 3A 40V gdzie spadek na złączu przy 3A jest 500mV. Sprawdzając miernikiem przy prądzie pewnie 1 mA ma spadek tylko 178 mV dlatego jestem ciekawy, jak się będzie zachowywać przy większych częstotliwościach 🤔
    Załączniki:
    • pe11_pcb.pdf (82.87 KB) Musisz być zalogowany, aby pobrać ten załącznik.
    • b330la.pdf (111.66 KB) Musisz być zalogowany, aby pobrać ten załącznik.
  • #28 21726112
    PPK
    Poziom 30  
    Posty: 1957
    Pomógł: 94
    Ocena: 428
    Też go kiedyś montowałem na TG8, TG50 ale problem był z kolosalnymi zakłóceniami.
  • #29 21726208
    żarówka rtęciowa
    Poziom 38  
    Posty: 3916
    Pomógł: 364
    Ocena: 394
    Witam

    Po niewielkich przeróbkach można by zastosować tranzystory krzemowe np: BF214 i BC211 zamiast germanowych dla schematu z pierwszego postu.
  • #30 21726336
    acctr
    Poziom 39  
    Posty: 4554
    Pomógł: 389
    Ocena: 2025
    żarówka rtęciowa napisał:
    Po niewielkich przeróbkach można by zastosować tranzystory krzemowe

    Pewnie tak, radio AM można wykonać na dziesiątki, jeśli nie setki sposobów. Tutaj akurat przedstawiam jedną konkretną realizację, wyróżniającą się tym, że projekt jak i kluczowe elementy pochodzą z lat 60-tych XX wieku. Inaczej ujmując, nie miałbym motywacji, żeby budować i prezentować tutaj odbiornika na krzemowych tranzystorach, nawet produkcji CEMI.
    Pomogłem? Kup mi kawę.
Słuchaj:

Podsumowanie tematu

LABEL_AI_GENERATED
Dyskusja dotyczy refleksowego odbiornika AM zbudowanego na dwóch tranzystorach germanowych według schematu z książki "Radioamatorstwo w szkole" W. Kozaka z lat 60. XX wieku. Projekt wyróżnia się prostotą i wykorzystaniem historycznych elementów, takich jak tranzystory germanowe TG20, TG50 oraz transformator na rdzeniu ferrytowym z urządzeń telekomunikacyjnych. Użytkownicy omawiają zalety i wady zastosowania diod germanowych versus diod Schottky’ego w detektorze AM, wskazując, że diody germanowe dają lepsze rezultaty, choć Schottky są bardziej dostępne. Poruszono temat jakości odbioru AM w porównaniu do FM, podkreślając większy zasięg i niższą jakość dźwięku AM, a także różnice w mocy nadajników i charakterystyce modulacji. Wskazano, że odbiorniki AM mogą działać nawet na jednym tranzystorze, choć wzmacniacze audio zwykle wymagają dodatkowych stopni. Dyskutowano także o konstrukcji cewek i transformatorów, wykorzystaniu rdzeni ferrytowych i proszkowych oraz o wpływie obwodów rezonansowych na czułość odbiornika. Wspomniano o problemach z zakłóceniami i sposobach ich ograniczania. Autor podkreślił wartość edukacyjną i historyczną projektu, mimo że tranzystory krzemowe są obecnie powszechniejsze. W dyskusji pojawiły się także odniesienia do innych prostych odbiorników AM i FM, a także do nowoczesnych detektorów kryształkowych bez diod. Wątek uzupełniono o zdjęcia, schematy i linki do materiałów źródłowych oraz o sugestie dotyczące zasilania i elementów zamiennych.
Podsumowanie AI na podstawie dyskusji. Może zawierać błędy.
REKLAMA